महाभारत · अध्याय 16.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.3.1
एवं प्रयतमानानां वृष्णीनामन्धकैः सह ।
कालो गृहाणि सर्वेषां परिचक्राम नित्यशः ॥ १६.३.१ ॥
असे प्रयत्न करणाऱ्या वृष्णी आणि अंधकांच्या घरांभोवती काळ सतत फिरत राहिला.
16.3.2
करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्णपिङ्गलः ।
गृहाण्यावेक्ष्य वृष्णीनां नादृश्यतं पुनः क्वचित् ॥ १६.३.२ ॥
भयानक, विकट, मुंडित डोक्याचा, काळा-पिवळा असा एक पुरुष वृष्णींच्या घरांकडे पाहून पुन्हा कुठेही दिसला नाही.
16.3.3
तमघ्नन्त महेष्वासाः शरैः शतसहस्रशः ।
न चाशक्यत वेद्धुं स सर्वभूतात्ययस्तदा ॥ १६.३.३ ॥
महाधनुर्धरांनी त्याला लाखो बाणांनी मारले; परंतु सर्वभूतांचा संहार करणाऱ्या त्याला तेव्हा ते भेदू शकले नाहीत.
16.3.4
उत्पेदिरे महावाता दारुणाश्च दिनेदिने ।
वृष्ण्यन्धकविनाशाय बहवो रोमहर्षणाः ॥ १६.३.४ ॥
वृष्णी आणि अंधकांच्या विनाशासाठी दिवसेंदिवस भयानक, रोमांच उभे करणारी अनेक महावादळे उठू लागली.
16.3.5
विवृद्धमूषिका रथ्या विभिन्नमणिकास्तथा ।
केशा नखाश्च सुप्तानामद्यन्ते मूषिकैर्निशि ॥ १६.३.५ ॥
रस्त्यांवर उंदीर वाढले, मणी फुटले; झोपलेल्यांचे केस आणि नखे रात्री उंदीर कुरतडतात.
16.3.6
चीचीकूचीति वाशन्ति शारिका वृष्णिवेश्मसु ।
नोपशाम्यति शब्दस्य सदिवारात्रमेव हि ॥ १६.३.६ ॥
वृष्णींच्या घरांमध्ये मैना "चीची-कूची" असे ओरडतात; तो आवाज कधीच थांबत नाही, दिवसरात्र सदैव तोच.
16.3.7
अन्वकुर्वन्नुलूकानां सारसा विरुतं तथा ।
अजाः शिवानां विरुतमन्वकुर्वत भारत ॥ १६.३.७ ॥
घुबडांचा आवाज सारस पक्षी नकलू लागले; तसेच शेळ्या कोल्ह्यांचा ओरडा नकलू लागल्या. हे भारता!
16.3.8
पाण्डुरा रक्तपादाश्च विहगाः कालचोदिताः ।
वृष्ण्यन्धकानां गेहेषु कपोता व्यचरंस्तदा ॥ १६.३.८ ॥
कालप्रेरित झालेले पांढरे व लाल पायांचे पक्षी, आणि कबुतरे त्या वेळी वृष्णी-अंधकांच्या घरांत फिरू लागली.
16.3.9
व्यजायन्त खरा गोषु करभाश्वतरीषु च ।
शुनीष्वपि बिडालाश्च मूषिका नकुलीषु च ॥ १६.३.९ ॥
गाईंपासून गाढवे जन्मली; उंटिणी व खेचरीपासून उंट व खेचर; कुत्रीपासून मांजरे आणि मुंगसीपासून उंदीर जन्मले.
16.3.10
नापत्रपन्त पापानि कुर्वन्तो वृष्णयस्तदा ।
प्रार्दयन्ब्राह्मणांश्चापि पितॄन्देवांस्तथैव च ॥ १६.३.१० ॥
पापकर्मे करणारे वृष्णी तेव्हा लाजले नाहीत; त्यांनी ब्राह्मणांना, पितरांना आणि देवांनाही पीडा दिली.
16.3.11
गुरूंश्चाप्यवमन्यन्ते न तु रामजनार्दनौ ।
पत्न्यः पतीनुच्चरन्ति पत्नीश्चक पतयस्तथा ॥ १६.३.११ ॥
ते गुरुजनांचाही अपमान करीत, पण राम व जनार्दन यांचा नाही. पत्नी पतीविषयी आणि पती पत्नीविषयी कठोर बोलत.
16.3.12
विभावसुः प्रज्वलितो वामं विपरिवर्तते ।
नीललोहितमञ्जिष्ठा विसृजन्नर्चिषः पृथक् ॥ १६.३.१२ ॥
प्रज्वलित अग्नी डावीकडे फिरत होता; निळ्या, लाल व मंजिष्ठा रंगाच्या ज्वाळा वेगवेगळ्या उधळत होता.
16.3.13
उदयास्तमये नित्यं पुर्यां तस्यां दिवाकरः ।
व्यदृश्यतासकृत्पुंभिः कबन्धैः परिवारितः ॥ १६.३.१३ ॥
उदय आणि अस्ताच्या वेळी त्या नगरीत सूर्य नेहमी वारंवार माणसांनी आणि शिरविरहित कबंधांनी वेढलेला दिसत असे.
16.3.14
महानसेषु सिद्धेषु संस्कृतेऽतीवि भारत ।
आहार्यमाणे कृमयो व्यदृश्यन्त सहस्रशः ॥ १६.३.१४ ॥
हे भारता, स्वयंपाकघरात चांगल्या शिजवलेले अन्न नेले जात असताना हजारो किडे दिसू लागले.
16.3.15
पुण्याहे वाच्यमाने तु जपत्सु च महात्मसु ।
अभिधावन्तः श्रूयन्ते न चादृश्यत कश्चन ॥ १६.३.१५ ॥
पुण्याहवाचन सुरू असताना आणि महात्मे जप करत असताना धावणाऱ्यांचे आवाज ऐकू आले, पण कोणीही दिसले नाही.
16.3.16
परस्परं च नक्षत्रं हन्यमानं पुनःपुनः ।
ग्रहैरपश्यन्सर्वे ते नात्मनस्तु कथञ्चन ॥ १६.३.१६ ॥
ग्रहांकडून एकमेकांवर वारंवार आघात होत असलेली नक्षत्रे त्या सर्वांनी पाहिली, पण स्वतःला मात्र कोणत्याही प्रकारे पाहू शकले नाहीत.
16.3.17
नदन्तं पाञ्चिजन्यं च वृष्णन्धकनिवेशने ।
समन्तात्पर्यवाशन्त रासभा दारुणस्वराः ॥ १६.३.१७ ॥
वृष्णी-अंधकांच्या निवासात पांचजन्य शंख गर्जत असताना चारी बाजूंनी भयानक स्वराचे गाढव ओरडू लागले.
16.3.18
एवं पश्यन्हृषिकेशः संप्राप्तं कालपर्ययम् ।
त्रयोदश्याममावास्यां तान्दृष्ट्वा प्राब्रवीदिदम् ॥ १६.३.१८ ॥
अशा प्रकारे काळाचे पालटलेले चक्र पाहून हृषीकेशाने त्रयोदशीला, अमावास्येला त्यांना पाहून हे म्हटले.
16.3.19
चतुर्दशी पञ्चदशी कृतेयं राहुणा पुनः ।
प्राप्ते वै भारते युद्धे प्राप्ता चाद्य क्षंयाय नः ॥ १६.३.१९ ॥
चतुर्दशी आणि पौर्णिमा — राहूने पुन्हा असे घडवले आहे; भारतयुद्ध आले तेव्हा जसे झाले होते, तसेच आज ते आमच्या नाशासाठी आले आहे.
16.3.20
विमृशन्नेव कालं तं परिचिन्त्य जनार्दनः ।
मेने प्राप्तं स षट्त्रिंशं वर्षं वै केशिसूदनः ॥ १६.३.२० ॥
त्या काळाचा विचार करून जनार्दनाने मानले की केशिसूदनाचे छत्तिसावे वर्ष आले आहे.
16.3.21
पुत्रशोकाभिसंतप्ता गान्धारी हतबान्धवा ।
यदनुव्याजहारार्ता तदिदं समुपागमत् ॥ १६.३.२१ ॥
पुत्रशोकाने पीडित, बांधव मारले गेलेली गांधारी दुःखाने जे बोलली होती, तेच आता घडून आले आहे.
16.3.22
इदं च तदनुप्राप्तमब्रवीद्यद्युधिष्ठिरः ।
पुरा व्यूढेष्वनीकेषु दृष्ट्वेत्पातान्सुदारुणान् ॥ १६.३.२२ ॥
आणि त्यानुसार जे घडले, ते युधिष्ठिराने पूर्वी सांगितले होते — व्यूहात उभ्या सैन्यात भयंकर अपशकुन पाहून.
16.3.23
इत्युक्त्वा वासुदेवस्तु चिकीर्षुः सत्यमेव तत् ।
आज्ञापयामास तदा तीर्थयात्रामरिंदमः ॥ १६.३.२३ ॥
असे बोलून वासुदेवाने ते सत्यच घडवण्याच्या इच्छेने तेव्हा तीर्थयात्रेची आज्ञा दिली — शत्रुदमन करणारा.
16.3.24
अघोषयन्त पुरुषास्तत्र केशवशासनात् ।
तीर्थयात्रा समुद्रे वः कार्येति पुरुषर्षभाः ॥ १६.३.२४ ॥
तेथे माणसांनी केशवाच्या आज्ञेने घोषणा केली — हे पुरुषश्रेष्ठांनो, समुद्रावर तुमची तीर्थयात्रा करायची आहे.