మహాభారతం · అధ్యాయం 15.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.38.1
दृष्ट्वा पुत्रांस्तथा पौत्रान्सानुबन्धाञ्जनाधिपः ।
धृतराष्ट्रः किमकरोद्राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ १५.३८.१ ॥
జనాధిపతి తన కుమారులను, మనవలను, వారి బంధువులతో కలిసి చూసిన తర్వాత, రాజు ధృతరాష్ట్రుడు, రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఏమి చేశారు?
15.38.2
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं पुत्राणां दर्शनं पुनः ।
वीतशोकः स राजर्षिः पुनराश्रममागमत् ॥ १५.३८.२ ॥
కుమారులను మళ్ళీ చూసిన ఆ గొప్ప అద్భుతాన్ని చూసి, శోకరహితుడైన ఆ రాజర్షి మళ్ళీ ఆశ్రమానికి వెళ్ళాడు.
15.38.3
इतरस्तु जनः सर्वस्ते चैव परमर्षयः ।
प्रतिजग्मुर्यथाकामं धृताराष्ट्राभ्यनुज्ञया ॥ १५.३८.३ ॥
మిగిలిన ప్రజలందరూ, ఆ పరమ ఋషులూ, ధృతరాష్ట్రుని అనుమతితో ఇష్టమైనట్లు తిరిగి వెళ్ళారు.
15.38.4
पाण्डवास्तु महात्मानो लघुभूयिष्ठसैनिकाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं सदारास्तं महीपतिम् ॥ १५.३८.४ ॥
కానీ మహాత్ములైన పాండవులు, చిన్న సైన్యంతో, తమ భార్యలతో కలిసి ఆ మహాత్ముడు, భూపతిని అనుసరించారు.
15.38.5
तमाश्रमगतं धीमान्ब्रह्मर्षिर्लोकपूजितः ।
द्वैपायनोऽभ्युपागम्य राजानमिदम्नब्रवीत् ॥ १५.३८.५ ॥
ఆశ్రమానికి వచ్చిన ఆ రాజు వద్దకు చేరి, జ్ఞానియైన, లోకపూజితుడైన బ్రహ్మర్షి ద్వైపాయనుడు ఈ మాట చెప్పాడు.
15.38.6
धृताष्ट्र महाबाहो शृणु कौरवनन्दन ।
श्रुतास्ते ज्ञानवृद्धानामृषीणां पुण्यकर्मणाम् ॥ १५.३८.६ ॥
మహాబాహు ధృతరాష్ట్రా, వినుము, కౌరవ నందనా! జ్ఞానవృద్ధులైన, పుణ్యకర్ములైన ఋషుల గురించి నీవు వినియే ఉన్నావు.
15.38.7
अद्धाभिजनवृद्धानां वेदवेदाङ्गवेदिनाम् ।
धर्मज्ञानां पुराणानां वदतां विविधाः कथाः ॥ १५.३८.७ ॥
నిజంగా ఉత్తమ కులాల వృద్ధులు, వేదవేదాంగ పండితులు, ధర్మజ్ఞులు, పురాణాలు చెప్పేవారు చెప్పిన వివిధ కథలు.
15.38.8
मा स्म शोके मनः कार्षीर्दिष्टे न व्यथते बुधः ।
श्रुतं देवरहस्यं ते नारदाद्देवदर्शनात् ॥ १५.३८.८ ॥
శోకంలో మనసు పెట్టకు; జ్ఞాని దైవనిర్ణయం వల్ల వ్యథ చెందడు. నారదుని నుండి, దేవదర్శనం ద్వారా దేవుని రహస్యాన్ని నీవు విన్నావు.
15.38.9
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूतां गतिं शुभाम् ।
यथा दृष्टास्त्वया पुत्रास्तथा कामविहारिणः ॥ १५.३८.९ ॥
నీ కుమారులు క్షత్రధర్మం ద్వారా ఆయుధ పవిత్రమైన శుభగతిని పొందారు; నీవు వారిని చూసినట్లే వారు ఇష్టానుసారం విహరించేవారై ఉన్నారు.
15.38.10
युधिष्ठिरः स्वयं धीमान्भवन्तमनुरुध्यते ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैःइ सदारः ससुहृज्जनः ॥ १५.३८.१० ॥
జ్ఞాని యుధిష్ఠిరుడు స్వయంగా మిమ్మల్ని సంతోషపరచాలని కోరుతున్నాడు; సోదరులందరితో, భార్యలతో, మిత్రులు బంధువులతో కలిసి.
15.38.11
विसर्जयैनं यात्वेष स्वराज्यमनुशासताम् ।
मासः समधिकस्तेषामतीतो वसतां वने ॥ १५.३८.११ ॥
ఇతనిని వీడ్కోలు చెప్పి పంపు; తన రాజ్యాన్ని పాలించడానికి ఇతడు వెళ్ళనీ. అడవిలో నివసించే వారికి ఒక నెలకు పైగా గడిచిపోయింది.
15.38.12
एतद्धि नित्यं यत्नेन पदं रक्ष्यं नराधिप ।
बहुप्रत्यर्थिकं ह्येतद्राज्यं नाम कुरूद्वह ॥ १५.३८.१२ ॥
ఓ నరాధిపా! రాజ్యపదవిని ఎల్లప్పుడూ ప్రయత్నంతో కాపాడాలి; ఎందుకంటే ఓ కురుశ్రేష్ఠా, ఈ రాజ్యమనే పదవికి అనేకమంది శత్రువులు ఉంటారు.
15.38.13
इत्युक्तः कौरवो राजा व्यासेनामितबुद्धिना ।
युधिष्ठिरमथाहूय वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १५.३८.१३ ॥
అమితబుద్ధి గల వ్యాసుడు ఇలా చెప్పగా, కౌరవ రాజు యుధిష్ఠిరుని పిలిచి వాగ్మిగా ఈ మాట పలికాడు.
15.38.14
अजातशत्रो भद्रं ते शृणु मे भ्रातृभिः सह ।
त्वत्प्रसादान्महीपाल शोको नास्मान्प्रबाधते ॥ १५.३८.१४ ॥
అజాతశత్రువా, నీకు శుభం. సోదరులతో కలిసి నా మాట వినుము. మహీపాలా, నీ అనుగ్రహంతో శోకం మమ్ములను బాధించడం లేదు.
15.38.15
रमे चाहं त्वया पुत्र पुरेव गजसाहये ।
नाथेनानुगतो विद्वन्प्रियेषु परिवर्तिना ॥ १५.३८.१५ ॥
కుమారా, పూర్వం గజసాహ్వయంలో వలె ఇప్పుడు నీతో ఆనందిస్తున్నాను. విద్వాంసుడా, ప్రియులమధ్య తిరిగే నీ నాయకత్వంలో నేను అనుసరిస్తున్నాను.
15.38.16
प्राप्तं पुत्रफलं त्वत्तः प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
न मे मन्युर्महाबाहो गम्यतां मा चिरं कृथाः ॥ १५.३८.१६ ॥
నీ ద్వారా పుత్రఫలం పొందాను; నీపై నాకు అత్యంత ప్రేమ ఉంది. మహాబాహువా, నాలో కోపం లేదు. వెళ్ళు, ఆలస్యం చేయకు.
15.38.17
भवन्तं चेह संप्रेक्ष्य तपो मे परिहीयते ।
उपयुक्तं शरीरं च त्वां दृष्ट्वा धारितं पुनः ॥ १५.३८.१७ ॥
ఇక్కడ నిన్ను చూస్తే నా తపస్సు క్షీణిస్తోంది. నిన్ను చూసి నా శరీరం మళ్ళీ నిలిచివుంది.
15.38.18
मातरौ ते तथैवेमे शीर्णपर्णकृताशने ।
मम तुल्यव्रते पुत्र न चिरं वर्तयिष्यतः ॥ १५.३८.१८ ॥
నీ ఈ ఇద్దరు తల్లులు కూడా, రాలిన ఆకులు తిని జీవిస్తూ, నా వలె వ్రతం కలవారు. కుమారా, వారు ఎక్కువకాలం జీవించరు.
