ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 15.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.4.1
न मां प्रीणयते राज्यं त्वय्येवं दुःखिते नृप ।
दिङ्मामस्तु सुदुर्बुद्धिं राज्यसक्तं प्रमादिनम् ॥ १५.४.१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಹೀಗೆ ದುಃಖಿತನಾಗಿರುವಾಗ ಈ ರಾಜ್ಯ ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ನೀಡದು. ರಾಜ್ಯಾಸಕ್ತನೂ ಪ್ರಮಾದಿಯೂ ಅತಿ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೂ ಆದ ನನಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರವಿರಲಿ.
15.4.2
गृहे वसन्तं दुःखार्तमुपवासकृशं भृशम् ।
यताहारं क्षितिशयं नाविदं भ्रातृभिः सह ॥ १५.४.२ ॥
ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಉಪವಾಸದಿಂದ ಬಹಳ ಕೃಶನಾಗಿ, ಮಿತಾಹಾರಿಯಾಗಿ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದ ನಿನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.
15.4.3
अहोस्मि वञ्चितो मूढो भवता गूढबुद्धिना ।
विस्वासयित्वा पूर्वं मां यदिदं दुःखमश्नुथा ॥ १५.४.३ ॥
ಅಯ್ಯೋ! ಮೂಢನಾದ ನಾನು ಗೂಢಬುದ್ಧಿಯ ನಿನ್ನಿಂದ ಮೋಸಗೊಂಡೆನು. ಮೊದಲು ನನ್ನನ್ನು ನಂಬಿಸಿ, ನೀನು ಈ ದುಃಖವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಲ್ಲ.
15.4.4
किं मे राज्येन भोगैर्वा किं यज्ञैः किं सुखेन वा ।
यस्य मे त्वं महीपाल दुखान्येतान्यवाप्तवान् ॥ १५.४.४ ॥
ಓ ಮಹೀಪಾಲ! ನನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ಈ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಂಥ ನನಗೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದಲಾಗಲಿ, ಭೋಗಗಳಿಂದಲಾಗಲಿ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದಲಾಗಲಿ, ಸುಖದಿಂದಲಾಗಲಿ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
15.4.5
पीडितं चापि जानामि राज्यमात्मानमेव च ।
अनेन वचसा तेऽद्य दुःखितस्य जनेश्वरः ॥ १५.४.५ ॥
ಓ ಜನೇಶ್ವರ! ಇಂದು ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತಿನಿಂದ, ದುಃಖಿತನಾದ ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಿಂದ, ರಾಜ್ಯವೂ ನಾನೂ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ.
15.4.6
भवान्पिता भवान्माता भवान्नः परमो गुरुः ।
भवता विप्रहीणा वै क्वनु तिष्ठामहे वयम् ॥ १५.४.६ ॥
ನೀನೇ ನಮ್ಮ ತಂದೆ, ನೀನೇ ನಮ್ಮ ತಾಯಿ, ನೀನೇ ನಮ್ಮ ಪರಮ ಗುರು. ನಿನ್ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಾವು ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವೆವು?
15.4.7
औरसो भवतः पुत्रो युयुत्सुर्नृपसत्तम ।
अस्तु राजा महाराज यमन्यं मन्यते भवान् ॥ १५.४.७ ॥
ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮಗ ಯುಯುತ್ಸು ರಾಜನಾಗಲಿ. ಓ ಮಹಾರಾಜನೇ, ನೀವು ಬೇರೊಬ್ಬನೆಂದು ಭಾವಿಸುವವನು ರಾಜನಾಗಲಿ.
15.4.8
अहं वनं गमिष्यामि भवान्राजा प्रशास्त्विदम् ।
नमामयशसा दग्धं भूयस्त्वं दग्धुमर्हसि ॥ १५.४.८ ॥
ನಾನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ; ನೀವು ರಾಜರಾಗಿ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿರಿ. ನಮನ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಸುಟ್ಟದ್ದನ್ನು ನೀವು ಮತ್ತೆ ಸುಡಲು ಅರ್ಹರು.
15.4.9
नाहं राजा भवान्राजा भवता परवानहम् ।
कथं गुरुं त्वां धर्मज्ञमनुज्ञातुमिहोत्सहे ॥ १५.४.९ ॥
ನಾನು ರಾಜನಲ್ಲ; ನೀವೇ ರಾಜರು. ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದವನು. ಧರ್ಮಜ್ಞರಾದ, ಗುರುವಾದ ನಿಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ನಾನು ಹೇಗೆ ಧೈರ್ಯಮಾಡಲಿ?
15.4.10
न मन्युर्हृदि नः कश्चित्सुयोधनकृतेऽनघ ।
भवितव्यं तथा तद्धि वयं चान्ये च मोहिताः ॥ १५.४.१० ॥
ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಸುಯೋಧನನ ಕಾರಣದಿಂದ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕೋಪವೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು; ನಾವೂ ಇತರರೂ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದೆವು.
15.4.11
वयं पुत्रा हि भवोत यथा दुर्योधनादयः ।
गान्धारी चैव कुन्ती च निर्विशेषे मते मम ॥ १५.४.११ ॥
ನಾವೂ ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೇ, ದುರ್ಯೋಧನಾದಿಗಳಂತೆ. ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಕುಂತಿ ಕೂಡ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಲದವರು.
15.4.12
स मां त्वं यदि राजेन्द्र परित्यज्य गमिष्यसि ।
पृष्ठतस्त्वनुयास्यामि सत्यमात्मानमालभे ॥ १५.४.१२ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದೆಯೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದು ಸತ್ಯ, ನನ್ನ ಆತ್ಮದ ಮೇಲೆ ಆಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
15.4.13
इयं हि वसुसंपूर्णा मही सागरमेखला ।
भवता विप्रहीणस्य न मे प्रीतिकरी भवेत् ॥ १५.४.१३ ॥
ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಸಾಗರವನ್ನೇ ಮೇಖಲೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಈ ಭೂಮಿಯೂ ನೀವಿಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ನೀಡದು.
15.4.14
भवदीयमिदं सर्वं शिरसा त्वां प्रसादये ।
त्वदधीनाः स्म राजेन्द्र व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ १५.४.१४ ॥
ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಿಮ್ಮದೇ; ತಲೆಬಾಗಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ರಾಜೇಂದ್ರನೇ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಅಧೀನರು; ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಟ ದೂರವಾಗಲಿ.
15.4.15
भवितव्यमनुप्राप्तो मन्ये त्वं वसुधाधिप ।
दिष्ट्या शुश्रूषमाणस्त्वां मोक्षिष्ये मनसो ज्वरं ॥ १५.४.१५ ॥
ಇದು ಆಗಬೇಕಾದದ್ದೇ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ವಸುಧಾಧಿಪನೇ. ಅದೃಷ್ಟವಶದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಮಾಡಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಟದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆ.
15.4.16
तापस्ये मे मनस्तात वर्तते कुरुनन्दन ।
उचितं च कुलेऽस्माकमरण्यगमनं प्रभो ॥ १५.४.१६ ॥
ಮಗನೇ, ಕುರುನಂದನನೇ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನದತ್ತ ಒಲಿದಿದೆ. ನಮ್ಮ ವಂಶಕ್ಕೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಭುವೇ.
15.4.17
चिरमध्युषितः पुत्र चिरं शुश्रूषितस्त्वया ।
वृद्धं मामप्यनुज्ञातुमर्हसि त्वं नराधिप ॥ १५.४.१७ ॥
ಮಗನೇ, ನಾನು ಬಹಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆ; ನೀನು ಬಹಳ ಕಾಲ ನನಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದೆ. ನರಾಧಿಪನೇ, ವೃದ್ಧನಾದ ನನಗೂ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯ.
