महाभारत · अध्याय 16.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.1.1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्
षट्त्रिंशे त्वथ् संप्राप्ते वर्षे कौरवन्दनः ।
ददर्श विपरीतानि निमित्तानि युधिष्टिरः ॥ १६.१.१ ॥
नारायणाला आणि नरांमधील श्रेष्ठ नराला नमस्कार करून, देवी सरस्वती आणि व्यासांना नमस्कार करून, मग 'जय' म्हणावे. छत्तिसावे वर्ष आले तेव्हा कौरवांचा आनंद असलेल्या युधिष्ठिराने विपरीत शकुन पाहिले.
16.1.2
ववुर्वाताश्च निर्घाता रूक्षाः शर्करवर्षिणः ।
अपसव्यानि शकुना मण्डलानि प्रचक्रिरे ॥ १६.१.२ ॥
रुक्ष वारे वाहू लागले, वीज कोसळल्या, गारगोट्यांचा पाऊस पडला; अपसव्य पक्षी वर्तुळे करू लागले.
16.1.3
प्रत्यगूहुर्महानद्यो दिशो नीहारसंवृताः ।
उल्काश्चाङ्गारवर्षिण्यः प्रापतन्गगनाद्भुवि ॥ १६.१.३ ॥
मोठ्या नद्या उलट्या वाहू लागल्या, दिशा धुक्याने झाकल्या गेल्या; निखाऱ्यांचा वर्षाव करणाऱ्या उल्का आकाशातून पृथ्वीवर पडल्या.
16.1.4
आदित्यो रजसा राजन्समवच्छन्नगनाद्भुवि ।
विरश्मिरुदये नित्यं कबन्धैः समलङ्कृतः ॥ १६.१.४ ॥
हे राजा! धुळीने पूर्ण झाकलेला सूर्य आकाशातून पृथ्वीवर (पडत असल्यासारखा) होता; उदयाच्या वेळी तो किरणहीन होता आणि धडांनी सजवल्यासारखा दिसत होता.
16.1.5
परिवेषाश्च दृश्यन्ते दारुणाश्च द्रसूर्ययोः ।
त्रिवर्णाः श्यामरुक्षान्तास्तथा भस्मारुणप्रभाः ॥ १६.१.५ ॥
चंद्र आणि सूर्याभोवती भयानक परिवेष दिसत आहेत; ते तीन रंगांचे, कडांवर काळे व रुक्ष, तसेच राख व तांबडी प्रभा असलेले आहेत.
16.1.6
एते चान्ये च बहव उत्पाता भयसंसिनः ।
दृश्यन्ते जगतो नाथ दिवमारोढुमिच्छति ॥ १६.१.६ ॥
हे जगन्नाथा! ही आणि भय निर्माण करणारी इतर अनेक उत्पाते दिसत आहेत; जग जणू स्वर्गात चढू इच्छित आहे.
16.1.7
यस्य प्रसादाद्धर्मोऽयं कृते यद्वत्कलावपि ।
पाण्डवाश्च महाभाग युक्तास्तु यशसाऽनघ ॥ १६.१.७ ॥
ज्याच्या कृपेमुळे हा धर्म कृतयुगाप्रमाणेच कलियुगातही टिकून आहे; हे महाभागा, हे निष्पापा, पांडवही यशाने युक्त आहेत.
16.1.8
कस्य चित्त्वथ कालस्य कुरुराजो विशङ्कितः ।
शुश्राव वृष्णिचक्रस्य मुसलोत्सादनं कृतम् ॥ १६.१.८ ॥
काही काळानंतर कुरुराजा शंकित झाला आणि त्याने ऐकले की वृष्णिकुलाचा मुसलाने संहार झाला आहे.
16.1.9
विमुक्तं वासुदेवं च श्रुत्वा रामं च पाण्डवः ।
समानीयाब्रवीद्भ्रातृन्कि करिष्याम इत्युत ॥ १६.१.९ ॥
वासुदेव व राम मुक्त झाले हे ऐकून पांडवाने भावांना बोलावून विचारले, 'आता आपण काय करावे?'
16.1.10
परस्परं समासाद्य ब्रह्मदण्डबलात्कृतान् ।
वृष्णिन्विनष्टास्ते श्रुत्वा व्यथिताः पाण्डवा भृशम् ॥ १६.१.१० ॥
एकमेकांशी भिडून ब्रह्मदंडाच्या बळाने वृष्णी नष्ट झाले, हे ऐकून पांडव अत्यंत व्यथित झाले.
16.1.11
निधनं वासुदेवस्य समुद्रस्येव शोषणम् ।
वीरा न श्रद्दधुस्तस्य विनाशं शार्ङ्गधन्वनः ॥ १६.१.११ ॥
वासुदेवाचा मृत्यू समुद्र आटल्यासारखा होता; वीरांनी शार्ङ्गधन्वा त्याचा नाश मानला नाही.
16.1.12
मौसलं ते समाश्रित्य दुःखशोकसमन्विताः ।
विष्ण्णा हतसंकल्पाःकि पाण्डवाः समुपाविशन् ॥ १६.१.१२ ॥
मुसलाचा आश्रय घेऊन (ते नष्ट झाले); दुःख-शोकाने भरलेले, खिन्न, संकल्प भंग पावलेले पांडव का बसून राहिले?