15.38.19
दुर्योधनप्रभृतयो दृष्टा लोकान्तरं गताः ।
व्यासस्य तपसो वीर्याद्भवतश्च समागमात् ॥ १५.३८.१९ ॥
వ్యాసుని తపోబలం వల్ల, మీ సమాగమం వల్ల దుర్యోధనుడు మొదలైనవారు పరలోకానికి వెళ్ళినట్లు కనిపించారు.
15.38.20
प्रयोजनं चिरं वृत्तं जीवितस्य ममानघ ।
उग्रं तपः समास्थास्येत्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.३८.२० ॥
ఓ నిష్కల్మషుడా, నా దీర్ఘ జీవితపు ప్రయోజనం పూర్తయింది; ఉగ్రమైన తపస్సు చేస్తాను, నీవు అనుమతించాలి.
15.38.21
त्वय्यद्य पिण्डः कीर्तिश्च कुलं चेदं प्रतिष्ठितम् ।
श्वोवाऽद्य वा महाबाहो गम्यतां माचिरं कृथाः ॥ १५.३८.२१ ॥
నీలోనే ఈ రోజు పిండం, కీర్తి, ఈ కులం నిలిచి ఉన్నాయి; ఓ మహాబాహూ, రేపో ఈ రోజో వెళ్ళు, ఆలస్యం చేయకు.
15.38.22
राजनीतिः सुबहुशः श्रुता ते भरतर्षभ ।
संदेष्टव्यं न पश्यामि कृतमेतावता विभो ॥ १५.३८.२२ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, నీవు రాజనీతిని ఎన్నోసార్లు విన్నావు; ఉపదేశించవలసినది కనబడదు, ఓ విభూ, ఇంతే చాలు.
15.38.23
इत्युक्तवचनं तं तु नृपो राजानमब्रवीत् ।
न मामर्हसि धर्मज्ञ परित्यक्तुमनागसम् ॥ १५.३८.२३ ॥
ఇలా చెప్పగా ఆ రాజు ఆ రాజుతో ఇలా అన్నాడు: ధర్మజ్ఞా, నిర్దోషినైన నన్ను విడిచిపెట్టడం నీకు తగదు.
15.38.24
कामं गच्छन्तु मे सर्वे भ्रातरोऽनुचरास्तथा ।
भवन्तमहमन्विष्ये मातरौ च यतव्रतः ॥ १५.३८.२४ ॥
నా సోదరులందరూ, సేవకులూ ఇష్టం వచ్చినట్లు వెళ్ళిపోవచ్చు; వ్రతనిష్ఠుడనై నేను నిన్నూ, ఇద్దరు తల్లులనూ వెతుకుతాను.
15.38.25
तमुवाचाथ गान्धारी मैवं पुत्र शृणुष्व च ।
त्वय्यधीनं कुरुकुलं पिण्डश्च श्वशुरस्य मे ॥ १५.३८.२५ ॥
అప్పుడు గాంధారి అతనితో ఇలా అన్నది: 'కుమారా, అలా అనకు, విను. కురుకులమూ, నా మామగారి పిండమూ నీపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి.'
15.38.26
गम्यतां पुत्र पर्याप्तमेतावत्पूजिता वयम् ।
राजा यदाह तत्कार्यं त्वया पुत्र पितुर्वचः ॥ १५.३८.२६ ॥
'కుమారా, వెళ్ళు. ఇంతే చాలు, మేము గౌరవించబడ్డాము. రాజు ఏమి చెప్పాడో, కుమారా, అదే తండ్రి మాట; నువ్వు దాన్ని నెరవేర్చాలి.'
15.38.27
इत्युक्तः स तु गान्धार्या कुन्तीमिदमभाषत ।
स्नेहबाष्पाकुले नेत्रे परिमृज्य विनीतवत् ॥ १५.३८.२७ ॥
గాంధారి ఇలా అనగా, అతను కుంతితో ఇలా అన్నాడు; ప్రేమ అశ్రువులతో నిండిన కళ్ళను తుడుచుకుని, వినయంగా.
15.38.28
विसर्जयति मां राजा गान्धारी च यशस्विनी ।
भवत्यां बद्धचित्तस्तु कथं यास्यामि दुःखितः ॥ १५.३८.२८ ॥
రాజు, యశస్విని గాంధారి నన్ను పంపుతున్నారు; కానీ నీపై నా మనసు బంధించబడింది; దుఃఖితుడనై నేను ఎలా వెళ్ళగలను?
15.38.29
न चोत्सहे तपोविघ्नं कर्तुं ते धर्मचारिणि ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ १५.३८.२९ ॥
ధర్మచారిణీ, నీ తపస్సుకు విఘ్నం కలిగించడానికి నేను ఇష్టపడను. తపస్సుకంటే గొప్పది లేదు; తపస్సుతోనే మహత్తును పొందుతారు.
15.38.30
ममापि न तथा राज्ञि राज्ये बुद्धिर्यथा पुरा ।
तपस्येवानुरक्तं मे मनः सर्वात्मना तथा ॥ १५.३८.३० ॥
రాణీ, ముందులా రాజ్యం మీద నా బుద్ధి ఇప్పుడు లేదు. నా మనసు తపస్సులోనే పూర్తిగా అనురక్తమై ఉంది.
15.38.31
शून्येयं च मही कृत्स्ना न मे प्रीतिकरी शुभे ।
बान्धवा नः परिक्षीणा बलं नो न यथा पुरा ॥ १५.३८.३१ ॥
ఈ భూమి అంతా శూన్యమైపోయింది; ఓ శుభురాలా, అది నాకు ఇక ఆనందాన్నివ్వదు. మా బంధువులు ఎంతో క్షీణించారు; మా బలం కూడా పూర్వంలా లేదు.
15.38.32
पाञ्चालाः सुभृशं क्षीणाः कन्यामात्रावशेषिताः ।
न तेषां कुलकर्तारं कञ्चित्पश्याम्यहं शुभे ॥ १५.३८.३२ ॥
పాంచాలులు ఎంతో క్షీణించారు; కన్యలు మాత్రమే మిగిలారు. ఓ శుభురాలా, వారిలో వంశాన్ని నిలబెట్టే ఒక్కరినీ నేను చూడను.
15.38.33
सर्वे हि भस्मासान्नीतास्ते द्रोणेन रणाजिरे ।
अवशिष्टाश्च निहता द्रोणपुत्रेण वै निशि। ॥ १५.३८.३३ ॥
వారందరినీ ద్రోణుడు యుద్ధభూమిలో బూడిద చేశాడు; మిగిలినవారిని ద్రోణుని కుమారుడు రాత్రివేళ సంహరించాడు.
15.38.34
चेदयश्चैव मत्स्याश्च दृष्टपूर्वास्तथैव नः ।
केवलं वृष्णिचक्रं च वासुदेवपरिग्रहात्।
यद्दृष्ट्वा स्थातुमिच्छामि धर्मार्थं नार्थहेतुतः ॥ १५.३८.३४ ॥
చేదులను, మత్స్యులను మేము ముందు చూశాము; ఇప్పుడు వాసుదేవుని ఆశ్రయంతో మిగిలి ఉన్నది కేవలం వృష్ణి వంశమే. దానిని చూసి నేను ధర్మార్థం ఇక్కడ ఉండాలనుకుంటున్నాను, ధనం కోసం కాదు.
15.38.35
शिवेन पश्य नः सर्वान्दुर्लभं तव दर्शनम् ।
भविष्यत्यंब राजा हि तीव्रं चारप्स्यते तपः ॥ १५.३८.३५ ॥
శుభంతో మమ్మల్ని అందరినీ చూడు; నీ దర్శనం దుర్లభం. అమ్మా, రాజు తీవ్రమైన తపస్సు చేయబోతున్నాడు.
