マハーバーラタ · 章 15.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.31.1
वनवासं गते विप्र धृतराष्ट्रे महीपतौ ।
सभार्ये नृपशार्दूले वध्वा कुन्त्या समन्विते ॥ १५.३१.१ ॥
バラモンよ、王の中の虎たるドリタラーシュトラ王が、妻と嫁のクンティーとともに森へ流謫したとき。
15.31.2
विदुरे चापि धर्मज्ञे धर्मराजं व्यपश्रिते ।
वसत्सु पाण्डुपुत्रेषु सर्वेष्वाश्रममण्डले ॥ १५.३१.२ ॥
法を知るヴィドゥラもまた法王(ユディシュティラ)のもとに身を寄せていた。パーンドゥの息子たちは皆、苦行林の一帯に住んでいた。
15.31.3
यत्तदाश्चर्यमिति वै करिष्यामीत्युवाच ह ।
व्यासः परमतेजस्वी महर्षिस्तद्वदस्व मे ॥ १५.३१.३ ॥
「私はこれを行う」と言って、至高の光輝を持つ大仙ヴィヤーサが語った、その驚異を私に語ってください。
15.31.4
वनवासे च कौरव्याः कियन्तं कालमच्युतः ।
युधिष्ठिरो नरपतिर्न्यवसत्सजनस्तदा ॥ १५.३१.४ ॥
森での流謫の間、クル族の不退転の人主ユディシュティラは、その時、民とともにどれほどの期間住んだのか。
15.31.5
किमाहाराश्च ते तत्र ससैन्या न्यवसन्प्रभो ।
सान्तःपुरा महात्मान एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १५.३१.५ ॥
主よ、彼ら偉大な魂は、軍勢と後宮とともにそこでどのような食物によって暮らしたのか。私はこれを知りたい。
15.31.6
वनवासगतं राजन्धृतराष्ट्रं महीपतिम् ।
युधिष्ठिरोऽभ्ययाद्द्रष्टुं ससैन्यो भ्रातृभिः सह ॥ १५.३१.६ ॥
王よ、ユディシュティラは弟たちと軍勢を伴い、森へ流謫した大地の主ドリタラーシュトラを見に行った。
15.31.7
प्रथमे दिवसे चैषामापो मूलं फलं तथा ।
भोजनं भूमिशय्या च तत्रासीद्भरतर्षभ ॥ १५.३१.७ ॥
最初の日、彼らの食べ物は水と根と果実であり、寝床は裸の大地であった、バラタの牡牛よ。
15.31.8
तेऽनुज्ञातास्तदा राजन्कुरुराजेन पाण्डवाः ।
विविधान्यन्नपानानि शय्याश्चैवाभजन्वने ॥ १५.३१.८ ॥
王よ、そのとき、クル王の許しを得て、パーンダヴァたちは森で様々な飲食と寝床を受け取った。
15.31.9
मासमेकं विजह्रुस्ते ससैन्यान्तःपुरो वने ।
अथ तत्रागमद्व्यासो यथोक्तं ते मयाऽनघ ॥ १५.३१.९ ॥
彼らは軍勢と後宮とともに一か月間森に暮らした。無垢なる者よ、そこへヴィヤーサが来た、私が君に語った通りに。
15.31.10
तथा च तेषां सर्वेषां कथाभिर्नृपसन्निधौ ।
व्यासन्वास्य तं राजन्नाजग्मुर्मुनयोऽपरे ॥ १५.३१.१० ॥
同様に、彼らが王の前で皆と語らっているとき、ヴィヤーサを座らせて、王よ、他の聖者たちもやって来た。
15.31.11
नारदः पर्वतश्चैव देवलश्च महातपाः ।
विश्वावसुस्तुंबुरुश्च चित्रसेनश्च भारत ॥ १५.३१.११ ॥
ナーラダ、パルヴァタ、そして大苦行者デーヴァラ、ヴィシュヴァーヴァス、トゥンブルとチトラセーナも、バーラタよ。
15.31.12
तेषामपि यथान्यायं पूजां चक्रे महातपाः ।
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः कुरराजो युधिष्ठिरः ॥ १५.३१.१२ ॥
ドリタラーシュトラの許しを得て、クル王ユディシュティラもまた、彼ら全員に相応の礼を尽くした。
15.31.13
निषेदुस्ते ततः सर्वे पूजां प्राप्य युधिष्ठिरात् ।
आसनेषु च पुण्येषु बर्हिणेषु वरेषउ च ॥ १५.३१.१३ ॥
そこで皆はユディシュティラから敬意を受け、聖なるクシャ草の座と優れた座に腰を下ろした。
15.31.14
तेषु तत्रोपविष्टेषु स तु राजा महामतिः ।
पाण्डुपुत्रैः परिवृतो निषसाद कुरूद्वह ॥ १५.३१.१४ ॥
彼らがそこに座ると、大智の王、クル族の最良の者は、パーンドゥの息子たちに囲まれて座った。
15.31.15
गान्धारी चैव कुन्ती च द्रौपदी सात्वती तथा ।
स्त्रियश्चान्यास्तथाऽन्याभिः सहोपविविशुस्ततः ॥ १५.३१.१५ ॥
ガーンダーリー、クンティー、ドラウパディー、サートヴァティーおよび他の女性たちは、他の女性たちとともにそこに座った。
15.31.16
तेषां तत्र कथा दिव्या धर्मिष्ठाश्चाभवन्नृप ।
राजर्षीणां पुराणानां देवासुरविभिश्रिताः ॥ १५.३१.१६ ॥
王よ、そこでの彼らの語らいは神々しく、最も正しいものとなった。神々と阿修羅に織り込まれた古代の王仙たちの物語であった。
15.31.17
ततः कथान्ते व्यासस्तं प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम् ।
प्रोवाच वदतांश्रेष्ठः पुनरेव स तद्वचः ॥ १५.३१.१७ ॥
やがて語らいの終わりに、語る者のうち最良のヴィヤーサは、知恵の眼を持つその主に、再びその言葉を告げた。
15.31.18
प्रीयमाणो महातेजाः सर्ववेदविदांवरः ।
विदितं मम राजेन्द्र यत्ते हृदि विवक्षितम् ॥ १५.३१.१८ ॥
喜びに満ちた大光輝の者、すべてのヴェーダに通じた者の中で最良の者は言った。「王の中の王よ、そなたの心中で語りたいことは、私にはわかっている。」
15.31.19
दह्यमानस्य शोकेन तव पुत्रकृतेन वै ।
गान्धार्याश्चैव यद्दुःखं हृदि तिष्टति नित्यदा ॥ १५.३१.१९ ॥
あなたは息子たちが引き起こした悲しみに焼かれており、ガーンダーリーの心に絶えず残る苦しみも同じものである。
15.31.20
कुन्त्याश्च यन्महाराज द्रौपद्याश्च हृदि स्थितम् ।
यच्च धारयते तीव्रं दुःखं पुत्रविनाशजम्।
सुभद्रा कृष्णभगिनी तच्चापि विदितं मम ॥ १५.३१.२० ॥
大王よ、クンティーとドラウパディーの心にある悲しみ、息子たちの破滅から生じた激しい苦痛を彼女らが抱えていること、そしてクリシュナの妹スバドラーのその悲しみも、私は知っている。
15.31.21
श्रुत्वा समागममिमं सर्वेषां वस्ततो नृप ।
संशयच्छेदनार्थाय प्राप्तः कौरवनन्दन ॥ १५.३१.२१ ॥
王よ、あなた方全員のこの集まりを聞き、疑いを断つために、クル族の喜びよ、私はやって来た。
15.31.22
इमे च देवगन्धर्वाः सर्वे चेमे महर्षयः ।
पश्यन्तु तपसो वीर्यमद्य मे चिरसम्भृतम् ॥ १५.३१.२२ ॥
これらの神々、ガンダルヴァ、そしてこれらすべての大仙よ、長年積み重ねた私の苦行の力を今日見るがよい。
15.31.23
तदुच्यतां महाप्राज्ञ कं कामं प्रददामि ते ।
प्रवणोस्मि वरं दातुं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १५.३१.२३ ॥
それゆえ、大いなる賢者よ、あなたのどの願いを叶えようか、言いなさい。私は恩寵を授ける用意がある。我が苦行の力を見よ。
15.31.24
एवमुक्तः स राजेन्द्रो व्यासेनामितबुद्धिना ।
मुहूर्तमिव संचिन्त्य वचनायोपचक्रमे ॥ १५.३१.२४ ॥
無限の智慧を持つヴィヤーサにそう告げられると、その王の中の王は、しばし思案してから話し始めた。
15.31.25
धन्योस्म्यनुगृहीतश्च सफलं जीवितं च मे ।
यन्मे समागमोऽद्येह भवद्भिः सह साधुभिः ॥ १५.३१.२५ ॥
私は幸いであり恵みを受けた者です。今日ここで善き人である皆さまとお会いできたことで、私の生涯は実を結びました。
15.31.26
अद्य चाप्यवगच्छामि गतिमिष्टामिहात्मनः ।
ब्रह्मकल्पैर्भवद्भिर्यत्समेतोऽहं तपोधनाः ॥ १५.३१.२६ ॥
今日、私は自分の望む行き先もまた悟ります。苦行に富み、ブラフマーに等しいあなた方と私は出会えたのですから。
15.31.27
दर्शनादेव भवतां पूतोऽहं नात्र संशयः ।
विद्यते न भयं चापि परलोके ममानघाः ॥ १५.३१.२७ ॥
あなた方を見ただけで私は清められました。これには疑いありません。無垢なる方々よ、来世においても私には恐れはありません。
15.31.28
किंतु तस्य सुदुर्बुद्धेर्मन्दस्यापनयैर्भृशम् ।
दूयते मे मनो नित्यं स्मरतः पुत्रगृद्धिनः ॥ १५.३१.२८ ॥
しかし、あの極めて邪悪で愚かな、息子に執着した者の不正を常に思い起こすと、私の心は絶えず深く苦しめられます。
15.31.29
अपापाः पाण्डवा येन निकृताः पापबुद्धिना ।
घातिता पृथिवी येन सहया सनरद्विपा ॥ १५.३१.२९ ॥
邪な心を持つ者が無垢なパーンダヴァたちを欺き、その者によって馬と人と象とともに大地が滅ぼされた。
15.31.30
राजानश्च महात्मानो नानाजनपदेश्वराः ।
आगम्य मम पुत्रार्थे सर्वे मृत्युवशं गताः ॥ १५.३१.३० ॥
多くの国々の主である偉大な王たちは、私の息子たちのために来て、皆死の支配下に入ってしまった。
15.31.31
ये ते पितॄश्चं दारांश्च प्राणांश्च मनसः प्रियान् ।
परित्यज्य गताः शूराः प्रेतराजनिवेशनम् ॥ १५.३१.३१ ॥
父祖や妻、心に愛しい命を捨てて、死王の住処へ去った勇士たち。
15.31.32
का नु तेषां गतिर्ब्रह्मन्मित्रार्थे ये हता मृधे ।
तथैव पुत्रपौत्राणां मम ये निहता युधि ॥ १५.३१.३२ ॥
婆羅門よ、友のために戦場で討たれた者たちの行く末はどうなるのか。同様に、戦で殺された我が息子や孫たちはどうなのか。
15.31.33
दूयते मे मनोऽभीक्ष्णं घातयित्वा महाबलम् ।
भीष्मं शान्तनवं वृद्धं द्रोणं च द्विजसत्तमम् ॥ १५.३१.३३ ॥
私の心は絶えず苦しむ。力強い老いたシャンタヌの子ビーシュマと、バラモンの中で最も優れたドローナを殺させてしまったからだ。
15.31.34
मम पुत्रेण मूढेन पापेनाकृतबुद्धिना ।
क्षयं नीतं कुलं दीप्तं पृथिवीराज्यमिच्छता ॥ १५.३१.३४ ॥
愚かで邪悪、思慮のない私の息子は、大地の王権を望んで、輝かしい一族を滅亡へと導いた。
15.31.35
एते मदर्थे पुत्रांश्च दारांश्च मनसः प्रियान् ।
भोगांश्च विविधांस्तात इष्टापुर्तांस्तथैव च।
परित्यज्य गताः शूराः प्रेतराजनिवेशनम् ॥ १५.३१.३५ ॥
いとしい者よ、彼らは私のために、息子や妻、心に愛しい種々の享楽、祭祀と功徳の行いを捨てて、死王の住処へ去ったのだ。
15.31.36
एतत्सर्वमनुस्मृत्य दह्यमानो दिवानिशम् ।
न शान्तिमधिगच्छामि दुःखशोकसमाहतः ॥ १५.३१.३६ ॥
これらすべてを思い返し、私は昼も夜も焼かれている。苦しみと悲しみに打たれ、私は安らぎを得られない。
15.31.37
इति मे चिन्तयानस्य पितः शान्तिर्न विद्यते ॥ १५.३१.३७ ॥
このように思いめぐらす私の父には、安らぎがない。
15.31.38
तच्छ्रुत्वा विविधं तस्य राजर्षेः परिदेवितम् ।
पुनर्नवीकृतः शोको गान्धार्या जनमेजय ॥ १५.३१.३८ ॥
ジャナメージャヤよ、その王仙の様々な嘆きを聞いて、ガーンダーリーの悲しみは再び新たになった。
15.31.39
कुन्त्या द्रुपदपुत्र्याश्च सुभद्रायास्तथैव च ।
तासां च वरनारीणां वधूनां कौरवस्य ह ॥ १५.३१.३९ ॥
クンティー、ドルパダの娘、スバドラー、そしてそれらの優れた女性たち、クル族の嫁たちの悲しみもまた新たになった。
15.31.40
पुत्रशोकसमाविष्टा गान्धारी त्विदमब्रवीत् ।
श्वशुरं बद्धनयना देवी प्राञ्जलिरुत्थिता ॥ १५.३१.४० ॥
息子たちへの悲しみに満ちたガーンダーリーはそこで言った。目隠しをした女神は、合掌して立ち上がり、義父に語った。
15.31.41
लोकान्तरगतान्पुत्रानयं काङ्क्षति मानद ।
तच्चास्य मासं ज्ञातं भगवंस्तपसा त्वया ॥ १५.३१.४१ ॥
名誉を与える方よ、この方は他界へ去った息子たちを切望しています。尊き方よ、あなたは苦行によって一か月前にそれを知っておられました。
15.31.42
षोडशेमानि वर्षाणि गतानि मुनिपुङ्गव ।
अस्य राज्ञोहतान्पुत्राञ्शोचतो न शमो विभो ॥ १५.३१.४२ ॥
聖者の中の最上の方よ、この十六年が過ぎました。殺された息子たちを嘆くこの王には、安らぎがありません、力ある方よ。
15.31.43
पुत्रशोकसमाविष्टो निःश्वसन्ह्येष भूमिपः ।
न शेते वसतीः सर्वा धृतराष्ट्रो महामुने ॥ १५.३१.४३ ॥
息子たちへの悲しみに囚われたこの大地の王ドリタラーシュトラは、深く溜息をつき、どの住まいでも眠らない、偉大な聖者よ。
15.31.44
लोकानन्यान्समर्थोसि स्रष्टुं सर्वांस्तपोबलात् ।
किमु लोकान्तरगतान्राज्ञो दर्शयितुं सुतान् ॥ १५.३१.४४ ॥
苦行の力によって、あなたは他のすべての世界を創造できるのだ。ならば、他界へ去った王の息子たちを王に見せることに何の困難があろうか。
15.31.45
इयं च द्रौपदी कृष्णा हतज्ञातिसुता भृशम् ।
शोचत्यतीव सर्वासां स्नुषाणां दयिता स्नुषा ॥ १५.३१.४५ ॥
