ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 16.3
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.3.1
एवं प्रयतमानानां वृष्णीनामन्धकैः सह ।
कालो गृहाणि सर्वेषां परिचक्राम नित्यशः ॥ १६.३.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
16.3.2
करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्णपिङ्गलः ।
गृहाण्यावेक्ष्य वृष्णीनां नादृश्यतं पुनः क्वचित् ॥ १६.३.२ ॥
ਭਿਆਨਕ, ਵਿਕਰਾਲ, ਮੁੰਡੇ ਸਿਰ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੇ-ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿਰ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ।
16.3.3
तमघ्नन्त महेष्वासाः शरैः शतसहस्रशः ।
न चाशक्यत वेद्धुं स सर्वभूतात्ययस्तदा ॥ १६.३.३ ॥
ਮਹਾਧਨੁਰਧਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ; ਪਰ ਸਰਬ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।
16.3.4
उत्पेदिरे महावाता दारुणाश्च दिनेदिने ।
वृष्ण्यन्धकविनाशाय बहवो रोमहर्षणाः ॥ १६.३.४ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ-ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਭਿਆਨਕ, ਰੋਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਾਂ-ਹਵਾਵਾਂ ਉੱਠਣ ਲੱਗੀਆਂ।
16.3.5
विवृद्धमूषिका रथ्या विभिन्नमणिकास्तथा ।
केशा नखाश्च सुप्तानामद्यन्ते मूषिकैर्निशि ॥ १६.३.५ ॥
ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੂਹੇ ਵਧ ਗਏ, ਮਣਕੇ ਟੁੱਟ ਗਏ; ਸੌਂਦਿਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਨਹੁੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੂਹੇ ਕੁਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
16.3.6
चीचीकूचीति वाशन्ति शारिका वृष्णिवेश्मसु ।
नोपशाम्यति शब्दस्य सदिवारात्रमेव हि ॥ १६.३.६ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨਾਂ "ਚੀਚੀ-ਕੂਚੀ" ਬੋਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਅਵਾਜ਼ ਕਦੇ ਥੰਮਦੀ ਨਹੀਂ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਦਾ ਉਹੀ।
16.3.7
अन्वकुर्वन्नुलूकानां सारसा विरुतं तथा ।
अजाः शिवानां विरुतमन्वकुर्वत भारत ॥ १६.३.७ ॥
ਉੱਲੂਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਾਰਸਾਂ ਨੇ ਨਕਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਗਿੱਦੜਾਂ ਦੀ ਚੀਖ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਹੇ ਭਾਰਤ!
16.3.8
पाण्डुरा रक्तपादाश्च विहगाः कालचोदिताः ।
वृष्ण्यन्धकानां गेहेषु कपोता व्यचरंस्तदा ॥ १६.३.८ ॥
ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਕਬੂਤਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ-ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗੇ।
16.3.9
व्यजायन्त खरा गोषु करभाश्वतरीषु च ।
शुनीष्वपि बिडालाश्च मूषिका नकुलीषु च ॥ १६.३.९ ॥
ਗਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਤੇ ਜੰਮੇ; ਊਠਣੀਆਂ ਅਤੇ ਖੱਚਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਊਠ ਅਤੇ ਖੱਚਰ; ਕੁੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਓਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੂਹੇ ਜੰਮੇ।
16.3.10
नापत्रपन्त पापानि कुर्वन्तो वृष्णयस्तदा ।
प्रार्दयन्ब्राह्मणांश्चापि पितॄन्देवांस्तथैव च ॥ १६.३.१० ॥
ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ।
16.3.11
गुरूंश्चाप्यवमन्यन्ते न तु रामजनार्दनौ ।
पत्न्यः पतीनुच्चरन्ति पत्नीश्चक पतयस्तथा ॥ १६.३.११ ॥
ਉਹ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਤਨੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।
16.3.12
विभावसुः प्रज्वलितो वामं विपरिवर्तते ।
नीललोहितमञ्जिष्ठा विसृजन्नर्चिषः पृथक् ॥ १६.३.१२ ॥
ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ; ਨੀਲੇ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਮਜੀਠ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੱਡਦੀ ਹੋਈ।
16.3.13
उदयास्तमये नित्यं पुर्यां तस्यां दिवाकरः ।
व्यदृश्यतासकृत्पुंभिः कबन्धैः परिवारितः ॥ १६.३.१३ ॥
ਚੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਛਿਪਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਸਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰ-ਰਹਿਤ ਧੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
16.3.14
महानसेषु सिद्धेषु संस्कृतेऽतीवि भारत ।
आहार्यमाणे कृमयो व्यदृश्यन्त सहस्रशः ॥ १६.३.१४ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਸੋਈਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੀੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
16.3.15
पुण्याहे वाच्यमाने तु जपत्सु च महात्मसु ।
अभिधावन्तः श्रूयन्ते न चादृश्यत कश्चन ॥ १६.३.१५ ॥
ਪੁੰਨਿਆਹ ਵਾਚਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਭੱਜਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਪਰ ਕੋਈ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
16.3.16
परस्परं च नक्षत्रं हन्यमानं पुनःपुनः ।
ग्रहैरपश्यन्सर्वे ते नात्मनस्तु कथञ्चन ॥ १६.३.१६ ॥
ਗ੍ਰਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ।
16.3.17
नदन्तं पाञ्चिजन्यं च वृष्णन्धकनिवेशने ।
समन्तात्पर्यवाशन्त रासभा दारुणस्वराः ॥ १६.३.१७ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ-ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਚੁਫੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਸੁਰ ਵਾਲੇ ਗਧੇ ਰੇਂਕਣ ਲੱਗੇ।
16.3.18
एवं पश्यन्हृषिकेशः संप्राप्तं कालपर्ययम् ।
त्रयोदश्याममावास्यां तान्दृष्ट्वा प्राब्रवीदिदम् ॥ १६.३.१८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਲ ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਅਮਾਵਸਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।
16.3.19
चतुर्दशी पञ्चदशी कृतेयं राहुणा पुनः ।
प्राप्ते वै भारते युद्धे प्राप्ता चाद्य क्षंयाय नः ॥ १६.३.१९ ॥
ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ — ਰਾਹੂ ਨੇ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਆਇਆ ਸੀ ਤਦ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ।
16.3.20
विमृशन्नेव कालं तं परिचिन्त्य जनार्दनः ।
मेने प्राप्तं स षट्त्रिंशं वर्षं वै केशिसूदनः ॥ १६.३.२० ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਕੇਸ਼ੀਸੂਦਨ ਦਾ ਛੱਤੀਵਾਂ ਵਰ੍ਹਾ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
16.3.21
पुत्रशोकाभिसंतप्ता गान्धारी हतबान्धवा ।
यदनुव्याजहारार्ता तदिदं समुपागमत् ॥ १६.३.२१ ॥
ਪੁੱਤਰ-ਸੋਕ ਨਾਲ ਤੜਫਦੀ, ਬੰਧੂਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
16.3.22
इदं च तदनुप्राप्तमब्रवीद्यद्युधिष्ठिरः ।
पुरा व्यूढेष्वनीकेषु दृष्ट्वेत्पातान्सुदारुणान् ॥ १६.३.२२ ॥
ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ — ਵਿਊਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਗਨ ਵੇਖ ਕੇ।
16.3.23
इत्युक्त्वा वासुदेवस्तु चिकीर्षुः सत्यमेव तत् ।
आज्ञापयामास तदा तीर्थयात्रामरिंदमः ॥ १६.३.२३ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ, ਉਸੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤਦ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ — ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
16.3.24
अघोषयन्त पुरुषास्तत्र केशवशासनात् ।
तीर्थयात्रा समुद्रे वः कार्येति पुरुषर्षभाः ॥ १६.३.२४ ॥
ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ — ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਹੈ।