Mahābhārata · Adhyāya 16.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.4.1
काली स्त्री पाण्डुरैर्दन्तैः प्रविश्य हसती निशि ।
स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्ती द्वारकां परिधावति ॥ १६.४.१ ॥
Una mujer oscura, con dientes pálidos, entra de noche riendo y corre por Dvārakā robando mujeres en los sueños.
16.4.2
अग्निहोत्रनिकेतेषु वास्तुमध्येषु वेश्मसु ।
वृष्ण्यन्धकानखादन्त स्वप्ने गृध्रा भयानकाः ॥ १६.४.२ ॥
En los recintos del sacrificio del fuego, en medio de los patios, en las casas, en un sueño, buitres terribles devoraron a los Vṛṣṇis y a los Andhakas.
16.4.3
अलङ्काराश्च च्छत्रं च ध्वजाश्च कवचानि च ।
ह्रियमाणान्यदृश्यन्त रक्षोभिः सुभयानकैः ॥ १६.४.३ ॥
Adornos, el parasol, los estandartes y las armaduras se veían siendo arrebatados por rākṣasas terribles.
16.4.4
तच्चाग्निदत्तं कृष्णस्य वज्रनाभमयोमयम् ।
दिवमाचक्रमे चक्रं वृष्णीनां पश्यतां तदा ॥ १६.४.४ ॥
Aquel disco de hierro de Kṛṣṇa, dado por Agni y llamado Vajranābha, se elevó hacia el cielo mientras los Vṛṣṇis miraban.
16.4.5
युक्तं रथं दिव्यमादित्यवर्णं ।
हयाऽहरन्पश्यतो दारुकस्य।
ते सागरस्योपरिष्टादगच्छ-
न्मनोजवाश्चतुरो वाजिमुख्याः ॥ १६.४.५ ॥
Mientras Dāruka miraba, los caballos se llevaron el carro divino, uncido y de color solar; aquellos cuatro caballos principales, veloces como el pensamiento, se alejaron por encima del océano.
16.4.6
तालः सुपर्णश्च महाध्वजौ तौ ।
सुपूजितौ रामजनार्धनाभ्याम्।
उच्चैर्जह्रुरप्सरसश्च दिव्या ।
देवा ऊचुर्गम्यतां तीर्थयात्राः ॥ १६.४.६ ॥
Los dos grandes estandartes, la palmera y Suparṇa (Garuḍa), bien honrados por Rāma y Janārdana, fueron llevados con estruendo por apsarases divinas; y los dioses dijeron: «Que se vayan en peregrinación».
16.4.7
भगवद्दर्शनस्पर्शस्नेहैर्विततभोगिनः ।
दिवः प्रवेशानार्थं ते विमानैर्दिवमाययुः ॥ १६.४.७ ॥
Por la vista, el contacto y el afecto del Bienaventurado, ellos, con sus disfrutes extendidos, fueron al cielo en carros celestiales para entrar en el cielo.
16.4.8
ततो जिगमिषन्तस्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
सान्तःपुरास्तदा तीर्थयात्रामैच्छन्नरर्षभाः ॥ १६.४.८ ॥
Entonces los grandes guerreros en carro de los Vṛṣṇis y Andhakas, deseosos de partir, junto con sus aposentos de mujeres, aquellos toros entre los hombres desearon una peregrinación a los vados sagrados.
16.4.9
ततो मनोहरा हृष्टाःक पेयं मांसं मधूनि च ।
बहु नानाविधं चक्रुस्त्वरिताः कालचोदिताः ॥ १६.४.९ ॥
Entonces los alegres y encantadores, impulsados por el tiempo, prepararon apresuradamente bebida kapeya, carne, mieles y muchas cosas de muchas clases.
16.4.10
ततः सीधुषु सक्ताश्च निर्ययुर्नगराद्बहिः ।
यानैरश्वैर्गजैश्चैव श्रीमन्तस्तिग्मतेजसः ॥ १६.४.१० ॥
Entonces, entregados al licor sīdhu, aquellos esplendorosos de fulgor feroz salieron de la ciudad en vehículos, caballos y elefantes.
16.4.11
ततः प्रभासे न्यवसन्यथोद्दिष्टं यथागृहम् ।
प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते सदारा यादवास्तदा ॥ १६.४.११ ॥
Entonces en Prabhāsa se alojaron, cada uno en la casa asignada, los Yādavas con sus esposas, abundantes en comida y bebida.
16.4.12
निविष्टांस्तान्निशाम्याथ समुद्रान्ते स योगवित् ।
जगामामन्त्र्य तान्वीरानुद्धवोऽर्थविशारदः ॥ १६.४.१२ ॥
Al verlos asentados a la orilla del océano, Uddhava, conocedor del yoga y versado en el sentido, se despidió de aquellos héroes y se marchó.
16.4.13
तं प्रस्थितं महात्मानमभिवाद्य कृताञ्जलिम् ।
जानन्विनाशं वृष्णीनां नैच्छद्वारयितुं हरिः ॥ १६.४.१३ ॥
Cuando aquel magnánimo partía y le saludó con las manos juntas, Hari, sabiendo la destrucción de los Vṛṣṇis, no quiso detenerlo.
16.4.14
ततः कालपरीतास्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
अपश्यन्नुद्धवं यान्तं तेजसाऽऽवृत्य रोदसी ॥ १६.४.१४ ॥
Entonces los grandes aurigas de los Vṛṣṇis y Andhakas, dominados por el tiempo, vieron a Uddhava marchar, cubriendo el cielo y la tierra con su resplandor.
16.4.15
ब्राह्मणार्थेषु यत्सिद्धमन्नं तेषां महात्मनाम् ।
तद्वानरेभ्यः प्रददुः सुरागन्धसमन्वितम् ॥ १६.४.१५ ॥
La comida preparada para los brahmanes, mezclada con el aroma del licor, aquellos magnánimos la dieron a los monos.
16.4.16
ततस्तूर्यशताकीर्णं नटनर्तकसंकुलम् ।
अवर्तत महापानं प्रभासे तिग्मतेजसाम् ॥ १६.४.१६ ॥
Entonces tuvo lugar en Prabhāsa un gran festín de bebida, lleno de cientos de instrumentos y abarrotado de actores y bailarines, para los de ardiente brillo.
16.4.17
कृष्णस्य सन्निधौ रामः सहितः कृतवर्मणा ।
अपिबद्युयुधानश्च गदो बभ्रुस्तथैव च ॥ १६.४.१७ ॥
En presencia de Kṛṣṇa, Rāma bebió junto con Kṛtavarman; Yuyudhāna, Gada y Babhru también bebieron.
16.4.18
ततः परिषदो मध्ये युयुधानो मदोत्कटः ।
अब्रवीत्कृतवर्माणमवहास्यावमत्य च ॥ १६.४.१८ ॥
Entonces, en medio de la asamblea, Yuyudhāna, enfurecido por la embriaguez, hablándole con burla y desprecio a Kṛtavarman.
16.4.19
कः क्षत्रियो हन्यमानः सुप्तान्हन्यान्मृतानिव ।
तन्न मृष्यन्ति हार्दिक्य यादवा यत्त्वया कृतम् ॥ १६.४.१९ ॥
¿Qué guerrero, siendo golpeado, mataría a quienes duermen, como si estuvieran muertos? Oh Hārdikya, los Yādavas no tolerarán lo que tú has hecho.
16.4.20
इत्युक्ते युयुधानेन पूजयामास तद्वचः ।
प्रद्युम्नो रथिनांश्रेष्ठो हार्दिक्यमवमत्य व ॥ १६.४.२० ॥
Cuando Yuyudhāna habló así, Pradyumna, el mejor de los aurigas, alabó sus palabras y, despreciando a Hārdikya, ...
16.4.21
ततः परमसंक्रुद्धः कृतवर्मा तमब्रवीत् ।
निर्दिशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना ॥ १६.४.२१ ॥
Entonces Kṛtavarman, muy enfurecido, le habló, señalando con desprecio, por así decirlo, con la mano izquierda.
16.4.22
भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्युर्द्धे प्रायगतस्त्वया ।
वधेन सुनृशंसेन कथं वीरेण पातितः ॥ १६.४.२२ ॥
Bhūriśravas, con los brazos cortados, encontró su fin en la batalla; ¿cómo derribaste a aquel héroe con una muerte tan cruel?
16.4.23
इति तस्य वचः श्रुत्वा केशवः परवीरहा ।
तिर्यक्सरोषया दृष्ट्या वीक्षांचक्रे स मन्युमान् ॥ १६.४.२३ ॥
Al oír estas palabras, Keśava, matador de héroes enemigos, lo miró de reojo con mirada colérica; lleno de ira, observó.
16.4.24
मणिः स्यमन्तकश्चैव यः स सत्राजितोऽभवत् ।
तां कथां श्रावयामास सात्यकिर्मधुसूदनम् ॥ १६.४.२४ ॥
La joya Syamantaka, que había sido de Satrājit: aquella historia hizo oír Sātyaki a Madhusūdana.
16.4.25
तच्छ्रुत्वा केशवस्याङ्कमगमद्रुदती तदा ।
सत्यभामा प्रकुपिता कोपयन्ती जनार्दनम् ॥ १६.४.२५ ॥
Al oírlo, Satyabhāmā, llorando y muy enfurecida, fue al regazo de Keśava e incitó a Janārdana.
16.4.26
तत उत्थाय सक्रोधः सात्यकिर्वाक्यमब्रवीत्। ॥ १६.४.२६ ॥
Entonces Sātyaki, levantándose lleno de ira, pronunció estas palabras.
16.4.27
पञ्चानां द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नशिखण्डिनोः ।
एष गच्छामि पदवीं सत्येन च तथा शपे ॥ १६.४.२७ ॥
Sigo el camino de los cinco hijos de Draupadī, de Dhṛṣṭadyumna y de Śikhaṇḍin; lo juro por la verdad.
16.4.28
सौप्तिके ये च निहताः सुप्ता येन दुरात्मना ।
द्रोणपुत्रसहायेन पापेन कृतवर्मणा ॥ १६.४.२८ ॥
Los que fueron muertos mientras dormían en la matanza nocturna, por aquel malvado con la ayuda del hijo de Droṇa y del pecaminoso Kṛtavarman.
16.4.29
समाप्तमायुरस्याद्य यशश्चैव सुमध्यते ।
इत्येवमुक्त्वा खङ्गेन केशवस्य समीपतः।
अभिद्रुत्य शिरः क्रुद्धश्चिच्छेद कृतवर्मणः ॥ १६.४.२९ ॥
«¡Hoy han terminado su vida y su gloria, oh Sumadhyā!» Diciendo esto, enfurecido, corrió desde junto a Keśava y con su espada cortó la cabeza de Kṛtavarman.
16.4.30
तथाऽन्यानपि निघ्नन्तं युयुधानं समन्ततः ।
अभ्यधावद्धृषीकेशो विनिवारयितुं तदा ॥ १६.४.३० ॥
Entonces Hṛṣīkeśa corrió para detener a Yuyudhāna, que golpeaba a otros por todos lados.
16.4.31
एकीभूतास्ततः सर्वे कालपर्यायचोदिताः ।
भोजान्धका महाराज शैनेयं पर्यवारयन् ॥ १६.४.३१ ॥
Entonces, todos unidos e impulsados por el curso del tiempo, oh gran rey, los Bhojas y los Andhakas rodearon a Śainya.
16.4.32
तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णमभिक्रुद्धाञ्जनार्दनः ।
न चुक्रोध महातेजा जानन्कालस्य पर्ययम् ॥ १६.४.३२ ॥
Al verlos abalanzarse velozmente, muy furiosos, Janārdana, de gran esplendor, no se enfureció, pues conocía el giro del tiempo.
16.4.33
ते तु पानमदाविष्टाश्चोदिताः कालधर्मणा ।
युयुधानमथाभ्यघ्नन्नुच्छिष्टैर्भाजनैस्तदा ॥ १६.४.३३ ॥
Ellos, poseídos por la embriaguez del licor e impulsados por la ley del tiempo, golpearon entonces a Yuyudhāna con vasijas usadas.
16.4.34
हन्यमाने तु शैनेये क्रुद्धो रुक्मिणिनन्दनः ।
तदनन्तरमागच्छन्मोचयिष्यञ्शिनेः सुतम् ॥ १६.४.३४ ॥
Mientras Śainya era golpeado, el hijo de Rukmiṇī, enfurecido, acudió entonces para liberar al hijo de Śini.
16.4.35
स भोजैः सह संयुक्तः सात्यकिश्चान्धकैः सह ।
व्यायच्छमानौ तौ वीरौ बाहुद्रविणशालिनौ।
बहुत्वान्निहतौ तत्र उभौ कुष्णस्य पश्यतः ॥ १६.४.३५ ॥
Él se unió a los Bhojas, y Sātyaki a los Andhakas. Ambos héroes, resplandecientes por la riqueza de sus brazos, fueron muertos allí por su inferioridad numérica, ante los ojos de Kṛṣṇa.
16.4.36
हतं दृष्ट्वा च शैनेयं पुत्रं च यदुनन्दनः ।
एरकाणां ततो मुष्टिं कोपाज्जग्राह केशवः ॥ १६.४.३६ ॥
Al ver muertos a Śainya y a su hijo, Keśava, delicia de los Yadus, en su cólera tomó un puñado de hierba eraka.
