Mahābhārata · Adhyāya 15.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.39.1
तेषु चोपनिवृत्तेषु पाण्डवेषु यदृच्छया ।
देवर्षिर्नारदो राजन्नाजगाम युधिष्ठिरम् ॥ १५.३९.१ ॥
Cuando los Pāṇḍavas habían regresado, oh rey, el sabio divino Nārada llegó por casualidad a Yudhiṣṭhira.
15.39.2
तमभ्यर्च्य महाबाहुः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
आसीनं परिविश्वस्तं प्रोवाच वदतांवरः ॥ १५.३९.२ ॥
Habiéndolo honrado, Yudhiṣṭhira, el rey de los Kurus, de brazos poderosos y el mejor de los oradores, le habló mientras estaba sentado con tranquilidad.
15.39.3
चिरात्तु नानुपश्यामि भगवन्तमुपस्थितम् ।
कच्चित्ते कुशलं विप्र शुभं वा प्रत्युपस्थितम् ॥ १५.३९.३ ॥
Después de mucho tiempo os veo aquí presente, venerable. Oh brāhmaṇa, ¿estáis bien, o habéis venido con buenas noticias?
15.39.4
के देशाः परिदृष्टास्ते किं च कार्यं करोमि ते ।
तद्ब्रूहि द्विजमुख्यस्त्वं ह्यस्माकं च प्रियोऽतिथिः। ॥ १५.३९.४ ॥
¿Qué tierras habéis recorrido? ¿Qué tarea he de cumplir para vos? Oh el mejor de los dos veces nacidos, decid, pues sois un huésped querido para nosotros.
15.39.5
चिरदृष्टोसि मेऽत्येवमागतोऽहं तपोवनात् ।
परिदृष्टानि तीर्थानि गङ्गा चैव मया नृप ॥ १५.३९.५ ॥
Os veo tras mucho tiempo, pues así he venido desde el bosque de penitencia. Oh rey, he visitado los vados sagrados y también he visto el Gaṅgā.
15.39.6
वदन्ति पुरुषा मेऽद्य गङ्गातीरनिवासिनः ।
धृतराष्ट्रं महात्मानमास्थितं परमं तपः ॥ १५.३९.६ ॥
Hoy los hombres que viven a orillas del Gaṅgā me dicen que el magnánimo Dhṛtarāṣṭra se ha entregado a la suprema penitencia.
15.39.7
अपि दृष्टस्त्वया तत्र कुशली स कुरूद्वहः ।
गान्धारी च पृथा चैव सूतपुत्रश्च संजयः ॥ १५.३९.७ ॥
¿Visteis allí al bienestar del portador de los Kurus, y a Gāndhārī, Pṛthā y al hijo del auriga Sañjaya?
15.39.8
कथं च वर्तते चाद्य पिता मम स पार्थिवः ।
श्रोतुमिच्छामि भगवन्यदि दृष्टस्त्वया नृपः ॥ १५.३९.८ ॥
¿Y cómo está ahora mi padre, aquel rey? Venerable, si habéis visto al rey, deseo oír.
15.39.9
स्थिरीभूय महाराज शृणु वृत्तं यथातथम् ।
यथाश्रुतं च दृष्टं च मया तस्मिंस्तपोवने ॥ १५.३९.९ ॥
Gran rey, escucha con firmeza el relato tal como es, según lo que oí y vi en aquel bosque de ermitaños.
15.39.10
वनवासनिवृत्तेषु भवत्सु कुरुनन्दन ।
कुरुक्षेत्रात्पिता तुभ्य गङ्गाद्वारं ययौ नृप ॥ १५.३९.१० ॥
Alegría de los Kuru, cuando vosotros regresasteis del destierro en el bosque, vuestro padre, oh rey, partió de Kurukṣetra hacia Gaṅgādvāra.
15.39.11
गान्धार्या सहितो धीमान्वध्वा कुन्त्या समन्वितः ।
संजयेन च सूतेन साग्निहोत्रः सयाजकः ॥ १५.३९.११ ॥
Aquel sabio fue con Gāndhārī, acompañado por la nuera Kuntī y por el auriga Sañjaya, con el fuego sagrado y los sacerdotes oficiantes.
15.39.12
आतस्थे स तपस्तीव्रं पिता तव तपोधनः ।
अग्निं मुखे समाधाय वायुभक्षोऽभवन्मुनिः ॥ १५.३९.१२ ॥
Vuestro padre, rico en ascetismo, emprendió un penitencia severa. Puso el fuego en su boca y se volvió un sabio que solo comía aire.
15.39.13
वने स मुनिभिः सर्वैः पूज्यमानो महातपाः ।
त्वगस्थिमात्रशेषः स षण्मासानभवन्नृपः ॥ १५.३९.१३ ॥
En el bosque, el rey de gran austeridad, honrado por todos los sabios, quedó reducido solo a piel y huesos durante seis meses.
15.39.14
गान्धारी तु जलाहारी कुन्ती मासोपवासिनी ।
संजयः षष्ठभुक्तेन वर्तयामास भारत ॥ १५.३९.१४ ॥
Gāndhārī vivía solo de agua, Kuntī ayunaba un mes, y Sañjaya se mantenía comiendo cada sexta vez, oh Bhārata.
15.39.15
अग्नींस्तु याजकास्तत्र जुहुवुर्विधिवत्प्रभो ।
दृश्यतोऽदृश्यतश्चैव वने तस्मिन्नृपस्य वै ॥ १५.३९.१५ ॥
Allí, oh señor, en aquel bosque, los sacerdotes oficiantes del rey ofrecían oblaciones a los fuegos según el rito, a veces visibles y a veces invisibles.
15.39.16
अनिकेतोथ राजा स बभूव वनगोचरः ।
ते चापि सहिते देव्यौ संजयश्च तमन्वयुः ॥ १५.३९.१६ ॥
Entonces aquel rey se volvió sin hogar, un errante del bosque; las dos reinas también estaban con él, y Sañjaya lo seguía.
15.39.17
संजयो नृपतेर्नेता समेषु विषमेषु च ।
गान्धार्याश्च पृथा चैव चक्षुरासीदनिन्दिता ॥ १५.३९.१७ ॥
Sañjaya era el guía del rey tanto en terreno llano como en el escabroso, y también los ojos de Gāndhārī y de la irreprochable Pṛthā.
15.39.18
ततः कदाचिद्गङ्गायाः कच्छे स नृपसत्तमः ।
गङ्गायामाप्लुतो धीमानाश्रमाभिमुखो ययौ ॥ १५.३९.१८ ॥
Entonces, una vez, aquel mejor de los reyes, tras bañarse en el Ganges en su orilla, se dirigió sabiamente hacia el ermitaño.
15.39.19
अथ वायुः समुद्भुतो दावाग्निरभवन्महान् ।
ददाह तद्वनं सर्वं परिगृह्य समन्ततः ॥ १५.३९.१९ ॥
Entonces el viento se levantó y surgió un gran incendio forestal. Rodeándolo por todas partes, quemó todo aquel bosque.
15.39.20
दह्यत्सु मृगयूथेषु द्विजिह्वेषु समन्ततः ।
वराहाणां च यूथेषु संश्रयत्सु जलाशयान् ॥ १५.३९.२० ॥
Mientras las manadas de ciervos y las serpientes ardían por todas partes, y las manadas de jabalíes buscaban refugio en las aguas,
15.39.21
सम्प्रदीप्ते वने तस्मिन्प्राप्ते व्यसन उत्तमे ।
निराहारतया राजा मन्दप्राणविचेष्टितः।
असमर्थोऽपसरणे सुकृशे मातरौ च ते ॥ १५.३९.२१ ॥
Cuando aquel bosque ardía por completo y había llegado la suprema calamidad, el rey, por falta de alimento, estaba débil de aliento y torpe en sus movimientos, incapaz de retirarse; y tus dos madres estaban muy demacradas.
15.39.22
ततः स नृपतिर्दृष्ट्वा वह्निमायान्तमन्तिकात् ।
इदमाह ततः सूतं संजयं जयतांवरः ॥ १५.३९.२२ ॥
Entonces aquel rey, al ver el fuego que se acercaba desde cerca, el mejor de los vencedores, dijo estas palabras al auriga Sañjaya.
15.39.23
गच्छ संजय यत्राग्निर्न त्वां दहति कर्हिचित् ।
वयमत्राग्निना युक्ता गमिष्यामः परां गतिम् ॥ १५.३९.२३ ॥
Ve, Sañjaya, a donde el fuego nunca te queme. Nosotros, unidos aquí al fuego, iremos al destino supremo.
15.39.24
तमुवाच किलोद्विग्नः संजयो वदतांवरः ।
राजन्मृत्युरनिष्टोऽयं भविता ते वृथाऽग्निना ॥ १५.३९.२४ ॥
Entonces Sañjaya, inquieto, el mejor de los oradores, le dijo: Oh rey, esta muerte no deseada te llegará por el fuego en vano.
15.39.25
न चोपायं प्रपश्यामि मोक्षणे जातवेदसः ।
यदत्रानन्तरं कार्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १५.३९.२५ ॥
No veo ningún medio para librarnos del fuego. Lo que debe hacerse ahora aquí, usted es quien debe decirlo.
15.39.26
इत्युक्तः संजयेनेदं पुनराह स पार्थिवः ।
नैष मृत्युरनिष्टो नो निःसृतानां गृहात्स्वयम् ॥ १५.३९.२६ ॥
Así interpelado por Sañjaya, el rey volvió a hablar: «Para nosotros, que hemos salido de la casa por nuestra propia voluntad, esta muerte no es indeseada.»
15.39.27
जलमग्निस्तथा वायुरथवाऽपि विकर्षणम् ।
तापसानां प्रशस्यं ते गच्च संजय माचिरम् ॥ १५.३९.२७ ॥
El agua, el fuego, el viento o incluso ser arrastrado son dignos de elogio para los ascetas. Ve, Sañjaya, no tardes mucho.
15.39.28
इत्युक्त्वा संजयं राजा समाधाय मनस्तथा ।
प्राङ्मुखः सह गान्धार्या कुन्त्या चोपाविशत्तदा ॥ १५.३९.२८ ॥
Habiendo dicho esto a Sañjaya, el rey recogió su mente y, mirando al este, se sentó entonces junto con Gāndhārī y Kuntī.
15.39.29
संजयस्तं तथा दृष्ट्वा प्रदक्षिणमथाकरोत् ।
उवाच चैनं मेधावी युङ्क्ष्वात्मानमिति प्रभो ॥ १५.३९.२९ ॥
Viéndolo así, Sañjaya dio la vuelta ritual en torno a él y dijo: «Oh señor, sabio, concentra tu ser.»
15.39.30
ऋषिपुत्रो मनीषी स राज चक्रेऽस्य तद्वचः ।
सन्निरुध्येन्द्रियग्राममासीत्काष्ठोपमस्तदा ॥ १५.३९.३० ॥
Aquel hijo de sabio, el sabio, el rey acató sus palabras. Tras contener por completo el conjunto de los sentidos, se quedó entonces sentado como un tronco.
15.39.31
गान्धारी च महाभागा जननी च पृथा तव ।
दावाग्निना समायुक्ते स च राजा पिता तव ॥ १५.३९.३१ ॥
La gloriosa Gāndhārī, tu madre Pṛthā y tu padre el rey fueron alcanzados por el fuego del bosque.
15.39.32
संजयस्तु महाप्राज्ञस्तस्माद्दावादमुच्यत ।
गङ्गाकूले मया दृष्टस्तापसैः परिवारितः ॥ १५.३९.३२ ॥
Pero el muy sabio Sañjaya se libró de aquel incendio forestal; lo vi en la orilla del Ganges, rodeado de ascetas.
15.39.33
स तानामन्त्र्य तेजस्वी निवेद्यैतच्च सर्वशः ।
प्रययौ संजयो धीमान्हिमवन्तं महीधरम् ॥ १५.३९.३३ ॥
Despidiéndose de ellos e informándoles de todo esto por completo, el resplandeciente y sabio Sañjaya partió hacia el Himalaya, la montaña.
15.39.34
एवं स निधनं प्राप्तः कुरुराजो महामनाः ।
गान्धारी च पृथा चैव जनन्यौ ते विशाम्पते ॥ १५.३९.३४ ॥
Así murió el rey de los Kurus, de gran corazón, y así también, oh señor de los hombres, tus dos madres, Gāndhārī y Pṛthā.