15.4.18
इत्युक्त्वा धर्मराजानं वेपमानं कृताञ्जलिम् ।
उवाच विदुरं राजा धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतः ॥ १५.४.१८ ॥
ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ನಡುಗುತ್ತ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತಿದ್ದ ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ವಿದುರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
15.4.19
संजयं च महात्मानं कृपं चापि महारथम् ।
अनुनेतुमिहेच्छामि भवद्भिर्वसुधाधिपम् ॥ १५.४.१९ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಸಂಜಯನನ್ನೂ, ಮಹಾರಥ ಕೃಪನನ್ನೂ ಕೂಡ — ನಿಮ್ಮಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು (ರಾಜನನ್ನು) ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
15.4.20
म्लायते मे मनो हीदं मुखं च परिशुष्यति ।
वयसा च प्रकृष्टेन वाग्व्यायामेन चैव ह ॥ १५.४.२० ॥
ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಾಡುತ್ತಿದೆ, ನನ್ನ ಮುಖವೂ ಒಣಗುತ್ತಿದೆ; ಅಧಿಕ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಶ್ರಮದಿಂದಲೂ.
15.4.21
इत्युक्त्वा स तु धर्मात्मा वृद्धो राजा कुरूद्वहः ।
गान्धारीं शिश्रिये धीमान्सहसैव गतासुवत् ॥ १५.४.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ವೃದ್ಧ, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ರಾಜನು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಗಾಂಧಾರಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದನು — ಪ್ರಾಣ ಹೋದವನಂತೆ.
15.4.22
तं तु दृष्ट्वा समासीनं विसंज्ञमिव कौरवम् ।
आर्तिं राजाऽगमत्तीव्रां कौन्तेयः परवीरहा ॥ १५.४.२२ ॥
ಆ ಕೌರವನು ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದವನಂತೆ ನೋಡಿ, ಶತ್ರುವೀರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ರಾಜನು ತೀವ್ರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು.
15.4.23
यस्य नागसहस्रेण शतसङ्ख्येन वै बलम् ।
सोयं नारीं व्यपाश्रित्य शेते राजा गतासुवत् ॥ १५.४.२३ ॥
ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಬಲವುಳ್ಳವನು, ಈಗ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪ್ರಾಣವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ — ಈ ರಾಜ.
15.4.24
आयसी प्रतिमा येन भीमसेनस्य सा पुरा ।
चूर्णीकृता बलवता सोबलामाश्रितः स्त्रियम् ॥ १५.४.२४ ॥
ಹಿಂದೆ ಭೀಮಸೇನನ ಆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಬಲಶಾಲಿ, ಈಗ ದುರ್ಬಲ ಸ್ತ್ರೀಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆ.
15.4.25
धिगस्तु मामधर्मज्ञं धिग्बुद्धिं धिक्च मे श्रुतम् ।
यत्कृते पृथिवीपालः शेतेऽयमतथोचितः ॥ १५.४.२५ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನರಿಯದ ನನ್ನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಲಿ; ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಲಿ; ನನ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಧಿಕ್ಕರಿಸಲಿ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಇವನು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ; ಅದು ನನ್ನಿಂದಲೇ.
15.4.26
अहमप्युपवत्स्यामि यथैवायं गुरुर्मम ।
यदि राजा न भुङ्क्तेऽयं गान्धारी च यशस्विनी ॥ १५.४.२६ ॥
ನನ್ನ ಗುರುವಾದ ಈ ರಾಜನು ಊಟ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಯಶಸ್ವಿನಿ ಗಾಂಧಾರಿಯೂ ಊಟ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ನಾನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಪವಾಸ ಇರುತ್ತೇನೆ.
15.4.27
ततोस्य पाणिना राजञ्जलशीतेन पाण्डवः ।
उरो मुखं च शनकैः पर्यमार्जत धर्मवित् ॥ १५.४.२७ ॥
ಆಗ, ಓ ರಾಜನೇ, ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಪಾಂಡವನು ತಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತೇವಗೊಂಡ ಕೈಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವನ ಎದೆ ಮತ್ತು ಮುಖವನ್ನು ಸವರಿದನು.