16.4.37
तदभून्मुसलं घोरं वज्रकल्पमयोमयम् ।
जघान कुष्णस्तांस्तेनि येये प्रमुखतोऽभवन् ॥ १६.४.३७ ॥
Aquello se convirtió en una terrible maza, semejante al rayo, de hierro. Kṛṣṇa golpeó con ella a los que estaban al frente.
16.4.38
ततोऽन्धकाश्च भोजाश्च शैनेया वृष्णयस्तथा ।
जघ्नुरन्योन्यमाक्रन्दे मुसलैः कालचोदिताः ॥ १६.४.३८ ॥
Entonces los Andhakas, los Bhojas, los Śaineyas y los Vṛṣṇis, impulsados por el tiempo, se golpeaban unos a otros con mazas en medio del clamor.
16.4.39
यस्तेषामेरकां कश्चिज्जग्राह कुपितो नृपः ।
वज्रभूतेव सा राजन्नदृश्यत तदा विभो ॥ १६.४.३९ ॥
Quien de ellos, colérico, tomó un tallo de erakā, oh rey, oh señor, entonces apareció como un rayo.
16.4.40
तृणं च मुसलीभूतमपि तत्र व्यदृश्यत ।
ब्रह्मदण्डकृतं सर्वमिति तद्विद्वि पार्थिव ॥ १६.४.४० ॥
Allí incluso la hierba apareció como una maza. Oh rey, sabe que todo esto fue causado por la maldición del brahmán.
16.4.41
आविध्याविध्य ते राजन्प्रहरन्ति स्म तैस्तृणैः ।
तद्वज्रभूतं मुसलं व्यदृश्यत तदा दृढम् ॥ १६.४.४१ ॥
Oh rey, blandían y blandían aquellas hierbas y golpeaban con ellas; entonces aquella maza aparecía firme como un rayo.
16.4.42
अवधीत्पितरं पुत्रः पिता पुत्रं च भारत ।
मत्ताः परिपतन्ति स्म योधयन्तः परस्परम् ॥ १६.४.४२ ॥
Oh descendiente de Bharata, el hijo mató a su padre y el padre a su hijo; enloquecidos, corrían de un lado a otro combatiéndose unos a otros.
16.4.43
पतङ्गा इव चाग्नौ ते निपेतुः कुकुरान्धकाः ।
नासीत्पलायने बुद्धिर्वधअयमानस्य कस्यचित् ॥ १६.४.४३ ॥
Como polillas que caen en el fuego, cayeron los Kukuras y los Andhakas. Ninguno de los que eran matados tuvo la intención de huir.
16.4.44
तत्रापश्यन्महाबाहुर्जानन्कालस्य पर्ययम् ।
मुसलं समवष्टभ्य तस्थौ स मधुसूदनः ॥ १६.४.४४ ॥
Allí el de brazos poderosos, conociendo el curso del tiempo, miró. Asiendo firmemente el mazo, se mantuvo en pie Madhusūdana.
16.4.45
सांबं च निहतं दृष्ट्वा चारुदेष्णं च माधवः ।
प्रद्युम्नं चानिरुद्धं च ततश्चुक्रोध भारत ॥ १६.४.४५ ॥
Oh Bhārata, al ver a Sāmba y al abatido Cārudeṣṇa, y luego a Pradyumna y Aniruddha, Mādhava se encolerizó.
16.4.46
गदं वीक्ष्य शयानं च भृशं कोपसमन्वितः ।
स निःशेषं तदा चक्रे शार्ङ्गचक्रगंदाधरः ॥ १६.४.४६ ॥
Al ver a Gada tendido, se llenó de gran ira. Entonces él, portador del arco Śārṅga, del disco y de la maza, lo aniquiló todo por completo.
16.4.47
तं निघ्नन्तं महातेजा बभ्रुः परपुरंजयः ।
दारुकश्चैव दाशार्हमूवतुर्यन्निबोध तत् ॥ १६.४.४७ ॥
Mientras lo golpeaban, Babhru de gran esplendor, vencedor de ciudades enemigas, y Dāruka hablaron al descendiente de Daśārha. Escucha lo que dijeron.
16.4.48
भगवन्निहताः सर्वे त्वया भूयिष्ठशो नराः ।
रामस्य पदमन्विच्छ तत्र गच्छाम यत्र सः ॥ १६.४.४८ ॥
Oh Bienaventurado, por ti casi todos los hombres han sido abatidos. Buscando las huellas de Rāma, vayamos allí donde él está.