ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 15.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.7.1
मण्डलानि च बुध्येथाः परेषामात्मनस्तथा ।
उदासीनगुणानां च मध्यस्थानां च भारत ॥ १५.७.१ ॥
ହେ ଭାରତ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଓ ନିଜର ମଣ୍ଡଳ, ସେହିପରି ଉଦାସୀନ ଗୁଣୀ ଓ ମଧ୍ୟସ୍ଥମାନଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
15.7.2
चतुर्णां शत्रुजातानां सर्वेषामाततायिनाम् ।
मित्रं चामित्रमित्रं च बोद्धव्यं तेऽरिकर्शन ॥ १५.७.२ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁକର୍ଶନ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଶତ୍ରୁ ଓ ସମସ୍ତ ଆତତାୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ର, ଶତ୍ରୁର ମିତ୍ର ଓ ମିତ୍ରର ମିତ୍ରକୁ ତୁମେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
15.7.3
अथ नानाजनपदा दुर्गाणि विविधानि च ।
बलानि च कुरुश्रेष्ठ भवत्येषां यथेच्छकम् ॥ १५.७.३ ॥
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମାନଙ୍କର ଅନେକ ଜନପଦ, ବିବିଧ ଦୁର୍ଗ ଓ ସେନା ଅଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରହେ।
15.7.4
ते च द्वादश कौन्तेय राजानो विविधात्मकाः ।
मन्त्रिप्रधानाश्च गुणाः षष्टिर्द्वादश च प्रभो ॥ १५.७.४ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ସେହି ବାର ଜଣ ରାଜା ବିବିଧ ସ୍ୱଭାବର, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରଧାନ; ଏବଂ ହେ ପ୍ରଭୁ, ଗୁଣ ଷାଠିଏ ଓ ବାର।
15.7.5
एतन्मण्डलमित्याहुराचार्या नीतिकोविदाः ।
अत्र षाड्गुण्यमाचत्तं युधिष्ठिर निबोध तत् ॥ १५.७.५ ॥
ଏହାକୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନୀତିଜ୍ଞମାନେ 'ମଣ୍ଡଳ' କହନ୍ତି। ଏଠାରେ ଷାଡ୍ଗୁଣ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି; ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହା ବୁଝ।
15.7.6
वृद्धिक्षयौ च विज्ञेयौ स्थानं च कुरुसत्तम ।
द्विसप्तत्यां महाबाहो ततः षाड्गुण्यजा गुणाः ॥ १५.७.६ ॥
ହେ କୁରୁସତ୍ତମ, ବୃଦ୍ଧି, କ୍ଷୟ ଓ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ହେ ମହାବାହୋ, ବାହାତୁରରେ ଷାଡ୍ଗୁଣ୍ୟରୁ ଜାତ ଗୁଣ ଅଛି।
15.7.7
यथा स्वपक्षो बलवान्परपक्षस्तथा बलः ।
विगृह्य शत्रून्कौन्तेय यायात्क्षितिपतिस्तदा ॥ १५.७.७ ॥
ନିଜ ପକ୍ଷ ବଳବାନ ହେଲେ ବିପକ୍ଷ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ବଳବାନ ହୁଏ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ସେତେବେଳେ ରାଜା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ କରି ଅଗ୍ରସର ହେବା ଉଚିତ।
15.7.8
यदा परे च बलिनः स्वपक्षश्चैव दुर्बलः ।
सार्धं विद्वांस्तदा क्षीणः परैः सन्धिं मसाश्रयेत् ॥ १५.७.८ ॥
ଶତ୍ରୁମାନେ ବଳବାନ ଓ ନିଜ ପକ୍ଷ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ସନ୍ଧି ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।
15.7.9
द्रव्याणां सञ्चयश्चैव कर्तव्यः सुमहांस्तथा ।
यदा समर्था यानाय नचिरेणैव भारत ॥ १५.७.९ ॥
ହେ ଭାରତ, ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସମର୍ଥ ହେବା ପାଇଁ ବହୁତ ଧନସଞ୍ଚୟ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
15.7.10
तदा सर्वं विधेयं स्यात्स्थानेन च विचारयेत् ।
भूमिरल्पफला देया विपरीतस्य भारत ॥ १५.७.१० ॥
ସେତେବେଳେ ସବୁ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତି ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଭାରତ, ବିପରୀତ ପକ୍ଷକୁ ଅଳ୍ପ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଭୂମି ଦେବା ଉଚିତ।
15.7.11
हिरण्यरूप्यभूयिष्ठं मित्रं क्षीणमकोशभृत् ।
विपरीतं निगृह्णीयात्स्वयं सन्धिविशारदः ॥ १५.७.११ ॥
ସୁନା ରୂପାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କିନ୍ତୁ କ୍ଷୀଣ ଓ କୋଷହୀନ ମିତ୍ରକୁ, ସନ୍ଧିରେ ନିପୁଣ ରାଜା ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
15.7.12
सन्ध्यर्थं राजपुत्रं वा लिप्सेथा भरतर्षभ ।
विपरीतं न तच्छ्रेयः पुत्र कस्यांचिदापदि ॥ १५.७.१२ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସନ୍ଧି ପାଇଁ ରାଜପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ହେ ପୁତ୍ର, କୌଣସି ଆପଦରେ ଏହାର ବିପରୀତ କରିବା ମଙ୍ଗଳଜନକ ନୁହେଁ।
15.7.13
तस्याः प्रमोक्षे यत्नं च कुर्याः सोपायमन्त्रवित् ।
प्रकृतीनां च राजेन्द्र राजा दीनान्विभावयेत् ॥ १५.७.१३ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେହି ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଉପାୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରଣା ଜାଣୁଥିବା ତୁମେ ଯତ୍ନ କର। ରାଜା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ରଖିବେ।
15.7.14
क्रमेणि युगपद्बुध्वा व्यसनानां बलाबलम् ।
पीडनं स्तंभनं चैव कोशभङ्गस्तथैव च ॥ १५.७.१४ ॥
କ୍ରମରେ କିମ୍ବା ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ବିପଦଗୁଡ଼ିକର ବଳାବଳ ବୁଝି, ପୀଡ଼ନ, ସ୍ତମ୍ଭନ ଓ କୋଷଭଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
15.7.15
कार्यं यत्नेन शत्रूणां स्वराज्यं रक्षता स्वयम् ।
न च हिंस्योऽभ्युपगतः सामन्तो वृद्धिमिच्छता ॥ १५.७.१५ ॥
ନିଜ ରାଜ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ ନିଜେ ଯତ୍ନରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ବୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ଜଣେ ଶରଣାଗତ ସାମନ୍ତକୁ ହିଂସା କରିବ ନାହିଁ।
15.7.16
कौन्तेय तद्धितं ते स्यात्पृथिवीं विजिगीषतः ।
गुणानां भेदने योगमीप्सेथाः सह मन्त्रिभिः ॥ १५.७.१६ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ପୃଥିବୀ ଜିଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ତୁମ ପାଇଁ ହିତକର ହେବ: ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁର ଗୁଣ ଭେଦ କରିବାର ଉପାୟ ଖୋଜିବା।
15.7.17
साधुसङ्ग्रहणाच्चैव पापनिग्रहणात्तथा ।
आत्मसात्करणे नित्यं पालनानि गृहे तथा।
दुर्बलाश्चैव सततं नान्वेष्टव्या बलीयसा ॥ १५.७.१७ ॥
ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାରୁ, ପାପୀମାନଙ୍କୁ ନିଗ୍ରହ କରିବାରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ ଆଣିବାରୁ ଓ ଘରେ ସର୍ବଦା ରକ୍ଷାର ଉପାୟରୁ (ରାଜ୍ୟ ରହେ)। ବଳବାନ୍ ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଖୋଜିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
15.7.18
तिष्ठेथा राजशार्दूल वैतसीं वृत्तिमास्थितः ।
यद्येनमभियायाच्च बलवान्दुर्बल नृपः। ॥ १५.७.१८ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ବେତ ପରି ନମ୍ରତା ଆଚରଣ ଗ୍ରହଣ କରି ସ୍ଥିର ରୁହ। ବଳବାନ ରାଜା ଦୁର୍ବଳ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ...
15.7.19
सामादिभिरुपायैस्तं क्रमेणि विनिवर्तयेः ।
अशक्नुवंश्च युद्धाय निष्पतेत्सह मन्त्रिभिः ॥ १५.७.१९ ॥
ସାମ ଆଦି ଉପାୟରେ କ୍ରମଶଃ ତାକୁ ଫେରାଇ ଦିଅ। ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବାହାରିଯାଅ।
15.7.20
कोशेन पौरैर्दण्डेन ये चास्य प्रियकारिणः ।
असम्भवे तु सर्वस्य यथा मुख्येन निष्पतेत्।
क्रमेणानेन मोक्षः स्याच्छरीरं प्रति केवलम् ॥ १५.७.२० ॥
ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟକାରୀମାନଙ୍କୁ ଧନ, ନଗରବାସୀ ଓ ସେନାଦ୍ୱାରା ପୃଥକ କର। ତାହା ସମ୍ଭବ ନ ହେଲେ ପ୍ରଧାନ ସହିତ ବାହାରିଯାଅ। ଏହି କ୍ରମରେ କେବଳ ଶରୀରର ମୁକ୍ତି ହେବ।