ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 15.40
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.40.1
तथा महात्मनस्तस्य तपस्युग्रे च तस्थुषः ।
अनाथस्येव निधनं तिष्ठत्स्वस्मासु बन्धुषु ॥ १५.४०.१ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਕਠੋਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਬੰਧੂ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
15.40.2
दुर्विज्ञेया गतिर्ब्रह्मन्पुरुषाणां मतिर्मम ।
यत्र वैचित्रवीर्योसौ दग्ध एवं वनाग्निना ॥ १५.४०.२ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਸਮਝਣੀ ਔਖੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਤ ਹੈ; ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਗਿਆ।
15.40.3
यस्य पुत्रशतं श्रीमदभवद्बाहुशालिनः ।
नागायुतबलो राजा स दग्धो हि दवाग्निना ॥ १५.४०.३ ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਸੌ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਹੂਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਿਆ।
15.40.4
यं पुरा पर्यवीजन्त तालवृन्तैर्वरस्त्रियः ।
तं गृध्राः पर्यवीजन्त दावाग्निपरिकालितम् ॥ १५.४०.४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤਾੜ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਝੁਲਸਿਆ ਵੇਖ ਗਿਰਝਾਂ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮੰਡਰਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ।
15.40.5
सूतमागधसङ्घैश्च शयानो यः प्रबोध्यते ।
धरण्यां स नृपः शेते विकृष्टो गृध्रवायसैः ॥ १५.४०.५ ॥
ਸੂਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਗਧਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਹੁਣ ਗਿਰਝਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘਸੀਟਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ।
15.40.6
न च शोचामि गान्धारीं हतपुत्रां यशस्विनीम् ।
पतिलोकमनुप्राप्तां तथा भर्तृव्रते स्थिताम् ॥ १५.४०.६ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਵਾ ਚੁੱਕੀ ਯਸ਼ਸਵੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਲਈ ਮੈਂ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਹ ਪਤੀ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤੀਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ।
15.40.7
पृथामेव च शोचामि या पुत्रैश्वर्यमृद्धिमत् ।
उत्सृज्य् सुमहद्दीप्तं वनवासमरोचयत् ॥ १५.४०.७ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤਿ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਨਵਾਸ ਚੁਣਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਿਥਾ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਸੋਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
15.40.8
धिग्राज्यमिदमस्माकं धिग्बलं धिक्पराक्रमम् ।
क्षत्रधर्मं च धिग्यस्मान्मृता जीवामहे वयम् ॥ १५.४०.८ ॥
ਸਾਡੇ ਇਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ; ਸਾਡੇ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ; ਸਾਡੇ ਪਰਾਕਰਮ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ; ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿੱਕਾਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਰੇ ਹੋਇਆਂ ਵਾਂਗ ਵੀ ਅਸੀਂ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਾਂ।
15.40.9
सुसूक्ष्मा किल लोकस्य गतिर्द्विजवरोत्तम ।
यत्समुत्सृज्य राज्यं सा वनवासमरोचयत् ॥ १५.४०.९ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਗਤੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਬਨਵਾਸ ਚੁਣਿਆ।
15.40.10
युधिष्ठिरस्य जननी भीमस्य विजयस्य च ।
अनाथवत्कथं दग्धा इति मुह्यामि चिन्तयन् ॥ १५.४०.१० ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਦੀ ਮਾਤਾ — ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੜ ਗਈ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
15.40.11
वृथा संतर्पितो वह्निः खाण्डवे सव्यसाचिना ।
उपकारमजानन्स कृतघ्न इति मे मतिः ॥ १५.४०.११ ॥
ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਵਿੱਚ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਨੇ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਪਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਘਣ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
15.40.12
यत्रादहत्स भगवान्मातरं सव्यसाचिनः ।
कृत्वा यो ब्राह्मणच्छद्म भिक्षार्थी समुपागतः ॥ १५.४०.१२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਣ ਆ ਕੇ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਅਗਨੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਸਾੜਿਆ।
15.40.13
धिगग्निं धिक् च पार्थस्य विश्रुतां सत्यसन्धताम् ।
इदं कष्टतरं चान्यद्भगवन्प्रतिभाति मे ॥ १५.४०.१३ ॥
ਅੱਗ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ! ਪਾਰਥ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੱਚਨਿਸ਼ਠਾ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿੱਕਾਰ! ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦੁਖਦਾਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
15.40.14
वृथाऽग्निना समायोगो यदभूत्पृथिवीपतेः ।
तथा तपस्विनस्तस्य राजर्षेः कौरवस्य ह ॥ १५.४०.१४ ॥
ਪ੍ਰਿਥਵੀਪਤੀ ਦਾ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਜੋ ਸੰਯੋਗ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਗਿਆ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਰਾਜਰਸ਼ੀ ਕੌਰਵ ਦਾ ਵੀ।
15.40.15
कथमेवंविधो मृत्युः प्रशास्य पृथिवीमिमाम् ॥ १५.४०.१५ ॥
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?
15.40.16
तिष्ठत्सु मन्त्रपूतेषु तस्याग्निषु महावने ।
वृथाऽग्निना समायुक्तो निष्ठां प्राप्तः पिता मम ॥ १५.४०.१६ ॥
ਉਸ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਗਨੀਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਿਅਰਥ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
15.40.17
मन्ये पृथा वेपमाना कृशा धमनिसंतता ।
हा तात धर्मराजेति मामाक्रन्दन्महाभये ॥ १५.४०.१७ ॥
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੰਬਦੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪ੍ਰਿਥਾ ਮਹਾਂਭੈ ਵਿੱਚ 'ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਰਾਜ!' ਕਹਿੰਦੀ ਮੈਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।
15.40.18
भीम पर्याप्नुहि भयादिति चैवाभिवाशती ।
समन्ततः परिक्षिप्ता माताऽभून्मे दवाग्निना ॥ १५.४०.१८ ॥
'ਹੇ ਭੀਮ, ਭੈ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ!' ਇਹ ਆਖਦੀ ਪੁਕਾਰਦੀ, ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਸੀ।
15.40.19
सहदेवः प्रियस्तस्याः पुत्रेभ्योधिक एव तु ।
न चैनां मोक्षयामास वीरो माद्रवतीसुतः ॥ १५.४०.१९ ॥
ਸਹਦੇਵ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਸੀ; ਪਰ ਮਾਦ੍ਰਵਤੀ ਦੇ ਉਸ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ ਨਹੀਂ।
15.40.20
तच्छ्रुत्वा रुरुदुः सर्वे समालिङ्ग्य परस्परम् ।
पाण्डवाःक पञ्च दुःखार्ता भूतानीव युगक्षये ॥ १५.४०.२० ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪੰਜੇ ਪਾਂਡਵ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰੋਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਰੋਂਦੇ ਹੋਣ।
15.40.21
तेषां तु पुरुषेन्द्राणां रुदतां रुदितस्वनः ।
प्रासादाभोगसंरुद्धे अन्वरौत्सीत्स रोदसी ॥ १५.४०.२१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰੁਕ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਗਈ।