മഹാഭാരതം · അധ്യായം 15.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.4.1
न मां प्रीणयते राज्यं त्वय्येवं दुःखिते नृप ।
दिङ्मामस्तु सुदुर्बुद्धिं राज्यसक्तं प्रमादिनम् ॥ १५.४.१ ॥
രാജാവേ, നീ ഇങ്ങനെ ദുഃഖിതനായിരിക്കെ ഈ രാജ്യം എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നില്ല. രാജ്യാസക്തനും അശ്രദ്ധനും അതിദുർബുദ്ധിയുമായ എന്നെ ധിക്കരിക്കട്ടെ.
15.4.2
गृहे वसन्तं दुःखार्तमुपवासकृशं भृशम् ।
यताहारं क्षितिशयं नाविदं भ्रातृभिः सह ॥ १५.४.२ ॥
വീട്ടിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട് ദുഃഖാർത്തനായി, ഉപവാസത്താൽ അതിക്ഷീണിതനായി, മിതാഹാരിയായി, നിലത്ത് കിടന്നിരുന്ന നിന്നെ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ഞാൻ അറിഞ്ഞില്ല.
15.4.3
अहोस्मि वञ्चितो मूढो भवता गूढबुद्धिना ।
विस्वासयित्वा पूर्वं मां यदिदं दुःखमश्नुथा ॥ १५.४.३ ॥
അയ്യോ! മൂഢനായ ഞാൻ ഗൂഢബുദ്ധിയായ നിന്നാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടു. മുമ്പ് എന്നെ വിശ്വസിപ്പിച്ച്, നീ ഈ ദുഃഖം പ്രാപിച്ചുവല്ലോ.
15.4.4
किं मे राज्येन भोगैर्वा किं यज्ञैः किं सुखेन वा ।
यस्य मे त्वं महीपाल दुखान्येतान्यवाप्तवान् ॥ १५.४.४ ॥
ഹേ മഹീപാലാ! എന്റെ കാരണത്താൽ നീ ഈ ദുഃഖങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു. അങ്ങനെയുള്ള എനിക്ക് രാജ്യം കൊണ്ടോ ഭോഗങ്ങൾ കൊണ്ടോ യജ്ഞങ്ങൾ കൊണ്ടോ സുഖം കൊണ്ടോ എന്ത് പ്രയോജനം?
15.4.5
पीडितं चापि जानामि राज्यमात्मानमेव च ।
अनेन वचसा तेऽद्य दुःखितस्य जनेश्वरः ॥ १५.४.५ ॥
ഹേ ജനേശ്വരാ! ഇന്ന് നിന്റെ ഈ വാക്കിനാൽ, ദുഃഖിതനായ നിന്റെ വാക്കിനാൽ, രാജ്യവും ഞാനും പീഡിതരാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു.
15.4.6
भवान्पिता भवान्माता भवान्नः परमो गुरुः ।
भवता विप्रहीणा वै क्वनु तिष्ठामहे वयम् ॥ १५.४.६ ॥
നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ പിതാവ്, നീ തന്നെയാണ് മാതാവ്, നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമഗുരു. നിന്നിൽനിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ ഞങ്ങൾ എവിടെ നിൽക്കും?
15.4.7
औरसो भवतः पुत्रो युयुत्सुर्नृपसत्तम ।
अस्तु राजा महाराज यमन्यं मन्यते भवान् ॥ १५.४.७ ॥
നൃപശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം പുത്രൻ യുയുത്സു രാജാവാകട്ടെ. മഹാരാജാവേ, നിങ്ങൾ മറ്റൊരാളായി കരുതുന്നവൻ രാജാവാകട്ടെ.
