മഹാഭാരതം · അധ്യായം 15.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.38.1
दृष्ट्वा पुत्रांस्तथा पौत्रान्सानुबन्धाञ्जनाधिपः ।
धृतराष्ट्रः किमकरोद्राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ १५.३८.१ ॥
ജനാധിപൻ തന്റെ പുത്രന്മാരെയും പൗത്രന്മാരെയും ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം കണ്ടശേഷം, രാജാവായ ധൃതരാഷ്ട്രനും രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനും എന്തു ചെയ്തു?
15.38.2
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं पुत्राणां दर्शनं पुनः ।
वीतशोकः स राजर्षिः पुनराश्रममागमत् ॥ १५.३८.२ ॥
പുത്രന്മാരുടെ ആ മഹത്തായ അത്ഭുത ദർശനം വീണ്ടും കണ്ട ശേഷം, ശോകരഹിതനായ ആ രാജർഷി വീണ്ടും ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
15.38.3
इतरस्तु जनः सर्वस्ते चैव परमर्षयः ।
प्रतिजग्मुर्यथाकामं धृताराष्ट्राभ्यनुज्ञया ॥ १५.३८.३ ॥
മറ്റു ജനങ്ങളെല്ലാവരും ആ പരമ ഋഷിമാരും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ അനുവാദത്തോടെ ഇഷ്ടം പോലെ മടങ്ങിപ്പോയി.
15.38.4
पाण्डवास्तु महात्मानो लघुभूयिष्ठसैनिकाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं सदारास्तं महीपतिम् ॥ १५.३८.४ ॥
എന്നാൽ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ, ചെറിയ സൈന്യത്തോടെ, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ആ മഹാത്മാവായ മഹീപതിയെ അനുഗമിച്ചു.
15.38.5
तमाश्रमगतं धीमान्ब्रह्मर्षिर्लोकपूजितः ।
द्वैपायनोऽभ्युपागम्य राजानमिदम्नब्रवीत् ॥ १५.३८.५ ॥
ആശ്രമത്തിലെത്തിയ ആ രാജാവിന്റെ അടുത്തു ചെന്ന്, ബുദ്ധിമാനും ലോകപൂജിതനുമായ ബ്രഹ്മർഷി ദ്വൈപായനൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
15.38.6
धृताष्ट्र महाबाहो शृणु कौरवनन्दन ।
श्रुतास्ते ज्ञानवृद्धानामृषीणां पुण्यकर्मणाम् ॥ १५.३८.६ ॥
മഹാബാഹുവായ ധൃതരാഷ്ട്രാ, കേൾക്കൂ, കൗരവനന്ദനാ! ജ്ഞാനവൃദ്ധരായ, പുണ്യകർമ്മികളായ ഋഷിമാരെക്കുറിച്ച് നീ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
15.38.7
अद्धाभिजनवृद्धानां वेदवेदाङ्गवेदिनाम् ।
धर्मज्ञानां पुराणानां वदतां विविधाः कथाः ॥ १५.३८.७ ॥
ഉത്തമകുലത്തിലെ വൃദ്ധന്മാരും വേദവേദാംഗജ്ഞരും ധർമ്മജ്ഞരും പുരാണം പറയുന്നവരും പറഞ്ഞ വിവിധ കഥകൾ തന്നെ.
15.38.8
मा स्म शोके मनः कार्षीर्दिष्टे न व्यथते बुधः ।
श्रुतं देवरहस्यं ते नारदाद्देवदर्शनात् ॥ १५.३८.८ ॥
ദുഃഖത്തിൽ മനസ്സ് വയ്ക്കരുത്; ബുദ്ധിമാൻ വിധിയാൽ വ്യഥപ്പെടുന്നില്ല. നാരദനിൽ നിന്നും ദേവദർശനത്തിൽ നിന്നും നീ ദേവരഹസ്യം കേട്ടിരിക്കുന്നു.
15.38.9
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूतां गतिं शुभाम् ।
यथा दृष्टास्त्वया पुत्रास्तथा कामविहारिणः ॥ १५.३८.९ ॥
നിന്റെ പുത്രന്മാർ ക്ഷത്രധർമ്മത്താൽ ആയുധത്താൽ പവിത്രമായ ശുഭഗതി പ്രാപിച്ചു; നീ അവരെ കണ്ടതുപോലെ അവർ ഇഷ്ടാനുസരണം വിഹരിക്കുന്നവരായി.
