മഹാഭാരതം · അധ്യായം 15.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.6.1
ततो राज्ञाऽभ्यनुज्ञातो धृतराष्ट्रो महामनाः ।
ययौ स्वभवनं राजा गान्धार्याऽनुगतस्तदा ॥ १५.६.१ ॥
അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച മഹാമനസ്കനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ തന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി; അപ്പോൾ ഗാന്ധാരി അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു.
15.6.2
मन्दप्राणगतिर्धामान्कृच्छ्रादिव समुद्वहन् ।
पदानि स महीपालो जीर्णो गजपतिर्यथा ॥ १५.६.२ ॥
മന്ദമായ ശ്വാസവും മന്ദഗതിയുമുള്ള ആ തേജസ്വിയായ രാജാവ് വൃദ്ധനായ ഗജപതിയെപ്പോലെ കഷ്ടപ്പെട്ട് കാലടികൾ വെച്ചു.
15.6.3
तमन्वगच्छद्विदुरो विद्वान्सूतश्च संजयः ।
स चापि परमेष्वासः कृपः सारद्वतस्तथा ॥ १५.६.३ ॥
വിദ്വാനായ വിദുരനും സൂതനായ സഞ്ജയനും അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ചു; അതുപോലെ പരമവില്ലാളിയായ ശാരദ്വതൻ കൃപനും.
15.6.4
स प्रविश्य गृहं राजा कृतपूर्वाह्णिकक्रियः ।
तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठानाहारमकरोत्तदा ॥ १५.६.४ ॥
ആ രാജാവ് ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് പൂർവാഹ്ന കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത്, ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, അപ്പോൾ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
15.6.5
गान्धारी चैव धर्मज्ञा कुन्त्या सह मनस्विनी ।
वधूभिरुपचारेणि पूजिताऽभुङ्क्त भारत ॥ १५.६.५ ॥
ധർമ്മജ്ഞയായ മനസ്വിനി ഗാന്ധാരിയും കുന്തിയോടൊപ്പം, മരുമക്കളുടെ സേവനത്താൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട്, ഹേ ഭാരത, ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
15.6.6
कृताहारं कृताहाराः सर्वे ते विदुरादयः ।
पाण्डवाश्च कुरुश्रेष्ठमुपातिष्ठन्त तं नृपम् ॥ १५.६.६ ॥
ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ വിദുരാദികളും പാണ്ഡവരും ആ കുരുശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവിന്റെ സമീപം ഹാജരായി.
15.6.7
ततोऽब्रवीन्महाराजः कुन्तीपुत्रमुपह्वरे ।
निषण्णं पाणिना पृष्ठे संस्पृशन्नंबिकासुतः ॥ १५.६.७ ॥
അപ്പോൾ മഹാരാജാവായ അംബികാപുത്രൻ, ഏകാന്തത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന കുന്തീപുത്രനോട് അവന്റെ പുറത്ത് കൈവെച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.
15.6.8
अप्रमादस्त्वया कार्यः सर्वथा कुरुनन्दन ।
अष्टाङ्गे राजशार्दूल राज्ये धर्मपुरस्कृते ॥ १५.६.८ ॥
കുരുനന്ദനാ, നീ എല്ലാ വിധത്തിലും ജാഗ്രത പാലിക്കണം. രാജശാർദൂലാ, ധർമ്മത്തെ മുന്നിൽ നിർത്തുന്ന എട്ടംഗ രാജ്യത്തിൽ.
15.6.9
तत्तु शक्यं महाराज रक्षितुं पाण्डुनन्दन ।
राज्यं धर्मेण कौन्तेय विद्वानसि निबोध तत् ॥ १५.६.९ ॥
മഹാരാജാവേ, പാണ്ഡുനന്ദനാ, ആ രാജ്യം സംരക്ഷിക്കുക സാധ്യമാണ്. കൗന്തേയാ, ധർമ്മത്താൽ രാജ്യം കാത്തുകൊള്ളുക. നീ വിദ്വാനാണ്, അത് മനസ്സിലാക്കുക.
