మహాభారతం · అధ్యాయం 15.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.40.1
तथा महात्मनस्तस्य तपस्युग्रे च तस्थुषः ।
अनाथस्येव निधनं तिष्ठत्स्वस्मासु बन्धुषु ॥ १५.४०.१ ॥
మహాత్ముడు ఘోర తపస్సులో నిలిచి ఉండగానే, మేము బంధువులు చూస్తుండగా అనాథలా ఆయన మరణం సంభవించింది.
15.40.2
दुर्विज्ञेया गतिर्ब्रह्मन्पुरुषाणां मतिर्मम ।
यत्र वैचित्रवीर्योसौ दग्ध एवं वनाग्निना ॥ १५.४०.२ ॥
బ్రహ్మన్, మనుషుల గతి తెలుసుకోవడం కష్టం అని నా అభిప్రాయం; విచిత్రవీర్యుని కుమారుడు అడవి మంటలో ఇలా దగ్ధమయ్యాడు.
15.40.3
यस्य पुत्रशतं श्रीमदभवद्बाहुशालिनः ।
नागायुतबलो राजा स दग्धो हि दवाग्निना ॥ १५.४०.३ ॥
వందమంది కుమారులు కలిగి, బాహుబలం గల, పదివేల ఏనుగుల బలం ఉన్న ఆ రాజు అడవి మంటలో దగ్ధమయ్యాడు.
15.40.4
यं पुरा पर्यवीजन्त तालवृन्तैर्वरस्त्रियः ।
तं गृध्राः पर्यवीजन्त दावाग्निपरिकालितम् ॥ १५.४०.४ ॥
గతంలో శ్రేష్ఠ స్త్రీలు తాటాకు విసనకర్రలతో ఎవరికి గాలి వీచారో, అతన్ని అడవి మంటలో కాలిపోయినట్లుగా గ్రద్దలు చుట్టుముట్టాయి.
15.40.5
सूतमागधसङ्घैश्च शयानो यः प्रबोध्यते ।
धरण्यां स नृपः शेते विकृष्टो गृध्रवायसैः ॥ १५.४०.५ ॥
సూతులు, మాగధులు గుంపులుగా మేల్కొలిపిన ఆ రాజు, ఇప్పుడు రాబందులు, కాకులు లాగగా నేలపై పడి ఉన్నాడు.
15.40.6
न च शोचामि गान्धारीं हतपुत्रां यशस्विनीम् ।
पतिलोकमनुप्राप्तां तथा भर्तृव्रते स्थिताम् ॥ १५.४०.६ ॥
పుత్రులను కోల్పోయిన యశస్విని గాంధారి గురించి నేను విచారించను; ఆమె పతిలోకాన్ని పొందింది, భర్తృవ్రతంలో స్థిరంగా ఉంది.
15.40.7
पृथामेव च शोचामि या पुत्रैश्वर्यमृद्धिमत् ।
उत्सृज्य् सुमहद्दीप्तं वनवासमरोचयत् ॥ १५.४०.७ ॥
పుత్రుల ఐశ్వర్యంతో, వైభవంతో నిండిన, అత్యంత తేజోవంతమైన రాజ్యాన్ని విడిచి వనవాసాన్ని ఎంచుకున్న పృథనే నేను శోకిస్తున్నాను.
15.40.8
धिग्राज्यमिदमस्माकं धिग्बलं धिक्पराक्रमम् ।
क्षत्रधर्मं च धिग्यस्मान्मृता जीवामहे वयम् ॥ १५.४०.८ ॥
మన ఈ రాజ్యానికి ధిక్కారం; మన బలానికి ధిక్కారం; మన పరాక్రమానికి ధిక్కారం; క్షత్రధర్మానికీ ధిక్కారం, ఎందుకంటే చచ్చిన వారిలా మనం ఇంకా బ్రతికి ఉన్నాము.
15.40.9
सुसूक्ष्मा किल लोकस्य गतिर्द्विजवरोत्तम ।
यत्समुत्सृज्य राज्यं सा वनवासमरोचयत् ॥ १५.४०.९ ॥
ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా, లోకగతి నిజంగా అత్యంత సూక్ష్మమైనది; ఆమె రాజ్యాన్ని విడిచి వనవాసాన్ని ఎంచుకుంది.
15.40.10
युधिष्ठिरस्य जननी भीमस्य विजयस्य च ।
अनाथवत्कथं दग्धा इति मुह्यामि चिन्तयन् ॥ १५.४०.१० ॥
యుధిష్ఠిరుని తల్లి, భీముని తల్లి, విజయుని తల్లి — అనాథలా ఆమె ఎలా దహించబడింది అని ఆలోచిస్తూ నేను మోహంలో పడుతున్నాను.
15.40.11
वृथा संतर्पितो वह्निः खाण्डवे सव्यसाचिना ।
उपकारमजानन्स कृतघ्न इति मे मतिः ॥ १५.४०.११ ॥
ఖాండవ వనంలో సవ్యసాచి వ్యర్థంగానే అగ్నిని తృప్తిపరిచాడు. ఉపకారాన్ని గ్రహించని అతడు కృతఘ్నుడని నా అభిప్రాయం.
15.40.12
यत्रादहत्स भगवान्मातरं सव्यसाचिनः ।
कृत्वा यो ब्राह्मणच्छद्म भिक्षार्थी समुपागतः ॥ १५.४०.१२ ॥
బ్రాహ్మణ వేషం ధరించి, భిక్షార్థిగా వచ్చి, సవ్యసాచి తల్లిని దహించిన ఆ భగవంతుడు అగ్ని అక్కడ దహించాడు.
15.40.13
धिगग्निं धिक् च पार्थस्य विश्रुतां सत्यसन्धताम् ।
इदं कष्टतरं चान्यद्भगवन्प्रतिभाति मे ॥ १५.४०.१३ ॥
అగ్నికి ధిక్కారం! పార్థుని ప్రసిద్ధ సత్యనిష్ఠకు కూడా ధిక్కారం! భగవాన్, ఇది, ఇంకా మరొకటి, నాకు మరింత కష్టంగా తోస్తోంది.
15.40.14
वृथाऽग्निना समायोगो यदभूत्पृथिवीपतेः ।
तथा तपस्विनस्तस्य राजर्षेः कौरवस्य ह ॥ १५.४०.१४ ॥
పృథ్వీపతికి అగ్నితో కలిగిన సంబంధం వ్యర్థమైంది; అలాగే ఆ తపస్వి రాజర్షి, కౌరవుడికీ అది వ్యర్థమైంది.
15.40.15
कथमेवंविधो मृत्युः प्रशास्य पृथिवीमिमाम् ॥ १५.४०.१५ ॥
ఈ పృథ్విని పాలించిన వానికి ఇటువంటి మరణం ఎలా సంభవించింది?
15.40.16
तिष्ठत्सु मन्त्रपूतेषु तस्याग्निषु महावने ।
वृथाऽग्निना समायुक्तो निष्ठां प्राप्तः पिता मम ॥ १५.४०.१६ ॥
ఆ మహావనంలో మంత్రపూతమైన అతని అగ్నులు నిలిచి ఉండగా, నా తండ్రి వ్యర్థంగా అగ్నితో కూడి అంతాన్ని పొందాడు.
15.40.17
मन्ये पृथा वेपमाना कृशा धमनिसंतता ।
हा तात धर्मराजेति मामाक्रन्दन्महाभये ॥ १५.४०.१७ ॥
వణుకుతూ, చిక్కి, నరాలు తేలిన పృథ, మహాభయంలో 'అయ్యో కుమారా, ధర్మరాజా!' అని నన్ను పిలుస్తూ ఏడ్చి ఉంటుందని నేను భావిస్తున్నాను.
15.40.18
भीम पर्याप्नुहि भयादिति चैवाभिवाशती ।
समन्ततः परिक्षिप्ता माताऽभून्मे दवाग्निना ॥ १५.४०.१८ ॥
'భీమా, భయం నుండి నన్ను రక్షించు!' అని పిలుస్తూ, అన్ని వైపులా అడవి అగ్నితో చుట్టుముట్టబడిన నా తల్లి ఉండెను.
15.40.19
सहदेवः प्रियस्तस्याः पुत्रेभ्योधिक एव तु ।
न चैनां मोक्षयामास वीरो माद्रवतीसुतः ॥ १५.४०.१९ ॥
సహదేవుడు ఆమెకు తన కుమారులకంటే కూడా ఎక్కువ ప్రియుడు; కాని మాద్రవతీ పుత్రుడైన ఆ వీరుడు ఆమెను విడిపించలేకపోయాడు.
15.40.20
तच्छ्रुत्वा रुरुदुः सर्वे समालिङ्ग्य परस्परम् ।
पाण्डवाःक पञ्च दुःखार्ता भूतानीव युगक्षये ॥ १५.४०.२० ॥
అది విని ఐదుగురు పాండవులూ దుఃఖార్తులై ఒకరినొకరు కౌగిలించుకొని అందరూ ఏడ్చారు; యుగాంతంలో ప్రాణులు ఏడ్చినట్లు.
15.40.21
तेषां तु पुरुषेन्द्राणां रुदतां रुदितस्वनः ।
प्रासादाभोगसंरुद्धे अन्वरौत्सीत्स रोदसी ॥ १५.४०.२१ ॥
ఆ పురుషశ్రేష్ఠులు ఏడ్చిన ధ్వని ఆ విశాల రాజభవనంలో అడ్డుకోబడి, ఆకాశాన్ని భూమిని ప్రతిధ్వనింపజేసింది.