മഹാഭാരതം · അധ്യായം 15.39
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.39.1
तेषु चोपनिवृत्तेषु पाण्डवेषु यदृच्छया ।
देवर्षिर्नारदो राजन्नाजगाम युधिष्ठिरम् ॥ १५.३९.१ ॥
പാണ്ഡവർ മടങ്ങിയെത്തിയപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, ദേവർഷി നാരദൻ യാദൃച്ഛികമായി യുധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തെത്തി.
15.39.2
तमभ्यर्च्य महाबाहुः कुरुराजो युधिष्ठिरः ।
आसीनं परिविश्वस्तं प्रोवाच वदतांवरः ॥ १५.३९.२ ॥
അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ച ശേഷം, മഹാബാഹുവായ കുരുരാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ, വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി, സുഖമായി ഇരുന്ന അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു.
15.39.3
चिरात्तु नानुपश्यामि भगवन्तमुपस्थितम् ।
कच्चित्ते कुशलं विप्र शुभं वा प्रत्युपस्थितम् ॥ १५.३९.३ ॥
ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം ഭഗവാനായ അങ്ങയെ ഇവിടെ കാണുന്നു. ഹേ വിപ്രാ, അങ്ങേക്ക് സുഖമാണോ, അതോ ശുഭവാർത്തയുമായാണോ വന്നത്?
15.39.4
के देशाः परिदृष्टास्ते किं च कार्यं करोमि ते ।
तद्ब्रूहि द्विजमुख्यस्त्वं ह्यस्माकं च प्रियोऽतिथिः। ॥ १५.३९.४ ॥
അങ്ങ് ഏതേത് ദേശങ്ങൾ കണ്ടു? അങ്ങേക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, പറയൂ; അങ്ങ് ഞങ്ങൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട അതിഥിയാണ്.
15.39.5
चिरदृष्टोसि मेऽत्येवमागतोऽहं तपोवनात् ।
परिदृष्टानि तीर्थानि गङ्गा चैव मया नृप ॥ १५.३९.५ ॥
ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം അങ്ങയെ കാണുന്നു; ഇങ്ങനെയാണ് ഞാൻ തപോവനത്തിൽ നിന്ന് വന്നത്. ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ തീർഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു, ഗംഗയെയും കണ്ടു.
15.39.6
वदन्ति पुरुषा मेऽद्य गङ्गातीरनिवासिनः ।
धृतराष्ट्रं महात्मानमास्थितं परमं तपः ॥ १५.३९.६ ॥
ഇന്ന് ഗംഗാതീരവാസികളായ ആളുകൾ എന്നോട് പറയുന്നു, മഹാത്മാവായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ പരമമായ തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന്.
15.39.7
अपि दृष्टस्त्वया तत्र कुशली स कुरूद्वहः ।
गान्धारी च पृथा चैव सूतपुत्रश्च संजयः ॥ १५.३९.७ ॥
അവിടെ കുരുവംശത്തിന്റെ ഭാരം വഹിക്കുന്ന ആ കുശലനെ നിങ്ങൾ കണ്ടുവോ? ഗാന്ധാരിയെയും പൃഥയെയും സൂതപുത്രനായ സഞ്ജയനെയും കണ്ടുവോ?
15.39.8
कथं च वर्तते चाद्य पिता मम स पार्थिवः ।
श्रोतुमिच्छामि भगवन्यदि दृष्टस्त्वया नृपः ॥ १५.३९.८ ॥
ഇപ്പോൾ എന്റെ പിതാവായ ആ രാജാവ് എങ്ങനെയിരിക്കുന്നു? ഭഗവാനേ, നിങ്ങൾ ആ രാജാവിനെ കണ്ടിരുന്നെങ്കിൽ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
15.39.9
स्थिरीभूय महाराज शृणु वृत्तं यथातथम् ।
यथाश्रुतं च दृष्टं च मया तस्मिंस्तपोवने ॥ १५.३९.९ ॥
മഹാരാജാവേ, സ്ഥിരചിത്തനായി കേൾക്കുക. ആ തപോവനത്തിൽ ഞാൻ കേട്ടതും കണ്ടതും യഥാർത്ഥമായി പറയാം.
15.39.10
वनवासनिवृत्तेषु भवत्सु कुरुनन्दन ।
कुरुक्षेत्रात्पिता तुभ्य गङ्गाद्वारं ययौ नृप ॥ १५.३९.१० ॥
കുരുനന്ദനാ, നിങ്ങൾ വനവാസം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങിയെത്തിയപ്പോൾ, രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ പിതാവ് കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് ഗംഗാദ്വാരത്തിലേക്ക് പോയി.
15.39.11
गान्धार्या सहितो धीमान्वध्वा कुन्त्या समन्वितः ।
संजयेन च सूतेन साग्निहोत्रः सयाजकः ॥ १५.३९.११ ॥
ആ ബുദ്ധിമാൻ ഗാന്ധാരിയോടും മരുമകൾ കുന്തിയോടും സൂതൻ സഞ്ജയനോടുമൊപ്പം അഗ്നിഹോത്രവും യാജകരുമായി പോയി.
15.39.12
आतस्थे स तपस्तीव्रं पिता तव तपोधनः ।
अग्निं मुखे समाधाय वायुभक्षोऽभवन्मुनिः ॥ १५.३९.१२ ॥
നിങ്ങളുടെ പിതാവ്, തപോധനൻ, കഠിനമായ തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു. വായിൽ അഗ്നി വെച്ച് വായുഭക്ഷകനായ മുനിയായി.
15.39.13
वने स मुनिभिः सर्वैः पूज्यमानो महातपाः ।
त्वगस्थिमात्रशेषः स षण्मासानभवन्नृपः ॥ १५.३९.१३ ॥
കാട്ടിൽ ആ മഹാതപസ്വിയായ രാജാവ് എല്ലാ മുനിമാരാലും ആദരിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ട് ആറുമാസം തൊലിയും എല്ലും മാത്രം ശേഷിച്ചവനായി.
15.39.14
गान्धारी तु जलाहारी कुन्ती मासोपवासिनी ।
संजयः षष्ठभुक्तेन वर्तयामास भारत ॥ १५.३९.१४ ॥
ഗാന്ധാരി വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ചു; കുന്തി ഒരു മാസം ഉപവസിച്ചു; സഞ്ജയൻ ആറാമത്തെ നേരത്ത് ഭക്ഷണം കഴിച്ചു ജീവിച്ചു, ഓ ഭാരതാ.
15.39.15
अग्नींस्तु याजकास्तत्र जुहुवुर्विधिवत्प्रभो ।
दृश्यतोऽदृश्यतश्चैव वने तस्मिन्नृपस्य वै ॥ १५.३९.१५ ॥
ഓ പ്രഭോ, ആ കാട്ടിൽ രാജാവിന്റെ യാജകർ വിധിപ്രകാരം അഗ്നികളിൽ ആഹുതി അർപ്പിച്ചു, ചിലപ്പോൾ കാണുന്ന വിധത്തിലും ചിലപ്പോൾ കാണാത്ത വിധത്തിലും.
15.39.16
अनिकेतोथ राजा स बभूव वनगोचरः ।
ते चापि सहिते देव्यौ संजयश्च तमन्वयुः ॥ १५.३९.१६ ॥
പിന്നീട് ആ രാജാവ് വീടില്ലാത്തവനായി കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനായി; ആ രണ്ടു ദേവിമാരും ഒപ്പമുണ്ടായിരുന്നു; സഞ്ജയനും അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടർന്നു.
15.39.17
संजयो नृपतेर्नेता समेषु विषमेषु च ।
गान्धार्याश्च पृथा चैव चक्षुरासीदनिन्दिता ॥ १५.३९.१७ ॥
സഞ്ജയൻ രാജാവിന് സമമായതും വിഷമമായതുമായ വഴികളിൽ വഴികാട്ടിയായിരുന്നു; കുറ്റമറ്റ പൃഥയ്ക്കും ഗാന്ധാരിക്കും അവൻ കണ്ണായിരുന്നു.
15.39.18
ततः कदाचिद्गङ्गायाः कच्छे स नृपसत्तमः ।
गङ्गायामाप्लुतो धीमानाश्रमाभिमुखो ययौ ॥ १५.३९.१८ ॥
പിന്നീട് ഒരിക്കൽ ആ രാജശ്രേഷ്ഠൻ ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ഗംഗയിൽ മുങ്ങിക്കുളിച്ച ശേഷം ബുദ്ധിമാനായി ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
15.39.19
अथ वायुः समुद्भुतो दावाग्निरभवन्महान् ।
ददाह तद्वनं सर्वं परिगृह्य समन्ततः ॥ १५.३९.१९ ॥
അപ്പോൾ കാറ്റ് ഉയർന്നു; ഒരു വലിയ കാട്ടുതീ ഉണ്ടായി. അത് നാലുഭാഗത്തുനിന്നും വളഞ്ഞ് ആ കാടു മുഴുവൻ ദഹിപ്പിച്ചു.
15.39.20
दह्यत्सु मृगयूथेषु द्विजिह्वेषु समन्ततः ।
वराहाणां च यूथेषु संश्रयत्सु जलाशयान् ॥ १५.३९.२० ॥
എല്ലായിടത്തും മാൻകൂട്ടങ്ങളും പാമ്പുകളും കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു; പന്നിക്കൂട്ടങ്ങൾ ജലാശയങ്ങളിൽ അഭയം തേടി.
15.39.21
सम्प्रदीप्ते वने तस्मिन्प्राप्ते व्यसन उत्तमे ।
निराहारतया राजा मन्दप्राणविचेष्टितः।
असमर्थोऽपसरणे सुकृशे मातरौ च ते ॥ १५.३९.२१ ॥
ആ കാട് പൂർണ്ണമായി ജ്വലിക്കുകയും വലിയ ആപത്ത് വന്നെത്തുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആഹാരമില്ലാതെ രാജാവ് ക്ഷീണിച്ച ശ്വാസത്തോടെ ചലനമറ്റവനായി; രക്ഷപ്പെടാൻ കഴിയാതെയായി. നിന്റെ രണ്ടമ്മമാരും അത്യന്തം ക്ഷീണിതരായിരുന്നു.
15.39.22
ततः स नृपतिर्दृष्ट्वा वह्निमायान्तमन्तिकात् ।
इदमाह ततः सूतं संजयं जयतांवरः ॥ १५.३९.२२ ॥
അപ്പോൾ ആ രാജാവ് അടുത്തുനിന്ന് വരുന്ന അഗ്നി കണ്ടു; ജേതാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ സൂതനായ സഞ്ജയനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
15.39.23
गच्छ संजय यत्राग्निर्न त्वां दहति कर्हिचित् ।
वयमत्राग्निना युक्ता गमिष्यामः परां गतिम् ॥ १५.३९.२३ ॥
സഞ്ജയാ, പോകൂ — തീ നിന്നെ ഒരിക്കലും ദഹിപ്പിക്കാത്ത ഇടത്തേക്ക്. ഞങ്ങൾ ഇവിടെ അഗ്നിയോടൊപ്പം പരമഗതി പ്രാപിക്കും.
15.39.24
तमुवाच किलोद्विग्नः संजयो वदतांवरः ।
राजन्मृत्युरनिष्टोऽयं भविता ते वृथाऽग्निना ॥ १५.३९.२४ ॥
അപ്പോൾ ഉദ്വിഗ്നനായ, സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സഞ്ജയൻ അവനോട് പറഞ്ഞു — രാജാവേ, ഈ അനിഷ്ടമരണം നിനക്ക് അഗ്നിയാൽ വ്യർഥമായി സംഭവിക്കും.
15.39.25
न चोपायं प्रपश्यामि मोक्षणे जातवेदसः ।
यदत्रानन्तरं कार्यं तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १५.३९.२५ ॥
അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള മോചനത്തിന് ഒരു മാർഗവും ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ഇനി ഇവിടെ എന്തു ചെയ്യണമെന്ന് അങ്ങ് തന്നെ പറയാൻ യോഗ്യനാണ്.
15.39.26
इत्युक्तः संजयेनेदं पुनराह स पार्थिवः ।
नैष मृत्युरनिष्टो नो निःसृतानां गृहात्स्वयम् ॥ १५.३९.२६ ॥
സഞ്ജയൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ രാജാവ് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'വീട്ടിൽ നിന്ന് സ്വയം പുറപ്പെട്ടവർക്ക് ഈ മരണം അനിഷ്ടമല്ല.'
15.39.27
जलमग्निस्तथा वायुरथवाऽपि विकर्षणम् ।
तापसानां प्रशस्यं ते गच्च संजय माचिरम् ॥ १५.३९.२७ ॥
ജലം, അഗ്നി, വായു, അല്ലെങ്കിൽ വലിച്ചിഴക്കൽ, ഇവ തപസ്വികൾക്ക് പ്രശംസനീയമാണ്. സഞ്ജയാ, നീ വേഗം പോകൂ, താമസിക്കരുത്.
