ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.36
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.36.1
एतच्छ्रुत्वा नृपो विद्वान्हृष्टोऽभूज्जनमेजयः ।
पितामहानां सर्वेषां गमनागमनं तदा ॥ १५.३६.१ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ।
15.36.2
अब्रवीच्च मुदा युक्तः पुनरागमनं प्रति ।
कथं न त्यक्तदेहानां पुनस्तद्रूपदर्शनम् ॥ १५.३६.२ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਹੀ ਰੂਪ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਦਿਸੇ?
15.36.3
इत्युक्तः स द्विजश्रेष्ठो व्यासशिष्यः प्रतापवान् ।
प्रोवाच वदतांश्रेष्ठस्तं नृपं जनमेजयम् ॥ १५.३६.३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਦਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਰਾਜੇ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
15.36.4
अविप्रणाशः सर्वेषां कर्मणामिति निश्चयः ।
कर्मजानि शरीराणि शरीराकृतयस्तथा ॥ १५.३६.४ ॥
ਸਾਰਿਆਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
15.36.5
महाभूतानि नित्यानि भूताधिपतिसंश्रयात् ।
तेषां च नित्यसंवासो न विनाशो वियुज्यताम् ॥ १५.३६.५ ॥
ਮਹਾਭੂਤ ਨਿੱਤ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਮੇਲ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
15.36.6
अनाशया कृतं कर्म तस्य चेष्टः फलागमः ।
आत्मा चैभिः समायुक्तः सुखदुःखमुपाश्नुते ॥ १५.३६.६ ॥
ਬਿਨਾਂ ਆਸ ਦੇ ਕੀਤਾ ਕਰਮ; ਉਸ ਦਾ ਇੱਛਤ ਫਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
15.36.7
अविनाश्यस्तथा नित्यं क्षेत्रज्ञ इति निश्चयः ।
भूतानामात्मभावो यो ध्रुवोसौ संविजानताम् ॥ १५.३६.७ ॥
ਕਸ਼ੇਤਰਜ੍ਞ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਨਿੱਤ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਅਚੱਲ ਹੈ।
15.36.8
यावन्न क्षीयते कर्म तावत्तस्य स्वरूपता ।
क्षीणकर्मा नरो लोके रूपान्यत्वमुपाश्नुते ॥ १५.३६.८ ॥
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਰਮ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰੂਪ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
15.36.9
नानाभूतास्तथैकत्वं शरीरं प्राप्य संहताः ।
भवन्ति ते तथा नित्याः पृथग्भावं विजानताम् ॥ १५.३६.९ ॥
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਤ ਸਰੀਰ ਪਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਤ ਹਨ; ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
15.36.10
अश्वमेधश्रुतिश्चेयमश्वसंज्ञपनं प्रति ।
लोकान्तरगता नित्यं प्राणा नित्या हि वाजिनः ॥ १५.३६.१० ॥
ਇਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੀ ਸ਼ਰੁਤੀ ਹੈ; ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਨਿੱਤ ਹਨ।
15.36.11
अहं हितं वदाम्येतत्प्रियं चेत्तव पार्थिव ।
देवयाना हि पन्थानः श्रुतास्ते यज्ञसंस्तरे ॥ १५.३६.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਯੱਗ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਦੇਵਯਾਨ ਮਾਰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
15.36.12
सुकृतो यत्र यज्ञस्ते तत्र देवा हितास्तव ।
यदा समन्विता देवाः पशूनां गमनेश्वराः ॥ १५.३६.१२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਯੱਗ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
15.36.13
गमिमन्तश्च तेनेष्ट्वा नान्ये नित्या भवन्त्युत ।
नित्येऽस्मिन्पञ्चके वर्गे नित्ये चात्मनि पूरुषः ॥ १५.३६.१३ ॥
ਜਿਹੜੇ ਉਸ (ਯੱਗ) ਦੁਆਰਾ ਗਮਨਸ਼ੀਲ ਹਨ, ਉਹੀ ਨਿੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਨਿੱਤ ਪੰਚਕ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ (ਸਥਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।
15.36.14
अस्य नाशं समायोगं यः पश्यति वृथामतिः ।
वियोगे शोचतेऽत्यर्थं स बाल इति मे मतिः ॥ १५.३६.१४ ॥
ਜੋ ਇਸਦੇ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੰਯੋਗ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਾਲਕ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
15.36.15
वियोगे दोषदर्शी यः संयोगं स विसर्जयेत् ।
असङ्गे सङ्गमो नास्ति दुःखं भावि वियोगजम ॥ १५.३६.१५ ॥
ਜੋ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਯੋਗ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ। ਅਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਗਮ ਨਹੀਂ; ਵਿਯੋਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਦੁੱਖ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
15.36.16
परापरज्ञस्त्वपरो नाभिमानादुदीक्षितः ।
अपरज्ञः परां बुद्धिं स्पृष्ट्वा मोहाद्विमुच्यते ॥ १५.३६.१६ ॥
ਪਰਾਪਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ; ਪਰ ਦੂਜਾ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅਪਰਜ੍ਞ ਪਰਮ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
15.36.17
अदर्शनादापतितः पुनश्चादर्शनं गतः ।
नाहं तं वेद्मि नासौ मां न च मेऽस्ति विरागता ॥ १५.३६.१७ ॥
ਅਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਉਹ ਫਿਰ ਅਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਗ ਵੀ ਨਹੀਂ।
15.36.18
येनयेन शरीरेणि करोत्ययमनीश्वरः ।
तेनतेन शरीरेण तदवश्यमुपाश्नुते।
मानसं मनसाऽऽप्नोति शरीरं च शरीरवान् ॥ १५.३६.१८ ॥
ਇਹ ਅਸਮਰਥ ਜੀਵ ਜਿਸ ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਿਕ ਫਲ ਮਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੇਹਧਾਰੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।