महाभारत · अध्याय 15.9
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
15.9.1
एवमेतत्करिष्यामि यथाऽऽत्थ पृथिवीपते ।
भूयश्चैवानुशास्योऽहं भवता पार्थिवर्षभ ॥ १५.९.१ ॥
हे पृथ्वीपते, आपण सांगितल्याप्रमाणेच मी करीन. हे राजश्रेष्ठा, आपण मला पुन्हा उपदेश करावा.
15.9.2
भीष्मे स्वर्गमनुप्राप्तो गते च मधुसूदने ।
विदुरे संजये चैव कोऽन्यो मां वक्तुमर्हति ॥ १५.९.२ ॥
भीष्म स्वर्गाला गेले, मधुसूदनही गेले, विदुर आणि संजयही गेले; आता मला उपदेश करण्यास दुसरा कोण योग्य आहे?
15.9.3
यत्तु मामनुशास्तीह भवानद्य हिते स्थितः ।
कर्तास्मि तन्महीपाल निर्वृतो भव पार्थिव ॥ १५.९.३ ॥
आपण आज हितात स्थित राहून मला जे उपदेश करीत आहात, हे महीपाला, ते मी करीन. हे राजा, शांत आणि सुखी व्हा.
15.9.4
एवमुक्तः स राजर्षिर्धर्मराजेन धीमता ।
कौन्तेयं समनुज्ञातुमियेष भरतर्षभ ॥ १५.९.४ ॥
बुद्धिमान धर्मराजाने असे सांगितल्यावर तो राजर्षी कौंतेयाला निरोप देण्याची इच्छा करू लागला, हे भरतश्रेष्ठा.
15.9.5
पुत्र विश्राम्यतां तावन्ममापि बलवाञ्श्रमः ।
इत्युक्त्वा प्राविशद्राजा गान्धार्या भवनं तदा ॥ १५.९.५ ॥
"पुत्रा, आता विश्रांती घे; मलाही मोठा थकवा आला आहे" असे बोलून राजा तेव्हा गांधारीच्या भवनात प्रवेशला.
15.9.6
तमासनगतं देवी गान्धारी धर्मचारिणी ।
उवाच काले कालज्ञा प्रजापतिसमं पतिम् ॥ १५.९.६ ॥
आसनावर बसलेल्या त्याला धर्माचरण करणारी देवी गांधारी, काळ जाणणारी होऊन योग्य वेळी प्रजापतीसम पतीला म्हणाली.
15.9.7
अनुज्ञातः स्वयं तेन व्यासेनि त्वं महर्षिणा ।
युधिष्ठिरस्यानुमते कदाऽरण्यं गमिष्यसि ॥ १५.९.७ ॥
महर्षी व्यासांनी स्वतः तुला अनुमती दिली आहे. युधिष्ठिराच्या संमतीने तू कधी अरण्यात जाशील?
15.9.8
गान्धार्यहमनुज्ञातः स्वयं पित्रा महात्मना ।
युधिष्ठिरस्यानुमते गन्तास्मि नचिराद्वनम् ॥ १५.९.८ ॥
गांधारी म्हणाली: महात्मा माझ्या पित्याने स्वतः मला अनुमती दिली आहे. युधिष्ठिराच्या संमतीने मी लवकरच अरण्यात जाईन.
15.9.9
अहं हि तावत्सर्वेषां तेषां दुर्द्यूतदेविनाम् ।
पुत्राणां दातुमिच्छामि प्रेत्यभावानुगं वसु।
सर्वप्रकृतितिसान्निध्यं कारयित्वा स्ववेश्मनि ॥ १५.९.९ ॥
धृतराष्ट्र म्हणाला: द्यूतप्रिय त्या सर्व पुत्रांना परलोकात सोबत जाणारे धन आधी द्यावे अशी माझी इच्छा आहे. माझ्या राजवाड्यात सर्व प्रजेच्या उपस्थितीत मी ते करवीन.
15.9.10
इत्युक्त्वा धर्मराजाय प्रेषयामास वै तदा ।
स च तद्वचनात्सर्वं समानिन्ये महीपतिः ॥ १५.९.१० ॥
असे बोलून धृतराष्ट्राने तेव्हा धर्मराज युधिष्ठिराकडे दूत पाठवला. त्या राजाने त्याच्या शब्दांनुसार सर्व काही एकत्र आणले.
15.9.11
ततः प्रतीतमनसो ब्राह्मणाः कुरुजाङ्गलाः ।
क्षत्रियाश्चैव वैश्याश्च शूद्राश्चैव समाययुः ॥ १५.९.११ ॥
मग प्रसन्न मनाचे ब्राह्मण, कुरु-जांगल देशाचे लोक, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्रही एकत्र आले.
15.9.12
ततो निष्क्रम्य नृपतिस्तस्मादन्तःकपुरात्तदा ।
दद्दशे तं जनं सर्वं सर्वाश्च प्रकृतीस्तथा ॥ १५.९.१२ ॥
मग राजा त्या अंतःपुरातून बाहेर पडून त्या सर्व जनसमूहाला आणि सर्व प्रजेला पाहू लागला.
15.9.13
समवेतांश्च तान्सर्वान्पौराञ्जानपदांस्तथा ।
तानागतानभिप्रेक्ष्य समस्तं च सुहृञ्जनम् ॥ १५.९.१३ ॥
तेथे जमलेल्या सर्व पौरजनांना व जानपदांना, आलेल्या सर्व सुहृदजनांना पाहून.
15.9.14
ब्राह्मणांश्च महीपाल नानादेशसमागतान् ।
उवाच मतिमान्राजा धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ १५.९.१४ ॥
हे महीपाला! नाना देशांतून आलेल्या ब्राह्मणांना बुद्धिमान राजा अंबिकापुत्र धृतराष्ट्र म्हणाला.
15.9.15
भवन्तः कुरुवश्चैव चिरकालं सहोषिताः ।
परस्परस्य सुहृदः परस्परहिते रताः ॥ १५.९.१५ ॥
आपण आणि कुरू दीर्घकाळ एकत्र राहिलात; परस्परांचे सुहृद आणि परस्परांच्या हितात रत आहात.
15.9.16
यदिदानीमहं ब्रूयामस्मिन्काल उपस्थिते ।
तथा भवद्भिः कर्तव्यमविचार्य वचो मम ॥ १५.९.१६ ॥
आता या काळी मी जे सांगेन ते तुम्ही विचार न करता माझ्या वचनानुसार करावे.
15.9.17
अरण्यगमने बुद्धिर्गान्धारीसहितस्य मे ।
व्यासस्यानुमते राज्ञस्तथा कुन्तीसुतस्य मे ॥ १५.९.१७ ॥
गांधारीसह मी वनात जाण्याचा निश्चय केला आहे; व्यासांच्या अनुमतीने आणि कुंतीपुत्रांच्या अनुमतीनेही.
15.9.18
भवन्तोप्यनुजानन्तु मान्या वोऽभूद्विचारणा ॥ १५.९.१८ ॥
तुम्हीही अनुमती द्या; तुमच्या आदरणीय विचारानेच हा निर्णय झाला आहे.
15.9.19
अस्माकं भवतां चैव येयं प्रीतिर्हि शाश्वती ।
न च साऽन्येषु देशेषु राज्ञामिति मतिर्मम ॥ १५.९.१९ ॥
आमचे आणि तुमचे हे प्रेम शाश्वत आहे; राजांमधील असे प्रेम इतर देशांत नाही, असे माझे मत आहे.
15.9.20
शान्तोस्मि वयसाऽनेन तथा पुत्रविनाकृतः ।
उपवासकृशश्चास्मि गान्धारीसहितोऽनघाः ॥ १५.९.२० ॥
हे निष्पाप जनहो, या वयाने मी शांत झालो आहे; पुत्रांनी वंचित आहे; उपवासाने कृश झालो आहे, आणि गांधारीसह आहे.
15.9.21
युधिष्ठिरगते राज्ये प्राप्तश्चास्मि सुखं महत् ।
मन्ये दुर्योधनैश्वर्याद्विशिष्टं बहुभिर्गुणैः ॥ १५.९.२१ ॥
युधिष्ठिराच्या हाती राज्य गेल्याने मला मोठे सुख लाभले आहे; दुर्योधनाच्या ऐश्वर्यापेक्षा अनेक गुणांनी ते श्रेष्ठ आहे, असे मला वाटते.
15.9.22
मम चान्धस्य वृद्धस्य हतपुत्रस्य का गतिः ।
ऋते वनं महाभागास्तन्माऽनुज्ञातुमर्हथ ॥ १५.९.२२ ॥
अंध, वृद्ध, पुत्र गमावलेल्या माझी वनाशिवाय दुसरी काय गती? म्हणून हे महाभाग, मला अनुमती द्यावी.
15.9.23
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते कुरुजाङ्गलाः ।
बाप्पसंदिग्धया वाचा रुरुदुर्भरतर्षभ ॥ १५.९.२३ ॥
त्याचे ते बोल ऐकून कुरु-जांगलातील सर्व लोक अश्रूंनी दाटलेल्या वाणीने रडू लागले, हे भरतश्रेष्ठा.
15.9.24
तानविब्रुवतः किञ्चित्सर्वाञ्शोकपरायणान् ।
पुनरेव महातेजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ १५.९.२४ ॥
काहीही न बोलता शोकात बुडालेल्या त्या सर्वांना महातेजस्वी धृतराष्ट्र पुन्हा असे म्हणाला.