มหาภารตะ · อัธยายะ 15.31
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.31.1
वनवासं गते विप्र धृतराष्ट्रे महीपतौ ।
सभार्ये नृपशार्दूले वध्वा कुन्त्या समन्विते ॥ १५.३१.१ ॥
หม่อมฉันขอให้ฟังนะพราหมณ์ เมื่อพระเจ้าธฤตราษฎร์ผู้เป็นจอมกษัตริย์ เสือแห่งกษัตริย์ เสด็จเข้าป่าไปอยู่ป่าพร้อมด้วยพระมเหสีและสะใภ้คือกุนตี
15.31.2
विदुरे चापि धर्मज्ञे धर्मराजं व्यपश्रिते ।
वसत्सु पाण्डुपुत्रेषु सर्वेष्वाश्रममण्डले ॥ १५.३१.२ ॥
และวิทุระผู้รู้ธรรม ก็ได้ไปพึ่งพระธรรมราช ขณะที่บรรดาบุตรของปาณฑุทั้งหมดอาศัยอยู่ในแวดวงอาศรม
15.31.3
यत्तदाश्चर्यमिति वै करिष्यामीत्युवाच ह ।
व्यासः परमतेजस्वी महर्षिस्तद्वदस्व मे ॥ १५.३१.३ ॥
ความอัศจรรย์นั้นที่ฤๅษีวยาสผู้มีเดชยิ่งใหญ่กล่าวไว้ว่า ข้าจะทำสิ่งนี้ ขอท่านจงเล่าให้ข้าฟังด้วยเถิด
15.31.4
वनवासे च कौरव्याः कियन्तं कालमच्युतः ।
युधिष्ठिरो नरपतिर्न्यवसत्सजनस्तदा ॥ १५.३१.४ ॥
และในช่วงที่อยู่ป่า พระยุธิษฐิระผู้เป็นจอมคนผู้ไม่มีวันตกต่ำ แห่งเผ่ากุรุ อยู่กับผู้คนของพระองค์นานเท่าไรในตอนนั้น
15.31.5
किमाहाराश्च ते तत्र ससैन्या न्यवसन्प्रभो ।
सान्तःपुरा महात्मान एतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १५.३१.५ ॥
ข้าแต่พระองค์ ที่นั่นท่านทั้งหลายผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ พร้อมด้วยกองทัพและฝ่ายในของพระองค์ เลี้ยงชีพด้วยอาหารอะไรบ้าง ข้าพเจ้าปรารถนาจะทราบเรื่องนี้
15.31.6
वनवासगतं राजन्धृतराष्ट्रं महीपतिम् ।
युधिष्ठिरोऽभ्ययाद्द्रष्टुं ससैन्यो भ्रातृभिः सह ॥ १५.३१.६ ॥
ข้าแต่พระราชา พระยุธิษฐิระทรงเสด็จไปเฝ้าพระเจ้าธฤตราษฎร์ จอมแห่งแผ่นดิน ผู้ไปอยู่ป่า พร้อมด้วยพระอนุชาและกองทัพ
15.31.7
प्रथमे दिवसे चैषामापो मूलं फलं तथा ।
भोजनं भूमिशय्या च तत्रासीद्भरतर्षभ ॥ १५.३१.७ ॥
ในวันแรก อาหารของพวกท่านคือน้ำ รากไม้ และผลไม้ ที่นอนคือพื้นดิน ข้าแต่ผู้ประเสริฐของพวกภรตะ
15.31.8
तेऽनुज्ञातास्तदा राजन्कुरुराजेन पाण्डवाः ।
विविधान्यन्नपानानि शय्याश्चैवाभजन्वने ॥ १५.३१.८ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่พระราชา เมื่อได้รับอนุญาตจากจอมกษัตริย์แห่งกุรุแล้ว บรรดาปาณฑพก็รับอาหารและเครื่องดื่มต่างๆ กับที่นอนในป่า
15.31.9
मासमेकं विजह्रुस्ते ससैन्यान्तःपुरो वने ।
अथ तत्रागमद्व्यासो यथोक्तं ते मयाऽनघ ॥ १५.३१.९ ॥
พวกเขาอยู่ท่องเที่ยวในป่าเป็นเวลาหนึ่งเดือนพร้อมด้วยกองทัพและฝ่ายใน ต่อมาฤๅษีวยาสได้มาที่นั่น ดังที่ข้าได้เล่าแก่ท่านแล้ว ข้าแต่ผู้ไร้บาป
15.31.10
तथा च तेषां सर्वेषां कथाभिर्नृपसन्निधौ ।
व्यासन्वास्य तं राजन्नाजग्मुर्मुनयोऽपरे ॥ १५.३१.१० ॥
เช่นเดียวกัน ขณะที่ทุกคนสนทนากันในที่เฝ้าของพระราชา โดยมีฤๅษีวยาสประทับอยู่ ข้าแต่พระราชา บรรดาฤๅษีอื่นๆ ก็มาถึง
15.31.11
नारदः पर्वतश्चैव देवलश्च महातपाः ।
विश्वावसुस्तुंबुरुश्च चित्रसेनश्च भारत ॥ १५.३१.११ ॥
นารท ปรรวต และเทวละผู้มีตบะยิ่งใหญ่ วิศวาวสุ ตุมบุรุ และจิตรเสนด้วย ข้าแต่ภรตะ
15.31.12
तेषामपि यथान्यायं पूजां चक्रे महातपाः ।
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः कुरराजो युधिष्ठिरः ॥ १५.३१.१२ ॥
ท่านผู้มีตบะยิ่งใหญ่ได้ทำการบูชาแก่บรรดาฤๅษีเหล่านั้นตามสมควร พระยุธิษฐิระ จอมกษัตริย์แห่งกุรุ ด้วยการอนุญาตของพระเจ้าธฤตราษฎร์
15.31.13
निषेदुस्ते ततः सर्वे पूजां प्राप्य युधिष्ठिरात् ।
आसनेषु च पुण्येषु बर्हिणेषु वरेषउ च ॥ १५.३१.१३ ॥
ครั้นแล้ว ทุกท่านได้นั่งลง หลังจากได้รับการบูชาจากพระยุธิษฐิระ บนอาสนะอันศักดิ์สิทธิ์ทำด้วยหญ้ากุศะและอาสนะอันประเสริฐ
15.31.14
तेषु तत्रोपविष्टेषु स तु राजा महामतिः ।
पाण्डुपुत्रैः परिवृतो निषसाद कुरूद्वह ॥ १५.३१.१४ ॥
เมื่อท่านเหล่านั้นนั่งอยู่ที่นั่นแล้ว พระราชาผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งกุรุ ก็ประทับนั่งล้อมด้วยบรรดาโอรสของปาณฑุ
15.31.15
गान्धारी चैव कुन्ती च द्रौपदी सात्वती तथा ।
स्त्रियश्चान्यास्तथाऽन्याभिः सहोपविविशुस्ततः ॥ १५.३१.१५ ॥
คันธารีและกุนตี ทราปที และสาตวตีก็เช่นกัน ส่วนสตรีอื่นๆ ก็นั่งลงพร้อมกับสตรีอื่นๆ เช่นกัน
15.31.16
तेषां तत्र कथा दिव्या धर्मिष्ठाश्चाभवन्नृप ।
राजर्षीणां पुराणानां देवासुरविभिश्रिताः ॥ १५.३१.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา การสนทนาของพวกท่านที่นั่นกลายเป็นเรื่องทิพย์และชอบธรรมยิ่ง เป็นเรื่องราวของราชฤๅษีโบราณที่ผสมผสานกับเทพและอสูร
15.31.17
ततः कथान्ते व्यासस्तं प्रज्ञाचक्षुषमीश्वरम् ।
प्रोवाच वदतांश्रेष्ठः पुनरेव स तद्वचः ॥ १५.३१.१७ ॥