15.39.35
यदृच्छयाऽनुव्रजता मया राज्ञः कलेवरम् ।
तयोश्च देव्योरुभयोर्मया दृष्टानि भारत ॥ १५.३९.३५ ॥
Oh Bhārata, mientras caminaba por casualidad, vi el cuerpo del rey y los cuerpos de aquellas dos reinas.
15.39.36
ततस्तपोवने तस्मिन्समाजग्मुस्तपोधनाः ।
श्रुत्वा राज्ञस्तदा निष्ठां न त्वशोचन्गतीश्च ते ॥ १५.३९.३६ ॥
Entonces los ascetas, cuya riqueza es la austeridad, se reunieron en aquel bosque de penitencia; al oír el fin del rey, no se afligieron, ni lloraron por sus destinos.
15.39.37
तत्राश्रौषमहं सर्वमेतत्पुरुषसत्तम ।
यथा च नृपतिर्दग्धो देव्यौ ते चेति पाण्डव ॥ १५.३९.३७ ॥
Mejor de los hombres, hijo de Pāṇḍu, allí escuché todo esto: cómo el rey fue quemado, y también tus dos reinas.
15.39.38
न शोचितव्यं राजेन्द्र स्वर्गस्थः पृथिवीपतिः ।
प्राप्तवानग्निसंयोगं गान्धारी जननी च ते ॥ १५.३९.३८ ॥
Señor de reyes, no debes afligirte. El señor de la tierra habita en el cielo, y tu madre Gāndhārī ha alcanzado la unión con el fuego.
15.39.39
एतच्छ्रुत्वा च सर्वेषां पाण्डवानां महात्मनाम् ।
निर्याणं धृतराष्ट्रस्य शोकः समभवन्महान् ॥ १५.३९.३९ ॥
Al oír esto, surgió un gran dolor en todos los magnánimos Pāṇḍavas por la partida de Dhṛtarāṣṭra.
15.39.40
अन्तःपुराणां च तदा महानार्तस्वरोऽभवत् ।
पौराणां च महाराज श्रुत्वा राज्ञस्तदा गतिम् ॥ १५.३९.४० ॥
Gran rey, entonces un gran clamor de angustia se alzó en los aposentos de las mujeres y entre los ciudadanos, al oír el destino del rey.
15.39.41
अहो धिगिति राजा तु विक्रुश्य भृशदुःखितः ।
ऊर्ध्वबाहुः स्मरन्मातुः प्ररुरोद युधिष्ठिरः ॥ १५.३९.४१ ॥
«¡Ay, qué vergüenza!» — así clamó el rey Yudhiṣṭhira, profundamente afligido, y alzando los brazos lloró en voz alta, recordando a su madre.
15.39.42
भीमसेनपुरोगाश्च भ्रातरः सर्व एव ते ।
रुरुदुर्दुःखसंतप्ता वर्णयन्तः पृथां तदा ॥ १५.३९.४२ ॥
Encabezados por Bhīmasena, todos los hermanos, atormentados por el dolor, lloraron, ensalzando a Pṛthā (Kuntī).
15.39.43
अन्तःपुरेषु च तदा सुमहान्रुदितस्वनः ।
प्रादुरासीन्महाराज पृथां श्रुत्वा तथागताम् ॥ १५.३९.४३ ॥
Entonces, en los aposentos interiores, se alzó un gran sonido de llanto, oh gran rey, al oír que Pṛthā había fallecido así.
15.39.44
तं च वृद्धं तथा दग्धं हतपुत्रं नराधिपम् ।
अन्वशोचन्त ते सर्वे गान्धारीं च तपस्विनीम् ॥ १५.३९.४४ ॥
Todos ellos lamentaron por aquel anciano rey, quemado y privado de sus hijos, y también por la asceta Gāndhārī.
15.39.45
तस्मिन्नुपरते शब्दे मुहूर्तादिव भारत ।
निगृह्य बाष्पं धैर्येण धर्मराजोऽब्रवीदिदम् ॥ १५.३९.४५ ॥
Oh Bhārata, cuando aquel sonido cesó, como tras un instante, el rey Dharma, conteniendo las lágrimas con entereza, pronunció estas palabras.