મહાભારત · અધ્યાય 15.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.40.1
तथा महात्मनस्तस्य तपस्युग्रे च तस्थुषः ।
अनाथस्येव निधनं तिष्ठत्स्वस्मासु बन्धुषु ॥ १५.४०.१ ॥
મહાત્મા ઉગ્ર તપમાં સ્થિત હતા ત્યારે, અમે સગાંઓ ઊભા હતા છતાં, અનાથની જેમ તેમનું મૃત્યુ થયું.
15.40.2
दुर्विज्ञेया गतिर्ब्रह्मन्पुरुषाणां मतिर्मम ।
यत्र वैचित्रवीर्योसौ दग्ध एवं वनाग्निना ॥ १५.४०.२ ॥
હે બ્રહ્મન્, મનુષ્યોની ગતિ સમજવી દુષ્કર છે એવો મારો મત છે; વિચિત્રવીર્યનો પુત્ર વનાગ્નિમાં આ રીતે બળી ગયો.
15.40.3
यस्य पुत्रशतं श्रीमदभवद्बाहुशालिनः ।
नागायुतबलो राजा स दग्धो हि दवाग्निना ॥ १५.४०.३ ॥
જેને સો શ્રીમાન પુત્રો હતા, જે બાહુબળવાન હતો, દસ હજાર હાથીઓના બળવાળો તે રાજા વનાગ્નિમાં બળી ગયો.
15.40.4
यं पुरा पर्यवीजन्त तालवृन्तैर्वरस्त्रियः ।
तं गृध्राः पर्यवीजन्त दावाग्निपरिकालितम् ॥ १५.४०.४ ॥
પૂર્વે શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ તાડપત્રના પંખાથી જેને પવન નાખતી હતી, તેને વનાગ્નિથી દાઝેલો જોઈ ગીધો તેની ફરતે ઊડવા લાગ્યા.
15.40.5
सूतमागधसङ्घैश्च शयानो यः प्रबोध्यते ।
धरण्यां स नृपः शेते विकृष्टो गृध्रवायसैः ॥ १५.४०.५ ॥
સૂતો અને માગધોના સમૂહો જેને જગાડતા હતા, તે રાજા હવે ગીધો અને કાગડાઓ દ્વારા ખેંચાઈને ભૂમિ પર પડ્યો છે.
15.40.6
न च शोचामि गान्धारीं हतपुत्रां यशस्विनीम् ।
पतिलोकमनुप्राप्तां तथा भर्तृव्रते स्थिताम् ॥ १५.४०.६ ॥
પુત્રો ગુમાવેલી યશસ્વિની ગાંધારી માટે હું શોક કરતો નથી; તે પતિલોક પામી છે અને પતિવ્રતમાં સ્થિર છે.
15.40.7
पृथामेव च शोचामि या पुत्रैश्वर्यमृद्धिमत् ।
उत्सृज्य् सुमहद्दीप्तं वनवासमरोचयत् ॥ १५.४०.७ ॥
પુત્રોના ઐશ્વર્ય અને સમૃદ્ધિથી ભરેલું, અતિ તેજસ્વી રાજ્ય છોડીને વનવાસ પસંદ કરનારી પૃથા માટે જ હું શોક કરું છું.
15.40.8
धिग्राज्यमिदमस्माकं धिग्बलं धिक्पराक्रमम् ।
क्षत्रधर्मं च धिग्यस्मान्मृता जीवामहे वयम् ॥ १५.४०.८ ॥
અમારા આ રાજ્યને ધિક્કાર; અમારા બળને ધિક્કાર; અમારા પરાક્રમને ધિક્કાર; ક્ષાત્રધર્મને પણ ધિક્કાર, કારણ કે મૃતકોની જેમ પણ અમે જીવિત છીએ.
15.40.9
सुसूक्ष्मा किल लोकस्य गतिर्द्विजवरोत्तम ।
यत्समुत्सृज्य राज्यं सा वनवासमरोचयत् ॥ १५.४०.९ ॥
હે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, જગતની ગતિ ખરેખર અતિ સૂક્ષ્મ છે; તેણે રાજ્ય છોડીને વનવાસ પસંદ કર્યો.
15.40.10
युधिष्ठिरस्य जननी भीमस्य विजयस्य च ।
अनाथवत्कथं दग्धा इति मुह्यामि चिन्तयन् ॥ १५.४०.१० ॥
યુધિષ્ઠિરની, ભીમની અને વિજયની માતા — અનાથની જેમ તે કેવી રીતે બળી ગઈ, એ વિચારીને હું મોહ પામું છું.
15.40.11
वृथा संतर्पितो वह्निः खाण्डवे सव्यसाचिना ।
उपकारमजानन्स कृतघ्न इति मे मतिः ॥ १५.४०.११ ॥
ખાંડવવનમાં સવ્યસાચીએ વ્યર્થ જ અગ્નિને તૃપ્ત કર્યો. ઉપકારને ન જાણનાર તે કૃતઘ્ન છે, એવો મારો મત છે.
15.40.12
यत्रादहत्स भगवान्मातरं सव्यसाचिनः ।
कृत्वा यो ब्राह्मणच्छद्म भिक्षार्थी समुपागतः ॥ १५.४०.१२ ॥
બ્રાહ્મણનો વેશ ધારણ કરીને, ભિક્ષા માગતા આવીને સવ્યસાચીની માતાને જેમણે બાળી નાખી, તે ભગવાન અગ્નિએ ત્યાં દહન કર્યું.
15.40.13
धिगग्निं धिक् च पार्थस्य विश्रुतां सत्यसन्धताम् ।
इदं कष्टतरं चान्यद्भगवन्प्रतिभाति मे ॥ १५.४०.१३ ॥
અગ્નિને ધિક્કાર! પાર્થની વિખ્યાત સત્યનિષ્ઠાને પણ ધિક્કાર! હે ભગવન્, આ અને બીજું મને વધુ કષ્ટદાયક લાગે છે.
15.40.14
वृथाऽग्निना समायोगो यदभूत्पृथिवीपतेः ।
तथा तपस्विनस्तस्य राजर्षेः कौरवस्य ह ॥ १५.४०.१४ ॥
પૃથ્વીપતિનો અગ્નિ સાથેનો જે સંયોગ થયો તે વ્યર્થ ગયો; તેમ જ તે તપસ્વી રાજર્ષિ કૌરવનો પણ.
15.40.15
कथमेवंविधो मृत्युः प्रशास्य पृथिवीमिमाम् ॥ १५.४०.१५ ॥
આ પૃથ્વી પર શાસન કરનારનું આવું મૃત્યુ કેમ થયું?
15.40.16
तिष्ठत्सु मन्त्रपूतेषु तस्याग्निषु महावने ।
वृथाऽग्निना समायुक्तो निष्ठां प्राप्तः पिता मम ॥ १५.४०.१६ ॥
તે મહાવનમાં મંત્રપૂત તેમના અગ્નિઓ ઊભા હતા ત્યારે મારા પિતા વ્યર્થ રીતે અગ્નિ સાથે જોડાઈને અંત પામ્યા.
15.40.17
मन्ये पृथा वेपमाना कृशा धमनिसंतता ।
हा तात धर्मराजेति मामाक्रन्दन्महाभये ॥ १५.४०.१७ ॥
ધ્રૂજતી, દુર્બળ અને નસોથી ભરેલી પૃથા મહાભયમાં 'હા તાત ધર્મરાજ!' એમ કહીને મને પોકારતી હશે, એવું હું માનું છું.
15.40.18
भीम पर्याप्नुहि भयादिति चैवाभिवाशती ।
समन्ततः परिक्षिप्ता माताऽभून्मे दवाग्निना ॥ १५.४०.१८ ॥
'હે ભીમ, ભયથી મને બચાવ!' એમ બોલાવતી, ચારે બાજુથી દાવાનળથી ઘેરાયેલી મારી માતા હતી.
15.40.19
सहदेवः प्रियस्तस्याः पुत्रेभ्योधिक एव तु ।
न चैनां मोक्षयामास वीरो माद्रवतीसुतः ॥ १५.४०.१९ ॥
સહદેવ તેને પોતાના પુત્રો કરતાં પણ વધારે પ્રિય હતો; પણ માદ્રવતીના તે વીર પુત્રે તેને છોડાવી નહોતી.
15.40.20
तच्छ्रुत्वा रुरुदुः सर्वे समालिङ्ग्य परस्परम् ।
पाण्डवाःक पञ्च दुःखार्ता भूतानीव युगक्षये ॥ १५.४०.२० ॥
તે સાંભળીને પાંચેય પાંડવો દુઃખથી પીડાઈને એકબીજાને આલિંગન આપી સૌ રડવા લાગ્યા, જાણે યુગના અંતે પ્રાણીઓ રડતા હોય.
15.40.21
तेषां तु पुरुषेन्द्राणां रुदतां रुदितस्वनः ।
प्रासादाभोगसंरुद्धे अन्वरौत्सीत्स रोदसी ॥ १५.४०.२१ ॥
તે પુરુષશ્રેષ્ઠોના રુદનનો અવાજ એ વિશાળ મહેલમાં રોકાઈને આકાશ અને પૃથ્વીને ગજાવી ગયો.