ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 15.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.6.1
ततो राज्ञाऽभ्यनुज्ञातो धृतराष्ट्रो महामनाः ।
ययौ स्वभवनं राजा गान्धार्याऽनुगतस्तदा ॥ १५.६.१ ॥
ಆಗ ರಾಜನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಮಹಾಮನಸ್ಕ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಹೋದನು; ಆಗ ಗಾಂಧಾರಿ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು.
15.6.2
मन्दप्राणगतिर्धामान्कृच्छ्रादिव समुद्वहन् ।
पदानि स महीपालो जीर्णो गजपतिर्यथा ॥ १५.६.२ ॥
ನಿಧಾನ ಉಸಿರು ಮತ್ತು ನಡಿಗೆಯ ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ರಾಜನು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾ, ವೃದ್ಧ ಗಜರಾಜನಂತೆ ನಡೆದನು.
15.6.3
तमन्वगच्छद्विदुरो विद्वान्सूतश्च संजयः ।
स चापि परमेष्वासः कृपः सारद्वतस्तथा ॥ १५.६.३ ॥
ಅವನನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸ ವಿದುರನೂ, ಸೂತ ಸಂಜಯನೂ ಅನುಸರಿಸಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಪರಮ ಬಿಲ್ಲುಗಾರ ಶಾರದ್ವತ ಕೃಪನೂ ಅನುಸರಿಸಿದನು.
15.6.4
स प्रविश्य गृहं राजा कृतपूर्वाह्णिकक्रियः ।
तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठानाहारमकरोत्तदा ॥ १५.६.४ ॥
ಆ ರಾಜನು ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪೂರ್ವಾಹ್ನ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ಆಗ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದನು.
15.6.5
गान्धारी चैव धर्मज्ञा कुन्त्या सह मनस्विनी ।
वधूभिरुपचारेणि पूजिताऽभुङ्क्त भारत ॥ १५.६.५ ॥
ಧರ್ಮ ತಿಳಿದ ಮನಸ್ವಿನಿ ಗಾಂಧಾರಿಯೂ ಕುಂತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸೊಸೆಯರಿಂದ ಸೇವೆಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಓ ಭಾರತ, ಊಟ ಮಾಡಿದಳು.
15.6.6
कृताहारं कृताहाराः सर्वे ते विदुरादयः ।
पाण्डवाश्च कुरुश्रेष्ठमुपातिष्ठन्त तं नृपम् ॥ १५.६.६ ॥
ಊಟ ಮುಗಿಸಿದ ಅವರೆಲ್ಲರು — ವಿದುರ ಮೊದಲಾದವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರೂ — ಆ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನ ಸೇವೆಗೆ ಹಾಜರಾದರು.
15.6.7
ततोऽब्रवीन्महाराजः कुन्तीपुत्रमुपह्वरे ।
निषण्णं पाणिना पृष्ठे संस्पृशन्नंबिकासुतः ॥ १५.६.७ ॥
ಆಗ ಮಹಾರಾಜನು, ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗನು, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕುಂತೀಪುತ್ರನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು, ಅವನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತ.
15.6.8
अप्रमादस्त्वया कार्यः सर्वथा कुरुनन्दन ।
अष्टाङ्गे राजशार्दूल राज्ये धर्मपुरस्कृते ॥ १५.६.८ ॥
ಕುರುನಂದನ, ನೀನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಬೇಕು. ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ.
15.6.9
तत्तु शक्यं महाराज रक्षितुं पाण्डुनन्दन ।
राज्यं धर्मेण कौन्तेय विद्वानसि निबोध तत् ॥ १५.६.९ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ಪಾಂಡುನಂದನ, ಆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಕೌಂತೇಯ, ಧರ್ಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ನೀನು ವಿದ್ವಾಂಸ, ಅದನ್ನು ಅರಿ.
15.6.10
विद्यावृद्धान्सदैव त्वमुपासीथा युधिष्ठिर ।
शृणुयास्ते च यद्ब्रूयुः कुर्याश्चैवाविचारयन् ॥ १५.६.१० ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸದಾ ನೀನು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು, ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡು.