15.6.10
विद्यावृद्धान्सदैव त्वमुपासीथा युधिष्ठिर ।
शृणुयास्ते च यद्ब्रूयुः कुर्याश्चैवाविचारयन् ॥ १५.६.१० ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, വിദ്യയിൽ മുതിർന്നവരെ നീ എപ്പോഴും സേവിക്കണം. അവർ പറയുന്നത് കേൾക്കുക; സംശയിക്കാതെ അത് ചെയ്യുക.
15.6.11
प्रातरुस्थाय तान्राजन्पूजयित्वा यथाविधि ।
कृत्यकाले समुत्पन्ने पृच्छेथाः कार्यमात्मनः ॥ १५.६.११ ॥
രാജാവേ, രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് യഥാവിധി അവരെ ആദരിച്ച്, കാര്യസമയം വരുമ്പോൾ നിന്റെ കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് അവരോട് ചോദിക്കുക.
15.6.12
ते तु सम्मानिता राजंस्त्वया लोकहितार्थिना ।
प्रवक्ष्यन्ति हितं तात सर्वथा तव भारत ॥ १५.६.१२ ॥
രാജാവേ, ലോകഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന നിന്നാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട അവർ, പ്രിയനേ, ഭാരതാ, നിനക്ക് എല്ലാ വിധത്തിലും ഹിതമായത് പറയും.
15.6.13
इन्द्रियाणि च सर्वाणि वाजिवत्परिपालय ।
हितायैव भविष्यन्ति रक्षितं द्रविणं यथा ॥ १५.६.१३ ॥
നിന്റെ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും കുതിരകളെപ്പോലെ നിയന്ത്രിക്കുക. സംരക്ഷിത സമ്പത്തുപോലെ അവ നിനക്കു ഹിതമാകും.
15.6.14
अमात्यानुपधातीतान्पितृपैतामहाञ्शुचीन् ।
दान्तान्कर्मसु सर्वेषु मुख्यान्मुख्येषु योजयेः ॥ १५.६.१४ ॥
അച്ഛന്റെയും മുത്തച്ഛന്റെയും കാലം മുതലുള്ള, സംശയങ്ങൾക്കപ്പുറമുള്ള, ശുദ്ധരും സംയമികളുമായ അമാത്യരെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും, പ്രധാന സ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രധാനികളെയും നിയമിക്കുക.
15.6.15
चारयेथाश्च सततं चारैरविदितः परैः ।
परीक्षितैर्बहुविधैः स्वराष्ट्रेषु परेषु च ॥ १५.६.१५ ॥
മറ്റുള്ളവർ അറിയാതെ, പലവിധത്തിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട ചാരന്മാരെ നിന്റെ രാജ്യത്തിലും ശത്രുരാജ്യങ്ങളിലും എപ്പോഴും സഞ്ചരിപ്പിക്കുക.
15.6.16
पुरं च ते सुगुप्तं स्याद्दृढप्राकारतोरणम् ।
अट्टाट्टालकसम्बाधं षट्पदं सर्वतो दिशम् ॥ १५.६.१६ ॥
നിന്റെ നഗരം നല്ലവണ്ണം സംരക്ഷിതമായിരിക്കട്ടെ. ഉറച്ച മതിലുകളും ഗോപുരങ്ങളുമുള്ള, കാവൽ ഗോപുരങ്ങളും കൊത്തളങ്ങളും നിറഞ്ഞ, നാലു ദിക്കിലും ചതുരാകൃതിയിലുള്ളതായിരിക്കട്ടെ.
15.6.17
तस्य द्वाराणि सर्वाणि पर्याप्तानि बृहन्ति च ।
सर्वतः सुविभक्तानि यन्त्रैरारक्षितानि च ॥ १५.६.१७ ॥
അതിന്റെ എല്ലാ വാതിലുകളും മതിയായതും വലുതും എല്ലാ ഭാഗത്തും ഭംഗിയായി ക്രമീകരിച്ചതും യന്ത്രങ്ങളാൽ സംരക്ഷിതവുമായിരിക്കട്ടെ.
