ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.38.1
दृष्ट्वा पुत्रांस्तथा पौत्रान्सानुबन्धाञ्जनाधिपः ।
धृतराष्ट्रः किमकरोद्राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ १५.३८.१ ॥
ਜਨਾਧਿਪ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਵੇਖਣ ਮਗਰੋਂ, ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
15.38.2
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं पुत्राणां दर्शनं पुनः ।
वीतशोकः स राजर्षिः पुनराश्रममागमत् ॥ १५.३८.२ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ ਰਹਿਤ ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਫਿਰ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।
15.38.3
इतरस्तु जनः सर्वस्ते चैव परमर्षयः ।
प्रतिजग्मुर्यथाकामं धृताराष्ट्राभ्यनुज्ञया ॥ १५.३८.३ ॥
ਬਾਕੀ ਸਭ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉਹ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ ਉਵੇਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
15.38.4
पाण्डवास्तु महात्मानो लघुभूयिष्ठसैनिकाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं सदारास्तं महीपतिम् ॥ १५.३८.४ ॥
ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ, ਥੋੜੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ, ਪਤਨੀਆਂ ਸਹਿਤ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
15.38.5
तमाश्रमगतं धीमान्ब्रह्मर्षिर्लोकपूजितः ।
द्वैपायनोऽभ्युपागम्य राजानमिदम्नब्रवीत् ॥ १५.३८.५ ॥
ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਉਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦਵੈਪਾਇਨ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
15.38.6
धृताष्ट्र महाबाहो शृणु कौरवनन्दन ।
श्रुतास्ते ज्ञानवृद्धानामृषीणां पुण्यकर्मणाम् ॥ १५.३८.६ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਸੁਣ, ਹੇ ਕੌਰਵਨੰਦਨ! ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ, ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
15.38.7
अद्धाभिजनवृद्धानां वेदवेदाङ्गवेदिनाम् ।
धर्मज्ञानां पुराणानां वदतां विविधाः कथाः ॥ १५.३८.७ ॥
ਸੱਚਮੁੱਚ ਉੱਤਮ ਕੁਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਵੇਦ-ਵੇਦਾਂਗ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਥਾਵਾਂ।
15.38.8
मा स्म शोके मनः कार्षीर्दिष्टे न व्यथते बुधः ।
श्रुतं देवरहस्यं ते नारदाद्देवदर्शनात् ॥ १५.३८.८ ॥
ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨਾ ਲਾ; ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਦਰਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਰਹੱਸ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
15.38.9
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूतां गतिं शुभाम् ।
यथा दृष्टास्त्वया पुत्रास्तथा कामविहारिणः ॥ १५.३८.९ ॥
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ।
15.38.10
युधिष्ठिरः स्वयं धीमान्भवन्तमनुरुध्यते ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैःइ सदारः ससुहृज्जनः ॥ १५.३८.१० ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ-ਸਨੇਹੀਆਂ ਸਮੇਤ।
15.38.11
विसर्जयैनं यात्वेष स्वराज्यमनुशासताम् ।
मासः समधिकस्तेषामतीतो वसतां वने ॥ १५.३८.११ ॥
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ; ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣ। ਬਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਹੈ।
15.38.12
एतद्धि नित्यं यत्नेन पदं रक्ष्यं नराधिप ।
बहुप्रत्यर्थिकं ह्येतद्राज्यं नाम कुरूद्वह ॥ १५.३८.१२ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਰਾਜ-ਪਦ ਦੀ ਰਾਖੀ ਸਦਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਰਾਜ ਨਾਮਕ ਪਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵਿਰੋਧੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
15.38.13
इत्युक्तः कौरवो राजा व्यासेनामितबुद्धिना ।
युधिष्ठिरमथाहूय वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १५.३८.१३ ॥
ਅਮਿਤਬੁੱਧੀ ਵਿਆਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਕੌਰਵ ਰਾਜੇ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਵਾਗ੍ਮੀ ਵਾਂਗ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
15.38.14
अजातशत्रो भद्रं ते शृणु मे भ्रातृभिः सह ।
त्वत्प्रसादान्महीपाल शोको नास्मान्प्रबाधते ॥ १५.३८.१४ ॥
ਹੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਹੇ ਮਹੀਪਾਲ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਕ ਸਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ।
15.38.15
रमे चाहं त्वया पुत्र पुरेव गजसाहये ।
नाथेनानुगतो विद्वन्प्रियेषु परिवर्तिना ॥ १५.३८.१५ ॥
ਪੁੱਤਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਗਜਸਾਹਵਯ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚਰਦੇ ਤੇਰੇ ਨਾਥਪਣ ਹੇਠ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਹਾਂ।
15.38.16
प्राप्तं पुत्रफलं त्वत्तः प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
न मे मन्युर्महाबाहो गम्यतां मा चिरं कृथाः ॥ १५.३८.१६ ॥
ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਜਾ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
15.38.17
भवन्तं चेह संप्रेक्ष्य तपो मे परिहीयते ।
उपयुक्तं शरीरं च त्वां दृष्ट्वा धारितं पुनः ॥ १५.३८.१७ ॥
ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਤਪ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
15.38.18
मातरौ ते तथैवेमे शीर्णपर्णकृताशने ।
मम तुल्यव्रते पुत्र न चिरं वर्तयिष्यतः ॥ १५.३८.१८ ॥
ਤੇਰੀਆਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵੀ, ਡਿੱਗੇ ਪੱਤੇ ਖਾ ਕੇ ਜੀਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਤਰਾ, ਉਹ ਬਹੁਤੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਜੀਣਗੀਆਂ।
15.38.19
दुर्योधनप्रभृतयो दृष्टा लोकान्तरं गताः ।
व्यासस्य तपसो वीर्याद्भवतश्च समागमात् ॥ १५.३८.१९ ॥
ਵਿਆਸ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਪਰਲੋਕ ਗਏ ਵੇਖੇ ਗਏ।
15.38.20
प्रयोजनं चिरं वृत्तं जीवितस्य ममानघ ।
उग्रं तपः समास्थास्येत्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.३८.२० ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੇਰੀ ਲੰਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੋ।
15.38.21
त्वय्यद्य पिण्डः कीर्तिश्च कुलं चेदं प्रतिष्ठितम् ।
श्वोवाऽद्य वा महाबाहो गम्यतां माचिरं कृथाः ॥ १५.३८.२१ ॥
ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅੱਜ ਪਿੰਡ, ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਭਲਕੇ ਜਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਜਾ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
15.38.22
राजनीतिः सुबहुशः श्रुता ते भरतर्षभ ।
संदेष्टव्यं न पश्यामि कृतमेतावता विभो ॥ १५.३८.२२ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਤੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਹੇ ਵਿਭੂ, ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਯੋਗ ਕੁਝ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ, ਇੰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
15.38.23
इत्युक्तवचनं तं तु नृपो राजानमब्रवीत् ।
न मामर्हसि धर्मज्ञ परित्यक्तुमनागसम् ॥ १५.३८.२३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
15.38.24
कामं गच्छन्तु मे सर्वे भ्रातरोऽनुचरास्तथा ।
भवन्तमहमन्विष्ये मातरौ च यतव्रतः ॥ १५.३८.२४ ॥
ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁਣ ਚਲੇ ਜਾਣ; ਵ੍ਰਤਨਿਸ਼ਠ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਾਂਗਾ।
15.38.25
तमुवाचाथ गान्धारी मैवं पुत्र शृणुष्व च ।
त्वय्यधीनं कुरुकुलं पिण्डश्च श्वशुरस्य मे ॥ १५.३८.२५ ॥
ਫਿਰ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਹਿ, ਸੁਣ। ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਹੁਰੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।'
15.38.26
गम्यतां पुत्र पर्याप्तमेतावत्पूजिता वयम् ।
राजा यदाह तत्कार्यं त्वया पुत्र पितुर्वचः ॥ १५.३८.२६ ॥
'ਪੁੱਤਰ, ਜਾ। ਇੰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਈਆਂ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਪੁੱਤਰ, ਉਹੀ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ; ਤੂੰ ਉਹ ਕਰ।'
15.38.27
इत्युक्तः स तु गान्धार्या कुन्तीमिदमभाषत ।
स्नेहबाष्पाकुले नेत्रे परिमृज्य विनीतवत् ॥ १५.३८.२७ ॥
ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ; ਸਨੇਹ ਦੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ।
15.38.28
विसर्जयति मां राजा गान्धारी च यशस्विनी ।
भवत्यां बद्धचित्तस्तु कथं यास्यामि दुःखितः ॥ १५.३८.२८ ॥
ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ?
15.38.29
न चोत्सहे तपोविघ्नं कर्तुं ते धर्मचारिणि ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ १५.३८.२९ ॥
ਧਰਮਚਾਰਿਣੀ, ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਤਪ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
15.38.30
ममापि न तथा राज्ञि राज्ये बुद्धिर्यथा पुरा ।
तपस्येवानुरक्तं मे मनः सर्वात्मना तथा ॥ १५.३८.३० ॥
ਰਾਣੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੈ।
15.38.31
शून्येयं च मही कृत्स्ना न मे प्रीतिकरी शुभे ।
बान्धवा नः परिक्षीणा बलं नो न यथा पुरा ॥ १५.३८.३१ ॥
ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਸੁੰਨੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਹੁਣ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਸਾਡੇ ਬੰਧੂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਸਾਡਾ ਬਲ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
15.38.32
पाञ्चालाः सुभृशं क्षीणाः कन्यामात्रावशेषिताः ।
न तेषां कुलकर्तारं कञ्चित्पश्याम्यहं शुभे ॥ १५.३८.३२ ॥
ਪਾਂਚਾਲ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਕੇਵਲ ਕੁੜੀਆਂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਵਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ।
15.38.33
सर्वे हि भस्मासान्नीतास्ते द्रोणेन रणाजिरे ।
अवशिष्टाश्च निहता द्रोणपुत्रेण वै निशि। ॥ १५.३८.३३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
15.38.34
चेदयश्चैव मत्स्याश्च दृष्टपूर्वास्तथैव नः ।
केवलं वृष्णिचक्रं च वासुदेवपरिग्रहात्।
यद्दृष्ट्वा स्थातुमिच्छामि धर्मार्थं नार्थहेतुतः ॥ १५.३८.३४ ॥
ਚੇਦੀਆਂ ਅਤੇ ਮਤਸਯਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਕਾਰਨ ਕੇਵਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਸਮੂਹ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਧਰਮ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਧਨ ਲਈ ਨਹੀਂ।
15.38.35
शिवेन पश्य नः सर्वान्दुर्लभं तव दर्शनम् ।
भविष्यत्यंब राजा हि तीव्रं चारप्स्यते तपः ॥ १५.३८.३५ ॥
ਸ਼ੁਭ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ਮਾਤਾ, ਰਾਜਾ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨਗੇ।
15.38.36
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुः सहदेवो युधांपतिः ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं बाष्पव्याकुललोचनः ॥ १५.३८.३६ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
15.38.37
नोत्सहेऽहं परित्यक्तुं मातरं भरतर्षभ ।
प्रतियातु भवान्क्षिप्रं तपस्तप्स्याम्यहं वने ॥ १५.३८.३७ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਜਾਓ; ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ।
15.38.38
इहैव शोषयिष्यामि तपसेदं कलेवरम् ।
पादशुश्रूषणेरक्तो राज्ञो मात्रोस्तथाऽनयोः ॥ १५.३८.३८ ॥
ਏਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤਪ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਦਿਆਂਗਾ; ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ।
15.38.39
तमुवाच ततः कुन्ती परिष्वज्य महाभुजम् ।
गम्यतां पुत्र मैवं त्वं वोचः कुरु वचो मम ॥ १५.३८.३९ ॥
ਤਦ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ - ਪੁੱਤਰ, ਜਾਹ; ਏਦਾਂ ਨਾ ਬੋਲ; ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਮੰਨ।
15.38.40
आगमा वः शिवाः सन्तु स्वस्था भवत पुत्रकाः ।
उपरोधो भवेदेवमस्माकं तपसः कृते ॥ १५.३८.४० ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਹ ਸ਼ੁਭ ਹੋਣ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਸੁਖੀ ਰਹੋ। ਸਾਡੇ ਤਪ ਕਾਰਨ ਏਦਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਪਵੇਗੀ।
15.38.41
त्वत्स्नेहपाशबद्धा च हीयेयं तपसः परात् ।
तस्मात्पुत्रक गच्छ त्वं शिष्टमल्पं च नः प्रभो ॥ १५.३८.४१ ॥
ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਫਾਹੀ ਵਿੱਚ ਬੱਝੀ ਮੈਂ ਪਰਮ ਤਪ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਵਾਂਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਜਾਹ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡਾ ਬਾਕੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ।
15.38.42
एवं संस्तंभितं वाक्यैः कुन्त्या बहुविधैर्मनः ।
सहदेवस्य राजेन्द्र राज्ञश्चैव विशेषतः ॥ १५.३८.४२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਮਨ ਏਦਾਂ ਰੁਕ ਗਿਆ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਵੀ।
15.38.43
ते मात्रा समनुज्ञाता राज्ञा च कुरुपुङ्गवाः ।
अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठमामन्त्रयितुमारभन् ॥ १५.३८.४३ ॥
ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਕੁਰੂ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਮੰਗਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
15.38.44
राज्यं प्रति गमिष्यामः शिवेन प्रतिनन्दितः ।
अनुज्ञातास्त्वया राजन्गमिष्यामो विकल्मषाः ॥ १५.३८.४४ ॥
ਸ਼ੁਭ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਜਾਵਾਂਗੇ।
15.38.45
एवमुक्तः स राजर्षिर्धर्मराज्ञा महात्मना ।
अनुयज्ञे जयाशीर्भिः पूजयित्वा युधिष्ठिरम् ॥ १५.३८.४५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਧਰਮਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਨੇ ਯੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ...
15.38.46
भीमं च बलिनां श्रेष्ठं सान्त्वयामास पार्थिवः ।
स चास्य सम्यङ्मेधावी प्रत्यपद्यत वीर्यवान् ॥ १५.३८.४६ ॥
ਰਾਜੇ ਨੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਭੀਮ ਨੂੰ ਵੀ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨ ਲਈ।
15.38.47
अर्जुनं च समाश्लिष्य यंमौ च भरतर्षभौ ।
अनुयज्ञे स कौरव्यः परिष्वज्याभिनन्द्य च ॥ १५.३८.४७ ॥
ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਭਰਤ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਬਲਦ ਯਮਜ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਕੌਰਵ ਨੇ ਯੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ...
15.38.48
गान्धार्या चाभ्यनुज्ञाताः कृतपादाभिवादनाः ।
जनन्या समुपाघ्राताः परिष्वक्ताश्च ते नृपम् ॥ १५.३८.४८ ॥
ਗਾਂਧਾਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵੀ ਪਾ ਕੇ, ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰ ਸੁੰਘੇ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਗਲ ਲੱਗ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਏ।
15.38.49
चक्रुः प्रदक्षिणं सर्वे वत्सा इव निवारणे ।
पुनः पुनर्निरीक्षन्तः प्रचक्रुस्ते प्रदक्षिणम् ॥ १५.३८.४९ ॥
ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵੱਛਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ।
15.38.50
द्रौपदीप्रमुखाश्चैव सर्वाः कौरवयोषितः ।
न्यायतः श्वशुरे वृत्तिं प्रयुज्य प्रययुस्ततः ॥ १५.३८.५० ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਰਵ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਸਹੁਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉਚਿਤ ਵਰਤਾਓ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਉੱਥੋਂ ਚਲ ਪਈਆਂ।
15.38.51
श्वश्रूभ्यां समनुज्ञाताः परिष्वज्याभिनन्दिताः ।
संदिष्टाश्चेतिकर्तव्यं प्रययुर्भर्तृभिः सह ॥ १५.३८.५१ ॥
ਸੱਸਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਗਲ ਲੱਗ ਕੇ, ਅਸੀਸਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਹ ਹਦਾਇਤਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਈਆਂ।
15.38.52
ततः प्रजज्ञे निनदः सूतानां युज्यतामिति ।
उष्ट्राणां क्रोशतां चापि हयानां हेषतामपि ॥ १५.३८.५२ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰਥੀਆਂ ਦਾ "ਜੋੜੋ" ਦਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ; ਊਠਾਂ ਦੀ ਚੀਕ-ਪੁਕਾਰ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਹਿਣਕਾਰ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।
15.38.53
ततो युधिष्ठिरो राजा सदारः सहसैनिकः ।
नगरं हास्तिनपुरं पुनरायात्सबान्धवः ॥ १५.३८.५३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਪਤਨੀਆਂ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨਗਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ।