ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.39.1
तेषु चोपनिवृत्तेषु पाण्डवेषु यदृच्छया ।
देवर्षिर्नारदो राजन्नाजगाम युधिष्ठिरम् ॥ १५.३९.१ ॥
ਪਾਂਡਵ ਵਾਪਸ ਆਏ ਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਕੋਲ ਆਏ।
15.39.2
तमभ्यर्च्य महाबाहुः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
आसीनं परिविश्वस्तं प्रोवाच वदतांवरः ॥ १५.३९.२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਕੁਰੂਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
15.39.3
चिरात्तु नानुपश्यामि भगवन्तमुपस्थितम् ।
कच्चित्ते कुशलं विप्र शुभं वा प्रत्युपस्थितम् ॥ १५.३९.३ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪੂਜਨੀਕ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਪਰ, ਕੀ ਆਪ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ?
15.39.4
के देशाः परिदृष्टास्ते किं च कार्यं करोमि ते ।
तद्ब्रूहि द्विजमुख्यस्त्वं ह्यस्माकं च प्रियोऽतिथिः। ॥ १५.३९.४ ॥
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਵੇਖੇ? ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੱਸੋ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋ।
15.39.5
चिरदृष्टोसि मेऽत्येवमागतोऽहं तपोवनात् ।
परिदृष्टानि तीर्थानि गङ्गा चैव मया नृप ॥ १५.३९.५ ॥
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤਪੋਵਨ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
15.39.6
वदन्ति पुरुषा मेऽद्य गङ्गातीरनिवासिनः ।
धृतराष्ट्रं महात्मानमास्थितं परमं तपः ॥ १५.३९.६ ॥
ਅੱਜ ਗੰਗਾ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਹਾਤਮਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਪਰਮ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
15.39.7
अपि दृष्टस्त्वया तत्र कुशली स कुरूद्वहः ।
गान्धारी च पृथा चैव सूतपुत्रश्च संजयः ॥ १५.३९.७ ॥
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਭਾਰ-ਵਾਹਕ ਉਹ ਕੁਸ਼ਲ ਵੇਖੇ? ਗਾਂਧਾਰੀ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਅਤੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਸੰਜਯ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ?
15.39.8
कथं च वर्तते चाद्य पिता मम स पार्थिवः ।
श्रोतुमिच्छामि भगवन्यदि दृष्टस्त्वया नृपः ॥ १५.३९.८ ॥
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਭਗਵਾਨ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
15.39.9
स्थिरीभूय महाराज शृणु वृत्तं यथातथम् ।
यथाश्रुतं च दृष्टं च मया तस्मिंस्तपोवने ॥ १५.३९.९ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
15.39.10
वनवासनिवृत्तेषु भवत्सु कुरुनन्दन ।
कुरुक्षेत्रात्पिता तुभ्य गङ्गाद्वारं ययौ नृप ॥ १५.३९.१० ॥
ਕੁਰੂਨੰਦਨ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬਨਵਾਸ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਪਰਤੇ, ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਚਲੇ ਗਏ।
15.39.11
गान्धार्या सहितो धीमान्वध्वा कुन्त्या समन्वितः ।
संजयेन च सूतेन साग्निहोत्रः सयाजकः ॥ १५.३९.११ ॥
ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨਾਲ, ਨੂੰਹ ਕੁੰਤੀ ਨਾਲ, ਸੂਤ ਸੰਜਯ ਨਾਲ, ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਅਤੇ ਯਾਜਕਾਂ ਸਮੇਤ ਗਏ।
15.39.12
आतस्थे स तपस्तीव्रं पिता तव तपोधनः ।
अग्निं मुखे समाधाय वायुभक्षोऽभवन्मुनिः ॥ १५.३९.१२ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਤਪੋਧਨ, ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਵਾਯੁਭਕਸ਼ੀ ਮੁਨੀ ਬਣ ਗਏ।
15.39.13
वने स मुनिभिः सर्वैः पूज्यमानो महातपाः ।
त्वगस्थिमात्रशेषः स षण्मासानभवन्नृपः ॥ १५.३९.१३ ॥
ਬਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਰਾਜਾ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਕੇਵਲ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਮਾਤਰ ਰਹਿ ਗਏ।
15.39.14
गान्धारी तु जलाहारी कुन्ती मासोपवासिनी ।
संजयः षष्ठभुक्तेन वर्तयामास भारत ॥ १५.३९.१४ ॥
ਗਾਂਧਾਰੀ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ; ਕੁੰਤੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਸੰਜਯ ਛੇਵੇਂ ਸਮੇਂ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
15.39.15
अग्नींस्तु याजकास्तत्र जुहुवुर्विधिवत्प्रभो ।
दृश्यतोऽदृश्यतश्चैव वने तस्मिन्नृपस्य वै ॥ १५.३९.१५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਬਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੇ ਯਾਜਕ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਹੂਤੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਕਦੇ ਦਿਸਦੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਅਦਿਸਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
15.39.16
अनिकेतोथ राजा स बभूव वनगोचरः ।
ते चापि सहिते देव्यौ संजयश्च तमन्वयुः ॥ १५.३९.१६ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬੇਘਰ ਹੋ ਕੇ ਬਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੰਜਯ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
15.39.17
संजयो नृपतेर्नेता समेषु विषमेषु च ।
गान्धार्याश्च पृथा चैव चक्षुरासीदनिन्दिता ॥ १५.३९.१७ ॥
ਸੰਜਯ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਮਤਲ ਅਤੇ ਔਖੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸੀ; ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪ੍ਰਿਥਾ ਅਤੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਦਾ ਵੀ ਉਹੀ ਨੇਤਰ ਸੀ।
15.39.18
ततः कदाचिद्गङ्गायाः कच्छे स नृपसत्तमः ।
गङ्गायामाप्लुतो धीमानाश्रमाभिमुखो ययौ ॥ १५.३९.१८ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਨ੍ਰਿਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ।
15.39.19
अथ वायुः समुद्भुतो दावाग्निरभवन्महान् ।
ददाह तद्वनं सर्वं परिगृह्य समन्ततः ॥ १५.३९.१९ ॥
ਫਿਰ ਹਵਾ ਉੱਠੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉੱਠੀ। ਉਸਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ।
15.39.20
दह्यत्सु मृगयूथेषु द्विजिह्वेषु समन्ततः ।
वराहाणां च यूथेषु संश्रयत्सु जलाशयान् ॥ १५.३९.२० ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਸੱਪ ਸੜ ਰਹੇ ਸਨ; ਸੂਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਜਲਾਸ਼ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ।
15.39.21
सम्प्रदीप्ते वने तस्मिन्प्राप्ते व्यसन उत्तमे ।
निराहारतया राजा मन्दप्राणविचेष्टितः।
असमर्थोऽपसरणे सुकृशे मातरौ च ते ॥ १५.३९.२१ ॥
ਉਹ ਜੰਗਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਲ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਬਿਪਤਾ ਆ ਪਈ, ਤਦ ਭੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰਾਜਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਾਹ ਨਾਲ ਨਿਢਾਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਹਟਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਤੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਮਾਵਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਨ।
15.39.22
ततः स नृपतिर्दृष्ट्वा वह्निमायान्तमन्तिकात् ।
इदमाह ततः सूतं संजयं जयतांवरः ॥ १५.३९.२२ ॥
ਤਦ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨੇੜਿਓਂ ਆਉਂਦੀ ਅੱਗ ਵੇਖੀ, ਅਤੇ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸਨੇ ਸਾਰਥੀ ਸੰਜਯ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
15.39.23
गच्छ संजय यत्राग्निर्न त्वां दहति कर्हिचित् ।
वयमत्राग्निना युक्ता गमिष्यामः परां गतिम् ॥ १५.३९.२३ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਜਾ — ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਸਾੜੇ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੇ।
15.39.24
तमुवाच किलोद्विग्नः संजयो वदतांवरः ।
राजन्मृत्युरनिष्टोऽयं भविता ते वृथाऽग्निना ॥ १५.३९.२४ ॥
ਤਦ ਬੇਚੈਨ ਹੋਏ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੰਜਯ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਅਣਚਾਹੀ ਮੌਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਆਵੇਗੀ।
15.39.25
न चोपायं प्रपश्यामि मोक्षणे जातवेदसः ।
यदत्रानन्तरं कार्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १५.३९.२५ ॥
ਅੱਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।
15.39.26
इत्युक्तः संजयेनेदं पुनराह स पार्थिवः ।
नैष मृत्युरनिष्टो नो निःसृतानां गृहात्स्वयम् ॥ १५.३९.२६ ॥
ਸੰਜਯ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ: 'ਘਰੋਂ ਆਪ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਮੌਤ ਅਨਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
15.39.27
जलमग्निस्तथा वायुरथवाऽपि विकर्षणम् ।
तापसानां प्रशस्यं ते गच्च संजय माचिरम् ॥ १५.३९.२७ ॥
ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਜਾਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਣਾ, ਇਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਸਰਾਹੁਣਯੋਗ ਹਨ। ਹੇ ਸੰਜਯ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।
15.39.28
इत्युक्त्वा संजयं राजा समाधाय मनस्तथा ।
प्राङ्मुखः सह गान्धार्या कुन्त्या चोपाविशत्तदा ॥ १५.३९.२८ ॥
ਸੰਜਯ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਨ ਟਿਕਾਇਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
15.39.29
संजयस्तं तथा दृष्ट्वा प्रदक्षिणमथाकरोत् ।
उवाच चैनं मेधावी युङ्क्ष्वात्मानमिति प्रभो ॥ १५.३९.२९ ॥
ਸੰਜਯ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਟਿਕਾਓ।'
15.39.30
ऋषिपुत्रो मनीषी स राज चक्रेऽस्य तद्वचः ।
सन्निरुध्येन्द्रियग्राममासीत्काष्ठोपमस्तदा ॥ १५.३९.३० ॥
