ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 15.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.6.1
ततो राज्ञाऽभ्यनुज्ञातो धृतराष्ट्रो महामनाः ।
ययौ स्वभवनं राजा गान्धार्याऽनुगतस्तदा ॥ १५.६.१ ॥
ତା'ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ମହାମନା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜ ଭବନକୁ ଗଲେ; ସେତେବେଳେ ଗାନ୍ଧାରୀ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଯାଉଥିଲେ।
15.6.2
मन्दप्राणगतिर्धामान्कृच्छ्रादिव समुद्वहन् ।
पदानि स महीपालो जीर्णो गजपतिर्यथा ॥ १५.६.२ ॥
ମନ୍ଦ ଶ୍ୱାସ ଓ ମନ୍ଥର ଗତିର ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜା, ବୃଦ୍ଧ ଗଜରାଜ ପରି କଷ୍ଟରେ ପାଦ ଉଠାଇ ଚାଲିଲେ।
15.6.3
तमन्वगच्छद्विदुरो विद्वान्सूतश्च संजयः ।
स चापि परमेष्वासः कृपः सारद्वतस्तथा ॥ १५.६.३ ॥
ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ୱାନ ବିଦୁର ଓ ସୂତ ସଞ୍ଜୟ ଅନୁସରଣ କଲେ; ସେହିପରି ପରମ ଧନୁର୍ଧର ଶାରଦ୍ୱତ କୃପ ମଧ୍ୟ।
15.6.4
स प्रविश्य गृहं राजा कृतपूर्वाह्णिकक्रियः ।
तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठानाहारमकरोत्तदा ॥ १५.६.४ ॥
ସେ ରାଜା ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପୂର୍ବାହ୍ନ କର୍ମ ସାରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରି ସେତେବେଳେ ଭୋଜନ କଲେ।
15.6.5
गान्धारी चैव धर्मज्ञा कुन्त्या सह मनस्विनी ।
वधूभिरुपचारेणि पूजिताऽभुङ्क्त भारत ॥ १५.६.५ ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞା ମନସ୍ୱିନୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ, ବଧୂମାନଙ୍କ ସେବାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ହେ ଭାରତ, ଭୋଜନ କଲେ।
15.6.6
कृताहारं कृताहाराः सर्वे ते विदुरादयः ।
पाण्डवाश्च कुरुश्रेष्ठमुपातिष्ठन्त तं नृपम् ॥ १५.६.६ ॥
ଭୋଜନ ସାରି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ — ବିଦୁର ପ୍ରଭୃତି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ — ସେହି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
15.6.7
ततोऽब्रवीन्महाराजः कुन्तीपुत्रमुपह्वरे ।
निषण्णं पाणिना पृष्ठे संस्पृशन्नंबिकासुतः ॥ १५.६.७ ॥
ତା'ପରେ ମହାରାଜ, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକାନ୍ତରେ ବସିଥିବା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ସହ କଥା ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ହାତ ବୁଲାଇ।
15.6.8
अप्रमादस्त्वया कार्यः सर्वथा कुरुनन्दन ।
अष्टाङ्गे राजशार्दूल राज्ये धर्मपुरस्कृते ॥ १५.६.८ ॥
ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ତୁମେ ସବୁଥିରେ ସତର୍କ ରହିବା ଉଚିତ। ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ଧର୍ମକୁ ଆଗରେ ରଖୁଥିବା ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟରେ।
15.6.9
तत्तु शक्यं महाराज रक्षितुं पाण्डुनन्दन ।
राज्यं धर्मेण कौन्तेय विद्वानसि निबोध तत् ॥ १५.६.९ ॥
ମହାରାଜ, ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ସେ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷା କରିବା ସମ୍ଭବ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ବିଦ୍ୱାନ, ତାହା ବୁଝ।
15.6.10
विद्यावृद्धान्सदैव त्वमुपासीथा युधिष्ठिर ।
शृणुयास्ते च यद्ब्रूयुः कुर्याश्चैवाविचारयन् ॥ १५.६.१० ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବିଦ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ସର୍ବଦା ସେବା କର। ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣ, ଓ ସେମାନେ ଯାହା କହିବେ ବିଚାର ନ କରି ତାହା କର।
15.6.11
प्रातरुस्थाय तान्राजन्पूजयित्वा यथाविधि ।
कृत्यकाले समुत्पन्ने पृच्छेथाः कार्यमात्मनः ॥ १५.६.११ ॥
ହେ ରାଜନ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ବିଧି ଅନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଆସିଲେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାର।
15.6.12
ते तु सम्मानिता राजंस्त्वया लोकहितार्थिना ।
प्रवक्ष्यन्ति हितं तात सर्वथा तव भारत ॥ १५.६.१२ ॥
ହେ ରାଜନ, ଲୋକହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସେମାନେ, ହେ ତାତ, ହେ ଭାରତ, ତୁମ ପାଇଁ ସର୍ବଥା ହିତକର କଥା କହିବେ।
15.6.13
इन्द्रियाणि च सर्वाणि वाजिवत्परिपालय ।
हितायैव भविष्यन्ति रक्षितं द्रविणं यथा ॥ १५.६.१३ ॥
ତୁମ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଘୋଡ଼ା ପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖ। ସୁରକ୍ଷିତ ଧନ ପରି ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ହିତ ପାଇଁ ହେବେ।
15.6.14
अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्शुचीन् ।
दान्तान्कर्मसु सर्वेषु मुख्यान्मुख्येषु योजयेः ॥ १५.६.१४ ॥
ପିତା ଓ ପିତାମହଙ୍କ ସମୟରୁ ଆସୁଥିବା, ସନ୍ଦେହଠାରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଯମୀ ଅମାତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ପଦରେ ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କର।
15.6.15
चारयेथाश्च सततं चारैरविदितः परैः ।
परीक्षितैर्बहुविधैः स्वराष्ट्रेषु परेषु च ॥ १५.६.१५ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଜ୍ଞାତରେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ପରୀକ୍ଷିତ ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କୁ ତୁମ ରାଜ୍ୟରେ ଓ ଶତ୍ରୁ ରାଜ୍ୟରେ ସର୍ବଦା ବୁଲାଅ।
15.6.16
पुरं च ते सुगुप्तं स्याद्दृढप्राकारतोरणम् ।
अट्टाट्टालकसम्बाधं षट्पदं सर्वतो दिशम् ॥ १५.६.१६ ॥
ତୁମ ନଗର ଭଲଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉ। ଦୃଢ଼ ପ୍ରାକାର ଓ ତୋରଣ ଥାଉ, ଅଟ୍ଟାଳିକା ଓ ବୁରୁଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ଚାରିଦିଗରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଯୋଜନା ଥାଉ।
15.6.17
तस्य द्वाराणि सर्वाणि पर्याप्तानि बृहन्ति च ।
सर्वतः सुविभक्तानि यन्त्रैरारक्षितानि च ॥ १५.६.१७ ॥
ଏହାର ସବୁ ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଓ ବଡ଼ ହେଉ, ଚାରିଦିଗରେ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଉ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହେଉ।
15.6.18
पुरुषैरलमर्थस्ते विदितैः कुलशीलतः ।
आत्मा च रक्ष्यः सततं भोजनादिषु भारत।
विहाराहारकालेषु माल्यशय्यासनेषु च ॥ १५.६.१८ ॥
କୁଳ ଓ ଆଚରଣ ଜଣାଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ। ହେ ଭାରତ, ଭୋଜନାଦିରେ, ବିହାର ଓ ଆହାର ସମୟରେ, ମାଳା, ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।
15.6.19
स्त्रियश्च ते सुगुप्ताः स्युर्वृद्धैराप्तैरधिष्ठिताः ।
शीलवद्भिः कुलीनैश्च विद्वद्भिश्च युधिष्ठिर ॥ १५.६.१९ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବୃଦ୍ଧ, ବିଶ୍ୱସ୍ତ, ଶୀଳବାନ, କୁଳୀନ ଓ ବିଦ୍ୱାନ ଲୋକଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଭଲ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତୁ।
15.6.20
मन्त्रिणिश्चैव कुर्वीथा द्विजान्विद्याविशारदान् ।
विनीतांश्च कुलीनांश्च धर्मार्थकुशलानृजून् ॥ १५.६.२० ॥
ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରୀ ରୂପେ ବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଦ୍ୱିଜ, ବିନୟୀ, କୁଳୀନ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ କୁଶଳୀ ଏବଂ ସରଳ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