15.4.8
अहं वनं गमिष्यामि भवान्राजा प्रशास्त्विदम् ।
नमामयशसा दग्धं भूयस्त्वं दग्धुमर्हसि ॥ १५.४.८ ॥
ഞാൻ വനത്തിലേക്ക് പോകും; നിങ്ങൾ രാജാവായി ഈ രാജ്യം ഭരിക്കട്ടെ. നമന്റെ യശസ്സിനാൽ ദഹിച്ചതിനെ നിങ്ങൾ വീണ്ടും ദഹിപ്പിക്കുന്നതാണ് യോഗ്യം.
15.4.9
नाहं राजा भवान्राजा भवता परवानहम् ।
कथं गुरुं त्वां धर्मज्ञमनुज्ञातुमिहोत्सहे ॥ १५.४.९ ॥
ഞാൻ രാജാവല്ല; നിങ്ങളാണ് രാജാവ്. ഞാൻ നിങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നവനാണ്. ധർമ്മജ്ഞനും ഗുരുവുമായ നിങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ അനുവാദം നൽകാൻ ഞാൻ എങ്ങനെ ധൈര്യപ്പെടും?
15.4.10
न मन्युर्हृदि नः कश्चित्सुयोधनकृतेऽनघ ।
भवितव्यं तथा तद्धि वयं चान्ये च मोहिताः ॥ १५.४.१० ॥
പാപരഹിതനേ, സുയോധനൻ കാരണം ഞങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു കോപവുമില്ല. അത് അങ്ങനെയാകേണ്ടതായിരുന്നു; ഞങ്ങളും മറ്റുള്ളവരും മോഹത്തിലായിരുന്നു.
15.4.11
वयं पुत्रा हि भवोत यथा दुर्योधनादयः ।
गान्धारी चैव कुन्ती च निर्विशेषे मते मम ॥ १५.४.११ ॥
ഞങ്ങളും നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാർ തന്നെ, ദുര്യോധനാദികളെപ്പോലെ. ഗാന്ധാരിയും കുന്തിയും എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ വ്യത്യാസമില്ലാത്തവരാണ്.
15.4.12
स मां त्वं यदि राजेन्द्र परित्यज्य गमिष्यसि ।
पृष्ठतस्त्वनुयास्यामि सत्यमात्मानमालभे ॥ १५.४.१२ ॥
രാജേന്ദ്രാ, നിങ്ങൾ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോയാൽ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പിന്നാലെ പോകും; ഇത് സത്യം, എന്റെ ആത്മാവിൽ ആണയിടുന്നു.
15.4.13
इयं हि वसुसंपूर्णा मही सागरमेखला ।
भवता विप्रहीणस्य न मे प्रीतिकरी भवेत् ॥ १५.४.१३ ॥
സമ്പത്തു നിറഞ്ഞ, സമുദ്രത്തെ മേഖലയായി അണിഞ്ഞ ഈ ഭൂമിയും നിങ്ങളില്ലാതെ എനിക്ക് സന്തോഷകരമാകില്ല.
15.4.14
भवदीयमिदं सर्वं शिरसा त्वां प्रसादये ।
त्वदधीनाः स्म राजेन्द्र व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ १५.४.१४ ॥
ഇതെല്ലാം നിങ്ങളുടേതാണ്; ശിരസ്സു താഴ്ത്തി ഞാൻ നിങ്ങളെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു. രാജേന്ദ്രാ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ അധീനരാണ്; നിങ്ങളുടെ മനോവേദന നീങ്ങട്ടെ.
15.4.15
भवितव्यमनुप्राप्तो मन्ये त्वं वसुधाधिप ।
दिष्ट्या शुश्रूषमाणस्त्वां मोक्षिष्ये मनसो ज्वरं ॥ १५.४.१५ ॥
ഇത് സംഭവിക്കേണ്ടതായിരുന്നു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു, വസുധാധിപാ. ഭാഗ്യവശാൽ നിങ്ങളെ ശുശ്രൂഷിച്ച് മനോവേദനയിൽ നിന്ന് ഞാൻ മോചിതനാകും.
15.4.16
तापस्ये मे मनस्तात वर्तते कुरुनन्दन ।
उचितं च कुलेऽस्माकमरण्यगमनं प्रभो ॥ १५.४.१६ ॥
മകനേ, കുരുനന്ദനാ, എന്റെ മനസ്സ് തപസ്വി ജീവിതത്തിലാണ്. ഞങ്ങളുടെ കുലത്തിന് വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നത് ഉചിതമാണ്, പ്രഭോ.
15.4.17
चिरमध्युषितः पुत्र चिरं शुश्रूषितस्त्वया ।
वृद्धं मामप्यनुज्ञातुमर्हसि त्वं नराधिप ॥ १५.४.१७ ॥
മകനേ, ഞാൻ ദീർഘകാലം ഇവിടെ വസിച്ചു; നീ ദീർഘകാലം എന്നെ ശുശ്രൂഷിച്ചു. നരാധിപാ, വൃദ്ധനായ എനിക്കും പോകാൻ അനുവാദം നൽകുന്നത് നിനക്ക് യോഗ്യമാണ്.
15.4.18
इत्युक्त्वा धर्मराजानं वेपमानं कृताञ्जलिम् ।
उवाच विदुरं राजा धृतराष्ट्रोंऽबिकासुतः ॥ १५.४.१८ ॥
ധർമ്മരാജനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, വിറച്ചുകൊണ്ട് കൈകൂപ്പി നിന്ന അംബികാപുത്രനായ രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രൻ വിദുരനോട് പറഞ്ഞു.
15.4.19
संजयं च महात्मानं कृपं चापि महारथम् ।
अनुनेतुमिहेच्छामि भवद्भिर्वसुधाधिपम् ॥ १५.४.१९ ॥
മഹാത്മാവായ സഞ്ജയനെയും മഹാരഥനായ കൃപനെയും കൂടി — നിങ്ങളാൽ ഇവിടെ ഭൂമിയുടെ അധിപനെ (രാജാവിനെ) സമാധാനിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
15.4.20
म्लायते मे मनो हीदं मुखं च परिशुष्यति ।
वयसा च प्रकृष्टेन वाग्व्यायामेन चैव ह ॥ १५.४.२० ॥
എന്റെ മനസ്സ് വാടുന്നു, മുഖവും വരളുന്നു; ഏറിയ വയസ്സിനാലും അധികം സംസാരിച്ച ക്ലേശത്താലും.
15.4.21
इत्युक्त्वा स तु धर्मात्मा वृद्धो राजा कुरूद्वहः ।
गान्धारीं शिश्रिये धीमान्सहसैव गतासुवत् ॥ १५.४.२१ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ആ ധർമ്മാത്മാവായ വൃദ്ധനായ, കുരുശ്രേഷ്ഠനായ, ബുദ്ധിമാനായ രാജാവ് പെട്ടെന്ന് ഗാന്ധാരിയെ ആശ്രയിച്ചു — പ്രാണൻ പോയവനെപ്പോലെ.
15.4.22
तं तु दृष्ट्वा समासीनं विसंज्ञमिव कौरवम् ।
आर्तिं राजाऽगमत्तीव्रां कौन्तेयः परवीरहा ॥ १५.४.२२ ॥
ആ കൗരവൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെ ഇരിക്കുന്നത് കണ്ട്, ശത്രുവീരരെ വധിക്കുന്ന കുന്തീപുത്രനായ രാജാവ് കഠിനമായ വേദനയിലായി.
15.4.23
यस्य नागसहस्रेण शतसङ्ख्येन वै बलम् ।
सोयं नारीं व्यपाश्रित्य शेते राजा गतासुवत् ॥ १५.४.२३ ॥
ആയിരം ആനകളുടെ ബലമുണ്ടായിരുന്നവൻ, ഇപ്പോൾ ഒരു സ്ത്രീയെ ആശ്രയിച്ച് പ്രാണൻ പോയവനെപ്പോലെ കിടക്കുന്നു — ഈ രാജാവ്.
15.4.24
आयसी प्रतिमा येन भीमसेनस्य सा पुरा ।
चूर्णीकृता बलवता सोबलामाश्रितः स्त्रियम् ॥ १५.४.२४ ॥
മുൻപ് ഭീമസേനന്റെ ആ ഇരുമ്പ് പ്രതിമ പൊടിച്ച ബലവാൻ, ഇപ്പോൾ ദുർബലയായ ഒരു സ്ത്രീയെ ആശ്രയിച്ച് കിടക്കുന്നു.
15.4.25
धिगस्तु मामधर्मज्ञं धिग्बुद्धिं धिक्च मे श्रुतम् ।
यत्कृते पृथिवीपालः शेतेऽयमतथोचितः ॥ १५.४.२५ ॥
ധർമ്മമറിയാത്ത എന്നെ ധിക്കരിക്കട്ടെ; എന്റെ ബുദ്ധിയെ ധിക്കരിക്കട്ടെ; എന്റെ ശാസ്ത്രജ്ഞാനത്തെയും ധിക്കരിക്കട്ടെ. ഭൂമിയുടെ പാലകൻ ഉചിതമല്ലാത്ത ഈ നിലയിൽ കിടക്കുന്നത് എന്റെ കാരണത്താലാണ്.
15.4.26
अहमप्युपवत्स्यामि यथैवायं गुरुर्मम ।
यदि राजा न भुङ्क्तेऽयं गान्धारी च यशस्विनी ॥ १५.४.२६ ॥
എന്റെ ഗുരുവായ ഈ രാജാവ് ഭക്ഷണം കഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ, യശസ്വിനിയായ ഗാന്ധാരിയും കഴിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഞാനും അതുപോലെ ഉപവസിക്കും.
15.4.27
ततोस्य पाणिना राजञ्जलशीतेन पाण्डवः ।
उरो मुखं च शनकैः पर्यमार्जत धर्मवित् ॥ १५.४.२७ ॥
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ധർമ്മജ്ഞനായ പാണ്ഡവൻ തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ നനച്ച കൈകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നെഞ്ചും മുഖവും മെല്ലെ തടവി.
15.4.28
तेन रत्नौषधिमता पुण्येन च सुगन्धिना ।
पाणिस्पर्शेन राज्ञः स राजा संज्ञामवाप ह ॥ १५.४.२८ ॥
രത്നങ്ങളും ഔഷധങ്ങളുമുള്ള, പുണ്യവും സുഗന്ധവുമായ ആ കൈയുടെ സ്പർശനത്താൽ ആ രാജാവ് ബോധം വീണ്ടെടുത്തു.
15.4.29
स्पृशन्तं पाणिना भूयः परिष्यज्य च पाण्डवम् ।
उवाच राजा धर्मज्ञो धृतराष्ट्रः शुभं वचः ॥ १५.४.२९ ॥
കൈകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും തൊടുന്ന പാണ്ഡവനെ വീണ്ടും ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ധർമ്മജ്ഞനായ ധൃതരാഷ്ട്രരാജാവ് ശുഭവചനം പറഞ്ഞു.
15.4.30
जीवामीवातिसंस्पर्शात्तव राजीवलोचन ।
मूर्धानं च तवाघ्रातुमिच्छामि मनुजाधिप।
पाणिभ्यां हि परिस्प्रष्टुं प्राणानां हितमात्मनि ॥ १५.४.३० ॥
താമരക്കണ്ണാ, നിന്റെ അതിമധുരമായ സ്പർശത്താലാണ് ഞാൻ ജീവിക്കുന്നത്. മനുജാധിപാ, നിന്റെ തല മണക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; രണ്ടു കൈകൊണ്ടും നിന്നെ തൊടുന്നത് എന്റെ പ്രാണന്നും ആത്മാവിന്നും ഹിതമാണ്.
15.4.31
अष्टमो ह्यद्य कालोऽयमाहारस्य कृतस्य मे ।
येनाहं कुरुशार्दूल शक्नोमि न विचेष्टितुम् ॥ १५.४.३१ ॥
കുരുശാർദൂലാ, ഇന്ന് ഞാൻ ആഹാരം കഴിച്ച ഈ എട്ടാമത്തെ സമയമാണിത്; അതിനാൽ എനിക്ക് അനങ്ങാൻ പോലും കഴിയുന്നില്ല.
15.4.32
व्यायामश्चायमत्यर्थं कृतस्त्वामभियाचता ।
ततो ग्लानमनास्तान नष्टसंज्ञ इवाभवम् ॥ १५.४.३२ ॥
നിന്നോട് യാചിച്ചതിൽ ഇത് വളരെ പ്രയാസമായിരുന്നു; പിന്നെ ക്ഷീണിച്ച മനസ്സോടെ ഞാൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവനെപ്പോലെയായി.
15.4.33
तवामृतसुखस्पर्शं हस्तस्पर्शमिमं प्रभो ।
लब्ध्वा संजीवितोस्मीति मन्ये कुरुकुलोद्वह ॥ १५.४.३३ ॥
ഹേ പ്രഭോ, കുരുകുലത്തെ താങ്ങുന്നവനേ, നിന്റെ അമൃതസമാനമായ സുഖകരമായ ഈ കൈത്തൊടൽ ലഭിച്ചതിനാൽ ഞാൻ വീണ്ടും ജീവൻ വീണ്ടെടുത്തതായി കരുതുന്നു.
15.4.34
एवमुक्तस्तु कौन्तेयः पित्रा ज्येष्ठेन भारत ।
पस्पर्श सर्वगात्रेषु स्नेहार्द्रस्तं शनैस्तदा ॥ १५.४.३४ ॥
ഭാരതാ, അപ്പോൾ മൂത്ത പിതാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കുന്തീപുത്രൻ സ്നേഹത്താൽ ആർദ്രനായി പതുക്കെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും സ്പർശിച്ചു.
15.4.35
उपलभ्य ततः प्राणान्धृतराष्ट्रो महीपतिः ।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्न्याजिघ्रत पाण्डवम् ॥ १५.४.३५ ॥
പിന്നെ പ്രാണൻ തിരിച്ചുകിട്ടിയ മഹീപതി ധൃതരാഷ്ട്രൻ ഇരു കൈകളാലും പാണ്ഡവനെ ഗാഢമായി ആലിംഗനം ചെയ്ത് അവന്റെ തല മണത്തു.
15.4.36
विदुरादयश्च ते सर्वे रुरुदुर्दुःखिता भृशम् ।
अतिदुःखात्तु राजानं नोचुः किञ्चन पाण्डवम् ॥ १५.४.३६ ॥
വിദുരൻ മുതലായ അവരെല്ലാം ദുഃഖിതരായി ഏറെ കരഞ്ഞു; അതിദുഃഖത്താൽ അവർ രാജാവായ പാണ്ഡവനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല.
15.4.37
गान्धारी त्वेव धर्मज्ञा मनसोद्वहती भृशम् ।
दुःखान्यधारयद्राजन्मैवमित्येव चाब्रवीत् ॥ १५.४.३७ ॥
ധർമ്മം അറിയുന്ന ഗാന്ധാരി മനസ്സിൽ വലിയ ദുഃഖങ്ങൾ വഹിച്ചു; "രാജാവേ, ഇങ്ങനെ തന്നെ ആകട്ടെ" എന്നും അവൾ പറഞ്ഞു.
15.4.38
इतरास्तु स्त्रियः सर्वाः कुन्त्या सह सुदःखिताः ।
नेत्रैरागतविक्लेदैः परिवार्य स्थिताऽभवन् ॥ १५.४.३८ ॥
മറ്റ് സ്ത്രീകളെല്ലാം കുന്തിയോടൊപ്പം അതിദുഃഖിതരായിരുന്നു; കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അവളെ ചുറ്റി നിന്നു.
15.4.39
अथाब्रवीत्पुनर्वाक्यं धृतराष्ट्रो युधिष्ठिरम् ।
अनुजानीहि मां राजंस्तापस्ये भरतर्षभ ॥ १५.४.३९ ॥
അപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രൻ വീണ്ടും യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, തപസ്സിനായി എനിക്ക് അനുമതി നൽകേണമേ."
15.4.40
ग्लायते मे मनस्तात भूयोभूयः प्रजल्पतः ।
न मामतः परं पुत्र परिक्लेष्टुमिहार्हसि ॥ १५.४.४० ॥
പ്രിയ മകനേ, വീണ്ടും വീണ്ടും സംസാരിക്കുന്നതിനാൽ എന്റെ മനസ്സ് ക്ഷീണിക്കുന്നു; മകനേ, ഇനി എന്നെ കൂടുതൽ വേദനിപ്പിക്കരുത്.
15.4.41
तस्मिंस्तु कौरवेन्द्रे तं तथा ब्रुवति पाण्डवम् ।
सर्वेषामवरोधानामार्तनादो महानभूत् ॥ १५.४.४१ ॥
കൗരവേന്ദ്രൻ പാണ്ഡവനോട് അങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ, അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകളെല്ലാവരിൽ നിന്നും വലിയ ആർത്തനാദം ഉയർന്നു.
15.4.42
दृष्ट्वा कृशं विवर्णं च राजानमतथोचितम् ।
उपवासपरिश्रान्तं त्वगस्थिपरिवारितम् ॥ १५.४.४२ ॥
രാജാവ് ക്ഷീണിച്ചും നിറം മങ്ങിയും, അദ്ദേഹത്തിന് യോജിക്കാത്ത അവസ്ഥയിലും കണ്ടു; ഉപവാസത്താൽ തളർന്ന്, തൊലിയും എല്ലും മാത്രമായി മൂടപ്പെട്ടവനായി.
15.4.43
धर्मपुत्रः स्वपितरं परिष्वज्य महाप्रभुम् ।
शोकजं बाष्पमुत्सृज्यि पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ १५.४.४३ ॥
ധർമ്മപുത്രൻ തന്റെ മഹാപ്രഭുവായ പിതാവിനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ദുഃഖത്താൽ ഉണ്ടായ കണ്ണീർ ചൊരിഞ്ഞ് വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
15.4.44
न कामये नरश्रेष्ठ जीवितं पृथिवीं तथा ।
यथा तव प्रियं राजंश्चिकीर्षामि परंतप ॥ १५.४.४४ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, പരന്തപരാജാവേ! ഞാൻ ജീവിതമോ ഭൂമിയോ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; അങ്ങേക്ക് പ്രിയമായത് ചെയ്യാനേ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുള്ളൂ.
15.4.45
यदि चाहमनुग्राह्यो भवतो दयितोऽपि वा ।
क्रियतां तावदाहारस्ततो वेत्स्याम्यहं परम् ॥ १५.४.४५ ॥
ഞാൻ അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹനോ പ്രിയനോ ആണെങ്കിൽ, ആദ്യം ആഹാരം കഴിക്കണം; അപ്പോഴേ ഞാൻ പരമമായ സന്തോഷം അറിയൂ.
15.4.46
ततोऽब्रवीन्महातेजा धृतराष्ट्रो युधिष्ठिरम् ।
अनुज्ञातस्त्वया पुत्र भुञ्जीयामिति कामये ॥ १५.४.४६ ॥
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്വിയായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, നിന്റെ അനുമതിയോടെ ഞാൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
15.4.47
इति ब्रुवति राजेन्द्रे धृतराष्ट्रे युधिष्ठिरम् ।
ऋषिः सत्यवतीपुत्रो व्यासोऽभ्योत्य वचोऽब्रवीत् ॥ १५.४.४७ ॥
രാജേന്ദ്രനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ ഋഷി വ്യാസൻ അടുത്തെത്തി വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.