ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 15.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.39.1
तेषु चोपनिवृत्तेषु पाण्डवेषु यदृच्छया ।
देवर्षिर्नारदो राजन्नाजगाम युधिष्ठिरम् ॥ १५.३९.१ ॥
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଫେରି ଆସିଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ଦେବର୍ଷି ନାରଦ ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
15.39.2
तमभ्यर्च्य महाबाहुः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
आसीनं परिविश्वस्तं प्रोवाच वदतांवरः ॥ १५.३९.२ ॥
ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମହାବାହୁ କୁରୁରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
15.39.3
चिरात्तु नानुपश्यामि भगवन्तमुपस्थितम् ।
कच्चित्ते कुशलं विप्र शुभं वा प्रत्युपस्थितम् ॥ १५.३९.३ ॥
ବହୁ ଦିନ ପରେ ପୂଜ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଦେଖୁଛି। ହେ ବିପ୍ର, ଆପଣଙ୍କର କୁଶଳ ତ? ନା ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ନେଇ ଆସିଛନ୍ତି?
15.39.4
के देशाः परिदृष्टास्ते किं च कार्यं करोमि ते ।
तद्ब्रूहि द्विजमुख्यस्त्वं ह्यस्माकं च प्रियोऽतिथिः। ॥ १५.३९.४ ॥
ଆପଣ କେଉଁ ଦେଶ ଦେଖିଲେ? ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି? ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁହନ୍ତୁ; ଆପଣ ଆମର ପ୍ରିୟ ଅତିଥି।
15.39.5
चिरदृष्टोसि मेऽत्येवमागतोऽहं तपोवनात् ।
परिदृष्टानि तीर्थानि गङ्गा चैव मया नृप ॥ १५.३९.५ ॥
ବହୁ ଦିନ ପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି; ଏହିପରି ମୁଁ ତପୋବନରୁ ଆସିଛି। ହେ ନୃପ, ମୁଁ ତୀର୍ଥସମୂହ ପରିଦର୍ଶନ କରିଛି ଏବଂ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି।
15.39.6
वदन्ति पुरुषा मेऽद्य गङ्गातीरनिवासिनः ।
धृतराष्ट्रं महात्मानमास्थितं परमं तपः ॥ १५.३९.६ ॥
ଆଜି ଗଙ୍ଗାତୀରବାସୀ ଲୋକମାନେ ମୋତେ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ମହାତ୍ମା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପରମ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।
15.39.7
अपि दृष्टस्त्वया तत्र कुशली स कुरूद्वहः ।
गान्धारी च पृथा चैव सूतपुत्रश्च संजयः ॥ १५.३९.७ ॥
ସେଠାରେ କୁରୁବଂଶର ଭାରବାହକ ସେହି କୁଶଳୀ ଙ୍କୁ ଆପଣ ଦେଖିଛନ୍ତି କି? ଗାନ୍ଧାରୀ, ପୃଥା ଏବଂ ସୂତପୁତ୍ର ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛନ୍ତି କି?
15.39.8
कथं च वर्तते चाद्य पिता मम स पार्थिवः ।
श्रोतुमिच्छामि भगवन्यदि दृष्टस्त्वया नृपः ॥ १५.३९.८ ॥
ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ପିତା ସେଇ ରାଜା କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି ତେବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
15.39.9
स्थिरीभूय महाराज शृणु वृत्तं यथातथम् ।
यथाश्रुतं च दृष्टं च मया तस्मिंस्तपोवने ॥ १५.३९.९ ॥
ମହାରାଜ, ସ୍ଥିର ହୋଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ସେହି ତପୋବନରେ ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି ଓ ଦେଖିଛି, ଠିକ୍ ସେପରି କହୁଛି।
15.39.10
वनवासनिवृत्तेषु भवत्सु कुरुनन्दन ।
कुरुक्षेत्रात्पिता तुभ्य गङ्गाद्वारं ययौ नृप ॥ १५.३९.१० ॥
କୁରୁନନ୍ଦନ, ଆପଣମାନେ ବନବାସ ସାରି ଫେରିବା ପରେ, ନୃପ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର ଚାଲିଗଲେ।
15.39.11
गान्धार्या सहितो धीमान्वध्वा कुन्त्या समन्वितः ।
संजयेन च सूतेन साग्निहोत्रः सयाजकः ॥ १५.३९.११ ॥
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଗାନ୍ଧାରୀ ସହିତ, ପୁତ୍ରବଧୂ କୁନ୍ତୀ ସହିତ, ସୂତ ସଞ୍ଜୟ ସହିତ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଯାଜକମାନଙ୍କ ସହିତ ଗଲେ।
15.39.12
आतस्थे स तपस्तीव्रं पिता तव तपोधनः ।
अग्निं मुखे समाधाय वायुभक्षोऽभवन्मुनिः ॥ १५.३९.१२ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପିତା, ତପୋଧନ, କଠୋର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମୁଖରେ ଅଗ୍ନି ରଖି ସେ ବାୟୁଭକ୍ଷୀ ମୁନି ହେଲେ।
15.39.13
वने स मुनिभिः सर्वैः पूज्यमानो महातपाः ।
त्वगस्थिमात्रशेषः स षण्मासानभवन्नृपः ॥ १५.३९.१३ ॥
ବନରେ ସେ ମହାତପସ୍ୱୀ ରାଜା ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ଚର୍ମ ଓ ଅସ୍ଥି ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ।
15.39.14
गान्धारी तु जलाहारी कुन्ती मासोपवासिनी ।
संजयः षष्ठभुक्तेन वर्तयामास भारत ॥ १५.३९.१४ ॥
ଗାନ୍ଧାରୀ କେବଳ ଜଳ ଖାଇ ରହୁଥିଲେ; କୁନ୍ତୀ ମାସେ ଉପବାସ କରୁଥିଲେ; ଓ ସଞ୍ଜୟ ଷଷ୍ଠ ସମୟରେ ଭୋଜନ କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
15.39.15
अग्नींस्तु याजकास्तत्र जुहुवुर्विधिवत्प्रभो ।
दृश्यतोऽदृश्यतश्चैव वने तस्मिन्नृपस्य वै ॥ १५.३९.१५ ॥
ହେ ପ୍ରଭୋ, ସେହି ବନରେ ରାଜାଙ୍କ ଯାଜକମାନେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଉଥିଲେ, କେବେ ଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଓ କେବେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ।
15.39.16
अनिकेतोथ राजा स बभूव वनगोचरः ।
ते चापि सहिते देव्यौ संजयश्च तमन्वयुः ॥ १५.३९.१६ ॥
ତା'ପରେ ସେ ରାଜା ଘରବାଡ଼ି ବିହୀନ ହୋଇ ବନରେ ବିଚରଣକାରୀ ହେଲେ; ସେହି ଦୁଇ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ସାଥିରେ ଥିଲେ, ଓ ସଞ୍ଜୟ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
15.39.17
संजयो नृपतेर्नेता समेषु विषमेषु च ।
गान्धार्याश्च पृथा चैव चक्षुरासीदनिन्दिता ॥ १५.३९.१७ ॥
ସଞ୍ଜୟ ରାଜାଙ୍କ ସମତଳ ଓ ବିଷମ ଉଭୟ ମାର୍ଗରେ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଥିଲେ; ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷା ପୃଥା ଓ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟ ସେ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ।
15.39.18
ततः कदाचिद्गङ्गायाः कच्छे स नृपसत्तमः ।
गङ्गायामाप्लुतो धीमानाश्रमाभिमुखो ययौ ॥ १५.३९.१८ ॥
ତା'ପରେ ଥରେ ସେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଙ୍ଗାକୂଳରେ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ଆଶ୍ରମ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
15.39.19
अथ वायुः समुद्भुतो दावाग्निरभवन्महान् ।
ददाह तद्वनं सर्वं परिगृह्य समन्ततः ॥ १५.३९.१९ ॥
ଏଥର ପବନ ଉଠିଲା ଏବଂ ଏକ ମହାନ ବନାଗ୍ନି ଜାତ ହେଲା। ତାହା ଚାରିଆଡ଼ୁ ଘେରି ସେହି ସମଗ୍ର ବନକୁ ଦଗ୍ଧ କଲା।
15.39.20
दह्यत्सु मृगयूथेषु द्विजिह्वेषु समन्ततः ।
वराहाणां च यूथेषु संश्रयत्सु जलाशयान् ॥ १५.३९.२० ॥
ଚାରିଆଡ଼େ ମୃଗଦଳ ଓ ସର୍ପମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ; ବରାହଦଳ ଜଳାଶୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିଲେ।
15.39.21
सम्प्रदीप्ते वने तस्मिन्प्राप्ते व्यसन उत्तमे ।
निराहारतया राजा मन्दप्राणविचेष्टितः।
असमर्थोऽपसरणे सुकृशे मातरौ च ते ॥ १५.३९.२१ ॥
ସେହି ବନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳି ଉଠିଲା ଏବଂ ମହାବିପଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ଅନାହାରରେ ରାଜା କ୍ଷୀଣ ପ୍ରାଣ ଓ ଶିଥିଳ ଚେଷ୍ଟାରେ ଥିଲେ; ସରିଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ। ତୁମ୍ଭର ଦୁଇ ମାତା ମଧ୍ୟ ଅତି କୃଶ ଥିଲେ।
15.39.22
ततः स नृपतिर्दृष्ट्वा वह्निमायान्तमन्तिकात् ।
इदमाह ततः सूतं संजयं जयतांवरः ॥ १५.३९.२२ ॥
ଏଥର ସେ ରାଜା ନିକଟରୁ ଆସୁଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି, ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ସାରଥି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
15.39.23
गच्छ संजय यत्राग्निर्न त्वां दहति कर्हिचित् ।
वयमत्राग्निना युक्ता गमिष्यामः परां गतिम् ॥ १५.३९.२३ ॥
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ଯାଅ — ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ତୁମକୁ କେବେ ବି ଦଗ୍ଧ ନ କରେ। ଆମେ ଏଠାରେ ଅଗ୍ନି ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ଗତିକୁ ଯିବୁ।
15.39.24
तमुवाच किलोद्विग्नः संजयो वदतांवरः ।
राजन्मृत्युरनिष्टोऽयं भविता ते वृथाऽग्निना ॥ १५.३९.२४ ॥
ଏଥର ଉଦ୍ବିଗ୍ନ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ — ହେ ରାଜନ, ଏହି ଅନିଷ୍ଟ ମୃତ୍ୟୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ବୃଥା ହେବ।
15.39.25
न चोपायं प्रपश्यामि मोक्षणे जातवेदसः ।
यदत्रानन्तरं कार्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १५.३९.२५ ॥
ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତିର କୌଣସି ଉପାୟ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏବେ ଏଠାରେ କ'ଣ କରାଯିବା ଉଚିତ୍, ତାହା ଆପଣ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
15.39.26
इत्युक्तः संजयेनेदं पुनराह स पार्थिवः ।
नैष मृत्युरनिष्टो नो निःसृतानां गृहात्स्वयम् ॥ १५.३९.२६ ॥
ସଞ୍ଜୟ ଏପରି କହିବାରୁ ସେ ରାଜା ପୁଣି କହିଲେ: 'ଘରରୁ ନିଜେ ବାହାରିଥିବା ଆମ ପାଇଁ ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ଅନିଷ୍ଟ ନୁହେଁ।'
15.39.27
जलमग्निस्तथा वायुरथवाऽपि विकर्षणम् ।
तापसानां प्रशस्यं ते गच्च संजय माचिरम् ॥ १५.३९.२७ ॥
ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ କିମ୍ବା ଟାଣିନେବା, ଏସବ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ। ହେ ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
15.39.28
इत्युक्त्वा संजयं राजा समाधाय मनस्तथा ।
प्राङ्मुखः सह गान्धार्या कुन्त्या चोपाविशत्तदा ॥ १५.३९.२८ ॥
ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଏପରି କହି, ରାଜା ମନ ସ୍ଥିର କରି, ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ ସେତେବେଳେ ବସିଲେ।
15.39.29
संजयस्तं तथा दृष्ट्वा प्रदक्षिणमथाकरोत् ।
उवाच चैनं मेधावी युङ्क्ष्वात्मानमिति प्रभो ॥ १५.३९.२९ ॥
ସଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କୁ ସେପରି ଦେଖି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି କହିଲେ, 'ହେ ପ୍ରଭୋ, ମେଧାବୀ, ଆପଣ ଆତ୍ମାକୁ ଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।'
15.39.30
ऋषिपुत्रो मनीषी स राज चक्रेऽस्य तद्वचः ।
सन्निरुध्येन्द्रियग्राममासीत्काष्ठोपमस्तदा ॥ १५.३९.३० ॥
ସେହି ଋଷିପୁତ୍ର, ମନୀଷୀ, ରାଜା ତାଙ୍କ ସେହି କଥା ମାନିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟସମୂହକୁ ସମ୍ୟକ୍ ନିରୋଧ କରି ସେ ତେବେ କାଠ ପରି ବସିଥିଲେ।
15.39.31
गान्धारी च महाभागा जननी च पृथा तव ।
दावाग्निना समायुक्ते स च राजा पिता तव ॥ १५.३९.३१ ॥
ମହାଭାଗା ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ତୁମ ମାତା ପୃଥା, ଏବଂ ତୁମ ପିତା ରାଜା ଦାବାନଳରେ ଘେରି ହୋଇଥିଲେ।
15.39.32
संजयस्तु महाप्राज्ञस्तस्माद्दावादमुच्यत ।
गङ्गाकूले मया दृष्टस्तापसैः परिवारितः ॥ १५.३९.३२ ॥
କିନ୍ତୁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ସଞ୍ଜୟ ସେହି ଦାବାନଳରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଗଙ୍ଗାକୂଳରେ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଥିବାର ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
15.39.33
स तानामन्त्र्य तेजस्वी निवेद्यैतच्च सर्वशः ।
प्रययौ संजयो धीमान्हिमवन्तं महीधरम् ॥ १५.३९.३३ ॥
ସେହି ତେଜସ୍ୱୀ ସଞ୍ଜୟ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ଏସବୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଣାଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ସଞ୍ଜୟ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
15.39.34
एवं स निधनं प्राप्तः कुरुराजो महामनाः ।
गान्धारी च पृथा चैव जनन्यौ ते विशाम्पते ॥ १५.३९.३४ ॥
ଏହିପରି ମହାମନା କୁରୁରାଜ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ହେ ବିଶାମ୍ପତି, ତୁମ ଦୁଇ ମାତା ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ପୃଥା ମଧ୍ୟ।
15.39.35
यदृच्छयाऽनुव्रजता मया राज्ञः कलेवरम् ।
तयोश्च देव्योरुभयोर्मया दृष्टानि भारत ॥ १५.३९.३५ ॥
ହେ ଭାରତ, ଯାଦୃଚ୍ଛିକ ଭାବେ ବୁଲୁଥିବା ସମୟରେ ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ଶରୀର ଓ ସେହି ଦୁଇ ଦେବୀଙ୍କ ଶରୀର ଦେଖିଲି।
15.39.36
ततस्तपोवने तस्मिन्समाजग्मुस्तपोधनाः ।
श्रुत्वा राज्ञस्तदा निष्ठां न त्वशोचन्गतीश्च ते ॥ १५.३९.३६ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ତପୋବନରେ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ପରିଣତି ଶୁଣି ସେମାନେ ଶୋକ କଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ଗତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଶୋକ କଲେ ନାହିଁ।