15.4.28
तेन रत्नौषधिमता पुण्येन च सुगन्धिना ।
पाणिस्पर्शेन राज्ञः स राजा संज्ञामवाप ह ॥ १५.४.२८ ॥
ರತ್ನ-ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಸುಗಂಧಭರಿತ ಆ ಕೈಯ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಆ ರಾಜನು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.
15.4.29
स्पृशन्तं पाणिना भूयः परिष्यज्य च पाण्डवम् ।
उवाच राजा धर्मज्ञो धृतराष्ट्रः शुभं वचः ॥ १५.४.२९ ॥
ಕೈಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಂಡವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಧರ್ಮಜ್ಞ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಶುಭವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿದನು.
15.4.30
जीवामीवातिसंस्पर्शात्तव राजीवलोचन ।
मूर्धानं च तवाघ्रातुमिच्छामि मनुजाधिप।
पाणिभ्यां हि परिस्प्रष्टुं प्राणानां हितमात्मनि ॥ १५.४.३० ॥
ಓ ತಾವರೆಗಣ್ಣಿನವನೇ, ನಿನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದಲೇ ನಾನು ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ. ಓ ಮನುಜಾಧಿಪನೇ, ನಿನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಮೂಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದೇ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಕ್ಕೂ ಹಿತಕರ.
15.4.31
अष्टमो ह्यद्य कालोऽयमाहारस्य कृतस्य मे ।
येनाहं कुरुशार्दूल शक्नोमि न विचेष्टितुम् ॥ १५.४.३१ ॥
ಕುರುಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಇಂದು ನಾನು ಊಟ ಮಾಡಿದ ಇದು ಎಂಟನೆಯ ಸಮಯ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ನನಗೆ ಚಲಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
15.4.32
व्यायामश्चायमत्यर्थं कृतस्त्वामभियाचता ।
ततो ग्लानमनास्तान नष्टसंज्ञ इवाभवम् ॥ १५.४.३२ ॥
ನಿನ್ನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಧಿಕ ಶ್ರಮವಾಯಿತು; ನಂತರ ದಣಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವನಂತಾದೆ.
15.4.33
तवामृतसुखस्पर्शं हस्तस्पर्शमिमं प्रभो ।
लब्ध्वा संजीवितोस्मीति मन्ये कुरुकुलोद्वह ॥ १५.४.३३ ॥
ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ಕುರುಕುಲವನ್ನು ಹೊತ್ತವನೇ, ನಿನ್ನ ಅಮೃತದಂತಹ ಸುಖಕರ ಸ್ಪರ್ಶ, ಈ ಕೈಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಪಡೆದು ನಾನು ಪುನಃ ಜೀವ ಪಡೆದೆನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
15.4.34
एवमुक्तस्तु कौन्तेयः पित्रा ज्येष्ठेन भारत ।
पस्पर्श सर्वगात्रेषु स्नेहार्द्रस्तं शनैस्तदा ॥ १५.४.३४ ॥
ಭಾರತನೇ, ಆಗ ಹಿರಿಯ ತಂದೆಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಕೌಂತೇಯನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆರ್ದ್ರನಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದನು.
15.4.35
उपलभ्य ततः प्राणान्धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्न्याजिघ्रत पाण्डवम् ॥ १५.४.३५ ॥
ಆಗ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದ ಮಹೀಪತಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಎರಡು ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಪಾಂಡವನನ್ನು ಬಿಗಿದಪ್ಪಿ ತಲೆಯನ್ನು ವಾಸನೆ ಮಾಡಿದನು.
15.4.36
विदुरादयश्च ते सर्वे रुरुदुर्दुःखिता भृशम् ।
अतिदुःखात्तु राजानं नोचुः किञ्चन पाण्डवम् ॥ १५.४.३६ ॥
ವಿದುರ ಮೊದಲಾದ ಅವರೆಲ್ಲರು ದುಃಖಿತರಾಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಅತ್ತರು; ಅತಿ ದುಃಖದಿಂದ ಅವರು ರಾಜನಾದ ಪಾಂಡವನೊಡನೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ.