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀਪੁੱਤਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ। ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਕੇ ਉਹ ਉਦੋਂ ਲੱਕੜੀ ਵਾਂਗ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ।
15.39.31
गान्धारी च महाभागा जननी च पृथा तव ।
दावाग्निना समायुक्ते स च राजा पिता तव ॥ १५.३९.३१ ॥
ਮਹਾਭਾਗਾ ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਿਥਾ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਏ ਸਨ।
15.39.32
संजयस्तु महाप्राज्ञस्तस्माद्दावादमुच्यत ।
गङ्गाकूले मया दृष्टस्तापसैः परिवारितः ॥ १५.३९.३२ ॥
ਪਰ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਸੰਜਯ ਉਸ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
15.39.33
स तानामन्त्र्य तेजस्वी निवेद्यैतच्च सर्वशः ।
प्रययौ संजयो धीमान्हिमवन्तं महीधरम् ॥ १५.३९.३३ ॥
ਉਸ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੰਜਯ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਰਬਤ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
15.39.34
एवं स निधनं प्राप्तः कुरुराजो महामनाः ।
गान्धारी च पृथा चैव जनन्यौ ते विशाम्पते ॥ १५.३९.३४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਮਨਾ ਕੁਰੂਰਾਜ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਮਪਤੀ, ਤੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਵੀ।
15.39.35
यदृच्छयाऽनुव्रजता मया राज्ञः कलेवरम् ।
तयोश्च देव्योरुभयोर्मया दृष्टानि भारत ॥ १५.३९.३५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੇਖੇ।
15.39.36
ततस्तपोवने तस्मिन्समाजग्मुस्तपोधनाः ।
श्रुत्वा राज्ञस्तदा निष्ठां न त्वशोचन्गतीश्च ते ॥ १५.३९.३६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਤਪੋਧਨ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਰਾਜੇ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਹਾਲਤ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਗ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਤੇ ਸੋਗ ਕੀਤਾ।
15.39.37
तत्राश्रौषमहं सर्वमेतत्पुरुषसत्तम ।
यथा च नृपतिर्दग्धो देव्यौ ते चेति पाण्डव ॥ १५.३९.३७ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਪਾਂਡਵ, ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਿਆ — ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਸੜ ਗਏ ਅਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ।
15.39.38
न शोचितव्यं राजेन्द्र स्वर्गस्थः पृथिवीपतिः ।
प्राप्तवानग्निसंयोगं गान्धारी जननी च ते ॥ १५.३९.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਤੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।
15.39.39
एतच्छ्रुत्वा च सर्वेषां पाण्डवानां महात्मनाम् ।
निर्याणं धृतराष्ट्रस्य शोकः समभवन्महान् ॥ १५.३९.३९ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੋਗ ਹੋਇਆ।
15.39.40
अन्तःपुराणां च तदा महानार्तस्वरोऽभवत् ।
पौराणां च महाराज श्रुत्वा राज्ञस्तदा गतिम् ॥ १५.३९.४० ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਅੰਤਃਪੁਰ ਅਤੇ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਰਲਾਪ ਉੱਠਿਆ।
15.39.41
अहो धिगिति राजा तु विक्रुश्य भृशदुःखितः ।
ऊर्ध्वबाहुः स्मरन्मातुः प्ररुरोद युधिष्ठिरः ॥ १५.३९.४१ ॥
'ਹਾਏ, ਧਿੱਕਾਰ!' ਆਖ ਕੇ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਬਾਹਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉੱਚੀ ਰੋਇਆ।
15.39.42
भीमसेनपुरोगाश्च भ्रातरः सर्व एव ते ।
रुरुदुर्दुःखसंतप्ता वर्णयन्तः पृथां तदा ॥ १५.३९.४२ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਭਰਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਰੋਏ; ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਥਾ (ਕੁੰਤੀ) ਦੇ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
15.39.43
अन्तःपुरेषु च तदा सुमहान्रुदितस्वनः ।
प्रादुरासीन्महाराज पृथां श्रुत्वा तथागताम् ॥ १५.३९.४३ ॥
ਤਦ ਅੰਤਃਪੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਠੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਮ੍ਰਿਤ) ਸੁਣ ਕੇ।
15.39.44
तं च वृद्धं तथा दग्धं हतपुत्रं नराधिपम् ।
अन्वशोचन्त ते सर्वे गान्धारीं च तपस्विनीम् ॥ १५.३९.४४ ॥
ਉਸ ਬਿਰਧ ਲਈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜੇ ਹੋਏ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ ਉਸ ਨਰਾਧਿਪ ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਤਪਸਵਣੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਲਈ ਵੀ।
15.39.45
तस्मिन्नुपरते शब्दे मुहूर्तादिव भारत ।
निगृह्य बाष्पं धैर्येण धर्मराजोऽब्रवीदिदम् ॥ १५.३९.४५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਲ ਬਾਅਦ, ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਅੱਥਰੂ ਰੋਕ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।