Mahābhārata · Adhyāya 15.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.38.1
दृष्ट्वा पुत्रांस्तथा पौत्रान्सानुबन्धाञ्जनाधिपः ।
धृतराष्ट्रः किमकरोद्राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ १५.३८.१ ॥
Tras ver a sus hijos y nietos junto con sus parientes, ¿qué hicieron el rey Dhṛtarāṣṭra y el rey Yudhiṣṭhira, oh señor del pueblo?
15.38.2
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं पुत्राणां दर्शनं पुनः ।
वीतशोकः स राजर्षिः पुनराश्रममागमत् ॥ १५.३८.२ ॥
Habiendo visto de nuevo aquella gran y maravillosa visión de sus hijos, el rey sabio, libre de dolor, regresó otra vez al ermitaño.
15.38.3
इतरस्तु जनः सर्वस्ते चैव परमर्षयः ।
प्रतिजग्मुर्यथाकामं धृताराष्ट्राभ्यनुज्ञया ॥ १५.३८.३ ॥
El resto de la gente y aquellos supremos sabios también regresaron como quisieron, con el permiso de Dhṛtarāṣṭra.
15.38.4
पाण्डवास्तु महात्मानो लघुभूयिष्ठसैनिकाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं सदारास्तं महीपतिम् ॥ १५.३८.४ ॥
Pero los magnánimos Pāṇḍavas, con un ejército muy reducido, siguieron a aquel magnánimo señor de la tierra junto con sus esposas.
15.38.5
तमाश्रमगतं धीमान्ब्रह्मर्षिर्लोकपूजितः ।
द्वैपायनोऽभ्युपागम्य राजानमिदम्नब्रवीत् ॥ १५.३८.५ ॥
Acercándose a aquel rey que había llegado al ermitaño, el sabio brahmarṣi Dvaipāyana, honrado por los mundos, pronunció estas palabras.
15.38.6
धृताष्ट्र महाबाहो शृणु कौरवनन्दन ।
श्रुतास्ते ज्ञानवृद्धानामृषीणां पुण्यकर्मणाम् ॥ १५.३८.६ ॥
Oh Dhṛtarāṣṭra, de brazos poderosos, escucha, alegría de los Kuru: has oído hablar de los sabios, ancianos en sabiduría, de obras meritorias.
15.38.7
अद्धाभिजनवृद्धानां वेदवेदाङ्गवेदिनाम् ।
धर्मज्ञानां पुराणानां वदतां विविधाः कथाः ॥ १५.३८.७ ॥
En verdad, las diversas historias contadas por ancianos de linaje noble, conocedores de los Vedas y Vedāṅgas, conocedores del dharma y narradores de los Purāṇas.
15.38.8
मा स्म शोके मनः कार्षीर्दिष्टे न व्यथते बुधः ।
श्रुतं देवरहस्यं ते नारदाद्देवदर्शनात् ॥ १५.३८.८ ॥
No entregues tu mente al dolor; el sabio no se angustia por lo que está destinado. Has oído el secreto divino de Nārada y por la visión del dios.
15.38.9
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूतां गतिं शुभाम् ।
यथा दृष्टास्त्वया पुत्रास्तथा कामविहारिणः ॥ १५.३८.९ ॥
Tus hijos han alcanzado el destino auspicioso, purificados por las armas, por el deber del guerrero; y como los viste, así ahora vagan a su antojo.
15.38.10
युधिष्ठिरः स्वयं धीमान्भवन्तमनुरुध्यते ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैःइ सदारः ससुहृज्जनः ॥ १५.३८.१० ॥
El sabio Yudhiṣṭhira mismo desea complacerte, junto con todos sus hermanos, sus esposas y sus amigos y parientes.
15.38.11
विसर्जयैनं यात्वेष स्वराज्यमनुशासताम् ।
मासः समधिकस्तेषामतीतो वसतां वने ॥ १५.३८.११ ॥
Despídelo; que él vaya a gobernar su propio reino. Para ellos, que viven en el bosque, ha transcurrido más de un mes.
15.38.12
एतद्धि नित्यं यत्नेन पदं रक्ष्यं नराधिप ।
बहुप्रत्यर्थिकं ह्येतद्राज्यं नाम कुरूद्वह ॥ १५.३८.१२ ॥
Este trono, oh señor de los hombres, debe protegerse siempre con esfuerzo; pues este reino, oh mejor de los Kurus, tiene muchos rivales.
15.38.13
इत्युक्तः कौरवो राजा व्यासेनामितबुद्धिना ।
युधिष्ठिरमथाहूय वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १५.३८.१३ ॥
Así interpelado por Vyāsa, de intelecto sin límites, el rey kaurava llamó a Yudhiṣṭhira y, elocuente, pronunció estas palabras.
15.38.14
अजातशत्रो भद्रं ते शृणु मे भ्रातृभिः सह ।
त्वत्प्रसादान्महीपाल शोको नास्मान्प्रबाधते ॥ १५.३८.१४ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, que la fortuna te acompañe. Escucha mis palabras junto a tus hermanos. Oh protector de la tierra, por tu gracia, el dolor no nos atormenta.
15.38.15
रमे चाहं त्वया पुत्र पुरेव गजसाहये ।
नाथेनानुगतो विद्वन्प्रियेषु परिवर्तिना ॥ १५.३८.१५ ॥
Hijo mío, como antes en Gajasāhvaya, me deleito contigo. Oh sabio, acompañado por ti como protector, que te mueves entre los seres queridos, me regocijo.
15.38.16
प्राप्तं पुत्रफलं त्वत्तः प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
न मे मन्युर्महाबाहो गम्यतां मा चिरं कृथाः ॥ १५.३८.१६ ॥
De ti he obtenido el fruto de un hijo, y mi suprema afección está puesta en ti. Oh de poderosos brazos, no guardo ira. Ve, y no te demores.
15.38.17
भवन्तं चेह संप्रेक्ष्य तपो मे परिहीयते ।
उपयुक्तं शरीरं च त्वां दृष्ट्वा धारितं पुनः ॥ १५.३८.१७ ॥
Al contemplarte aquí, mi austeridad se debilita; pero habiéndote visto, mi cuerpo vuelve a sostenerse.
15.38.18
मातरौ ते तथैवेमे शीर्णपर्णकृताशने ।
मम तुल्यव्रते पुत्र न चिरं वर्तयिष्यतः ॥ १५.३८.१८ ॥
Tus dos madres también, que se alimentan de hojas caídas, observan el mismo voto que yo. Hijo mío, no sobrevivirán mucho tiempo.
15.38.19
दुर्योधनप्रभृतयो दृष्टा लोकान्तरं गताः ।
व्यासस्य तपसो वीर्याद्भवतश्च समागमात् ॥ १५.३८.१९ ॥
Por el poder de la ascesis de Vyāsa y por vuestro encuentro, Duryodhana y los demás fueron vistos marchar a otro mundo.
15.38.20
प्रयोजनं चिरं वृत्तं जीवितस्य ममानघ ।
उग्रं तपः समास्थास्येत्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.३८.२० ॥
Oh sin mancha, el propósito de mi larga vida se ha cumplido; emprenderé una austera ascesis, y debéis concederme permiso.
15.38.21
त्वय्यद्य पिण्डः कीर्तिश्च कुलं चेदं प्रतिष्ठितम् ।
श्वोवाऽद्य वा महाबाहो गम्यतां माचिरं कृथाः ॥ १५.३८.२१ ॥
En ti hoy descansan las ofrendas fúnebres, la fama y este linaje; oh de brazos poderosos, id mañana o hoy mismo, no os demoréis.