15.39.37
तत्राश्रौषमहं सर्वमेतत्पुरुषसत्तम ।
यथा च नृपतिर्दग्धो देव्यौ ते चेति पाण्डव ॥ १५.३९.३७ ॥
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପାଣ୍ଡବ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଏ ସବୁ ଶୁଣିଲି — ରାଜା କିପରି ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ଓ ତୁମର ଦୁଇ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ।
15.39.38
न शोचितव्यं राजेन्द्र स्वर्गस्थः पृथिवीपतिः ।
प्राप्तवानग्निसंयोगं गान्धारी जननी च ते ॥ १५.३९.३८ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଶୋକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପୃଥିବୀପତି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ତୁମ ମାତା ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ ପାଇଛନ୍ତି।
15.39.39
एतच्छ्रुत्वा च सर्वेषां पाण्डवानां महात्मनाम् ।
निर्याणं धृतराष्ट्रस्य शोकः समभवन्महान् ॥ १५.३९.३९ ॥
ଏହା ଶୁଣି ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଯାଣ ବିଷୟରେ ମହାନ ଶୋକ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
15.39.40
अन्तःपुराणां च तदा महानार्तस्वरोऽभवत् ।
पौराणां च महाराज श्रुत्वा राज्ञस्तदा गतिम् ॥ १५.३९.४० ॥
ମହାରାଜ, ସେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ଗତି ଶୁଣି ଅନ୍ତଃପୁର ଓ ନଗରବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ଆର୍ତ୍ତନାଦ ଉଠିଲା।
15.39.41
अहो धिगिति राजा तु विक्रुश्य भृशदुःखितः ।
ऊर्ध्वबाहुः स्मरन्मातुः प्ररुरोद युधिष्ठिरः ॥ १५.३९.४१ ॥
'ଅହୋ, ଧିକ୍!' ବୋଲି ବିଳାପ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହାତ ଉପରକୁ ତୋଳି ମାତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ।
15.39.42
भीमसेनपुरोगाश्च भ्रातरः सर्व एव ते ।
रुरुदुर्दुःखसंतप्ता वर्णयन्तः पृथां तदा ॥ १५.३९.४२ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଭାଇ ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ କାନ୍ଦିଲେ; ସେତେବେଳେ ପୃଥା (କୁନ୍ତୀ)ଙ୍କ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି।
15.39.43
अन्तःपुरेषु च तदा सुमहान्रुदितस्वनः ।
प्रादुरासीन्महाराज पृथां श्रुत्वा तथागताम् ॥ १५.३९.४३ ॥
ସେତେବେଳେ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ମହାନ କାନ୍ଦର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ହେ ମହାରାଜ, ପୃଥା ସେପରି (ମୃତ) ଶୁଣି।
15.39.44
तं च वृद्धं तथा दग्धं हतपुत्रं नराधिपम् ।
अन्वशोचन्त ते सर्वे गान्धारीं च तपस्विनीम् ॥ १५.३९.४४ ॥
ସେହି ବୃଦ୍ଧ, ସେହିପରି ଦଗ୍ଧ, ପୁତ୍ରହତ ସେହି ନରାଧିପ ପାଇଁ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୋକ କଲେ; ତପସ୍ବିନୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
15.39.45
तस्मिन्नुपरते शब्दे मुहूर्तादिव भारत ।
निगृह्य बाष्पं धैर्येण धर्मराजोऽब्रवीदिदम् ॥ १५.३९.४५ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେ ଶବ୍ଦ ଥମିବା ପରେ ଯେପରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ଅଶ୍ରୁ ରୋକି ଧର୍ମରାଜ ଏହା କହିଲେ।