15.6.11
प्रातरुस्थाय तान्राजन्पूजयित्वा यथाविधि ।
कृत्यकाले समुत्पन्ने पृच्छेथाः कार्यमात्मनः ॥ १५.६.११ ॥
ರಾಜ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಅವರನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿ, ಕಾರ್ಯಕಾಲ ಬಂದಾಗ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರನ್ನು ಕೇಳು.
15.6.12
ते तु सम्मानिता राजंस्त्वया लोकहितार्थिना ।
प्रवक्ष्यन्ति हितं तात सर्वथा तव भारत ॥ १५.६.१२ ॥
ರಾಜ, ಲೋಕಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ ನಿನ್ನಿಂದ ಗೌರವಿತರಾದ ಅವರು, ತಾತ, ಭಾರತ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹಿತವಾದುದನ್ನು ಹೇಳುವರು.
15.6.13
इन्द्रियाणि च सर्वाणि वाजिवत्परिपालय ।
हितायैव भविष्यन्ति रक्षितं द्रविणं यथा ॥ १५.६.१३ ॥
ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸು. ರಕ್ಷಿತ ಧನದಂತೆ ಅವು ನಿನಗೆ ಹಿತವಾಗುವವು.
15.6.14
अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्शुचीन् ।
दान्तान्कर्मसु सर्वेषु मुख्यान्मुख्येषु योजयेः ॥ १५.६.१४ ॥
ತಂದೆ, ತಾತರ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದ, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮೀರಿದ, ಶುದ್ಧರಾದ, ಸಂಯಮಿಗಳಾದ ಅಮಾತ್ಯರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸು.
15.6.15
चारयेथाश्च सततं चारैरविदितः परैः ।
परीक्षितैर्बहुविधैः स्वराष्ट्रेषु परेषु च ॥ १५.६.१५ ॥
ಇತರರಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ, ಹಲವು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿತ ಗೂಢಚಾರರನ್ನು ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೂ ಶತ್ರುರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಸದಾ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡು.
15.6.16
पुरं च ते सुगुप्तं स्याद्दृढप्राकारतोरणम् ।
अट्टाट्टालकसम्बाधं षट्पदं सर्वतो दिशम् ॥ १५.६.१६ ॥
ನಿನ್ನ ನಗರವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿ. ದೃಢವಾದ ಪ್ರಾಕಾರ ಮತ್ತು ತೋರಣಗಳಿಂದ, ಕಾವಲು ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ಬುರುಜುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಭುಜ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿರಲಿ.
15.6.17
तस्य द्वाराणि सर्वाणि पर्याप्तानि बृहन्ति च ।
सर्वतः सुविभक्तानि यन्त्रैरारक्षितानि च ॥ १५.६.१७ ॥
ಅದರ ಎಲ್ಲ ದ್ವಾರಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿರಲಿ, ದೊಡ್ಡವಾಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರಲಿ, ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲಿ.
15.6.18
पुरुषैरलमर्थस्ते विदितैः कुलशीलतः ।
आत्मा च रक्ष्यः सततं भोजनादिषु भारत।
विहाराहारकालेषु माल्यशय्यासनेषु च ॥ १५.६.१८ ॥
ಕುಲ ಮತ್ತು ನಡತೆ ತಿಳಿದ ಜನರು ನಿನಗೆ ಸಾಕು. ಭಾರತನೇ, ಭೋಜನಾದಿಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಹಾರ-ಆಹಾರದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಲೆ, ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
15.6.19
स्त्रियश्च ते सुगुप्ताः स्युर्वृद्धैराप्तैरधिष्ठिताः ।
शीलवद्भिः कुलीनैश्च विद्वद्भिश्च युधिष्ठिर ॥ १५.६.१९ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ನಿನ್ನ ಸ್ತ್ರೀಯರು ವೃದ್ಧರು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರು, ಶೀಲವಂತರು, ಕುಲೀನರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತರಾಗಿರಲಿ.
15.6.20
मन्त्रिणिश्चैव कुर्वीथा द्विजान्विद्याविशारदान् ।
विनीतांश्च कुलीनांश्च धर्मार्थकुशलानृजून् ॥ १५.६.२० ॥
ನೀನು ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ ದ್ವಿಜರನ್ನು, ವಿನೀತರನ್ನು, ಕುಲೀನರನ್ನು, ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಕುಶಲರನ್ನು, ಸರಳ ಸ್ವಭಾವದವರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.
15.6.21
तैः सार्धं मन्त्रयेथास्त्वं नात्यर्थं बहुभिःक सह ।
समस्तैरपि च व्यस्तैर्व्यपदेशेन केनचित् ॥ १५.६.२१ ॥
ಅವರೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಸಮಾಲೋಚಿಸಬೇಕು, ಆದರೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲ; ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಯಾವುದೋ ನೆಪದಲ್ಲಿ.
15.6.22
सुसंवृतं मन्त्रगृहं स्थलं चारुह्य मन्त्रयेः ।
अरण्ये निःशलाके वा न च रात्रौ कथञ्चन ॥ १५.६.२२ ॥
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂತ್ರಗೃಹದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಏರಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ಯಾರೂ ಕೇಳದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ. ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಾಲೋಚಿಸಬಾರದು.
15.6.23
वानराः पक्षिणश्चैव ये मनुष्यानुकारिणः ।
सर्वे मन्त्रगृहे वर्ज्या ये चापि जडपङ्गवः ॥ १५.६.२३ ॥
ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಕಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮೂರ್ಖರು ಮತ್ತು ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವರು—ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಮಂತ್ರಗೃಹದಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕು.
15.6.24
मन्त्रभेदे हि ये दोषा भन्ति पृथिवीक्षिताम् ।
न ते शक्याः समाधातुं कथञ्चिदिति मे मतिः ॥ १५.६.२४ ॥
ಮಂತ್ರ ರಹಸ್ಯ ಬಯಲಾದರೆ ರಾಜರಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದು—ಇದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
15.6.25
दोषांश्च मन्त्रभेदस्य ब्रूयास्त्वं मन्त्रिमण्डले ।
अभेदे च गुणा राजन्पुनःपुनररिंदम ॥ १५.६.२५ ॥
ರಾಜನೇ, ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಮಂತ್ರಣ ಬಹಿರಂಗವಾಗುವುದರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೀನು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಬೇಕು, ಶತ್ರುದಮನನೇ.
15.6.26
पौरजानपदानां च शौचशौचे युधिष्ठिर ।
यथा स्याद्विदितं राजंस्तथा कार्यं कुरूद्वह ॥ १५.६.२६ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳ ಶುದ್ಧ-ಅಶುದ್ಧ ನಡತೆ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
15.6.27
व्यवहारश्च ते राजन्नित्यमाप्तैरधिष्ठितः ।
योज्यस्तुष्टैर्हितै राजन्नित्यं चारैरनुष्ठितः ॥ १५.६.२७ ॥
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ನಂಬಿಕಸ್ಥರಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು; ತೃಪ್ತರೂ ಹಿತಚಿಂತಕರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೇಮಿತರಾಗಬೇಕು; ರಾಜನೇ, ಗೂಢಚಾರರಿಂದ ಸದಾ ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯಬೇಕು.
15.6.28
परिमाणं विदित्वा च दण्डं दण्ड्येषु भारत ।
प्रणयेयुर्यथान्यायं पुरुषास्ते युधिष्ठिर ॥ १५.६.२८ ॥
ಭಾರತ, ದಂಡದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿದು, ದಂಡನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾದವರ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರ ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಿ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.
15.6.29
आदानरुचयश्चैव परदाराभिमर्शिनः ।
उग्रदण्डिप्रधानाश्च मिथ्याव्याहारिणस्तथा ॥ १५.६.२९ ॥
ಇತರರ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯುಳ್ಳವರು, ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವವರು, ಅತಿಕಠೋರ ದಂಡನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಗುವವರು, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವವರು ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ (ದಂಡನೀಯರು).
15.6.30
आक्रोष्टारश्च लुब्धाश्च हर्तारः साहसप्रियाः ।
सभाविहारभेत्तारो वर्णानां च प्रदूषकाः।
हिरण्यदण्ड्या वध्याश्च कर्तव्या देशकालतः ॥ १५.६.३० ॥
ನಿಂದಿಸುವವರು, ಲೋಭಿಗಳು, ಕಳ್ಳರು-ದರೋಡೆಕೋರರು, ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಿಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರು, ಸಭೆಯ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸುವವರು, ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವವರು — ಇವರನ್ನು ದೇಶ-ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಚಿನ್ನದ ದಂಡದಿಂದ ದಂಡಿಸಬೇಕು, ಕೆಲವರನ್ನು ವಧಿಸಬೇಕು ಕೂಡ.
15.6.31
अवरोधभूमौ भृत्यैश्च पानं सह विवर्जयेत् ।
आक्रोशन्त्यनुमत्तास्ते कलत्रं वाऽपि गृह्णते ॥ १५.६.३१ ॥
ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಬಾರದು. ಮತ್ತರಾಗಿ ಅವರು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಪತ್ನಿಯನ್ನೂ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
15.6.32
जिघांसन्त्यपि शस्त्रेण नष्टाः क्रीडन्ति चोत्कटाः ।
नानाक्षेपा व्याहरन्ति गम्यागम्यं न जानते ॥ १५.६.३२ ॥
ಬುದ್ಧಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಡಕವಿಲ್ಲದವರಾಗಿ ಅವರು ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಕೊಲ್ಲಲೂ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಹಲವು ನಿಂದೆಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಗಮ್ಯಾಗಮ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯರು.
15.6.33
अतिपानेनि राजाऽपि सर्वं कोशं विनाशयेत् ।
वितरेद्गायकेभ्यश्च वृथा च द्रव्यसञ्चयम् ॥ १५.६.३३ ॥
ಅತಿಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ರಾಜನೂ ಎಲ್ಲಾ ಭಂಡಾರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಗಾಯಕರಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಧನವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ.
15.6.34
शब्दमात्मनि दोषांश्च पिबेदेकश्च जायया ।
युक्त्या प्रकाशमयति सुवीर्यस्यि विवृद्धये ॥ १५.६.३४ ॥
ತನ್ನೊಳಗಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟು, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು, ಆ ಪರಾಕ್ರಮಿಯ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ.
15.6.35
प्रातरेव हि पश्यथा ये कुर्युः प्रियकर्म ते ।
अलङ्कारमथो भोज्यमत ऊर्ध्वं समाचरेः ॥ १५.६.३५ ॥
ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ಪ್ರಿಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ನೀನು ನೋಡಬೇಕು. ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಊಟವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು.
15.6.36
पश्येथाश्चि ततो योधान्सदा त्वं प्रतिहर्षयन् ।
दूतानां च चराणां च प्रदोषस्ते सदा भवेत् ॥ १५.६.३६ ॥
ನಂತರ ನೀನು ಯೋಧರನ್ನು ನೋಡಿ ಸದಾ ಅವರನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ದೂತರು ಮತ್ತು ಗೂಢಚಾರರ ಸಂಜೆಯ ವರದಿ ನಿನಗೆ ಸದಾ ದೊರೆಯಬೇಕು.
15.6.37
सदा चापररात्रान्ते भवेत्कार्यार्थनिर्णयः ।
मध्यरात्रे विहारस्ते मध्याह्ने च सदा भवेत् ॥ १५.६.३७ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ರಾತ್ರಿಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿರಲಿ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ವಿಹಾರವಿರಲಿ; ಮಧ್ಯಾಹ್ನವೂ ಸದಾ ಹಾಗೆಯೇ ಇರಲಿ.
15.6.38
सर्वे त्वौपयिकाः कालाः कार्याणां भरतर्षभ ।
तथैवालङ्कृतः काले तिष्ठिथा भूरिदक्षिणः ॥ १५.६.३८ ॥
ಭರತರ್ಷಭನೇ, ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾಲಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾದವೇ. ಅಂತೆಯೇ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ, ಹೇರಳ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡುವವನಾಗಿ ನೀನು ನಿಂತಿರಬೇಕು.
15.6.39
न विद्राव्य च तिष्ठेत परिहार्य विभूषणम् ।
प्रयोज्यं सर्वदैवेह मङ्गल्यं पापनाशनम् ॥ १५.६.३९ ॥
ಅದನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲಬಾರದು; ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದ ಆಭರಣವನ್ನೂ ಧರಿಸಬಾರದು. ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಂಗಳಕರವಾದ, ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಆಭರಣವನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕು.
15.6.40
चक्रवत्तात कार्याणां पर्यायो दृश्यते सदा ।
कोशस्य निचये यत्नं कुर्वीथा न्यायतः सदा।
विविधस्य महाराज विपरीतं विवर्जयेः ॥ १५.६.४० ॥
ಮಗನೇ, ಕಾರ್ಯಗಳ ಸರದಿ ಸದಾ ಚಕ್ರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಖಜಾನೆ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸು. ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಾನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು.
15.6.41
चारैर्विदित्वा शत्रूंश्च ये राज्ञामन्तरैषिणः ।
तानाप्तैः पुरुषैर्दूराद्धातयेथा नराधिप ॥ १५.६.४१ ॥
ಗೂಢಚಾರರ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದು, ರಾಜರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಹುಡುಕುವ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು, ವಿಶ್ವಸ್ತ ಮನುಷ್ಯರ ಮೂಲಕ ದೂರದಿಂದಲೇ ಕೊಲ್ಲಿಸು, ನರಾಧಿಪನೇ.
15.6.42
कर्म दृष्ट्वाऽथ भृत्यांस्त्वं वरयेथाः कुरूद्वह ।
कारयेथाश्च कर्माणि युक्तायुक्तैरधिष्ठितैः ॥ १५.६.४२ ॥
ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನಂತರ ಸೇವಕರನ್ನು ನೀನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡು; ಯೋಗ್ಯ-ಅಯೋಗ್ಯವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವವರಿಂದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸು.
15.6.43
सेनाप्राणेता च भवेत्तव तात दृढव्रतः ।
शूरः क्लेशसहश्चैव हितो भक्तश्च पूरुषः ॥ १५.६.४३ ॥
ನಿನ್ನ ಸೇನಾಪತಿ ದೃಢವ್ರತನೂ, ಶೂರನೂ, ಕಷ್ಟ ಸಹಿಷ್ಣುವೂ, ಹಿತೈಷಿಯೂ, ಭಕ್ತನೂ ಆದ ಪುರುಷನಾಗಿರಬೇಕು, ಮಗನೇ.
15.6.44
सर्वे जनपदाश्चैव तव कर्माणि पाण्डव ।
गोवद्रासभवच्चैव कुर्युर्ये व्यवहारिणः ॥ १५.६.४४ ॥
ಪಾಂಡವನೇ, ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ, ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೂ ಹಸು ಮತ್ತು ಕತ್ತೆಗಳಂತೆ ನಿನ್ನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
15.6.45
स्वरन्ध्रं पररन्ध्रं च स्वेषु चैव परेषु च ।
उपलक्षयितव्यं ते नित्यमेव युधिष्ठिर ॥ १५.६.४५ ॥
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು, ಸ್ವಜನರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿ, ಸದಾ ಗಮನಿಸಿ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು.
15.6.46
देशजाश्चैव पुरुषा विक्रान्ताः स्वेषु कर्मसु ।
यात्राभिरनुरूपाभिरनुग्राह्या हितास्त्वया ॥ १५.६.४६ ॥
ನಿನ್ನ ಸ್ವದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಪುರುಷರನ್ನು, ಅವರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆಗಳಿಂದ ನೀನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಅವರು ನಿನಗೆ ಹಿತೈಷಿಗಳು.
15.6.47
गुणार्थिनां गुणः कार्यो विदुषा वै जनाधिप ।
अविचार्याश्च ते ते स्युरचला इव नित्यशः ॥ १५.६.४७ ॥
ಜನಾಧಿಪನೇ, ವಿದ್ವಾಂಸನು ಗುಣವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಗುಣಫಲವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಪರೀಕ್ಷಿಸದೆ ಬಿಡದೆ, ಅವರು ಸದಾ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅಚಲರಾಗಿರಬೇಕು.