15.38.22
राजनीतिः सुबहुशः श्रुता ते भरतर्षभ ।
संदेष्टव्यं न पश्यामि कृतमेतावता विभो ॥ १५.३८.२२ ॥
Oh toro de los Bharatas, habéis oído la política real muchas veces; no veo nada que haya que encomendar, oh poderoso, con esto basta.
15.38.23
इत्युक्तवचनं तं तु नृपो राजानमब्रवीत् ।
न मामर्हसि धर्मज्ञ परित्यक्तुमनागसम् ॥ १५.३८.२३ ॥
Dichas estas palabras, aquel rey dijo al rey: Oh conocedor del dharma, no me debéis abandonar, a mí que soy inocente.
15.38.24
कामं गच्छन्तु मे सर्वे भ्रातरोऽनुचरास्तथा ।
भवन्तमहमन्विष्ये मातरौ च यतव्रतः ॥ १५.३८.२४ ॥
Que se vayan a su gusto todos mis hermanos y servidores; firme en mi voto, yo mismo os buscaré a vos y a ambas madres.
15.38.25
तमुवाचाथ गान्धारी मैवं पुत्र शृणुष्व च ।
त्वय्यधीनं कुरुकुलं पिण्डश्च श्वशुरस्य मे ॥ १५.३८.२५ ॥
Entonces Gāndhārī le dijo: 'Hijo, no digas eso; escucha. La familia Kuru y la ofrenda fúnebre a mi suegro dependen de ti.'
15.38.26
गम्यतां पुत्र पर्याप्तमेतावत्पूजिता वयम् ।
राजा यदाह तत्कार्यं त्वया पुत्र पितुर्वचः ॥ १५.३८.२६ ॥
'Hijo, ve. Esto basta; hemos sido honradas. Lo que el rey ha dicho, hijo, es la palabra de tu padre; debes cumplirla.'
15.38.27
इत्युक्तः स तु गान्धार्या कुन्तीमिदमभाषत ।
स्नेहबाष्पाकुले नेत्रे परिमृज्य विनीतवत् ॥ १५.३८.२७ ॥
Cuando Gāndhārī habló así, él dijo esto a Kuntī, secándose los ojos llenos de lágrimas de afecto, con humildad.
15.38.28
विसर्जयति मां राजा गान्धारी च यशस्विनी ।
भवत्यां बद्धचित्तस्तु कथं यास्यामि दुःखितः ॥ १५.३८.२८ ॥
El rey y la ilustre Gāndhārī me despiden, pero mi corazón está atado a ti; ¿cómo, afligido, podré irme?
15.38.29
न चोत्सहे तपोविघ्नं कर्तुं ते धर्मचारिणि ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ १५.३८.२९ ॥
Y no estoy dispuesto, oh mujer de conducta justa, a estorbar tu austeridad. No hay nada superior a la austeridad; por la austeridad se alcanza lo grande.
15.38.30
ममापि न तथा राज्ञि राज्ये बुद्धिर्यथा पुरा ।
तपस्येवानुरक्तं मे मनः सर्वात्मना तथा ॥ १५.३८.३० ॥
Reina, mi mente ya no se inclina al reino como antes; mi corazón está por completo apegado a la austeridad.
15.38.31
शून्येयं च मही कृत्स्ना न मे प्रीतिकरी शुभे ।
बान्धवा नः परिक्षीणा बलं नो न यथा पुरा ॥ १५.३८.३१ ॥
Toda esta tierra está vacía, y ya no me causa alegría, oh auspiciosa. Nuestros parientes están muy disminuidos, y nuestra fuerza ya no es como antes.
15.38.32
पाञ्चालाः सुभृशं क्षीणाः कन्यामात्रावशेषिताः ।
न तेषां कुलकर्तारं कञ्चित्पश्याम्यहं शुभे ॥ १५.३८.३२ ॥
Los Pāñcālas están muy disminuidos, solo quedan doncellas entre ellos. Oh auspiciosa, no veo entre ellos a nadie que pueda continuar el linaje.
15.38.33
सर्वे हि भस्मासान्नीतास्ते द्रोणेन रणाजिरे ।
अवशिष्टाश्च निहता द्रोणपुत्रेण वै निशि। ॥ १५.३८.३३ ॥
Todos ellos fueron reducidos a cenizas por Droṇa en el campo de batalla, y los que sobrevivieron fueron muertos por la noche por el hijo de Droṇa.
15.38.34
चेदयश्चैव मत्स्याश्च दृष्टपूर्वास्तथैव नः ।
केवलं वृष्णिचक्रं च वासुदेवपरिग्रहात्।
यद्दृष्ट्वा स्थातुमिच्छामि धर्मार्थं नार्थहेतुतः ॥ १५.३८.३४ ॥
Antes también vimos a los Cedis y a los Matsyas, pero ahora solo queda la hueste de los Vṛṣṇi, por el amparo de Vāsudeva. Al verla, deseo permanecer aquí por el dharma, no por la riqueza.
15.38.35
शिवेन पश्य नः सर्वान्दुर्लभं तव दर्शनम् ।
भविष्यत्यंब राजा हि तीव्रं चारप्स्यते तपः ॥ १५.३८.३५ ॥
Míranos a todos con bendición, pues tu visión es rara. Madre, el rey practicará una austeridad intensa.
15.38.36
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुः सहदेवो युधांपतिः ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं बाष्पव्याकुललोचनः ॥ १५.३८.३६ ॥
Al oír esto, Sahadeva, el de grandes brazos, señor de los guerreros, con los ojos turbados por las lágrimas, habló así a Yudhiṣṭhira.
15.38.37
नोत्सहेऽहं परित्यक्तुं मातरं भरतर्षभ ।
प्रतियातु भवान्क्षिप्रं तपस्तप्स्याम्यहं वने ॥ १५.३८.३७ ॥
Oh toro de los Bharatas, no soy capaz de abandonar a mi madre. Regresa pronto; yo practicaré austeridades en el bosque.
15.38.38
इहैव शोषयिष्यामि तपसेदं कलेवरम् ।
पादशुश्रूषणेरक्तो राज्ञो मात्रोस्तथाऽनयोः ॥ १५.३८.३८ ॥
Aquí mismo, con austeridad, secaré este cuerpo, entregado a servir a los pies del rey y de estas dos madres.
15.38.39
तमुवाच ततः कुन्ती परिष्वज्य महाभुजम् ।
गम्यतां पुत्र मैवं त्वं वोचः कुरु वचो मम ॥ १५.३८.३९ ॥
Entonces Kuntī, abrazando a aquel de gran brazo, dijo: Ve, hijo; no hables así; haz lo que te digo.
15.38.40
आगमा वः शिवाः सन्तु स्वस्था भवत पुत्रकाः ।
उपरोधो भवेदेवमस्माकं तपसः कृते ॥ १५.३८.४० ॥
Que vuestros caminos sean auspiciosos; hijos míos, estad bien y en paz. Tal obstáculo recaería sobre nosotros por causa de nuestra austeridad.
15.38.41
त्वत्स्नेहपाशबद्धा च हीयेयं तपसः परात् ।
तस्मात्पुत्रक गच्छ त्वं शिष्टमल्पं च नः प्रभो ॥ १५.३८.४१ ॥
Atada por el lazo de mi amor por ti, me apartaría de la suprema austeridad. Por tanto, hijo, vete; señor, lo que nos queda de vida es poco.
15.38.42
एवं संस्तंभितं वाक्यैः कुन्त्या बहुविधैर्मनः ।
सहदेवस्य राजेन्द्र राज्ञश्चैव विशेषतः ॥ १५.३८.४२ ॥
Oh rey de reyes, así quedó contenida la mente de Sahadeva por las muchas palabras de Kuntī, y especialmente la del rey.
