మహాభారతం · అధ్యాయం 15.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.7.1
मण्डलानि च बुध्येथाः परेषामात्मनस्तथा ।
उदासीनगुणानां च मध्यस्थानां च भारत ॥ १५.७.१ ॥
భారతా, ఇతరుల మండలాలను, నీ మండలాన్ని, అలాగే ఉదాసీన గుణాలు కలవారి మరియు మధ్యస్థుల మండలాలను కూడా నీవు తెలుసుకోవాలి.
15.7.2
चतुर्णां शत्रुजातानां सर्वेषामाततायिनाम् ।
मित्रं चामित्रमित्रं च बोद्धव्यं तेऽरिकर्शन ॥ १५.७.२ ॥
శత్రుకర్శనా, నాలుగు రకాల శత్రువులలో, అందరు ఆతతాయులలో, మిత్రుడిని, శత్రువు మిత్రుడిని, మిత్రుని మిత్రుడిని నీవు తెలుసుకోవాలి.
15.7.3
अथ नानाजनपदा दुर्गाणि विविधानि च ।
बलानि च कुरुश्रेष्ठ भवत्येषां यथेच्छकम् ॥ १५.७.३ ॥
కురుశ్రేష్ఠా, వీరికి అనేక జనపదాలు, వివిధ దుర్గాలు, సేనలు ఉన్నాయి; అవి వారి ఇష్టానుసారం ఉంటాయి.
15.7.4
ते च द्वादश कौन्तेय राजानो विविधात्मकाः ।
मन्त्रिप्रधानाश्च गुणाः षष्टिर्द्वादश च प्रभो ॥ १५.७.४ ॥
కౌంతేయా, ఆ పన్నెండు మంది రాజులు వివిధ స్వభావాలు కలవారు; మంత్రులు ప్రధానులు; ప్రభూ, గుణాలు అరవై, పన్నెండు.
15.7.5
एतन्मण्डलमित्याहुराचार्या नीतिकोविदाः ।
अत्र षाड्गुण्यमाचत्तं युधिष्ठिर निबोध तत् ॥ १५.७.५ ॥
దీనిని ఆచార్యులు, నీతికోవిదులు 'మండలం' అంటారు. ఇక్కడ షాడ్గుణ్యం చెప్పబడింది; యుధిష్ఠిరా, దానిని తెలుసుకో.
15.7.6
वृद्धिक्षयौ च विज्ञेयौ स्थानं च कुरुसत्तम ।
द्विसप्तत्यां महाबाहो ततः षाड्गुण्यजा गुणाः ॥ १५.७.६ ॥
కురుసత్తమా, వృద్ధి, క్షయం, స్థానం కూడా తెలుసుకోదగినవి. మహాబాహూ, డెబ్బై రెండింటిలో షాడ్గుణ్యం నుండి పుట్టిన గుణాలు ఉన్నాయి.
15.7.7
यथा स्वपक्षो बलवान्परपक्षस्तथा बलः ।
विगृह्य शत्रून्कौन्तेय यायात्क्षितिपतिस्तदा ॥ १५.७.७ ॥
మన పక్షం బలంగా ఉన్నప్పుడు, ప్రత్యర్థి పక్షం కూడా అలాగే బలంగా ఉంటుంది. ఓ కౌంతేయా, అప్పుడు రాజు శత్రువులతో ఘర్షణ పడి ముందుకు సాగాలి.
15.7.8
यदा परे च बलिनः स्वपक्षश्चैव दुर्बलः ।
सार्धं विद्वांस्तदा क्षीणः परैः सन्धिं मसाश्रयेत् ॥ १५.७.८ ॥
శత్రువులు బలంగా ఉండి, మన పక్షం బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు, జ్ఞాని అయిన రాజు బలహీనుడై శత్రువులతో సంధిని ఆశ్రయించాలి.
15.7.9
द्रव्याणां सञ्चयश्चैव कर्तव्यः सुमहांस्तथा ।
यदा समर्था यानाय नचिरेणैव भारत ॥ १५.७.९ ॥
ఓ భారతా, త్వరలోనే ప్రయాణానికి సమర్థులయ్యేలా, గొప్ప ధనసంచయాన్ని కూడా చేయాలి.
15.7.10
तदा सर्वं विधेयं स्यात्स्थानेन च विचारयेत् ।
भूमिरल्पफला देया विपरीतस्य भारत ॥ १५.७.१० ॥
అప్పుడు అన్నీ చేయాలి; పరిస్థితిని కూడా పరిశీలించాలి. ఓ భారతా, విరోధికి తక్కువ ఫలమిచ్చే భూమినే ఇవ్వాలి.
15.7.11
हिरण्यरूप्यभूयिष्ठं मित्रं क्षीणमकोशभृत् ।
विपरीतं निगृह्णीयात्स्वयं सन्धिविशारदः ॥ १५.७.११ ॥
బంగారం, వెండి పుష్కలంగా ఉన్నా, క్షీణించి కోశం లేని మిత్రుడిని, సంధిలో నిపుణుడైన రాజు స్వయంగా నియంత్రించాలి.
15.7.12
सन्ध्यर्थं राजपुत्रं वा लिप्सेथा भरतर्षभ ।
विपरीतं न तच्छ्रेयः पुत्र कस्यांचिदापदि ॥ १५.७.१२ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, సంధి కోసం రాజకుమారుడినైనా కోరాలి. కుమారా, ఏ ఆపదలోనైనా దానికి విరుద్ధంగా చేయడం శ్రేయస్కరం కాదు.
15.7.13
तस्याः प्रमोक्षे यत्नं च कुर्याः सोपायमन्त्रवित् ।
प्रकृतीनां च राजेन्द्र राजा दीनान्विभावयेत् ॥ १५.७.१३ ॥
రాజేంద్రా, ఆ ఆపద నుండి విముక్తికై ఉపాయమూ మంత్రాలోచనమూ తెలిసినవాడవై నీవు ప్రయత్నించు. రాజు ప్రజలలోని దీనులను కనిపెట్టాలి.
15.7.14
क्रमेणि युगपद्बुध्वा व्यसनानां बलाबलम् ।
पीडनं स्तंभनं चैव कोशभङ्गस्तथैव च ॥ १५.७.१४ ॥
క్రమంగా గానీ ఏకకాలంలో గానీ ఆపదల బలాబలాలు తెలుసుకుని, పీడనం, స్తంభనం, కోశభంగం కూడా చేయాలి.
15.7.15
कार्यं यत्नेन शत्रूणां स्वराज्यं रक्षता स्वयम् ।
न च हिंस्योऽभ्युपगतः सामन्तो वृद्धिमिच्छता ॥ १५.७.१५ ॥
తన రాజ్యాన్ని రక్షిస్తూ స్వయంగా యత్నంతో శత్రువులను నాశనం చేయాలి; వృద్ధిని కోరేవాడు శరణు వచ్చిన సామంతుని హింసించరాదు.
15.7.16
कौन्तेय तद्धितं ते स्यात्पृथिवीं विजिगीषतः ।
गुणानां भेदने योगमीप्सेथाः सह मन्त्रिभिः ॥ १५.७.१६ ॥
కౌంతేయా, భూమిని జయించాలనుకునే నీకు మేలు: మంత్రులతో కలిసి శత్రువుల గుణాలను భేదించే ఉపాయాన్ని కోరుకోవడమే.
15.7.17
साधुसङ्ग्रहणाच्चैव पापनिग्रहणात्तथा ।
आत्मसात्करणे नित्यं पालनानि गृहे तथा।
दुर्बलाश्चैव सततं नान्वेष्टव्या बलीयसा ॥ १५.७.१७ ॥
సాధువులను చేర్చుకోవడం, పాపులను నిగ్రహించడం, అందరినీ తన వశం చేసుకోవడం, ఇంట్లో ఎల్లప్పుడూ రక్షణ చర్యలు ద్వారా (రాజ్యం నిలుస్తుంది). బలవంతుడు బలహీనులను నిరంతరం వెతకకూడదు.
15.7.18
तिष्ठेथा राजशार्दूल वैतसीं वृत्तिमास्थितः ।
यद्येनमभियायाच्च बलवान्दुर्बल नृपः। ॥ १५.७.१८ ॥
రాజశార్దూలా, వంగే రెల్లు వంటి వర్తనను అనుసరించి నిలబడు. బలవంతుడైన రాజు దుర్బలునిపై దాడి చేస్తే...
15.7.19
सामादिभिरुपायैस्तं क्रमेणि विनिवर्तयेः ।
अशक्नुवंश्च युद्धाय निष्पतेत्सह मन्त्रिभिः ॥ १५.७.१९ ॥
సామాదులైన ఉపాయాలతో అతన్ని క్రమంగా తిప్పికొట్టు. యుద్ధం చేయలేకపోతే, మంత్రులతో కలిసి బయటికి వెళ్ళిపో.
15.7.20
कोशेन पौरैर्दण्डेन ये चास्य प्रियकारिणः ।
असम्भवे तु सर्वस्य यथा मुख्येन निष्पतेत्।
क्रमेणानेन मोक्षः स्याच्छरीरं प्रति केवलम् ॥ १५.७.२० ॥
అతనికి ప్రియం చేసేవారిని ధనంతో, పౌరులతో, సైన్యంతో వేరు చేయి. అది సాధ్యం కాకపోతే ప్రధానుడితో కలిసి బయటికి వెళ్ళిపో. ఈ క్రమంతో శరీరానికి మాత్రమే విముక్తి కలుగుతుంది.