15.4.37
गान्धारी त्वेव धर्मज्ञा मनसोद्वहती भृशम् ।
दुःखान्यधारयद्राजन्मैवमित्येव चाब्रवीत् ॥ १५.४.३७ ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ ಗಾಂಧಾರಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಳು; "ರಾಜನೇ, ಹೀಗೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದೂ ಹೇಳಿದಳು.
15.4.38
इतरास्तु स्त्रियः सर्वाः कुन्त्या सह सुदःखिताः ।
नेत्रैरागतविक्लेदैः परिवार्य स्थिताऽभवन् ॥ १५.४.३८ ॥
ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಕುಂತಿಯೊಡನೆ ಅತಿ ದುಃಖಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತೋಯ್ದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ನಿಂತರು.
15.4.39
अथाब्रवीत्पुनर्वाक्यं धृतराष्ट्रो युधिष्ठिरम् ।
अनुजानीहि मां राजंस्तापस्ये भरतर्षभ ॥ १५.४.३९ ॥
ಆಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಮತ್ತೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ರಾಜನೇ, ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡು."
15.4.40
ग्लायते मे मनस्तात भूयोभूयः प्रजल्पतः ।
न मामतः परं पुत्र परिक्लेष्टुमिहार्हसि ॥ १५.४.४० ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಪದೇ ಪದೇ ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ದಣಿದಿದೆ; ಮಗನೇ, ಇನ್ನು ನನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕಟಪಡಿಸಬೇಡ.
15.4.41
तस्मिंस्तु कौरवेन्द्रे तं तथा ब्रुवति पाण्डवम् ।
सर्वेषामवरोधानामार्तनादो महानभूत् ॥ १५.४.४१ ॥
ಕೌರವೇಂದ್ರನು ಪಾಂಡವನೊಡನೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರಿಂದ ಮಹಾ ಆರ್ತನಾದ ಉಂಟಾಯಿತು.
15.4.42
दृष्ट्वा कृशं विवर्णं च राजानमतथोचितम् ।
उपवासपरिश्रान्तं त्वगस्थिपरिवारितम् ॥ १५.४.४२ ॥
ರಾಜನು ಕೃಶನಾಗಿ, ಬಣ್ಣಗೆಟ್ಟು, ತನಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು; ಉಪವಾಸದಿಂದ ದಣಿದು, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದನು.
15.4.43
धर्मपुत्रः स्वपितरं परिष्वज्य महाप्रभुम् ।
शोकजं बाष्पमुत्सृज्यि पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ १५.४.४३ ॥
ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಮಹಾಪ್ರಭು ತಂದೆಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಶೋಕದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
15.4.44
न कामये नरश्रेष्ठ जीवितं पृथिवीं तथा ।
यथा तव प्रियं राजंश्चिकीर्षामि परंतप ॥ १५.४.४४ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪರಂತಪ ರಾಜನೇ! ನಾನು ಜೀವನವನ್ನಾಗಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಲಿ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿಮಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
15.4.45
यदि चाहमनुग्राह्यो भवतो दयितोऽपि वा ।
क्रियतां तावदाहारस्ततो वेत्स्याम्यहं परम् ॥ १५.४.४५ ॥
ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ನಿಮಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದರೆ, ಮೊದಲು ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ; ಆಗಲೇ ನಾನು ಪರಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ.
15.4.46
ततोऽब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रो युधिष्ठिरम् ।
अनुज्ञातस्त्वया पुत्र भुञ्जीयामिति कामये ॥ १५.४.४६ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ನಾನು ಊಟ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.'
15.4.47
इति ब्रुवति राजेन्द्रे धृतराष्ट्रे युधिष्ठिरम् ।
ऋषिः सत्यवतीपुत्रो व्यासोऽभ्योत्य वचोऽब्रवीत् ॥ १५.४.४७ ॥
ರಾಜೇಂದ್ರ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೊಂದಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಸತ್ಯವತಿಯ ಪುತ್ರ ಋಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಾತನಾಡಿದರು.