மகாபாரதம் · அத்தியாயம் 15.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.38.1
दृष्ट्वा पुत्रांस्तथा पौत्रान्सानुबन्धाञ्जनाधिपः ।
धृतराष्ट्रः किमकरोद्राजा चैव युधिष्ठिरः ॥ १५.३८.१ ॥
மக்களின் தலைவர் தம் மகன்களையும் பேரன்களையும் அவர்களின் உறவினர்களுடன் கண்டபின், மன்னன் திருதராஷ்டிரனும் மன்னன் யுதிஷ்டிரனும் என்ன செய்தனர்?
15.38.2
तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं पुत्राणां दर्शनं पुनः ।
वीतशोकः स राजर्षिः पुनराश्रममागमत् ॥ १५.३८.२ ॥
மகன்களின் அந்த மாபெரும் அதிசயக் காட்சியை மீண்டும் கண்டபின், துயரற்ற அந்த ராஜரிஷி மீண்டும் ஆசிரமத்திற்குத் திரும்பினான்.
15.38.3
इतरस्तु जनः सर्वस्ते चैव परमर्षयः ।
प्रतिजग्मुर्यथाकामं धृताराष्ट्राभ्यनुज्ञया ॥ १५.३८.३ ॥
மற்ற மக்கள் அனைவரும், அந்த பரம ரிஷிகளும், திருதராஷ்டிரனின் அனுமதியுடன் விரும்பியபடி திரும்பிச் சென்றனர்.
15.38.4
पाण्डवास्तु महात्मानो लघुभूयिष्ठसैनिकाः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं सदारास्तं महीपतिम् ॥ १५.३८.४ ॥
ஆனால் பாண்டவர்கள், சிறிய படையுடன் கூடியவர்களாய், தங்கள் மனைவியருடன் அந்த மகாத்மாவும் பூமியின் அதிபதியுமான அவனைப் பின்தொடர்ந்தனர்.
15.38.5
तमाश्रमगतं धीमान्ब्रह्मर्षिर्लोकपूजितः ।
द्वैपायनोऽभ्युपागम्य राजानमिदम्नब्रवीत् ॥ १५.३८.५ ॥
ஆசிரமத்திற்கு வந்த அந்த மன்னனை அணுகி, அறிவுள்ள, உலகப் போற்றப்படும் பிரம்மரிஷி துவைபாயனர் இவ்வாறு கூறினார்.
15.38.6
धृताष्ट्र महाबाहो शृणु कौरवनन्दन ।
श्रुतास्ते ज्ञानवृद्धानामृषीणां पुण्यकर्मणाम् ॥ १५.३८.६ ॥
மகாபாகு திருதராஷ்டிரா, கேள், குருக்களின் மகிழ்ச்சியே! ஞானத்தில் முதிர்ந்த, புண்ணிய கர்மம் செய்த ரிஷிகளைப் பற்றி நீ கேட்டிருக்கிறாய்.
15.38.7
अद्धाभिजनवृद्धानां वेदवेदाङ्गवेदिनाम् ।
धर्मज्ञानां पुराणानां वदतां विविधाः कथाः ॥ १५.३८.७ ॥
உண்மையாகவே உயர்குடி முதியோர், வேதங்களையும் வேதாங்கங்களையும் அறிந்தோர், தர்மம் அறிந்தோர், புராணங்களை உரைப்போர் ஆகியோரின் பல்வேறு கதைகள்.
15.38.8
मा स्म शोके मनः कार्षीर्दिष्टे न व्यथते बुधः ।
श्रुतं देवरहस्यं ते नारदाद्देवदर्शनात् ॥ १५.३८.८ ॥
துயரில் மனதைச் செலுத்தாதே; அறிவுடையவன் விதியால் வருத்தப்படுவதில்லை. நாரதரிடமிருந்தும் தேவதரிசனத்தாலும் நீ தேவனின் இரகசியத்தைக் கேட்டிருக்கிறாய்.
15.38.9
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूतां गतिं शुभाम् ।
यथा दृष्टास्त्वया पुत्रास्तथा कामविहारिणः ॥ १५.३८.९ ॥
உன் புதல்வர்கள் க்ஷத்ரிய தர்மத்தால் ஆயுதத்தால் தூய்மையான நல்ல கதியை அடைந்தனர்; நீ அவர்களை எவ்வாறு கண்டாயோ, அவ்வாறே அவர்கள் விருப்பம்போல் உலவுகின்றனர்.
15.38.10
युधिष्ठिरः स्वयं धीमान्भवन्तमनुरुध्यते ।
सहितो भ्रातृभिः सर्वैःइ सदारः ससुहृज्जनः ॥ १५.३८.१० ॥
ஞானியான யுதிஷ்டிரன் தானே உங்களை மகிழ்விக்க விரும்புகிறார்; சகோதரர்கள் அனைவருடனும், மனைவியருடனும், நண்பர்கள் உறவினருடனும்.
15.38.11
विसर्जयैनं यात्वेष स्वराज्यमनुशासताम् ।
मासः समधिकस्तेषामतीतो वसतां वने ॥ १५.३८.११ ॥
இவரை அனுப்பிவிடு; தம் ராஜ்யத்தை ஆளுபவர்களுக்கு இவர் செல்லட்டும். வனத்தில் வசிக்கும் அவர்களுக்கு ஒரு மாதத்துக்கும் மேல் கழிந்துவிட்டது.
15.38.12
एतद्धि नित्यं यत्नेन पदं रक्ष्यं नराधिप ।
बहुप्रत्यर्थिकं ह्येतद्राज्यं नाम कुरूद्वह ॥ १५.३८.१२ ॥
நராதிபனே! அரசபதவியை எப்போதும் முயற்சியுடன் காக்க வேண்டும்; ஏனெனில் குருகுலத் தலைவனே, இந்த ராஜ்யம் என்ற பதவிக்கு பல எதிரிகள் உண்டு.
15.38.13
इत्युक्तः कौरवो राजा व्यासेनामितबुद्धिना ।
युधिष्ठिरमथाहूय वाग्मी वचनमब्रवीत् ॥ १५.३८.१३ ॥
அமித புத்தியுடைய வ்யாசரால் இவ்வாறு கூறப்பட்ட கௌரவ அரசன், யுதிஷ்டிரனை அழைத்து, சொல்வன்மை மிக்கவனாய் இந்த வார்த்தைகளைக் கூறினான்.
15.38.14
अजातशत्रो भद्रं ते शृणु मे भ्रातृभिः सह ।
त्वत्प्रसादान्महीपाल शोको नास्मान्प्रबाधते ॥ १५.३८.१४ ॥
அஜாதசத்ரோ, உனக்கு நலம் உண்டாகட்டும். சகோதரர்களுடன் என் சொல்லைக் கேள். மஹீபாலனே, உன் அருளால் துயரம் எங்களை வருத்தவில்லை.
15.38.15
रमे चाहं त्वया पुत्र पुरेव गजसाहये ।
नाथेनानुगतो विद्वन्प्रियेषु परिवर्तिना ॥ १५.३८.१५ ॥
மகனே, முன்பு கஜசாஹ்வயத்தில் மகிழ்ந்திருந்தது போல் இப்போது உன்னுடன் மகிழ்கிறேன். வித்வானே, அன்பர்களிடையே சுற்றிவரும் நாதனாகிய உன்னுடன் நான் சென்றேன்.
15.38.16
प्राप्तं पुत्रफलं त्वत्तः प्रीतिर्मे परमा त्वयि ।
न मे मन्युर्महाबाहो गम्यतां मा चिरं कृथाः ॥ १५.३८.१६ ॥
உன்னால் புத்திர பலனை அடைந்தேன்; உன்மீது எனக்கு மிக்க அன்பு உண்டு. மகாபாஹுவே, என் மனத்தில் கோபம் இல்லை. போ, தாமதம் செய்யாதே.
15.38.17
भवन्तं चेह संप्रेक्ष्य तपो मे परिहीयते ।
उपयुक्तं शरीरं च त्वां दृष्ट्वा धारितं पुनः ॥ १५.३८.१७ ॥
இங்கு உன்னைக் கண்டதால் என் தவம் குறைகிறது. உன்னைக் கண்டதனாலேயே என் உடல் மீண்டும் தாங்கப்படுகிறது.
15.38.18
मातरौ ते तथैवेमे शीर्णपर्णकृताशने ।
मम तुल्यव्रते पुत्र न चिरं वर्तयिष्यतः ॥ १५.३८.१८ ॥
உன் இந்த இரண்டு தாய்மார்களும், உதிர்ந்த இலைகளை உண்டு வாழ்பவர்கள், என்னைப் போன்ற விரதமுடையவர்கள். மகனே, அவர்கள் நீண்ட காலம் வாழமாட்டார்கள்.
15.38.19
दुर्योधनप्रभृतयो दृष्टा लोकान्तरं गताः ।
व्यासस्य तपसो वीर्याद्भवतश्च समागमात् ॥ १५.३८.१९ ॥
வ்யாசரின் தவ வலிமையாலும் உங்கள் சந்திப்பாலும் துரியோதனன் முதலானோர் மறுலோகம் சென்றதைக் கண்டார்கள்.
15.38.20
प्रयोजनं चिरं वृत्तं जीवितस्य ममानघ ।
उग्रं तपः समास्थास्येत्वमनुज्ञातुमर्हसि ॥ १५.३८.२० ॥
பாவமற்றவரே, என் நீண்ட வாழ்வின் நோக்கம் நிறைவேறியது; கடும் தவத்தை மேற்கொள்வேன், அனுமதி அளிக்கத் தகுந்தவர் நீர்.
15.38.21
त्वय्यद्य पिण्डः कीर्तिश्च कुलं चेदं प्रतिष्ठितम् ।
श्वोवाऽद्य वा महाबाहो गम्यतां माचिरं कृथाः ॥ १५.३८.२१ ॥
உன்னிடமே இன்று பிண்டமும் புகழும் இக்குலமும் நிலைபெற்றுள்ளன; மகாபாகுவே, நாளை அல்லது இன்றே செல்லுங்கள், தாமதிக்க வேண்டாம்.
15.38.22
राजनीतिः सुबहुशः श्रुता ते भरतर्षभ ।
संदेष्टव्यं न पश्यामि कृतमेतावता विभो ॥ १५.३८.२२ ॥
பரதர்களில் சிறந்தவரே, அரசநீதியை நீர் பலமுறை கேட்டுள்ளீர்; ஓ விபுவே, உபதேசிக்க வேண்டியது எதுவும் காணேன், இத்தனையே போதும்.
15.38.23
इत्युक्तवचनं तं तु नृपो राजानमब्रवीत् ।
न मामर्हसि धर्मज्ञ परित्यक्तुमनागसम् ॥ १५.३८.२३ ॥
இவ்வாறு சொல்லப்பட்டதும் அரசன் அந்த அரசனிடம் கூறினான்: தர்மம் அறிந்தவரே, குற்றமற்ற என்னைக் கைவிடுவது உமக்குத் தகாது.
15.38.24
कामं गच्छन्तु मे सर्वे भ्रातरोऽनुचरास्तथा ।
भवन्तमहमन्विष्ये मातरौ च यतव्रतः ॥ १५.३८.२४ ॥
என் சகோதரர்களும் ஏவலர்களும் அனைவரும் விருப்பம்போல் செல்லட்டும்; விரதங்களை நிலைநிறுத்தியவனாய் நான் உம்மையும் இரு தாய்மார்களையும் தேடுவேன்.
15.38.25
तमुवाचाथ गान्धारी मैवं पुत्र शृणुष्व च ।
त्वय्यधीनं कुरुकुलं पिण्डश्च श्वशुरस्य मे ॥ १५.३८.२५ ॥
அப்போது காந்தாரி அவனிடம் கூறினாள்: 'மகனே, இவ்வாறு சொல்லாதே, கேள். குருகுலமும் என் மாமனாரின் பிண்டமும் உன்னையே சார்ந்துள்ளன.'
15.38.26
गम्यतां पुत्र पर्याप्तमेतावत्पूजिता वयम् ।
राजा यदाह तत्कार्यं त्वया पुत्र पितुर्वचः ॥ १५.३८.२६ ॥
'மகனே, போ. இவ்வளவு போதும், நாங்கள் மதிக்கப்பட்டோம். அரசர் எதைச் சொன்னாரோ, மகனே, அதுவே தந்தையின் சொல்; அதை நீ செய்ய வேண்டும்.'
15.38.27
इत्युक्तः स तु गान्धार्या कुन्तीमिदमभाषत ।
स्नेहबाष्पाकुले नेत्रे परिमृज्य विनीतवत् ॥ १५.३८.२७ ॥
காந்தாரி இவ்வாறு கூறியதும், அவன் குந்தியிடம் இதைச் சொன்னான்; பாசக் கண்ணீரால் நிறைந்த கண்களைத் துடைத்து, பணிவுடன்.
15.38.28
विसर्जयति मां राजा गान्धारी च यशस्विनी ।
भवत्यां बद्धचित्तस्तु कथं यास्यामि दुःखितः ॥ १५.३८.२८ ॥
அரசரும் புகழ்மிக்க காந்தாரியும் என்னை அனுப்புகின்றனர்; ஆனால் உன்னிடம் என் மனம் கட்டுண்டுள்ளது; துயருற்ற நான் எப்படிப் போவேன்?
15.38.29
न चोत्सहे तपोविघ्नं कर्तुं ते धर्मचारिणि ।
तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥ १५.३८.२९ ॥
அறம் ஒழுகும் பெண்ணே, உன் தவத்திற்கு இடையூறு செய்ய நான் துணியமாட்டேன். தவத்தை விட உயர்ந்தது எதுவுமில்லை; தவத்தாலேயே பெரும் பேறு கிடைக்கிறது.
15.38.30
ममापि न तथा राज्ञि राज्ये बुद्धिर्यथा पुरा ।
तपस्येवानुरक्तं मे मनः सर्वात्मना तथा ॥ १५.३८.३० ॥
அரசியே, முன்பு போல் ராஜ்யத்தில் என் புத்தி இப்போது இல்லை. தவத்திலேயே என் மனம் முழுமையாக ஈடுபட்டுள்ளது.
15.38.31
शून्येयं च मही कृत्स्ना न मे प्रीतिकरी शुभे ।
बान्धवा नः परिक्षीणा बलं नो न यथा पुरा ॥ १५.३८.३१ ॥
இந்தப் பூமி முழுவதும் வெறுமையாகிவிட்டது; ஓ சுபையே, அது எனக்கு இனி மகிழ்ச்சி தரவில்லை. எங்கள் உறவினர்கள் பெரிதும் குன்றிவிட்டனர்; எங்கள் பலமும் முன்போல் இல்லை.
15.38.32
पाञ्चालाः सुभृशं क्षीणाः कन्यामात्रावशेषिताः ।
न तेषां कुलकर्तारं कञ्चित्पश्याम्यहं शुभे ॥ १५.३८.३२ ॥
பாஞ்சாலர்கள் மிகவும் குன்றிவிட்டனர்; கன்னிகைகள் மட்டுமே எஞ்சியுள்ளனர். ஓ சுபையே, அவர்களில் குலத்தைத் தொடரும் ஒருவரையும் நான் காணவில்லை.
15.38.33
सर्वे हि भस्मासान्नीतास्ते द्रोणेन रणाजिरे ।
अवशिष्टाश्च निहता द्रोणपुत्रेण वै निशि। ॥ १५.३८.३३ ॥
அவர்கள் அனைவரையும் துரோணர் போர்க்களத்தில் சாம்பல் ஆக்கிவிட்டார்; எஞ்சியவர்களை இரவில் துரோணரின் மகன் கொன்றான்.
15.38.34
चेदयश्चैव मत्स्याश्च दृष्टपूर्वास्तथैव नः ।
केवलं वृष्णिचक्रं च वासुदेवपरिग्रहात्।
यद्दृष्ट्वा स्थातुमिच्छामि धर्मार्थं नार्थहेतुतः ॥ १५.३८.३४ ॥
சேதிகளையும் மத்சியரையும் முன்பு கண்டிருந்தோம்; இப்போது வாசுதேவரின் ஆதரவால் எஞ்சியிருப்பது வ்ருஷ்ணி குலம் மட்டுமே. அதைக் கண்டு நான் இங்கே தங்க விரும்புகிறேன்; தர்மத்திற்காகவே, செல்வத்திற்காக அல்ல.
15.38.35
शिवेन पश्य नः सर्वान्दुर्लभं तव दर्शनम् ।
भविष्यत्यंब राजा हि तीव्रं चारप्स्यते तपः ॥ १५.३८.३५ ॥
நல்வாழ்த்துடன் எங்கள் அனைவரையும் பார்; உன் தரிசனம் அரிது. அம்மா, அரசர் தீவிரமான தவத்தை மேற்கொள்வார்.
15.38.36
एतच्छ्रुत्वा महाबाहुः सहदेवो युधांपतिः ।
युधिष्ठिरमुवाचेदं बाष्पव्याकुललोचनः ॥ १५.३८.३६ ॥
இதைக் கேட்ட மகாபாஹுவாகிய சகதேவன், போர்வீரர்களின் தலைவன், கண்ணீரால் கலங்கிய கண்களுடன் யுதிட்டிரரிடம் இவ்வாறு கூறினான்.
15.38.37
नोत्सहेऽहं परित्यक्तुं मातरं भरतर्षभ ।
प्रतियातु भवान्क्षिप्रं तपस्तप्स्याम्यहं वने ॥ १५.३८.३७ ॥
பரதர்களில் சிறந்தவரே, நான் என் தாயைக் கைவிட இயலேன். நீங்கள் விரைவில் திரும்பிச் செல்லுங்கள்; நான் வனத்தில் தவம் செய்வேன்.
15.38.38
इहैव शोषयिष्यामि तपसेदं कलेवरम् ।
पादशुश्रूषणेरक्तो राज्ञो मात्रोस्तथाऽनयोः ॥ १५.३८.३८ ॥
இங்கேயே நான் தவத்தால் இந்த உடலை உலர்த்துவேன்; அரசரின் பாதங்களுக்கும், இந்த இரு தாய்மார்களின் பாதங்களுக்கும் சேவை செய்வதில் பற்றுடையவனாக.
15.38.39
तमुवाच ततः कुन्ती परिष्वज्य महाभुजम् ।
गम्यतां पुत्र मैवं त्वं वोचः कुरु वचो मम ॥ १५.३८.३९ ॥
பின்னர் குந்தி மகாபாகுவான அவனை அணைத்து, "மகனே, செல்; இவ்வாறு பேசாதே; என் சொல்லைச் செய்" என்றாள்.
15.38.40
आगमा वः शिवाः सन्तु स्वस्था भवत पुत्रकाः ।
उपरोधो भवेदेवमस्माकं तपसः कृते ॥ १५.३८.४० ॥
உங்கள் வழிகள் மங்கலமாகட்டும்; என் மகன்களே, நலமுடன் இருங்கள். எங்கள் தவத்தின் பொருட்டு இவ்வாறு தடை ஏற்படுமே.
15.38.41
त्वत्स्नेहपाशबद्धा च हीयेयं तपसः परात् ।
तस्मात्पुत्रक गच्छ त्वं शिष्टमल्पं च नः प्रभो ॥ १५.३८.४१ ॥
உன் அன்பு என்னும் கயிற்றால் பிணைக்கப்பட்ட நான் உயர்ந்த தவத்திலிருந்து விலகி விடுவேன். ஆகையால் மகனே, நீ செல்; ஆண்டவனே, எங்களுக்கு மீதமுள்ளது சிறிதே.
15.38.42
एवं संस्तंभितं वाक्यैः कुन्त्या बहुविधैर्मनः ।
सहदेवस्य राजेन्द्र राज्ञश्चैव विशेषतः ॥ १५.३८.४२ ॥
ஓ அரசர்களின் அரசே, குந்தியின் பல வகைச் சொற்களால் சகதேவனின் மனம் இவ்வாறு தடுக்கப்பட்டது; அரசரின் மனமும் சிறப்பாக அவ்வாறே.
15.38.43
ते मात्रा समनुज्ञाता राज्ञा च कुरुपुङ्गवाः ।
अभिवाद्य कुरुश्रेष्ठमामन्त्रयितुमारभन् ॥ १५.३८.४३ ॥
தாயாலும் அரசராலும் அனுமதி பெற்ற அந்தக் குருசிரேஷ்டர்கள், குருகுலத்தின் சிறந்தவரை வணங்கி விடைபெறத் தொடங்கினர்.
15.38.44
राज्यं प्रति गमिष्यामः शिवेन प्रतिनन्दितः ।
अनुज्ञातास्त्वया राजन्गमिष्यामो विकल्मषाः ॥ १५.३८.४४ ॥
நல்வாழ்த்துடன் வாழ்த்தப்பட்டு நாங்கள் நம் அரசை நோக்கிச் செல்வோம். அரசே, நீர் அனுமதித்ததால் குற்றமற்றவர்களாக நாங்கள் செல்வோம்.
15.38.45
एवमुक्तः स राजर्षिर्धर्मराज्ञा महात्मना ।
अनुयज्ञे जयाशीर्भिः पूजयित्वा युधिष्ठिरम् ॥ १५.३८.४५ ॥
மகாத்மாவான தர்மராஜனால் இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட அந்த ராஜரிஷி, யாகத்தின் பின்னர், வெற்றியின் ஆசிகளால் யுதிஷ்டிரனை வணங்கி...
15.38.46
भीमं च बलिनां श्रेष्ठं सान्त्वयामास पार्थिवः ।
स चास्य सम्यङ्मेधावी प्रत्यपद्यत वीर्यवान् ॥ १५.३८.४६ ॥
அரசன் வலிமையுடையோரில் சிறந்த பீமனையும் ஆறுதல் கூறினான்; அந்த அறிவாளியும் வீரனுமானவன் அவனுடைய சொல்லை நன்றாக ஏற்றுக்கொண்டான்.
15.38.47
अर्जुनं च समाश्लिष्य यंमौ च भरतर्षभौ ।
अनुयज्ञे स कौरव्यः परिष्वज्याभिनन्द्य च ॥ १५.३८.४७ ॥
அர்ஜுனனை அணைத்துக்கொண்டும், பரதர்களின் இரு காளைகளான இரட்டையர்களையும் அணைத்து, அந்தக் கௌரவன் யாகத்தின் முடிவில் அவர்களை வாழ்த்தி...
15.38.48
गान्धार्या चाभ्यनुज्ञाताः कृतपादाभिवादनाः ।
जनन्या समुपाघ्राताः परिष्वक्ताश्च ते नृपम् ॥ १५.३८.४८ ॥
காந்தாரியாலும் அனுமதி பெற்று, பாதங்களில் வணங்கி, தாயால் தலை முகரப்பட்டு அணைக்கப்பட்டு, அவர்கள் அரசனிடம் சென்றனர்.
15.38.49
चक्रुः प्रदक्षिणं सर्वे वत्सा इव निवारणे ।
पुनः पुनर्निरीक्षन्तः प्रचक्रुस्ते प्रदक्षिणम् ॥ १५.३८.४९ ॥
கட்டுத்தறியில் கட்டப்பட்ட கன்றுகளைப் போல அனைவரும் வலம் வந்தனர்; திரும்பித் திரும்பிப் பார்த்தபடி அவர்கள் வலம் வந்தனர்.
15.38.50
द्रौपदीप्रमुखाश्चैव सर्वाः कौरवयोषितः ।
न्यायतः श्वशुरे वृत्तिं प्रयुज्य प्रययुस्ततः ॥ १५.३८.५० ॥
திரௌபதி முன்னிட்டுக் கௌரவ மகளிர் அனைவரும், மாமனாரிடம் முறையான நடத்தையைக் கடைப்பிடித்து, பின்னர் அங்கிருந்து புறப்பட்டனர்.
15.38.51
श्वश्रूभ्यां समनुज्ञाताः परिष्वज्याभिनन्दिताः ।
संदिष्टाश्चेतिकर्तव्यं प्रययुर्भर्तृभिः सह ॥ १५.३८.५१ ॥
மாமியார்களின் அனுமதி பெற்று, தழுவப்பட்டு, வாழ்த்தப்பட்டு, செய்ய வேண்டியவை குறித்து அறிவுறுத்தப்பட்டு, அவர்கள் கணவர்களுடன் புறப்பட்டனர்.
15.38.52
ततः प्रजज्ञे निनदः सूतानां युज्यतामिति ।
उष्ट्राणां क्रोशतां चापि हयानां हेषतामपि ॥ १५.३८.५२ ॥
அப்போது தேர்ப்பாகன்கள் "பூட்டுங்கள்" என்ற ஒலி எழுந்தது; ஒட்டகங்கள் கத்தும் ஒலியும், குதிரைகள் கனைக்கும் ஒலியும் எழுந்தன.
15.38.53
ततो युधिष्ठिरो राजा सदारः सहसैनिकः ।
नगरं हास्तिनपुरं पुनरायात्सबान्धवः ॥ १५.३८.५३ ॥
பின்னர் அரசன் யுதிஷ்டிரன் மனைவியர், படைவீரர்கள், உறவினர்களுடன் ஹாஸ்தினாபுர நகரத்திற்கு மீண்டும் திரும்பினான்.