ต่อมา เมื่อการสนทนาจบลง วยาสผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้กล่าว ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านั้นอีกครั้งต่อพระผู้เป็นเจ้าผู้มีดวงตาแห่งปัญญานั้น
15.31.18
प्रीयमाणो महातेजाः सर्ववेदविदांवरः ।
विदितं मम राजेन्द्र यत्ते हृदि विवक्षितम् ॥ १५.३१.१८ ॥
ฤๅษีผู้มีเดชยิ่งใหญ่ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้รู้พระเวททั้งหมด ทรงพอพระทัยแล้วตรัสว่า ข้าแต่พระราชาธิราช สิ่งที่ท่านปรารถนาจะกล่าวในใจนั้น ข้ารู้แล้ว
15.31.19
दह्यमानस्य शोकेन तव पुत्रकृतेन वै ।
गान्धार्याश्चैव यद्दुःखं हृदि तिष्टति नित्यदा ॥ १५.३१.१९ ॥
ท่านกำลังเร่าร้อนด้วยความโศกเศร้าที่บุตรของท่านก่อขึ้น และความทุกข์ของคันธารีนั้นก็ยังคงอยู่ในใจเสมอ
15.31.20
कुन्त्याश्च यन्महाराज द्रौपद्याश्च हृदि स्थितम् ।
यच्च धारयते तीव्रं दुःखं पुत्रविनाशजम्।
सुभद्रा कृष्णभगिनी तच्चापि विदितं मम ॥ १५.३१.२० ॥
ข้าแต่มหาราช ข้ารู้ความโศกที่อยู่ในใจของกุนตีและทราปที ความเจ็บปวดรุนแรงที่เกิดจากการสูญเสียบุตร ซึ่งพวกนางแบกไว้ และความโศกเดียวกันของสุภัทรา น้องสาวของพระกฤษณะด้วย
15.31.21
श्रुत्वा समागममिमं सर्वेषां वस्ततो नृप ।
संशयच्छेदनार्थाय प्राप्तः कौरवनन्दन ॥ १५.३१.२१ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อได้ยินว่าทุกท่านมาประชุมกันเช่นนี้ ข้าพเจ้าจึงมาที่นี่ ข้าแต่ผู้ทำให้ชาวกุรุชื่นชม เพื่อตัดความสงสัยของท่านทั้งหลาย
15.31.22
इमे च देवगन्धर्वाः सर्वे चेमे महर्षयः ।
पश्यन्तु तपसो वीर्यमद्य मे चिरसम्भृतम् ॥ १५.३१.२२ ॥
ขอให้เทพและคนธรรพ์เหล่านี้ และฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ทั้งหมดนี้ ได้เห็นพลานุภาพแห่งตบะของข้าพเจ้าในวันนี้ ซึ่งสั่งสมมานานแล้ว
15.31.23
तदुच्यतां महाप्राज्ञ कं कामं प्रददामि ते ।
प्रवणोस्मि वरं दातुं पश्य मे तपसो बलम् ॥ १५.३१.२३ ॥
ดังนั้น ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ จงกล่าวเถิดว่าท่านปรารถนาสิ่งใด ข้าพเจ้าจะประทานให้ท่าน ข้าพเจ้าพร้อมที่จะประทานพร จงดูพลังแห่งตบะของข้าพเจ้าเถิด
15.31.24
एवमुक्तः स राजेन्द्रो व्यासेनामितबुद्धिना ।
मुहूर्तमिव संचिन्त्य वचनायोपचक्रमे ॥ १५.३१.२४ ॥
เมื่อท่านวยาสผู้มีปัญญาอันหาที่สุดมิได้กล่าวเช่นนั้นแล้ว พระราชาผู้เป็นใหญ่ในหมู่กษัตริย์ก็ครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง แล้วจึงเริ่มกล่าวคำ
15.31.25
धन्योस्म्यनुगृहीतश्च सफलं जीवितं च मे ।
यन्मे समागमोऽद्येह भवद्भिः सह साधुभिः ॥ १५.३१.२५ ॥
ข้าพเจ้าเป็นผู้มีบุญและได้รับความเมตตา ชีวิตของข้าพเจ้าก็ออกผลแล้ว เพราะในวันนี้ข้าพเจ้าได้มาพบกับท่านผู้เป็นคนดีทั้งหลายที่นี่
15.31.26
अद्य चाप्यवगच्छामि गतिमिष्टामिहात्मनः ।
ब्रह्मकल्पैर्भवद्भिर्यत्समेतोऽहं तपोधनाः ॥ १५.३१.२६ ॥
วันนี้ข้าพเจ้ายังรู้ได้ถึงคติอันเป็นที่ปรารถนาของตน เพราะข้าพเจ้ามาประชุมกับท่านผู้มีตบะเป็นทรัพย์ ผู้เสมอด้วยพระพรหม ข้าแต่ท่านทั้งหลาย
15.31.27
दर्शनादेव भवतां पूतोऽहं नात्र संशयः ।
विद्यते न भयं चापि परलोके ममानघाः ॥ १५.३१.२७ ॥
เพียงแค่ได้เห็นท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้าก็บริสุทธิ์แล้ว ไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้ และในโลกหน้า ข้าแต่ท่านผู้ปราศจากบาป ข้าพเจ้าก็ไม่มีความกลัวใดๆ
15.31.28
किंतु तस्य सुदुर्बुद्धेर्मन्दस्यापनयैर्भृशम् ।
दूयते मे मनो नित्यं स्मरतः पुत्रगृद्धिनः ॥ १५.३१.२८ ॥
แต่เมื่อข้าพเจ้าระลึกถึงความผิดพลาดอย่างหนักของบุตรผู้ชั่วร้ายและโง่เขลาคนนั้น ผู้โลภในตัวบุตรอย่างยิ่ง จิตใจของข้าพเจ้าก็เร่าร้อนอยู่เสมอ
15.31.29
अपापाः पाण्डवा येन निकृताः पापबुद्धिना ।
घातिता पृथिवी येन सहया सनरद्विपा ॥ १५.३१.२९ ॥
โดยผู้มีใจชั่วร้ายผู้นั้น พวกปาณฑพผู้ปราศจากบาปถูกกลั่นแกล้ง และโดยผู้นั้นเอง แผ่นดินพร้อมด้วยม้า คน และช้าง ถูกทำให้ต้องถูกฆ่า
15.31.30
राजानश्च महात्मानो नानाजनपदेश्वराः ।
आगम्य मम पुत्रार्थे सर्वे मृत्युवशं गताः ॥ १५.३१.३० ॥
และบรรดากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เป็นเจ้าแห่งแคว้นต่างๆ มากมาย ได้มาเพื่อบุตรของข้าพเจ้า แล้วทั้งหมดก็ตกอยู่ในอำนาจของความตาย
15.31.31
ये ते पितॄश्चं दारांश्च प्राणांश्च मनसः प्रियान् ।
परित्यज्य गताः शूराः प्रेतराजनिवेशनम् ॥ १५.३१.३१ ॥
บรรดาวีรบุรุษที่ละทิ้งบิดา ภรรยา และชีวิตอันเป็นที่รักของใจ แล้วไปสู่ที่อยู่ของพระยมราช
15.31.32
का नु तेषां गतिर्ब्रह्मन्मित्रार्थे ये हता मृधे ।
तथैव पुत्रपौत्राणां मम ये निहता युधि ॥ १५.३१.३२ ॥
ข้าแต่พราหมณ์ ผู้ที่ถูกฆ่าในสนามรบเพื่อมิตรของตน จะมีคติเช่นไรเล่า และบุตรและหลานของข้าพเจ้าที่ถูกฆ่าในสงครามก็เช่นเดียวกัน
15.31.33
दूयते मे मनोऽभीक्ष्णं घातयित्वा महाबलम् ।
भीष्मं शान्तनवं वृद्धं द्रोणं च द्विजसत्तमम् ॥ १५.३१.३३ ॥
จิตใจของข้าพเจ้าเร่าร้อนอยู่เสมอ เพราะข้าพเจ้าได้ทำให้ภีษมะผู้ยิ่งใหญ่ บุตรของศานตนุ ผู้เฒ่า และโทรณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ทวิชา ต้องถูกฆ่า
15.31.34
मम पुत्रेण मूढेन पापेनाकृतबुद्धिना ।
क्षयं नीतं कुलं दीप्तं पृथिवीराज्यमिच्छता ॥ १५.३१.३४ ॥
บุตรของข้าพเจ้าผู้หลงผิด ชั่วร้าย มีใจไม่รู้จักคิด ปรารถนาอำนาจปกครองแผ่นดิน ได้นำวงศ์ตระกูลอันรุ่งเรืองไปสู่ความพินาศ
15.31.35
एते मदर्थे पुत्रांश्च दारांश्च मनसः प्रियान् ।
भोगांश्च विविधांस्तात इष्टापुर्तांस्तथैव च।
परित्यज्य गताः शूराः प्रेतराजनिवेशनम् ॥ १५.३१.३५ ॥
เพราะข้าพเจ้า วีรบุรุษเหล่านี้ได้ละทิ้งบุตร ภรรยา และสิ่งอันเป็นที่รักของใจ พร้อมทั้งความสุขต่างๆ มากมาย และการบำเพ็ญยัญและกุศลทั้งหลาย ข้าแต่ลูกรัก แล้วไปสู่ที่อยู่ของพระยมราช
15.31.36
एतत्सर्वमनुस्मृत्य दह्यमानो दिवानिशम् ।
न शान्तिमधिगच्छामि दुःखशोकसमाहतः ॥ १५.३१.३६ ॥
ข้าพเจ้าระลึกถึงเรื่องทั้งหมดนี้ แล้วก็เร่าร้อนทั้งวันทั้งคืน ถูกความทุกข์และความโศกโจมตี ข้าพเจ้าไม่พบความสงบ
15.31.37
इति मे चिन्तयानस्य पितः शान्तिर्न विद्यते ॥ १५.३१.३७ ॥
เมื่อข้าพเจ้าครุ่นคิดเช่นนี้ บิดาของข้าพเจ้าก็ไม่พบความสงบ
15.31.38
तच्छ्रुत्वा विविधं तस्य राजर्षेः परिदेवितम् ।
पुनर्नवीकृतः शोको गान्धार्या जनमेजय ॥ १५.३१.३८ ॥
ข้าแต่ชนเมชัย เมื่อคานธารีได้ฟังคำคร่ำครวญต่างๆ ของราชฤๅษีผู้นั้น ความโศกของนางก็กลับมาใหม่อีกครั้ง
15.31.39
कुन्त्या द्रुपदपुत्र्याश्च सुभद्रायास्तथैव च ।
तासां च वरनारीणां वधूनां कौरवस्य ह ॥ १५.३१.३९ ॥
ความโศกของกุนตี ธิดาของท้าวทรุปทะ และของสุภัทรา และของสตรีผู้ประเสริฐเหล่านั้น บรรดาสะใภ้ของวงศ์กุรุ ก็กลับมาใหม่เช่นกัน
15.31.40
पुत्रशोकसमाविष्टा गान्धारी त्विदमब्रवीत् ।
श्वशुरं बद्धनयना देवी प्राञ्जलिरुत्थिता ॥ १५.३१.४० ॥
คานธารีผู้ถูกความโศกเพราะบุตรครอบงำ จึงกล่าวคำนี้ เทวีผู้ผูกผ้าปิดตา ลุกขึ้นประนมมือ แล้วกล่าวกับพ่อสามี