15.38.10
युधिष्ठिरः स्वयं धीमान्भवन्तमनुरुध्यते ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैःइ सदारः ससुहृज्जनः ॥ १५.३८.१० ॥
ബുദ്ധിമാനായ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്നെ നിന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എല്ലാ സഹോദരന്മാരോടും ഭാര്യമാരോടും സുഹൃത്തുക്കളോടും ബന്ധുക്കളോടുമൊപ്പം.
15.38.11
विसर्जयैनं यात्वेष स्वराज्यमनुशासताम् ।
मासः समधिकस्तेषामतीतो वसतां वने ॥ १५.३८.११ ॥
ഇദ്ദേഹത്തെ യാത്രയയക്കുക; സ്വരാജ്യം ഭരിക്കാൻ ഇദ്ദേഹം പോകട്ടെ. വനത്തിൽ വസിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു മാസത്തിലധികം കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
15.38.12
एतद्धि नित्यं यत्नेन पदं रक्ष्यं नराधिप ।
बहुप्रत्यर्थिकं ह्येतद्राज्यं नाम कुरूद्वह ॥ १५.३८.१२ ॥
ഹേ നരാധിപാ! രാജ്യപദവി എപ്പോഴും പ്രയത്നത്താൽ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്; ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, ഈ രാജ്യമെന്ന പദവിക്ക് അനേകം ശത്രുക്കളുണ്ട്.
15.38.13
इत्युक्तः कौरवो राजा व्यासेनामितबुद्धिना ।
युधिष्ठिरमथाहूय वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १५.३८.१३ ॥
അമിതബുദ്ധിയായ വ്യാസൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കൗരവരാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനെ വിളിച്ച് വാഗ്മിയായി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
15.38.14
अजातशत्रो भद्रं ते शृणु मे भ्रातृभिः सह ।
त्वत्प्रसादान्महीपाल शोको नास्मान्प्रबाधते ॥ १५.३८.१४ ॥
അജാതശത്രോ, നിനക്ക് മംഗളം. സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ. മഹീപാലാ, നിന്റെ കൃപയാൽ ദുഃഖം ഞങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നില്ല.
15.38.15
रमे चाहं त्वया पुत्र पुरेव गजसाहये ।
नाथेनानुगतो विद्वन्प्रियेषु परिवर्तिना ॥ १५.३८.१५ ॥
മകനേ, മുമ്പ് ഗജസാഹ്വയത്തിൽ എന്നപോലെ ഇപ്പോൾ നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ രമിക്കുന്നു. വിദ്വാനേ, പ്രിയരുടെ ഇടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന നാഥനായ നിന്നാൽ ഞാൻ അനുഗമിക്കപ്പെട്ടു.
15.38.16
प्राप्तं पुत्रफलं त्वत्तः प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
न मे मन्युर्महाबाहो गम्यतां मा चिरं कृथाः ॥ १५.३८.१६ ॥
നിന്നിൽനിന്ന് പുത്രഫലം ലഭിച്ചു; നിന്നിൽ എനിക്ക് പരമമായ സ്നേഹമുണ്ട്. മഹാബാഹുവേ, എന്റെ മനസ്സിൽ കോപമില്ല. പോകൂ, താമസിക്കരുത്.
15.38.17
भवन्तं चेह संप्रेक्ष्य तपो मे परिहीयते ।
उपयुक्तं शरीरं च त्वां दृष्ट्वा धारितं पुनः ॥ १५.३८.१७ ॥
ഇവിടെ നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ എന്റെ തപസ്സ് ക്ഷയിക്കുന്നു. നിന്നെ കണ്ടതിനാൽ എന്റെ ശരീരം വീണ്ടും നിലനിൽക്കുന്നു.
15.38.18
मातरौ ते तथैवेमे शीर्णपर्णकृताशने ।
मम तुल्यव्रते पुत्र न चिरं वर्तयिष्यतः ॥ १५.३८.१८ ॥
നിന്റെ ഈ രണ്ട് അമ്മമാരും, വീണ ഇലകൾ ഭക്ഷിച്ചു കഴിയുന്നവരായി, എന്നെപ്പോലെ വ്രതമുള്ളവരാണ്. മകനേ, അവർ അധികനാൾ ജീവിക്കില്ല.
15.38.19
दुर्योधनप्रभृतयो दृष्टा लोकान्तरं गताः ।
व्यासस्य तपसो वीर्याद्भवतश्च समागमात् ॥ १५.३८.१९ ॥
വ്യാസന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാലും നിങ്ങളുടെ സമാഗമത്താലും ദുര്യോധനൻ തുടങ്ങിയവർ പരലോകം പ്രാപിച്ചതായി കാണപ്പെട്ടു.
15.38.20
प्रयोजनं चिरं वृत्तं जीवितस्य ममानघ ।
उग्रं तपः समास्थास्येत्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.३८.२० ॥
പാപരഹിതനേ, എന്റെ ദീർഘജീവിതത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം നിറവേറി; ഉഗ്രമായ തപസ്സ് ഞാൻ അനുഷ്ഠിക്കും, അനുമതി നൽകണം.
15.38.21
त्वय्यद्य पिण्डः कीर्तिश्च कुलं चेदं प्रतिष्ठितम् ।
श्वोवाऽद्य वा महाबाहो गम्यतां माचिरं कृथाः ॥ १५.३८.२१ ॥
നിന്നിലാണ് ഇന്ന് പിണ്ഡവും കീർത്തിയും ഈ കുലവും പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്; മഹാബാഹോ, നാളെയോ ഇന്നോ പോകൂ, താമസിക്കരുത്.
15.38.22
राजनीतिः सुबहुशः श्रुता ते भरतर्षभ ।
संदेष्टव्यं न पश्यामि कृतमेतावता विभो ॥ १५.३८.२२ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, നീ രാജനീതി പലതവണ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; വിഭോ, ഉപദേശിക്കേണ്ടതൊന്നും ഞാൻ കാണുന്നില്ല, ഇത്രമതി.
15.38.23
इत्युक्तवचनं तं तु नृपो राजानमब्रवीत् ।
न मामर्हसि धर्मज्ञ परित्यक्तुमनागसम् ॥ १५.३८.२३ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ രാജാവ് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: ധർമ്മജ്ഞാ, കുറ്റമില്ലാത്ത എന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നിനക്ക് യോജിച്ചതല്ല.
15.38.24
कामं गच्छन्तु मे सर्वे भ्रातरोऽनुचरास्तथा ।
भवन्तमहमन्विष्ये मातरौ च यतव्रतः ॥ १५.३८.२४ ॥
എന്റെ സഹോദരന്മാരും ഭൃത്യന്മാരും എല്ലാവരും ഇഷ്ടംപോലെ പോകട്ടെ; വ്രതനിഷ്ഠനായി ഞാൻ നിന്നെയും രണ്ട് അമ്മമാരെയും അന്വേഷിക്കും.
15.38.25
तमुवाचाथ गान्धारी मैवं पुत्र शृणुष्व च ।
त्वय्यधीनं कुरुकुलं पिण्डश्च श्वशुरस्य मे ॥ १५.३८.२५ ॥
അപ്പോൾ ഗാന്ധാരി അവനോടു പറഞ്ഞു: 'മകനേ, അങ്ങനെ പറയരുത്, കേൾക്കൂ. കുരുകുലവും എന്റെ അമ്മാവന്റെ പിണ്ഡവും നിന്നിലാണ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്.'
15.38.26
गम्यतां पुत्र पर्याप्तमेतावत्पूजिता वयम् ।
राजा यदाह तत्कार्यं त्वया पुत्र पितुर्वचः ॥ १५.३८.२६ ॥
'മകനേ, പോകൂ. ഇത്രയും മതി, ഞങ്ങൾ ആദരിക്കപ്പെട്ടു. രാജാവ് പറഞ്ഞതാണ് പിതാവിന്റെ വാക്ക്; മകനേ, അത് നീ ചെയ്യണം.'
15.38.27
इत्युक्तः स तु गान्धार्या कुन्तीमिदमभाषत ।
स्नेहबाष्पाकुले नेत्रे परिमृज्य विनीतवत् ॥ १५.३८.२७ ॥
ഗാന്ധാരി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ കുന്തിയോട് ഇത് പറഞ്ഞു; സ്നേഹാശ്രുക്കൾ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകൾ തുടച്ച്, വിനയത്തോടെ.
15.38.28
विसर्जयति मां राजा गान्धारी च यशस्विनी ।
भवत्यां बद्धचित्तस्तु कथं यास्यामि दुःखितः ॥ १५.३८.२८ ॥
രാജാവും യശസ്വിനിയായ ഗാന്ധാരിയും എന്നെ യാത്രയാക്കുന്നു; എന്നാൽ നിന്നിൽ എന്റെ മനസ്സ് ബന്ധിതമാണ്; ദുഃഖിതനായി ഞാൻ എങ്ങനെ പോകും?
15.38.29
न चोत्सहे तपोविघ्नं कर्तुं ते धर्मचारिणि ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ १५.३८.२९ ॥
ധർമ്മാചാരിണീ, നിന്റെ തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്താൻ ഞാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. തപസ്സിനേക്കാൾ വലുതായി ഒന്നുമില്ല; തപസ്സിനാലാണ് മഹത്തായത് ലഭിക്കുന്നത്.
15.38.30
ममापि न तथा राज्ञि राज्ये बुद्धिर्यथा पुरा ।
तपस्येवानुरक्तं मे मनः सर्वात्मना तथा ॥ १५.३८.३० ॥
രാജ്ഞീ, മുമ്പുപോലെ രാജ്യത്തിൽ എന്റെ ബുദ്ധി ഇപ്പോഴില്ല. എന്റെ മനസ്സ് തപസ്സിൽത്തന്നെ പൂർണ്ണമായി അനുരക്തമാണ്.
15.38.31
शून्येयं च मही कृत्स्ना न मे प्रीतिकरी शुभे ।
बान्धवा नः परिक्षीणा बलं नो न यथा पुरा ॥ १५.३८.३१ ॥
ഈ ഭൂമി മുഴുവൻ ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു; ഹേ ശുഭേ, അത് എനിക്കിനി സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല. ഞങ്ങളുടെ ബന്ധുക്കൾ ഏറെ ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങളുടെ ബലവും മുമ്പത്തെപ്പോലെയല്ല.
15.38.32
पाञ्चालाः सुभृशं क्षीणाः कन्यामात्रावशेषिताः ।
न तेषां कुलकर्तारं कञ्चित्पश्याम्यहं शुभे ॥ १५.३८.३२ ॥
പാഞ്ചാലർ ഏറെ ക്ഷയിച്ചിരിക്കുന്നു; കന്യകമാർ മാത്രമേ ശേഷിച്ചിട്ടുള്ളൂ. ഹേ ശുഭേ, അവരിൽ കുലത്തെ നിലനിർത്തുന്ന ഒരാളെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
15.38.33
सर्वे हि भस्मासान्नीतास्ते द्रोणेन रणाजिरे ।
अवशिष्टाश्च निहता द्रोणपुत्रेण वै निशि। ॥ १५.३८.३३ ॥
അവരെയെല്ലാം ദ്രോണൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭസ്മമാക്കി; ശേഷിച്ചവരെ ദ്രോണപുത്രൻ രാത്രിയിൽ വധിച്ചു.
15.38.34
चेदयश्चैव मत्स्याश्च दृष्टपूर्वास्तथैव नः ।
केवलं वृष्णिचक्रं च वासुदेवपरिग्रहात्।
यद्दृष्ट्वा स्थातुमिच्छामि धर्मार्थं नार्थहेतुतः ॥ १५.३८.३४ ॥
ചേദികളെയും മത്സ്യരെയും ഞങ്ങൾ മുമ്പ് കണ്ടിരുന്നു; ഇപ്പോൾ വാസുദേവന്റെ സംരക്ഷണത്താൽ ശേഷിക്കുന്നത് വൃഷ്ണിസമൂഹം മാത്രമാണ്. അതിനെ കണ്ട് ഞാൻ ധർമ്മത്തിനായി ഇവിടെ നിൽക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ധനത്തിനുവേണ്ടിയല്ല.
15.38.35
शिवेन पश्य नः सर्वान्दुर्लभं तव दर्शनम् ।
भविष्यत्यंब राजा हि तीव्रं चारप्स्यते तपः ॥ १५.३८.३५ ॥
ശുഭത്തോടെ ഞങ്ങളെ എല്ലാവരെയും നോക്കൂ; നിന്റെ ദർശനം ദുർലഭമാണ്. അമ്മേ, രാജാവ് കഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിക്കും.
15.38.36
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुः सहदेवो युधांपतिः ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं बाष्पव्याकुललोचनः ॥ १५.३८.३६ ॥
ഇതു കേട്ട് മഹാബാഹുവായ, യോദ്ധാക്കളുടെ നാഥനായ സഹദേവൻ കണ്ണീരിൽ കലങ്ങിയ കണ്ണുകളോടെ യുധിഷ്ഠിരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
15.38.37
नोत्सहेऽहं परित्यक्तुं मातरं भरतर्षभ ।
प्रतियातु भवान्क्षिप्रं तपस्तप्स्याम्यहं वने ॥ १५.३८.३७ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, എനിക്ക് അമ്മയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. നിങ്ങൾ വേഗം മടങ്ങിപ്പോകൂ; ഞാൻ വനത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്യും.
15.38.38
इहैव शोषयिष्यामि तपसेदं कलेवरम् ।
पादशुश्रूषणेरक्तो राज्ञो मात्रोस्तथाऽनयोः ॥ १५.३८.३८ ॥
ഇവിടെത്തന്നെ ഞാൻ തപസ്സിനാൽ ഈ ശരീരം ഉണക്കിക്കളയും; രാജാവിന്റെയും ഈ ഇരു മാതാക്കളുടെയും പാദസേവയിൽ മുഴുകി.
15.38.39
तमुवाच ततः कुन्ती परिष्वज्य महाभुजम् ।
गम्यतां पुत्र मैवं त्वं वोचः कुरु वचो मम ॥ १५.३८.३९ ॥
അപ്പോൾ കുന്തി മഹാബാഹുവായ അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു - മകനേ, പോകൂ; ഇങ്ങനെ പറയരുത്; എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കൂ.
15.38.40
आगमा वः शिवाः सन्तु स्वस्था भवत पुत्रकाः ।
उपरोधो भवेदेवमस्माकं तपसः कृते ॥ १५.३८.४० ॥
നിങ്ങളുടെ യാത്രകൾ ശുഭമാകട്ടെ; എന്റെ മക്കളേ, സുഖമായിരിക്കൂ. ഞങ്ങളുടെ തപസ്സിനു വേണ്ടി ഇങ്ങനെ തടസ്സമുണ്ടാകുമല്ലോ.
15.38.41
त्वत्स्नेहपाशबद्धा च हीयेयं तपसः परात् ।
तस्मात्पुत्रक गच्छ त्वं शिष्टमल्पं च नः प्रभो ॥ १५.३८.४१ ॥
നിന്റെ സ്നേഹപാശത്താൽ ബന്ധിതയായ ഞാൻ ശ്രേഷ്ഠമായ തപസ്സിൽ നിന്ന് വീണുപോകും. അതിനാൽ മകനേ, നീ പോകൂ; പ്രഭോ, ഞങ്ങൾക്ക് ശേഷിക്കുന്നത് അല്പമാണ്.
15.38.42
एवं संस्तंभितं वाक्यैः कुन्त्या बहुविधैर्मनः ।
सहदेवस्य राजेन्द्र राज्ञश्चैव विशेषतः ॥ १५.३८.४२ ॥
രാജേന്ദ്രാ, കുന്തിയുടെ പലവിധ വാക്കുകളാൽ സഹദേവന്റെ മനസ്സ് ഇങ്ങനെ തടയപ്പെട്ടു; വിശേഷിച്ച് രാജാവിന്റെ മനസ്സും.
15.38.43
ते मात्रा समनुज्ञाता राज्ञा च कुरुपुङ्गवाः ।
अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठमामन्त्रयितुमारभन् ॥ १५.३८.४३ ॥
അമ്മയുടെയും രാജാവിന്റെയും അനുവാദം ലഭിച്ച ആ കുരുശ്രേഷ്ഠന്മാർ, കുരുവംശത്തിലെ ഉത്തമനെ വണങ്ങി യാത്രാനുമതി ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി.
15.38.44
राज्यं प्रति गमिष्यामः शिवेन प्रतिनन्दितः ।
अनुज्ञातास्त्वया राजन्गमिष्यामो विकल्मषाः ॥ १५.३८.४४ ॥
മംഗളാശംസകളോടെ യാത്രയയക്കപ്പെട്ട് ഞങ്ങൾ രാജ്യത്തേക്ക് പോകും. രാജാവേ, അങ്ങയുടെ അനുമതിയോടെ കളങ്കരഹിതരായി ഞങ്ങൾ പോകും.
