મહાભારત · અધ્યાય 15.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.36.1
एतच्छ्रुत्वा नृपो विद्वान्हृष्टोऽभूज्जनमेजयः ।
पितामहानां सर्वेषां गमनागमनं तदा ॥ १५.३६.१ ॥
આ સાંભળીને વિદ્વાન રાજા જનમેજય પ્રસન્ન થયા; ત્યારે સર્વ પિતામહોના આવવા-જવાની વાત.
15.36.2
अब्रवीच्च मुदा युक्तः पुनरागमनं प्रति ।
कथं न त्यक्तदेहानां पुनस्तद्रूपदर्शनम् ॥ १५.३६.२ ॥
આનંદથી યુક્ત થઈને તેણે પુનરાગમન વિશે કહ્યું: દેહ ત્યજનારાઓનું તે રૂપ ફરી કેમ ન દેખાય?
15.36.3
इत्युक्तः स द्विजश्रेष्ठो व्यासशिष्यः प्रतापवान् ।
प्रोवाच वदतांश्रेष्ठस्तं नृपं जनमेजयम् ॥ १५.३६.३ ॥
આમ પૂછાયેલા તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, વ્યાસના પ્રતાપી શિષ્ય, વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ, તે રાજા જનમેજયને બોલ્યા.
15.36.4
अविप्रणाशः सर्वेषां कर्मणामिति निश्चयः ।
कर्मजानि शरीराणि शरीराकृतयस्तथा ॥ १५.३६.४ ॥
બધાં કર્મોનો વિનાશ થતો નથી એવો નિશ્ચય છે. કર્મોથી જન્મેલાં શરીરો અને તેમના આકારો પણ તેમ જ.
15.36.5
महाभूतानि नित्यानि भूताधिपतिसंश्रयात् ।
तेषां च नित्यसंवासो न विनाशो वियुज्यताम् ॥ १५.३६.५ ॥
મહાભૂતો નિત્ય છે, કારણ કે તેઓ ભૂતાધિપતિના આશ્રયે છે. તેમનો નિત્ય સંયોગ એ વિનાશ નથી; તેઓ છૂટા પડે તોપણ નાશ પામતા નથી.
15.36.6
अनाशया कृतं कर्म तस्य चेष्टः फलागमः ।
आत्मा चैभिः समायुक्तः सुखदुःखमुपाश्नुते ॥ १५.३६.६ ॥
આશા વિના કરેલું કર્મ; તેનું ઇષ્ટ ફળ આવે છે. આત્મા આમની સાથે જોડાઈને સુખ-દુઃખ ભોગવે છે.
15.36.7
अविनाश्यस्तथा नित्यं क्षेत्रज्ञ इति निश्चयः ।
भूतानामात्मभावो यो ध्रुवोसौ संविजानताम् ॥ १५.३६.७ ॥
ક્ષેત્રજ્ઞ અવિનાશી અને સદા નિત્ય છે, એ નિશ્ચય છે. સત્ય જાણનારાઓ માટે પ્રાણીઓનું જે આત્મસ્વરૂપ છે તે સ્થિર છે.
15.36.8
यावन्न क्षीयते कर्म तावत्तस्य स्वरूपता ।
क्षीणकर्मा नरो लोके रूपान्यत्वमुपाश्नुते ॥ १५.३६.८ ॥
કર્મ ક્ષીણ ન થાય ત્યાં સુધી તેનું સ્વરૂપ રહે છે. જેનું કર્મ ક્ષીણ થયું છે, તે મનુષ્ય જગતમાં અન્ય રૂપ પામે છે.
15.36.9
नानाभूतास्तथैकत्वं शरीरं प्राप्य संहताः ।
भवन्ति ते तथा नित्याः पृथग्भावं विजानताम् ॥ १५.३६.९ ॥
વિવિધ ભૂતો શરીર પામીને એકત્ર થાય છે. તે પણ એ રીતે નિત્ય છે; પૃથક્ ભાવ જાણનારાઓ માટે આ સત્ય છે.
15.36.10
अश्वमेधश्रुतिश्चेयमश्वसंज्ञपनं प्रति ।
लोकान्तरगता नित्यं प्राणा नित्या हि वाजिनः ॥ १५.३६.१० ॥
આ અશ્વમેધની શ્રુતિ છે; ઘોડાના વધ વિશેની છે. ઘોડાના પ્રાણ અન્ય લોકમાં ગયેલા છે અને સદા નિત્ય છે.
15.36.11
अहं हितं वदाम्येतत्प्रियं चेत्तव पार्थिव ।
देवयाना हि पन्थानः श्रुतास्ते यज्ञसंस्तरे ॥ १५.३६.११ ॥
હે રાજન, જો તને પ્રિય લાગે તો હું આ હિતવચન કહું છું. યજ્ઞવિધિમાં તેં દેવયાન માર્ગો વિશે સાંભળ્યું છે.
15.36.12
सुकृतो यत्र यज्ञस्ते तत्र देवा हितास्तव ।
यदा समन्विता देवाः पशूनां गमनेश्वराः ॥ १५.३६.१२ ॥
જ્યાં તારો યજ્ઞ સુકૃત રૂપે સંપન્ન થાય છે ત્યાં દેવો તારા પ્રત્યે અનુકૂળ છે. દેવો એકત્ર થાય ત્યારે તેઓ પશુઓની ગતિના સ્વામી છે.
15.36.13
गमिमन्तश्च तेनेष्ट्वा नान्ये नित्या भवन्त्युत ।
नित्येऽस्मिन्पञ्चके वर्गे नित्ये चात्मनि पूरुषः ॥ १५.३६.१३ ॥
જેઓ તેના દ્વારા યજ્ઞ કરે છે તેઓ ગમનશીલ થાય છે; અન્ય નિત્ય થતા નથી. આ નિત્ય પંચક વર્ગમાં અને નિત્ય આત્મામાં પુરુષ (સ્થિત થાય છે).
15.36.14
अस्य नाशं समायोगं यः पश्यति वृथामतिः ।
वियोगे शोचतेऽत्यर्थं स बाल इति मे मतिः ॥ १५.३६.१४ ॥
જે તેના નાશ અને સંયોગને જુએ છે તે વ્યર્થબુદ્ધિ છે. વિયોગમાં તે અત્યંત શોક કરે છે; તે બાળક છે એવો મારો મત છે.
15.36.15
वियोगे दोषदर्शी यः संयोगं स विसर्जयेत् ।
असङ्गे सङ्गमो नास्ति दुःखं भावि वियोगजम ॥ १५.३६.१५ ॥
જે વિયોગમાં દોષ જુએ તેણે સંયોગ છોડી દેવો. અસંગમાં સંગમ નથી; વિયોગથી જન્મેલું દુઃખ ભવિષ્યમાં નહીં થાય.
15.36.16
परापरज्ञस्त्वपरो नाभिमानादुदीक्षितः ।
अपरज्ञः परां बुद्धिं स्पृष्ट्वा मोहाद्विमुच्यते ॥ १५.३६.१६ ॥
પરાપર જાણનાર; પણ બીજો અભિમાનથી જોવાયેલો નથી. અપરજ્ઞ પરમ બુદ્ધિને સ્પર્શીને મોહથી મુક્ત થાય છે.
15.36.17
अदर्शनादापतितः पुनश्चादर्शनं गतः ।
नाहं तं वेद्मि नासौ मां न च मेऽस्ति विरागता ॥ १५.३६.१७ ॥
અદર્શનમાંથી આવેલો ફરી અદર્શનમાં ગયો. હું તેને જાણતો નથી, તે મને જાણતો નથી, અને મારામાં વૈરાગ્ય પણ નથી.
15.36.18
येनयेन शरीरेणि करोत्ययमनीश्वरः ।
तेनतेन शरीरेण तदवश्यमुपाश्नुते।
मानसं मनसाऽऽप्नोति शरीरं च शरीरवान् ॥ १५.३६.१८ ॥
આ અસમર્થ જીવ જે જે શરીરથી કર્મ કરે છે, તે તે શરીરથી જ તેનું ફળ અવશ્ય ભોગવે છે. માનસ ફળ મનથી મેળવે છે; દેહધારી દેહનું ફળ મેળવે છે.