15.31.41
लोकान्तरगतान्पुत्रानयं काङ्क्षति मानद ।
तच्चास्य मासं ज्ञातं भगवंस्तपसा त्वया ॥ १५.३१.४१ ॥
โอ้ผู้ให้เกียรติ ผู้นี้ปรารถนาบุตรทั้งหลายที่ไปสู่โลกอื่น โอ้ผู้เป็นสิริมงคล เรื่องนี้ท่านรู้มาแล้วหนึ่งเดือนด้วยตบะของท่าน
15.31.42
षोडशेमानि वर्षाणि गतानि मुनिपुङ्गव ।
अस्य राज्ञोहतान्पुत्राञ्शोचतो न शमो विभो ॥ १५.३१.४२ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐสุดในหมู่มุนี สิบหกปีนี้ผ่านไปแล้ว พระราชาองค์นี้ยังโศกเศร้าถึงบุตรที่ถูกฆ่าตาย จึงไม่พบความสงบ โอ้ผู้ทรงอำนาจ
15.31.43
पुत्रशोकसमाविष्टो निःश्वसन्ह्येष भूमिपः ।
न शेते वसतीः सर्वा धृतराष्ट्रो महामुने ॥ १५.३१.४३ ॥
ท้าวธฤตราษฎร์ ผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินนี้ ถูกความโศกถึงบุตรครอบงำ ถอนลมหายใจยาวอยู่เสมอ ไม่ยอมนอนในที่พักทุกแห่ง โอ้มหามุนี
15.31.44
लोकानन्यान्समर्थोसि स्रष्टुं सर्वांस्तपोबलात् ।
किमु लोकान्तरगतान्राज्ञो दर्शयितुं सुतान् ॥ १५.३१.४४ ॥
ด้วยพลังแห่งตบะของท่าน ท่านสามารถสร้างโลกอื่นทั้งปวงได้ แล้วจะยากอะไรนักที่จะให้พระราชาได้เห็นบุตรทั้งหลายผู้ไปสู่โลกอื่น
15.31.45
इयं च द्रौपदी कृष्णा हतज्ञातिसुता भृशम् ।
शोचत्यतीव सर्वासां स्नुषाणां दयिता स्नुषा ॥ १५.३१.४५ ॥
และเทราปทีผู้นี้ กฤษณา ซึ่งญาติและบุตรถูกฆ่าตายเป็นอันมาก ก็ทุกข์โศกยิ่งนัก นางเป็นสะใภ้ที่เป็นที่รักที่สุดในบรรดาสะใภ้ทั้งหมด
15.31.46
तथा कृष्णस्य भगिनी सुभद्रा भद्रभाषिणी ।
सौभद्रकवधसंतप्ता भृशं शोचति भामिनी ॥ १५.३१.४६ ॥
และสุภัทรา น้องสาวของพระกฤษณะ ผู้มีวาจาอ่อนหวาน ถูกความเศร้าจากการฆ่าโสภัทรกะเผาผลาญ ก็โศกเศร้าอย่างยิ่ง หญิงผู้รุ่งโรจน์ผู้นั้น
15.31.47
इयं च भूरिश्रवसो भार्या परमसम्मता ।
भर्तृव्यसनशोकार्ता भृशं शोचति भामिनी ॥ १५.३१.४७ ॥
และภรรยาของภูริศรวัส ผู้เป็นที่นับถือยิ่ง ถูกความเศร้าจากความวิบัติของสามีเบียดเบียน ก็โศกเศร้าอย่างยิ่ง หญิงผู้รุ่งโรจน์ผู้นั้น
15.31.48
यस्यास्तु श्वशुरो धीमान्बाह्लिकः स कुरूद्वहः ।
निहतः सोमदत्तश्च पित्रा सह महारणे ॥ १५.३१.४८ ॥
บิดาของสามีนาง คือพาหลิกผู้ฉลาด ผู้เป็นยอดของกุรุวงศ์ และโสมทัตต์พร้อมกับบิดาของนาง ถูกฆ่าในสงครามใหญ่
15.31.49