15.39.28
इत्युक्त्वा संजयं राजा समाधाय मनस्तथा ।
प्राङ्मुखः सह गान्धार्या कुन्त्या चोपाविशत्तदा ॥ १५.३९.२८ ॥
സഞ്ജയനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, രാജാവ് മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഗാന്ധാരിയോടും കുന്തിയോടും കൂടി അപ്പോൾ ഇരുന്നു.
15.39.29
संजयस्तं तथा दृष्ट्वा प्रदक्षिणमथाकरोत् ।
उवाच चैनं मेधावी युङ्क्ष्वात्मानमिति प्रभो ॥ १५.३९.२९ ॥
സഞ്ജയൻ അദ്ദേഹത്തെ അങ്ങനെ കണ്ട് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, 'പ്രഭോ, ബുദ്ധിമാനേ, അങ്ങ് ആത്മാവിനെ ഉറപ്പിച്ചാലും' എന്ന് പറഞ്ഞു.
15.39.30
ऋषिपुत्रो मनीषी स राज चक्रेऽस्य तद्वचः ।
सन्निरुध्येन्द्रियग्राममासीत्काष्ठोपमस्तदा ॥ १५.३९.३० ॥
ആ ഋഷിപുത്രനായ ബുദ്ധിമാൻ രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ വാക്ക് സ്വീകരിച്ചു. ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ നന്നായി നിയന്ത്രിച്ച് അപ്പോൾ അദ്ദേഹം കാഷ്ഠംപോലെ ഇരുന്നു.
15.39.31
गान्धारी च महाभागा जननी च पृथा तव ।
दावाग्निना समायुक्ते स च राजा पिता तव ॥ १५.३९.३१ ॥
മഹാഭാഗയായ ഗാന്ധാരിയും നിന്റെ മാതാവ് പൃഥയും, നിന്റെ പിതാവായ രാജാവും കാട്ടുതീയിൽ അകപ്പെട്ടു.
15.39.32
संजयस्तु महाप्राज्ञस्तस्माद्दावादमुच्यत ।
गङ्गाकूले मया दृष्टस्तापसैः परिवारितः ॥ १५.३९.३२ ॥
എന്നാൽ മഹാപ്രാജ്ഞനായ സഞ്ജയൻ ആ കാട്ടുതീയിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു; ഗംഗാതീരത്ത് തപസ്വികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു.
15.39.33
स तानामन्त्र्य तेजस्वी निवेद्यैतच्च सर्वशः ।
प्रययौ संजयो धीमान्हिमवन्तं महीधरम् ॥ १५.३९.३३ ॥
ആ തേജസ്വിയായ സഞ്ജയൻ അവരോട് യാത്ര പറഞ്ഞ്, ഇതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി അറിയിച്ച ശേഷം, ബുദ്ധിമാനായ സഞ്ജയൻ ഹിമവാൻ പർവതത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
15.39.34
एवं स निधनं प्राप्तः कुरुराजो महामनाः ।
गान्धारी च पृथा चैव जनन्यौ ते विशाम्पते ॥ १५.३९.३४ ॥
ഇങ്ങനെ മഹാമനസ്കനായ കുരുരാജാവ് മരണം പ്രാപിച്ചു; പ്രജാധിപതേ, നിന്റെ ഇരു മാതാക്കളായ ഗാന്ധാരിയും പൃഥയും അതുപോലെ തന്നെ.
15.39.35
यदृच्छयाऽनुव्रजता मया राज्ञः कलेवरम् ।
तयोश्च देव्योरुभयोर्मया दृष्टानि भारत ॥ १५.३९.३५ ॥
ഭാരതാ, യാദൃച്ഛികമായി നടക്കവെ രാജാവിന്റെ ശരീരവും ആ രണ്ടു ദേവിമാരുടെ ശരീരങ്ങളും ഞാൻ കണ്ടു.
15.39.36
ततस्तपोवने तस्मिन्समाजग्मुस्तपोधनाः ।
श्रुत्वा राज्ञस्तदा निष्ठां न त्वशोचन्गतीश्च ते ॥ १५.३९.३६ ॥
അപ്പോൾ ആ തപോവനത്തിൽ തപസ്സുതന്നെ ധനമായ ഋഷിമാർ ഒത്തുകൂടി; രാജാവിന്റെ അന്ത്യം കേട്ടപ്പോൾ അവർ ദുഃഖിച്ചില്ല, അവരുടെ ഗതികളെക്കുറിച്ചും ദുഃഖിച്ചില്ല.
15.39.37
तत्राश्रौषमहं सर्वमेतत्पुरुषसत्तम ।
यथा च नृपतिर्दग्धो देव्यौ ते चेति पाण्डव ॥ १५.३९.३७ ॥
പുരുഷോത്തമാ, പാണ്ഡവാ, അവിടെ ഞാൻ ഇതെല്ലാം കേട്ടു; രാജാവ് എങ്ങനെ ദഹിച്ചുവെന്നും നിന്റെ രണ്ടു ദേവിമാരും എങ്ങനെ ദഹിച്ചുവെന്നും.
15.39.38
न शोचितव्यं राजेन्द्र स्वर्गस्थः पृथिवीपतिः ।
प्राप्तवानग्निसंयोगं गान्धारी जननी च ते ॥ १५.३९.३८ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഭൂപതി സ്വർഗത്തിലാണ്, നിന്റെ മാതാവ് ഗാന്ധാരിയും അഗ്നിയോടു ചേർന്നു.
15.39.39
एतच्छ्रुत्वा च सर्वेषां पाण्डवानां महात्मनाम् ।
निर्याणं धृतराष्ट्रस्य शोकः समभवन्महान् ॥ १५.३९.३९ ॥
ഇതു കേട്ടപ്പോൾ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവരെല്ലാവർക്കും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ നിര്യാണത്തെക്കുറിച്ച് വലിയ ദുഃഖമുണ്ടായി.
15.39.40
अन्तःपुराणां च तदा महानार्तस्वरोऽभवत् ।
पौराणां च महाराज श्रुत्वा राज्ञस्तदा गतिम् ॥ १५.३९.४० ॥
മഹാരാജാവേ, അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ ഗതി കേട്ട് അന്തഃപുരത്തിലും പൗരന്മാരിലും വലിയ ആർത്തനാദമുണ്ടായി.
15.39.41
अहो धिगिति राजा तु विक्रुश्य भृशदुःखितः ।
ऊर्ध्वबाहुः स्मरन्मातुः प्ररुरोद युधिष्ठिरः ॥ १५.३९.४१ ॥
'അയ്യോ, ധിക്കാരം!' എന്നു വിലപിച്ച്, അത്യന്തം ദുഃഖിതനായ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ കൈകൾ ഉയർത്തി, മാതാവിനെ ഓർത്ത് ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
15.39.42
भीमसेनपुरोगाश्च भ्रातरः सर्व एव ते ।
रुरुदुर्दुःखसंतप्ता वर्णयन्तः पृथां तदा ॥ १५.३९.४२ ॥
ഭീമസേനനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ സഹോദരന്മാരെല്ലാം ദുഃഖത്താൽ വെന്തുരുകി കരഞ്ഞു; അപ്പോൾ പൃഥയെ (കുന്തിയെ) വർണിച്ചുകൊണ്ട്.
15.39.43
अन्तःपुरेषु च तदा सुमहान्रुदितस्वनः ।
प्रादुरासीन्महाराज पृथां श्रुत्वा तथागताम् ॥ १५.३९.४३ ॥
അപ്പോൾ അന്തഃപുരങ്ങളിൽ വലിയ കരച്ചിലിന്റെ ശബ്ദം ഉയർന്നു, മഹാരാജാവേ, പൃഥ അങ്ങനെ മരിച്ചുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ.
15.39.44
तं च वृद्धं तथा दग्धं हतपुत्रं नराधिपम् ।
अन्वशोचन्त ते सर्वे गान्धारीं च तपस्विनीम् ॥ १५.३९.४४ ॥
ആ വൃദ്ധനെയും, അതുപോലെ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടവനെയും, പുത്രന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ട ആ നരാധിപനെയും അവരെല്ലാവരും വിലപിച്ചു; തപസ്വിനിയായ ഗാന്ധാരിയെയും.
15.39.45
तस्मिन्नुपरते शब्दे मुहूर्तादिव भारत ।
निगृह्य बाष्पं धैर्येण धर्मराजोऽब्रवीदिदम् ॥ १५.३९.४५ ॥
ഭാരതാ, ആ ശബ്ദം അടങ്ങിയ ശേഷം ഒരു നിമിഷം കഴിഞ്ഞ്, കണ്ണീർ ധൈര്യത്തോടെ അടക്കി ധർമ്മരാജൻ ഇതു പറഞ്ഞു.