15.6.21
तैः सार्धं मन्त्रयेथास्त्वं नात्यर्थं बहुभिःक सह ।
समस्तैरपि च व्यस्तैर्व्यपदेशेन केनचित् ॥ १५.६.२१ ॥
ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ନୁହେଁ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କିମ୍ବା ପୃଥକ ଭାବେ, କୌଣସି ବାହାନାରେ।
15.6.22
सुसंवृतं मन्त्रगृहं स्थलं चारुह्य मन्त्रयेः ।
अरण्ये निःशलाके वा न च रात्रौ कथञ्चन ॥ १५.६.२२ ॥
ଅତି ସୁରକ୍ଷିତ ମନ୍ତ୍ରଗୃହରେ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଚଢ଼ି ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଅରଣ୍ୟରେ କେହି ଶୁଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ରାତିରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ନୁହେଁ।
15.6.23
वानराः पक्षिणश्चैव ये मनुष्यानुकारिणः ।
सर्वे मन्त्रगृहे वर्ज्या ये चापि जडपङ्गवः ॥ १५.६.२३ ॥
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅନୁକରଣକାରୀ ବାନର ଓ ପକ୍ଷୀ, ଏବଂ ମୂର୍ଖ ଓ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଲୋକ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରଗୃହରୁ ବର୍ଜିତ ହେବା ଉଚିତ।
15.6.24
मन्त्रभेदे हि ये दोषा भन्ति पृथिवीक्षिताम् ।
न ते शक्याः समाधातुं कथञ्चिदिति मे मतिः ॥ १५.६.२४ ॥
ମନ୍ତ୍ରଭେଦ ହେଲେ ରାଜାମାନଙ୍କର ଯେଉଁ ଦୋଷ ଉପୁଜେ, ତାହା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସଂଶୋଧନ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ—ଏହା ମୋର ମତ।
15.6.25
दोषांश्च मन्त्रभेदस्य ब्रूयास्त्वं मन्त्रिमण्डले ।
अभेदे च गुणा राजन्पुनःपुनररिंदम ॥ १५.६.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳୀରେ ଗୋପନ ମନ୍ତ୍ରଣା ପ୍ରକାଶ ପାଇବାର ଦୋଷ ଏବଂ ତାହା ଗୋପନ ରଖିବାର ଗୁଣ ତୁମେ ବାରମ୍ବାର କହିବ, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ।
15.6.26
पौरजानपदानां च शौचशौचे युधिष्ठिर ।
यथा स्याद्विदितं राजंस्तथा कार्यं कुरूद्वह ॥ १५.६.२६ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ନଗରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧ-ଅଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣ କିପରି ଅଛି ତାହା ଭଲ ଭାବେ ଜାଣି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଥିନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
15.6.27
व्यवहारश्च ते राजन्नित्यमाप्तैरधिष्ठितः ।
योज्यस्तुष्टैर्हितै राजन्नित्यं चारैरनुष्ठितः ॥ १५.६.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ତୁମର ଶାସନ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ସର୍ବଦା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ରହିବା ଉଚିତ୍; ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ହିତୈଷୀ ଲୋକ ସେଥିରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବେ; ହେ ରାଜନ୍, ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାହା ସର୍ବଦା ଅନୁସରଣ ହେବ।
15.6.28
परिमाणं विदित्वा च दण्डं दण्ड्येषु भारत ।
प्रणयेयुर्यथान्यायं पुरुषास्ते युधिष्ठिर ॥ १५.६.२८ ॥
ହେ ଭାରତ, ଦଣ୍ଡର ପରିମାଣ ଜାଣି, ଦଣ୍ଡନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ତୁମ ଲୋକମାନେ ଦଣ୍ଡ ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତୁ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
15.6.29
आदानरुचयश्चैव परदाराभिमर्शिनः ।
उग्रदण्डिप्रधानाश्च मिथ्याव्याहारिणस्तथा ॥ १५.६.२९ ॥
ଯେଉଁମାନେ ପରର ବସ୍ତୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ଯେଉଁମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅତି କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହିପରି (ଦଣ୍ଡନୀୟ)।
15.6.30
आक्रोष्टारश्च लुब्धाश्च हर्तारः साहसप्रियाः ।
सभाविहारभेत्तारो वर्णानां च प्रदूषकाः।
हिरण्यदण्ड्या वध्याश्च कर्तव्या देशकालतः ॥ १५.६.३० ॥
ଯେଉଁମାନେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଲୋଭୀ, ଚୋର-ଡକାୟତ, ହିଂସାପ୍ରିୟ, ସଭାର ଶାନ୍ତି ଭଙ୍ଗକାରୀ, ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କୁ ଦୂଷିତକାରୀ — ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଶ-କାଳ ଅନୁସାରେ ସୁନା ଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ କେତେକଙ୍କୁ ବଧ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
15.6.31
अवरोधभूमौ भृत्यैश्च पानं सह विवर्जयेत् ।
आक्रोशन्त्यनुमत्तास्ते कलत्रं वाऽपि गृह्णते ॥ १५.६.३१ ॥
ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମଦ୍ୟପାନ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ମତ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଗାଳି ଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧରନ୍ତି।
15.6.32
जिघांसन्त्यपि शस्त्रेण नष्टाः क्रीडन्ति चोत्कटाः ।
नानाक्षेपा व्याहरन्ति गम्यागम्यं न जानते ॥ १५.६.३२ ॥
ବୁଦ୍ଧି ହରାଇ ଉଦ୍ଧତ ହୋଇ ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମାରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ଖେଳନ୍ତି। ନାନା ପ୍ରକାର ଅଭିଯୋଗ କହନ୍ତି, ଗମ୍ୟାଗମ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
15.6.33
अतिपानेनि राजाऽपि सर्वं कोशं विनाशयेत् ।
वितरेद्गायकेभ्यश्च वृथा च द्रव्यसञ्चयम् ॥ १५.६.३३ ॥
ଅତି ମଦ୍ୟପାନ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କୋଷ ବିନାଶ କରନ୍ତି। ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ବୃଥା ଧନସଞ୍ଚୟ ବିତରଣ କରନ୍ତି।
15.6.34
शब्दमात्मनि दोषांश्च पिबेदेकश्च जायया ।
युक्त्या प्रकाशमयति सुवीर्यस्यि विवृद्धये ॥ १५.६.३४ ॥
ନିଜ ଭିତରର ଦୋଷ ଓ ସୂଚନା ବିଚାରି କେବଳ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଏକାନ୍ତରେ ପାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯୁକ୍ତିରେ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ, ସେହି ବୀର୍ଯ୍ୟବାନର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ।
15.6.35
प्रातरेव हि पश्यथा ये कुर्युः प्रियकर्म ते ।
अलङ्कारमथो भोज्यमत ऊर्ध्वं समाचरेः ॥ १५.६.३५ ॥
ସକାଳୁ ହିଁ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରିୟ କର୍ମ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଦେଖିବ। ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ଦେବ।
15.6.36
पश्येथाश्चि ततो योधान्सदा त्वं प्रतिहर्षयन् ।
दूतानां च चराणां च प्रदोषस्ते सदा भवेत् ॥ १५.६.३६ ॥
ତା'ପରେ ତୁମେ ସଦା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନଙ୍କୁ ହର୍ଷିତ କରିବ। ଦୂତ ଓ ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କର ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳୀନ ବିବରଣୀ ତୁମ ପାଖରେ ସଦା ଥିବା ଉଚିତ।
15.6.37
सदा चापररात्रान्ते भवेत्कार्यार्थनिर्णयः ।
मध्यरात्रे विहारस्ते मध्याह्ने च सदा भवेत् ॥ १५.६.३७ ॥
ସର୍ବଦା ରାତ୍ରିର ଶେଷଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେଉ। ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ତୁମର ବିହାର ହେଉ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା ସେପରି ହେଉ।
15.6.38
सर्वे त्वौपयिकाः कालाः कार्याणां भरतर्षभ ।
तथैवालङ्कृतः काले तिष्ठिथा भूरिदक्षिणः ॥ १५.६.३८ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ କାଳ ଠିକ୍ ଅଟେ। ସେହିପରି ଉଚିତ ସମୟରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ଦେଉଥିବା ହୋଇ ତୁମେ ଅବସ୍ଥାନ କର।
15.6.39
न विद्राव्य च तिष्ठेत परिहार्य विभूषणम् ।
प्रयोज्यं सर्वदैवेह मङ्गल्यं पापनाशनम् ॥ १५.६.३९ ॥
ତାହା ଦୂର କରି ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ ସର୍ବଦା ମଙ୍ଗଳଦାୟକ ଓ ପାପନାଶକ ଅଳଙ୍କାର ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
15.6.40
चक्रवत्तात कार्याणां पर्यायो दृश्यते सदा ।
कोशस्य निचये यत्नं कुर्वीथा न्यायतः सदा।
विविधस्य महाराज विपरीतं विवर्जयेः ॥ १५.६.४० ॥
ହେ ବତ୍ସ, କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମ ସର୍ବଦା ଚକ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଭଣ୍ଡାର ସଞ୍ଚୟରେ ସର୍ବଦା ନ୍ୟାୟପୂର୍ବକ ଯତ୍ନ କର। ହେ ମହାରାଜ, ବିବିଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିପରୀତ ପଥ ପରିହାର କର।
15.6.41
चारैर्विदित्वा शत्रूंश्च ये राज्ञामन्तरैषिणः ।
तानाप्तैः पुरुषैर्दूराद्धातयेथा नराधिप ॥ १५.६.४१ ॥
ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଣି, ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ରାଜାମାନଙ୍କର ସୁଯୋଗ ଖୋଜନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂରରୁ ହିଁ ବଧ କରାଅ, ହେ ନରାଧିପ।
15.6.42
कर्म दृष्ट्वाऽथ भृत्यांस्त्वं वरयेथाः कुरूद्वह ।
कारयेथाश्च कर्माणि युक्तायुक्तैरधिष्ठितैः ॥ १५.६.४२ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଦେଖି ତୁମେ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବାଛ; ଯୋଗ୍ୟ-ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ତଦାରଖ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରାଅ।
15.6.43
सेनाप्राणेता च भवेत्तव तात दृढव्रतः ।
शूरः क्लेशसहश्चैव हितो भक्तश्च पूरुषः ॥ १५.६.४३ ॥
ତୁମ ସେନାପତି ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ, ଶୂର, କ୍ଲେଶସହ, ହିତକାରୀ ଓ ଭକ୍ତ ପୁରୁଷ ହେବା ଉଚିତ, ହେ ତାତ।
15.6.44
सर्वे जनपदाश्चैव तव कर्माणि पाण्डव ।
गोवद्रासभवच्चैव कुर्युर्ये व्यवहारिणः ॥ १५.६.४४ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମ ସମସ୍ତ ଜନପଦ ଏବଂ ବ୍ୟବହାରୀମାନେ ଗାଈ ଓ ଗଧ ପରି ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।
15.6.45
स्वरन्ध्रं पररन्ध्रं च स्वेषु चैव परेषु च ।
उपलक्षयितव्यं ते नित्यमेव युधिष्ठिर ॥ १५.६.४५ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ସର୍ବଦା ନିଜର ଓ ଶତ୍ରୁର ଦୁର୍ବଳତା, ନିଜ ଓ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟରେ, ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
15.6.46
देशजाश्चैव पुरुषा विक्रान्ताः स्वेषु कर्मसु ।
यात्राभिरनुरूपाभिरनुग्राह्या हितास्त्वया ॥ १५.६.४६ ॥
ତୁମ ନିଜ ଦେଶରେ ଜନ୍ମିତ ପରାକ୍ରମୀ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ, ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଉପଯୁକ୍ତ ଯାତ୍ରା ଓ ଉପହାରରେ ତୁମେ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ତୁମର ହିତକାରୀ।
15.6.47
गुणार्थिनां गुणः कार्यो विदुषा वै जनाधिप ।
अविचार्याश्च ते ते स्युरचला इव नित्यशः ॥ १५.६.४७ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ବିଦ୍ୱାନ ଗୁଣାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଗୁଣର ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କୁ ପରଖି ନ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ରହିବେ।