ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.30.1
ततः समुपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु ।
व्यासः सत्यवतीपुत्रः प्रोवाचामन्त्र्य पार्थिवम् ॥ १५.३०.१ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਤਿਆਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।
15.30.2
धृतराष्ट्र महाबाहो कच्चित्ते वर्तते तपः ।
कच्चिन्मनस्ते प्रीणाति वनवासे नराधिप ॥ १५.३०.२ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਕੀ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਠੀਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ? ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਕੀ ਵਨਵਾਸ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
15.30.3
कच्चिद्धृदि न ते शोको राजन्पुत्रविनाशजः ।
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि सुप्रसन्नानि तेऽनघ ॥ १५.३०.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੀ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਕੀ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ?
15.30.4
कच्चिद्बुद्धिं दृढां कृत्वा चरस्यारण्यकं विधिम् ।
कच्चिद्वधूश्च गान्धारी न शोकेनाभिभूयते ॥ १५.३०.४ ॥
ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਕੇ ਕੀ ਤੂੰ ਵਨਵਾਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੇਰੀ ਨੂੰਹ ਗਾਂਧਾਰੀ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ?
15.30.5
महाप्रज्ञा बुद्धिमती देवी धर्मार्थदर्शिनी ।
आगमापायतत्त्वज्ञा कच्चिदेषा न शोचति ॥ १५.३०.५ ॥
ਮਹਾਪ੍ਰਜ਼ਾ, ਬੁੱਧੀਮਤੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਲੈ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਹੈ — ਕੀ ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ?
15.30.6
कच्चित्कुन्ती च राजंस्त्वां शुश्रूषत्यनहङ्कृता ।
या परित्यज्य स्वं पुत्रं गुरुशुश्रूषणे रता ॥ १५.३०.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੀ ਕੁੰਤੀ ਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨਤਾ ਪਾਈ ਹੈ।
15.30.7
कच्चिद्धर्मसुतो राजा त्वया प्रत्यभिनन्दितः ।
भीमार्जुनयमाश्चैव कच्चिदेतेऽपि सान्तिताः ॥ १५.३०.७ ॥
ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਤੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ? ਭੀਮ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਜੁੜਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ?
15.30.8
कच्चिन्नन्दसि दृष्ट्रैतान्कच्चिते निर्मलं मनः ।
कच्चिच्च शुद्धभावोसि जातज्ञानो नराधिप ॥ १५.३०.८ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੀ ਤੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਨਿਰਮਲ ਹੈ? ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਭਾਵ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ?
15.30.9
एतद्धि त्रितयं श्रेष्ठं सर्वभूतेषु भारत ।
निर्वैरता महाराज सत्यमक्रोध एव च ॥ १५.३०.९ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ: ਵੈਰ ਰਹਿਤਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸੱਚ, ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤਤਾ।
15.30.10
कच्चित्ते न च मोहोस्ति वनवासेन भारत ।
स्वदत्ते वन्यमन्नं वा उपवासोपि वा भवेत् ॥ १५.३०.१० ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਕੀ ਵਣਵਾਸ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲੀ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਕਦੇ ਵਰਤ ਵੀ ਰੱਖਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
15.30.11
विदितं चापि राजेन्द्र विदुरस्य महात्मनः ।
गमनं विधिनाऽनेन धर्मस्य सुमहात्मनः ॥ १५.३०.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਦੁਰ ਦਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਮ ਦਾ ਗਮਨ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
15.30.12
माण्डव्यशापाद्धि स वै धर्मो विदुरतां गतः ।
महाबुद्धिर्महायोगी महात्मा सुमहामनाः ॥ १५.३०.१२ ॥
ਮਾਂਡਵਿਆ ਦੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਹ ਧਰਮ ਵਿਦੁਰਪਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਬੁੱਧੀ, ਮਹਾਯੋਗੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਉਦਾਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
15.30.13
बृहस्पतिर्वा देवेषु शुक्रो वाऽप्यसुरेषु च ।
न तथा बुद्धिसम्पन्नो यथा स पुरुषर्षभः ॥ १५.३०.१३ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬृਹਸਪਤੀ ਜਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰ ਵੀ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ ਜਿੰਨੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹਨ।
15.30.14
तपोबलव्ययं कृत्वा सुचिरात्सम्भृतं तदा ।
माण्डव्येनर्षिणा धर्मो ह्यभिभूतः सनातनः ॥ १५.३०.१४ ॥
ਉਦੋਂ ਮਾਂਡਵਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਖਰਚ ਕੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।
15.30.15
नियोगाद्ब्रह्मणः पूर्वं मया स्वेन बलेन च ।
वैचित्रवीर्यके क्षेत्रे जातः स सुमहामतिः ॥ १५.३०.१५ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਬੁੱਧੀਮਾਨ ਜਨਮਿਆ।
15.30.16
भ्राता तव महाराज देवदेवः सनातनः ।
धारणान्मनसा ध्यानाद्य धर्म कवयो विदुः ॥ १५.३०.१६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ ਸਨਾਤਨ ਹੈ; ਧਾਰਨਾ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗਿਆਨੀ ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
15.30.17
सत्येन संवर्धयति यो दमेन शमेन च ।
अहिंसया च दानेन तपसा च सनातनः ॥ १५.३०.१७ ॥
ਸੱਚ, ਦਮ, ਸ਼ਮ, ਅਹਿੰਸਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜੋ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਨਾਤਨ ਹੈ।
15.30.18
येन योगबलाज्जातः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
धर्म इत्येष नृपते प्राज्ञेनामितबुद्धिना ॥ १५.३०.१८ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੁਰੂਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਜਨਮੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਅਮਿਤ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਗਿਆ ਨੇ ਇਹ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਹੈ।
15.30.19
यथा वह्निर्यथा वायुर्यथाऽऽपः पृथिवी यथा ।
यथाऽऽकाशं तथा धर्म इह चामुत्र च स्थितः ॥ १५.३०.१९ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ, ਜਲ, ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਧਰਮ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
15.30.20
सर्वगश्चैव राजेन्द्र सर्वं व्याप्य चराचरम् ।
दृश्यते देवदेवैः स सिद्धैर्निर्मुक्तकल्मषैः ॥ १५.३०.२० ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਹ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚਰ-ਅਚਰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ ਹੈ; ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
15.30.21
यो हि धर्मः स विदुरो विदुरो यः स पाण्डवः ।
स एष राजन्दृश्यस्ते माण्डवः प्रेष्यवत्स्थितः ॥ १५.३०.२१ ॥
ਜੋ ਧਰਮ ਹੈ ਉਹੀ ਵਿਦੁਰ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਦੁਰ ਹੈ ਉਹੀ ਪਾਂਡਵ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਇਹ ਮਾਂਡਵਯ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੇਵਕ ਵਾਂਗ ਖੜ੍ਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
15.30.22
प्रविष्टः स महात्मानं भ्राता ते बुद्धिसम्मतः ।
दृष्ट्वा महात्मा कौन्तेयं महायोगबलान्वितः ॥ १५.३०.२२ ॥
ਤੇਰਾ ਬੁੱਧੀ-ਮੰਨਿਆ ਭਰਾ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਮਹਾਯੋਗਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕੌਂਤੇਯ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
15.30.23
त्वां चापि श्रेयसा योक्ष्ये नचिराद्भरतर्षभ ।
संशयच्छेदनार्थाय प्राप्तं मां विद्धि पुत्रक ॥ १५.३०.२३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਜੋੜਾਂਗਾ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਸ਼ਯ ਕੱਟਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਆਇਆ ਜਾਣ।
15.30.24
न कृतं यैः पुरा कैश्चित्कर्म लोके महर्षिभिः ।
आश्चर्यभूतं तपसः फलं तद्दर्शयामि वः ॥ १५.३०.२४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜੋ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਪ ਦਾ ਉਹ ਅਚਰਜ ਫਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
15.30.25
किमिच्छसि महीपाल मत्तः प्राप्तुमभीप्सितम् ।
द्रष्ट्रुं स्प्रष्टुमथ श्रोतुं तत्कर्तास्मि तवानघ ॥ १५.३०.२५ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਦੇਖਣਾ, ਛੂਹਣਾ ਜਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।