親族と息子たちを殺されたこのクリシュナーことドラウパディーは、ひどく嘆いている。彼女はすべての嫁の中で最も愛される嫁である。
15.31.46
तथा कृष्णस्य भगिनी सुभद्रा भद्रभाषिणी ।
सौभद्रकवधसंतप्ता भृशं शोचति भामिनी ॥ १५.३१.४६ ॥
同じく、クリシュナの妹スバドラーは、優しい言葉を話す女性であり、サウバドラカの死に深く苦しみ、大いに嘆いている。
15.31.47
इयं च भूरिश्रवसो भार्या परमसम्मता ।
भर्तृव्यसनशोकार्ता भृशं शोचति भामिनी ॥ १५.३१.४७ ॥
この人はブーリシュラヴァスの最も敬われる妻であり、夫の不幸の悲しみに苦しんで大いに嘆いている。
15.31.48
यस्यास्तु श्वशुरो धीमान्बाह्लिकः स कुरूद्वहः ।
निहतः सोमदत्तश्च पित्रा सह महारणे ॥ १५.३१.४८ ॥
その舅である賢明なバーヒリカ、クルの首長、そしてソーマダッタは父とともに大戦で殺された。
15.31.49
श्रीमतोस्य महाबुद्धेः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
पुत्रस्य ते पुत्रशतं निहतं यद्रणाजिरे ॥ १५.३१.४९ ॥
戦いから決して逃げなかった、大智で輝かしいあなたの息子の百人の息子たちが、戦場で殺された。
15.31.50
तस्य भार्याशतमिदं दुःखशोकसमाहतम् ।
पुनःपुनर्वर्धयानं शोकं रोज्ञो ममैव च।
हताहारेण महता मामुपास्ते महामुने ॥ १५.३१.५० ॥
悲しみと嘆きに打ちのめされた彼の百人の妻たちは、王と私の悲しみを幾度も増している。大聖者よ、彼女たちは厳しい断食をして私に仕えている。
15.31.51
ये च शूरा महात्मानः श्वशुरा मे महारथाः ।
सोमदत्तप्रभृतयः का नु तेषां गतिः प्रभो ॥ १५.३१.५१ ॥
主よ、英雄であり偉大な魂をもつ、私の義父である大戦車兵たち、ソーマダッタら——彼らの行く末はどうであったのか。
15.31.52
तव प्रसादाद्भगवन्विशोकोऽयं महीपतिः ।
कुर्यात्कालमहं चेयं वधूस्तव महामुने ॥ १५.३१.५२ ॥
尊い方よ、あなたの恩寵により、この王が悲しみから解放されますように。私とあなたの嫁もまた時を過ごせますように。大聖者よ。
15.31.53
इत्युक्तवत्यां गान्धार्यां कुन्ती व्रतकृशानना ।
प्रच्चन्नजातं पुत्रं तु सस्मारादित्यसन्निभम् ॥ १५.३१.५३ ॥
ガーンダーリーがこう言うと、誓戒で面やつれしたクンティーは、密かに生まれた太陽のような息子を思い出した。
15.31.54
तामृषिर्वरदो व्यासो दूरश्रवणदर्शनः ।
अपश्यद्दुःखितां देवीं मातरं सव्यसाचिनः ॥ १५.३१.५४ ॥
恩恵を授ける聖仙ヴィヤーサは、遠くまで聞き見通すことができ、その嘆き悲しむ女神、サヴヤサーチン（アルジュナ）の母を見た。
15.31.55
तामुवाच ततो व्यासो यत्ते कार्यं विवक्षितम् ।
तद्बूहि त्वं महाभागे यत्ते मनसि वर्तते ॥ १५.३१.५५ ॥
するとヴィヤーサは彼女に言った。「大いなる幸いなる者よ、お前が言いたいこと、心にあることを話すがよい。」
15.31.56
श्वशुराय तत कुन्ती प्रणम्य शिरसा तदा ।
उवाच वाक्यं सव्रीडा विवृण्वाना पुरातनम् ॥ १५.३१.५६ ॥
するとクンティーは義父に頭を垂れて礼をし、恥じらいながら昔のことを明かして、これらの言葉を述べた。