15.38.36
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुः सहदेवो युधांपतिः ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं बाष्पव्याकुललोचनः ॥ १५.३८.३६ ॥
ఇది విని మహాబాహువు, యోధుల ప్రభువు అయిన సహదేవుడు, కన్నీటితో కలత చెందిన కళ్లతో యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు.
15.38.37
नोत्सहेऽहं परित्यक्तुं मातरं भरतर्षभ ।
प्रतियातु भवान्क्षिप्रं तपस्तप्स्याम्यहं वने ॥ १५.३८.३७ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, నేను తల్లిని విడిచిపెట్టలేను. మీరు త్వరగా తిరిగి వెళ్ళండి; నేను అడవిలో తపస్సు చేస్తాను.
15.38.38
इहैव शोषयिष्यामि तपसेदं कलेवरम् ।
पादशुश्रूषणेरक्तो राज्ञो मात्रोस्तथाऽनयोः ॥ १५.३८.३८ ॥
ఇక్కడే నేను తపస్సుతో ఈ శరీరాన్ని ఎండిపోయేలా చేస్తాను; రాజు పాదాలకూ, ఈ ఇద్దరు తల్లుల పాదాలకూ సేవ చేస్తూ.
15.38.39
तमुवाच ततः कुन्ती परिष्वज्य महाभुजम् ।
गम्यतां पुत्र मैवं त्वं वोचः कुरु वचो मम ॥ १५.३८.३९ ॥
అప్పుడు కుంతి ఆ మహాబాహువును కౌగిలించుకొని ఇలా అంది - కుమారా, వెళ్ళు; ఇలా మాట్లాడకు; నా మాట వినుము.
15.38.40
आगमा वः शिवाः सन्तु स्वस्था भवत पुत्रकाः ।
उपरोधो भवेदेवमस्माकं तपसः कृते ॥ १५.३८.४० ॥
మీ ప్రయాణాలు శుభకరమగుగాక; నా కుమారులారా, క్షేమంగా ఉండండి. మా తపస్సు కారణంగా ఇలా అడ్డంకి కలుగుతుంది.
15.38.41
त्वत्स्नेहपाशबद्धा च हीयेयं तपसः परात् ।
तस्मात्पुत्रक गच्छ त्वं शिष्टमल्पं च नः प्रभो ॥ १५.३८.४१ ॥
నీ ప్రేమపాశంతో బంధింపబడిన నేను గొప్ప తపస్సు నుండి తొలగిపోతాను. కాబట్టి కుమారా, నీవు వెళ్ళు; ప్రభూ, మాకు మిగిలింది కొంచెమే.
15.38.42
एवं संस्तंभितं वाक्यैः कुन्त्या बहुविधैर्मनः ।
सहदेवस्य राजेन्द्र राज्ञश्चैव विशेषतः ॥ १५.३८.४२ ॥
ఓ రాజేంద్రా, కుంతి యొక్క అనేక విధాలైన మాటలతో సహదేవుని మనస్సు ఈ విధంగా నిలిపివేయబడింది; ముఖ్యంగా రాజు మనస్సు కూడా.
15.38.43
ते मात्रा समनुज्ञाता राज्ञा च कुरुपुङ्गवाः ।
अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठमामन्त्रयितुमारभन् ॥ १५.३८.४३ ॥
తల్లి, రాజు అనుమతి పొందిన ఆ కురుశ్రేష్ఠులు, కురువంశ ఉత్తముణ్ణి అభివాదం చేసి వీడ్కోలు అడగడం ప్రారంభించారు.
15.38.44
राज्यं प्रति गमिष्यामः शिवेन प्रतिनन्दितः ।
अनुज्ञातास्त्वया राजन्गमिष्यामो विकल्मषाः ॥ १५.३८.४४ ॥
శుభాశీస్సులతో ఆశీర్వదించబడి మేము రాజ్యానికి వెళ్తాము. రాజా, నీ అనుమతితో నిర్మలులుగా మేము వెళ్తాము.