श्रीमतोस्य महाबुद्धेः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
पुत्रस्य ते पुत्रशतं निहतं यद्रणाजिरे ॥ १५.३१.४९ ॥
บุตรชายหนึ่งร้อยของบุตรของท่าน ผู้มีสิริ มีปัญญายิ่ง ผู้ไม่เคยหนีจากการรบ ถูกฆ่าตายในสนามรบ
15.31.50
तस्य भार्याशतमिदं दुःखशोकसमाहतम् ।
पुनःपुनर्वर्धयानं शोकं रोज्ञो ममैव च।
हताहारेण महता मामुपास्ते महामुने ॥ १५.३१.५० ॥
ภรรยาหนึ่งร้อยคนของเขาถูกความทุกข์และความโศกเล่นงาน ยิ่งเพิ่มความโศกของพระราชาและของข้าพเจ้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า โอ้มหามุนี นางเหล่านั้นอดอาหารอย่างเคร่งครัดเพื่อรับใช้ข้าพเจ้า
15.31.51
ये च शूरा महात्मानः श्वशुरा मे महारथाः ।
सोमदत्तप्रभृतयः का नु तेषां गतिः प्रभो ॥ १५.३१.५१ ॥
โอ้ผู้เป็นเจ้า บรรดาวีรบุรุษผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ เป็นมหารถีผู้เป็นพ่อตาของข้าพเจ้า มีโสมทัตต์เป็นต้น พวกเขาไปสู่คติเช่นไรหนอ
15.31.52
तव प्रसादाद्भगवन्विशोकोऽयं महीपतिः ।
कुर्यात्कालमहं चेयं वधूस्तव महामुने ॥ १५.३१.५२ ॥
ด้วยพระกรุณาของท่าน โอ้ผู้เป็นสิริมงคล ขอให้พระราชาองค์นี้ปราศจากความโศก และขอให้ข้าพเจ้ากับสะใภ้ของท่านนี้ได้ใช้เวลาอยู่ด้วยความสงบ โอ้มหามุนี
15.31.53
इत्युक्तवत्यां गान्धार्यां कुन्ती व्रतकृशानना ।
प्रच्चन्नजातं पुत्रं तु सस्मारादित्यसन्निभम् ॥ १५.३१.५३ ॥
เมื่อพระคันธารีกล่าวดังนี้แล้ว พระกุนตีผู้มีพักตร์ผอมลงเพราะการถือวัตร ก็ระลึกถึงบุตรที่เกิดในที่ลับ ผู้มีรัศมีดุจพระอาทิตย์
15.31.54
तामृषिर्वरदो व्यासो दूरश्रवणदर्शनः ।
अपश्यद्दुःखितां देवीं मातरं सव्यसाचिनः ॥ १५.३१.५४ ॥
ฤๅษีวยาส ผู้ประทานพร มีการได้ยินและการเห็นไกลไปได้ ได้เห็นเทวีผู้เป็นมารดาของสวยสาจิน คืออรชุน กำลังทุกข์โศก
15.31.55
तामुवाच ततो व्यासो यत्ते कार्यं विवक्षितम् ।
तद्बूहि त्वं महाभागे यत्ते मनसि वर्तते ॥ १५.३१.५५ ॥
จากนั้นวยาสได้กล่าวแก่นางว่า "โอ้ผู้มีโชคยิ่ง ท่านจงกล่าวถึงกิจที่ท่านประสงค์จะพูด สิ่งใดที่อยู่ในใจของท่าน จงบอกมาเถิด"
15.31.56
श्वशुराय तत कुन्ती प्रणम्य शिरसा तदा ।
उवाच वाक्यं सव्रीडा विवृण्वाना पुरातनम् ॥ १५.३१.५६ ॥
ครั้งนั้น พระกุนตีก้มศีรษะกราบพ่อสามีแล้ว ด้วยความเขินอาย จึงกล่าวถ้อยคำนี้ เปิดเผยเรื่องราวในอดีตอันเก่าก่อน