15.38.43
ते मात्रा समनुज्ञाता राज्ञा च कुरुपुङ्गवाः ।
अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठमामन्त्रयितुमारभन् ॥ १५.३८.४३ ॥
Habiendo recibido permiso de su madre y del rey, aquellos toros entre los kurus saludaron al mejor de los kurus y comenzaron a despedirse.
15.38.44
राज्यं प्रति गमिष्यामः शिवेन प्रतिनन्दितः ।
अनुज्ञातास्त्वया राजन्गमिष्यामो विकल्मषाः ॥ १५.३८.४४ ॥
Bendecidos y despedidos con buen augurio, iremos hacia el reino; con tu permiso, oh rey, partiremos libres de culpa.
15.38.45
एवमुक्तः स राजर्षिर्धर्मराज्ञा महात्मना ।
अनुयज्ञे जयाशीर्भिः पूजयित्वा युधिष्ठिरम् ॥ १५.३८.४५ ॥
Así interpelado por el magnánimo rey del dharma, aquel rey sabio, al término del sacrificio, honró a Yudhiṣṭhira con bendiciones de victoria...
15.38.46
भीमं च बलिनां श्रेष्ठं सान्त्वयामास पार्थिवः ।
स चास्य सम्यङ्मेधावी प्रत्यपद्यत वीर्यवान् ॥ १५.३८.४६ ॥
El rey consoló también a Bhīma, el mejor de los fuertes, y aquel sabio y valiente aceptó plenamente sus palabras.
15.38.47
अर्जुनं च समाश्लिष्य यंमौ च भरतर्षभौ ।
अनुयज्ञे स कौरव्यः परिष्वज्याभिनन्द्य च ॥ १५.३८.४७ ॥
Habiendo abrazado a Arjuna y a los dos toros de los bharatas, los gemelos, aquel kaurava, al término del sacrificio, los estrechó y los saludó...
15.38.48
गान्धार्या चाभ्यनुज्ञाताः कृतपादाभिवादनाः ।
जनन्या समुपाघ्राताः परिष्वक्ताश्च ते नृपम् ॥ १५.३८.४८ ॥
Con permiso también de Gāndhārī, habiéndose postrado a sus pies, besados en la cabeza y abrazados por su madre, se acercaron al rey.
15.38.49
चक्रुः प्रदक्षिणं सर्वे वत्सा इव निवारणे ।
पुनः पुनर्निरीक्षन्तः प्रचक्रुस्ते प्रदक्षिणम् ॥ १५.३८.४९ ॥
Como terneros retenidos en el redil, todos dieron la vuelta por la derecha, mirando atrás una y otra vez mientras la daban.
15.38.50
द्रौपदीप्रमुखाश्चैव सर्वाः कौरवयोषितः ।
न्यायतः श्वशुरे वृत्तिं प्रयुज्य प्रययुस्ततः ॥ १५.३८.५० ॥
Encabezadas por Draupadī, todas las mujeres de los Kauravas, habiendo observado debidamente su conducta hacia el suegro, partieron entonces de allí.
15.38.51
श्वश्रूभ्यां समनुज्ञाताः परिष्वज्याभिनन्दिताः ।
संदिष्टाश्चेतिकर्तव्यं प्रययुर्भर्तृभिः सह ॥ १५.३८.५१ ॥
Con permiso de sus suegras, abrazadas y bendecidas, e instruidas sobre lo que debían hacer, partieron con sus esposos.
15.38.52
ततः प्रजज्ञे निनदः सूतानां युज्यतामिति ।
उष्ट्राणां क्रोशतां चापि हयानां हेषतामपि ॥ १५.३८.५२ ॥
Entonces se alzó el clamor de los aurigas: "¡Uncid!", y también los gritos de los camellos y los relinchos de los caballos.
15.38.53
ततो युधिष्ठिरो राजा सदारः सहसैनिकः ।
नगरं हास्तिनपुरं पुनरायात्सबान्धवः ॥ १५.३८.५३ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, con sus esposas, sus soldados y sus parientes, regresó de nuevo a la ciudad de Hāstinapura.