15.38.45
एवमुक्तः स राजर्षिर्धर्मराज्ञा महात्मना ।
अनुयज्ञे जयाशीर्भिः पूजयित्वा युधिष्ठिरम् ॥ १५.३८.४५ ॥
మహాత్ముడైన ధర్మరాజు ఇలా అనగా, ఆ రాజర్షి యజ్ఞానంతరం విజయాశీస్సులతో యుధిష్ఠిరుణ్ణి సత్కరించి...
15.38.46
भीमं च बलिनां श्रेष्ठं सान्त्वयामास पार्थिवः ।
स चास्य सम्यङ्मेधावी प्रत्यपद्यत वीर्यवान् ॥ १५.३८.४६ ॥
రాజు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడైన భీముణ్ణి కూడా ఓదార్చాడు; ఆ బుద్ధిమంతుడు, పరాక్రమశాలి అతని మాటను చక్కగా అంగీకరించాడు.
15.38.47
अर्जुनं च समाश्लिष्य यंमौ च भरतर्षभौ ।
अनुयज्ञे स कौरव्यः परिष्वज्याभिनन्द्य च ॥ १५.३८.४७ ॥
అర్జునుణ్ణి కౌగిలించుకుని, భరతవంశపు ఇద్దరు వృషభులైన యమళులను కూడా ఆలింగనం చేసి, ఆ కౌరవుడు యజ్ఞానంతరం వారిని అభినందించి...
15.38.48
गान्धार्या चाभ्यनुज्ञाताः कृतपादाभिवादनाः ।
जनन्या समुपाघ्राताः परिष्वक्ताश्च ते नृपम् ॥ १५.३८.४८ ॥
గాంధారి అనుమతి పొంది, పాదాలకు నమస్కరించి, తల్లి చేత తల వాసన చూడబడి, కౌగిలింపబడి, వారు రాజు వద్దకు వెళ్ళారు.
15.38.49
चक्रुः प्रदक्षिणं सर्वे वत्सा इव निवारणे ।
पुनः पुनर्निरीक्षन्तः प्रचक्रुस्ते प्रदक्षिणम् ॥ १५.३८.४९ ॥
కట్టివేయబడిన దూడల వలె అందరూ ప్రదక్షిణం చేశారు; మళ్ళీ మళ్ళీ వెనక్కి చూస్తూ వారు ప్రదక్షిణం చేశారు.
15.38.50
द्रौपदीप्रमुखाश्चैव सर्वाः कौरवयोषितः ।
न्यायतः श्वशुरे वृत्तिं प्रयुज्य प्रययुस्ततः ॥ १५.३८.५० ॥
ద్రౌపదితో ముందుండి కౌరవ స్త్రీలంతా, మామగారి పట్ల ధర్మబద్ధమైన నడవడిని పాటించి, అక్కడినుండి బయలుదేరారు.
15.38.51
श्वश्रूभ्यां समनुज्ञाताः परिष्वज्याभिनन्दिताः ।
संदिष्टाश्चेतिकर्तव्यं प्रययुर्भर्तृभिः सह ॥ १५.३८.५१ ॥
అత్తగార్ల అనుమతి పొంది, ఆలింగనం చేసుకొని, ఆశీర్వదించబడి, ఏమి చేయాలో ఉపదేశం పొంది, వారు భర్తలతో కలిసి బయలుదేరారు.
15.38.52
ततः प्रजज्ञे निनदः सूतानां युज्यतामिति ।
उष्ट्राणां क्रोशतां चापि हयानां हेषतामपि ॥ १५.३८.५२ ॥
అప్పుడు సారథుల "కట్టండి" అనే కేకలు మొదలయ్యాయి; ఒంటెలు అరుస్తున్న, గుర్రాలు సకిలిస్తున్న శబ్దం కూడా వినిపించింది.
15.38.53
ततो युधिष्ठिरो राजा सदारः सहसैनिकः ।
नगरं हास्तिनपुरं पुनरायात्सबान्धवः ॥ १५.३८.५३ ॥
అప్పుడు రాజు యుధిష్ఠిరుడు భార్యలతో, సైనికులతో, బంధువులతో కలిసి మళ్ళీ హస్తినాపుర నగరానికి తిరిగి వచ్చాడు.