15.38.45
एवमुक्तः स राजर्षिर्धर्मराज्ञा महात्मना ।
अनुयज्ञे जयाशीर्भिः पूजयित्वा युधिष्ठिरम् ॥ १५.३८.४५ ॥
മഹാത്മാവായ ധർമ്മരാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ രാജർഷി, യജ്ഞാന്തത്തിൽ ജയാശംസകളാൽ യുധിഷ്ഠിരനെ ആദരിച്ചു...
15.38.46
भीमं च बलिनां श्रेष्ठं सान्त्वयामास पार्थिवः ।
स चास्य सम्यङ्मेधावी प्रत्यपद्यत वीर्यवान् ॥ १५.३८.४६ ॥
രാജാവ് ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമനെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു; ബുദ്ധിമാനും വീരനുമായ അവൻ അവന്റെ വാക്ക് നന്നായി സ്വീകരിച്ചു.
15.38.47
अर्जुनं च समाश्लिष्य यंमौ च भरतर्षभौ ।
अनुयज्ञे स कौरव्यः परिष्वज्याभिनन्द्य च ॥ १५.३८.४७ ॥
അർജ്ജുനനെ ആലിംഗനം ചെയ്തും, ഭരതശ്രേഷ്ഠരായ ഇരട്ടകളെയും ആലിംഗനം ചെയ്തും, ആ കൗരവൻ യജ്ഞാന്തത്തിൽ അവരെ അഭിനന്ദിച്ചു...
15.38.48
गान्धार्या चाभ्यनुज्ञाताः कृतपादाभिवादनाः ।
जनन्या समुपाघ्राताः परिष्वक्ताश्च ते नृपम् ॥ १५.३८.४८ ॥
ഗാന്ധാരിയുടെയും അനുവാദം ലഭിച്ച്, പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി, അമ്മയാൽ തലയിൽ മണക്കപ്പെട്ടും ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെട്ടും, അവർ രാജാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
15.38.49
चक्रुः प्रदक्षिणं सर्वे वत्सा इव निवारणे ।
पुनः पुनर्निरीक्षन्तः प्रचक्रुस्ते प्रदक्षिणम् ॥ १५.३८.४९ ॥
കെട്ടിയിട്ട കിടാക്കളെപ്പോലെ എല്ലാവരും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു; വീണ്ടും വീണ്ടും തിരിഞ്ഞുനോക്കിക്കൊണ്ട് അവർ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.
15.38.50
द्रौपदीप्रमुखाश्चैव सर्वाः कौरवयोषितः ।
न्यायतः श्वशुरे वृत्तिं प्रयुज्य प्रययुस्ततः ॥ १५.३८.५० ॥
ദ്രൗപദി മുന്നിട്ടുനിൽക്കെ എല്ലാ കൗരവ സ്ത്രീകളും, ശ്വശുരനോടുള്ള ന്യായമായ പെരുമാറ്റം പാലിച്ച്, പിന്നീട് അവിടെനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
15.38.51
श्वश्रूभ्यां समनुज्ञाताः परिष्वज्याभिनन्दिताः ।
संदिष्टाश्चेतिकर्तव्यं प्रययुर्भर्तृभिः सह ॥ १५.३८.५१ ॥
അമ്മായിയമ്മമാരുടെ അനുമതി നേടി, ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെട്ട്, അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട്, ചെയ്യേണ്ടത് ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട്, അവർ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
15.38.52
ततः प्रजज्ञे निनदः सूतानां युज्यतामिति ।
उष्ट्राणां क्रोशतां चापि हयानां हेषतामपि ॥ १५.३८.५२ ॥
അപ്പോൾ സാരഥികളുടെ "കെട്ടൂ" എന്ന ആരവം ഉയർന്നു; ഒട്ടകങ്ങളുടെ കരച്ചിലും കുതിരകളുടെ ഒച്ചയും കേട്ടു.
15.38.53
ततो युधिष्ठिरो राजा सदारः सहसैनिकः ।
नगरं हास्तिनपुरं पुनरायात्सबान्धवः ॥ १५.३८.५३ ॥
പിന്നെ രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഭാര്യമാരോടും സൈനികരോടും ബന്ധുക്കളോടുമൊപ്പം ഹാസ്തിനപുരം നഗരത്തിലേക്ക് വീണ്ടും മടങ്ങി.