15.6.18
पुरुषैरलमर्थस्ते विदितैः कुलशीलतः ।
आत्मा च रक्ष्यः सततं भोजनादिषु भारत।
विहाराहारकालेषु माल्यशय्यासनेषु च ॥ १५.६.१८ ॥
കുലവും സ്വഭാവവും അറിയപ്പെട്ട പുരുഷന്മാർ നിനക്കു മതിയാകും. ഭാരതാ, ഭക്ഷണാദികളിൽ, വിഹാര-ആഹാര സമയങ്ങളിൽ, മാല, ശയ്യ, ആസനങ്ങളിൽ പോലും നീ സദാ സ്വയം സംരക്ഷിക്കണം.
15.6.19
स्त्रियश्च ते सुगुप्ताः स्युर्वृद्धैराप्तैरधिष्ठिताः ।
शीलवद्भिः कुलीनैश्च विद्वद्भिश्च युधिष्ठिर ॥ १५.६.१९ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, നിന്റെ സ്ത്രീകൾ വൃദ്ധരുടെയും വിശ്വസ്തരുടെയും സദാചാരികളുടെയും കുലീനരുടെയും പണ്ഡിതരുടെയും മേൽനോട്ടത്തിൽ നന്നായി സംരക്ഷിക്കപ്പെടട്ടെ.
15.6.20
मन्त्रिणिश्चैव कुर्वीथा द्विजान्विद्याविशारदान् ।
विनीतांश्च कुलीनांश्च धर्मार्थकुशलानृजून् ॥ १५.६.२० ॥
വിദ്യയിൽ വിദഗ്ധരായ ദ്വിജന്മാരെയും, വിനീതരെയും, കുലീനരെയും, ധർമ്മാർത്ഥങ്ങളിൽ കുശലരും ഋജുസ്വഭാവികളുമായവരെയും നീ മന്ത്രിമാരായി നിയമിക്കണം.
15.6.21
तैः सार्धं मन्त्रयेथास्त्वं नात्यर्थं बहुभिःक सह ।
समस्तैरपि च व्यस्तैर्व्यपदेशेन केनचित् ॥ १५.६.२१ ॥
അവരോടൊപ്പം നീ ആലോചിക്കണം, എന്നാൽ അധികം പേരോടൊപ്പമല്ല; എല്ലാവരെയും ഒരുമിച്ചോ വേറിട്ടോ ഏതെങ്കിലും ഒരു കാരണം പറഞ്ഞ്.
15.6.22
सुसंवृतं मन्त्रगृहं स्थलं चारुह्य मन्त्रयेः ।
अरण्ये निःशलाके वा न च रात्रौ कथञ्चन ॥ १५.६.२२ ॥
നന്നായി മറച്ച ആലോചനാമന്ദിരത്തിലോ ഉയർന്ന സ്ഥലത്ത് കയറിയോ നീ ആലോചിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ആരും കേൾക്കാത്ത കാട്ടിൽ. രാത്രിയിൽ ഒരു വിധത്തിലും ആലോചിക്കരുത്.
15.6.23
वानराः पक्षिणश्चैव ये मनुष्यानुकारिणः ।
सर्वे मन्त्रगृहे वर्ज्या ये चापि जडपङ्गवः ॥ १५.६.२३ ॥
മനുഷ്യരെ അനുകരിക്കുന്ന കുരങ്ങുകളും പക്ഷികളും, അതുപോലെ മൂഢരും മന്ദബുദ്ധികളും—ഇവരെല്ലാം ആലോചനാമന്ദിരത്തിൽ നിന്ന് വർജ്ജിക്കപ്പെടണം.
15.6.24
मन्त्रभेदे हि ये दोषा भन्ति पृथिवीक्षिताम् ।
न ते शक्याः समाधातुं कथञ्चिदिति मे मतिः ॥ १५.६.२४ ॥
ആലോചനാരഹസ്യം ചോരുമ്പോൾ രാജാക്കന്മാർക്കുണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങൾ ഒരു വിധത്തിലും പരിഹരിക്കാനാവില്ല—ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
15.6.25
दोषांश्च मन्त्रभेदस्य ब्रूयास्त्वं मन्त्रिमण्डले ।
अभेदे च गुणा राजन्पुनःपुनररिंदम ॥ १५.६.२५ ॥
രാജാവേ, മന്ത്രിമണ്ഡലത്തിൽ രഹസ്യാലോചന വെളിപ്പെടുന്നതിലെ ദോഷങ്ങളും അത് സൂക്ഷിക്കുന്നതിലെ ഗുണങ്ങളും നീ വീണ്ടും വീണ്ടും പറയണം, ശത്രുനിഗ്രഹിയേ.
15.6.26
पौरजानपदानां च शौचशौचे युधिष्ठिर ।
यथा स्याद्विदितं राजंस्तथा कार्यं कुरूद्वह ॥ १५.६.२६ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, നഗരവാസികളുടെയും ഗ്രാമവാസികളുടെയും ശുദ്ധവും അശുദ്ധവുമായ നടപടികൾ എങ്ങനെയാണെന്ന് നന്നായി അറിഞ്ഞ്, അതിനനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം, കുരുശ്രേഷ്ഠാ.
15.6.27
व्यवहारश्च ते राजन्नित्यमाप्तैरधिष्ठितः ।
योज्यस्तुष्टैर्हितै राजन्नित्यं चारैरनुष्ठितः ॥ १५.६.२७ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ ഭരണകാര്യങ്ങൾ എപ്പോഴും വിശ്വസ്തരാൽ മേൽനോട്ടം ചെയ്യപ്പെടണം; സംതൃപ്തരും ഹിതൈഷികളുമായവരെ അതിൽ നിയോഗിക്കണം; രാജാവേ, ചാരന്മാരാൽ എപ്പോഴും അത് നിരീക്ഷിക്കപ്പെടണം.
15.6.28
परिमाणं विदित्वा च दण्डं दण्ड्येषु भारत ।
प्रणयेयुर्यथान्यायं पुरुषास्ते युधिष्ठिर ॥ १५.६.२८ ॥
ഭാരതാ, ദണ്ഡത്തിന്റെ അളവ് അറിഞ്ഞ്, ദണ്ഡ്യരായവർക്കുമേൽ ന്യായപ്രകാരം നിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ദണ്ഡം ചുമത്തട്ടെ, യുധിഷ്ഠിരാ.
15.6.29
आदानरुचयश्चैव परदाराभिमर्शिनः ।
उग्रदण्डिप्रधानाश्च मिथ्याव्याहारिणस्तथा ॥ १५.६.२९ ॥
മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്ത് എടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, പരസ്ത്രീകളെ തൊടുന്നവരും, കഠിനശിക്ഷയിൽ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നവരും, കള്ളം പറയുന്നവരും അപ്രകാരം (ദണ്ഡ്യരാണ്).
15.6.30
आक्रोष्टारश्च लुब्धाश्च हर्तारः साहसप्रियाः ।
सभाविहारभेत्तारो वर्णानां च प्रदूषकाः।
हिरण्यदण्ड्या वध्याश्च कर्तव्या देशकालतः ॥ १५.६.३० ॥
ആക്ഷേപിക്കുന്നവർ, ലോഭികൾ, കവർച്ചക്കാർ, അക്രമപ്രിയർ, സദസ്സിലെ സമാധാനം ഭഞ്ജിക്കുന്നവർ, വർണങ്ങളെ ദൂഷിക്കുന്നവർ — ഇവരെ ദേശകാലാനുസൃതം സ്വർണദണ്ഡം കൊണ്ട് ശിക്ഷിക്കണം, ചിലരെ വധിക്കുകയും വേണം.
15.6.31
अवरोधभूमौ भृत्यैश्च पानं सह विवर्जयेत् ।
आक्रोशन्त्यनुमत्तास्ते कलत्रं वाऽपि गृह्णते ॥ १५.६.३१ ॥
അന്തഃപുരത്തിൽ ഭൃത്യന്മാരോടൊപ്പം മദ്യപിക്കരുത്. ലഹരിയിൽ അവർ ശകാരിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ ഭാര്യയെപ്പോലും പിടിച്ചുവെക്കും.
15.6.32
जिघांसन्त्यपि शस्त्रेण नष्टाः क्रीडन्ति चोत्कटाः ।
नानाक्षेपा व्याहरन्ति गम्यागम्यं न जानते ॥ १५.६.३२ ॥
ബുദ്ധിനഷ്ടരും അടക്കമില്ലാത്തവരുമായ അവർ ആയുധംകൊണ്ട് കൊല്ലാനും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കളിക്കുന്നു. പലതരം ആക്ഷേപങ്ങൾ പറയുന്നു, ഗമ്യാഗമ്യം അറിയുന്നില്ല.
15.6.33
अतिपानेनि राजाऽपि सर्वं कोशं विनाशयेत् ।
वितरेद्गायकेभ्यश्च वृथा च द्रव्यसञ्चयम् ॥ १५.६.३३ ॥
അമിതമദ്യപാനത്താൽ രാജാവും സർവ്വ ഭണ്ഡാരവും നശിപ്പിക്കും. ഗായകർക്ക് വ്യർഥമായി ധനസഞ്ചയം വിതരണം ചെയ്യും.
15.6.34
शब्दमात्मनि दोषांश्च पिबेदेकश्च जायया ।
युक्त्या प्रकाशमयति सुवीर्यस्यि विवृद्धये ॥ १५.६.३४ ॥
സ്വന്തം ഉള്ളിലെ ദോഷങ്ങളും വാർത്തയും ഓർത്ത്, ഭാര്യയോടൊപ്പം മാത്രം രഹസ്യമായി കുടിക്കണം. യുക്തിയാൽ വെളിപ്പെടുത്തണം, ആ വീരന്റെ വളർച്ചയ്ക്കായി.
15.6.35
प्रातरेव हि पश्यथा ये कुर्युः प्रियकर्म ते ।
अलङ्कारमथो भोज्यमत ऊर्ध्वं समाचरेः ॥ १५.६.३५ ॥
രാവിലെ തന്നെ പ്രിയകർമ്മം ചെയ്തവരെ നീ കാണണം. പിന്നെ അവർക്ക് അലങ്കാരവും ഭക്ഷണവും നൽകണം.
15.6.36
पश्येथाश्चि ततो योधान्सदा त्वं प्रतिहर्षयन् ।
दूतानां च चराणां च प्रदोषस्ते सदा भवेत् ॥ १५.६.३६ ॥
പിന്നെ നീ എപ്പോഴും യോദ്ധാക്കളെ കണ്ട് അവരെ ആഹ്ലാദിപ്പിക്കണം. ദൂതന്മാരുടെയും ചാരന്മാരുടെയും സായാഹ്ന റിപ്പോർട്ട് നിനക്ക് എപ്പോഴും ലഭിക്കണം.
15.6.37
सदा चापररात्रान्ते भवेत्कार्यार्थनिर्णयः ।
मध्यरात्रे विहारस्ते मध्याह्ने च सदा भवेत् ॥ १५.६.३७ ॥
എപ്പോഴും രാത്രിയുടെ അവസാനത്തിൽ കാര്യങ്ങളും അവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും നിശ്ചയിക്കണം. അർധരാത്രിയിൽ നിനക്ക് വിഹാരമുണ്ടാകണം; ഉച്ചയ്ക്കും എപ്പോഴും അങ്ങനെയാകണം.
15.6.38
सर्वे त्वौपयिकाः कालाः कार्याणां भरतर्षभ ।
तथैवालङ्कृतः काले तिष्ठिथा भूरिदक्षिणः ॥ १५.६.३८ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കാര്യങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ കാലങ്ങളെല്ലാം ശരിയാണ്. അതുപോലെ ഉചിതസമയത്ത് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി, ധാരാളം ദക്ഷിണ നൽകുന്നവനായി നീ നിലകൊള്ളണം.
15.6.39
न विद्राव्य च तिष्ठेत परिहार्य विभूषणम् ।
प्रयोज्यं सर्वदैवेह मङ्गल्यं पापनाशनम् ॥ १५.६.३९ ॥
അത് ഉപേക്ഷിച്ച് നിൽക്കരുത്; ഒഴിവാക്കേണ്ട അലങ്കാരവും ധരിക്കരുത്. ഇവിടെ എപ്പോഴും മംഗളകരവും പാപനാശകവുമായതു മാത്രം ഉപയോഗിക്കണം.
15.6.40
चक्रवत्तात कार्याणां पर्यायो दृश्यते सदा ।
कोशस्य निचये यत्नं कुर्वीथा न्यायतः सदा।
विविधस्य महाराज विपरीतं विवर्जयेः ॥ १५.६.४० ॥
പ്രിയപുത്രാ, കാര്യങ്ങളുടെ ക്രമം എപ്പോഴും ചക്രംപോലെ കാണപ്പെടുന്നു. ഖജനാവ് സമാഹരിക്കുന്നതിൽ എപ്പോഴും നീതിപൂർവ്വം പരിശ്രമിക്കുക. മഹാരാജാവേ, വിവിധ കാര്യങ്ങളിൽ വിപരീതമായ മാർഗം ഒഴിവാക്കണം.
15.6.41
चारैर्विदित्वा शत्रूंश्च ये राज्ञामन्तरैषिणः ।
तानाप्तैः पुरुषैर्दूराद्धातयेथा नराधिप ॥ १५.६.४१ ॥
ചാരന്മാരാൽ അറിഞ്ഞ്, രാജാക്കന്മാർക്ക് അവസരം തേടുന്ന ശത്രുക്കളെ, വിശ്വസ്തരായ മനുഷ്യരെക്കൊണ്ട് ദൂരെ നിന്നുതന്നെ വധിപ്പിക്കുക, നരാധിപാ.
15.6.42
कर्म दृष्ट्वाऽथ भृत्यांस्त्वं वरयेथाः कुरूद्वह ।
कारयेथाश्च कर्माणि युक्तायुक्तैरधिष्ठितैः ॥ १५.६.४२ ॥
കുരുശ്രേഷ്ഠാ, പ്രവൃത്തികൾ കണ്ടതിനുശേഷം ഭൃത്യന്മാരെ നീ തിരഞ്ഞെടുക്കണം; യോഗ്യാനയോഗ്യങ്ങൾ മേൽനോട്ടം ചെയ്യുന്നവരെക്കൊണ്ട് കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യിക്കണം.
15.6.43
सेनाप्राणेता च भवेत्तव तात दृढव्रतः ।
शूरः क्लेशसहश्चैव हितो भक्तश्च पूरुषः ॥ १५.६.४३ ॥
നിന്റെ സേനാനായകൻ ദൃഢവ്രതനും ശൂരനും ക്ലേശം സഹിക്കുന്നവനും ഹിതനും ഭക്തനുമായ പുരുഷനായിരിക്കണം, പ്രിയ പുത്രാ.
15.6.44
सर्वे जनपदाश्चैव तव कर्माणि पाण्डव ।
गोवद्रासभवच्चैव कुर्युर्ये व्यवहारिणः ॥ १५.६.४४ ॥
പാണ്ഡവാ, നിന്റെ എല്ലാ ജനപദങ്ങളും വ്യവഹാരികളും പശുക്കളെയും കഴുതകളെയും പോലെ നിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം.
15.6.45
स्वरन्ध्रं पररन्ध्रं च स्वेषु चैव परेषु च ।
उपलक्षयितव्यं ते नित्यमेव युधिष्ठिर ॥ १५.६.४५ ॥
യുധിഷ്ഠിരാ, നിന്റെ സ്വന്തം ദൗർബല്യങ്ങളും ശത്രുക്കളുടെ ദൗർബല്യങ്ങളും, സ്വജനങ്ങളിലും ശത്രുക്കളിലും, എപ്പോഴും നീ ശ്രദ്ധിച്ചറിയണം.
15.6.46
देशजाश्चैव पुरुषा विक्रान्ताः स्वेषु कर्मसु ।
यात्राभिरनुरूपाभिरनुग्राह्या हितास्त्वया ॥ १५.६.४६ ॥
നിന്റെ സ്വദേശത്ത് ജനിച്ച പരാക്രമികളായ പുരുഷന്മാരെ, അവരുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ, അനുയോജ്യമായ യാത്രകളാലും സമ്മാനങ്ങളാലും നീ അനുഗ്രഹിക്കണം; അവർ നിനക്ക് ഹിതരാണ്.
15.6.47
गुणार्थिनां गुणः कार्यो विदुषा वै जनाधिप ।
अविचार्याश्च ते ते स्युरचला इव नित्यशः ॥ १५.६.४७ ॥
ജനാധിപാ, ഗുണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് വിദ്വാൻ ഗുണഫലം നൽകണം; അവരെ പരിശോധിക്കാതെ വിടാതെ, എപ്പോഴും പർവതം പോലെ ഉറച്ചവരായിരിക്കണം.