ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 16.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.4.1
काली स्त्री पाण्डुरैर्दन्तैः प्रविश्य हसती निशि ।
स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्ती द्वारकां परिधावति ॥ १६.४.१ ॥
ਕਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਫਿੱਕੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।
16.4.2
अग्निहोत्रनिकेतेषु वास्तुमध्येषु वेश्मसु ।
वृष्ण्यन्धकानखादन्त स्वप्ने गृध्रा भयानकाः ॥ १६.४.२ ॥
ਅਗਨੀਹੋਤਰ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਗਿਰਝਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ।
16.4.3
अलङ्काराश्च च्छत्रं च ध्वजाश्च कवचानि च ।
ह्रियमाणान्यदृश्यन्त रक्षोभिः सुभयानकैः ॥ १६.४.३ ॥
ਗਹਿਣੇ, ਛਤਰ, ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਕਵਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
16.4.4
तच्चाग्निदत्तं कृष्णस्य वज्रनाभमयोमयम् ।
दिवमाचक्रमे चक्रं वृष्णीनां पश्यतां तदा ॥ १६.४.४ ॥
ਅਗਨੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਵਜ੍ਰਨਾਭ ਨਾਮਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਉਹ ਚੱਕਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
16.4.5
युक्तं रथं दिव्यमादित्यवर्णं ।
हयाऽहरन्पश्यतो दारुकस्य।
ते सागरस्योपरिष्टादगच्छ-
न्मनोजवाश्चतुरो वाजिमुख्याः ॥ १६.४.५ ॥
ਦਾਰੁਕ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਘੋੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਏ; ਮਨ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਹ ਚਾਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਘੋੜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
16.4.6
तालः सुपर्णश्च महाध्वजौ तौ ।
सुपूजितौ रामजनार्धनाभ्याम्।
उच्चैर्जह्रुरप्सरसश्च दिव्या ।
देवा ऊचुर्गम्यतां तीर्थयात्राः ॥ १६.४.६ ॥
ਰਾਮ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜੇ ਗਏ ਉਹ ਦੋ ਮਹਾਝੰਡੇ — ਤਾਲ ਅਤੇ ਸੁਪਰਣ — ਦਿਵ੍ਯ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈਆਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਓ।"
16.4.7
भगवद्दर्शनस्पर्शस्नेहैर्विततभोगिनः ।
दिवः प्रवेशानार्थं ते विमानैर्दिवमाययुः ॥ १६.४.७ ॥
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਛੋਹ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੋਗਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਲਈ ਵਿਮਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਗਏ।
16.4.8
ततो जिगमिषन्तस्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
सान्तःपुरास्तदा तीर्थयात्रामैच्छन्नरर्षभाः ॥ १६.४.८ ॥
ਫਿਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ-ਅੰਧਕ ਮਹਾਰਥੀ, ਅੰਤਃਪੁਰ ਸਹਿਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਨੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
16.4.9
ततो मनोहरा हृष्टाःक पेयं मांसं मधूनि च ।
बहु नानाविधं चक्रुस्त्वरिताः कालचोदिताः ॥ १६.४.९ ॥
ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਪੇਯ ਪੇਅ, ਮਾਸ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ।
16.4.10
ततः सीधुषु सक्ताश्च निर्ययुर्नगराद्बहिः ।
यानैरश्वैर्गजैश्चैव श्रीमन्तस्तिग्मतेजसः ॥ १६.४.१० ॥
ਫਿਰ ਸੀਧੂ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਤੇਜ਼ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਵਾਹਨਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਗਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
16.4.11
ततः प्रभासे न्यवसन्यथोद्दिष्टं यथागृहम् ।
प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते सदारा यादवास्तदा ॥ १६.४.११ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀਆਂ ਸਹਿਤ, ਬਹੁਤ ਭੋਜਨ-ਪੇਅ ਨਾਲ ਯਾਦਵ ਠਹਿਰੇ।
16.4.12
निविष्टांस्तान्निशाम्याथ समुद्रान्ते स योगवित् ।
जगामामन्त्र्य तान्वीरानुद्धवोऽर्थविशारदः ॥ १६.४.१२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਯੋਗ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉੱਧਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
16.4.13
तं प्रस्थितं महात्मानमभिवाद्य कृताञ्जलिम् ।
जानन्विनाशं वृष्णीनां नैच्छद्वारयितुं हरिः ॥ १६.४.१३ ॥
ਤੁਰਦੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹਰਿ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ।
16.4.14
ततः कालपरीतास्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
अपश्यन्नुद्धवं यान्तं तेजसाऽऽवृत्य रोदसी ॥ १६.४.१४ ॥
ਫਿਰ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ-ਅੰਧਕ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਜਾਂਦੇ ਉੱਧਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
16.4.15
ब्राह्मणार्थेषु यत्सिद्धमन्नं तेषां महात्मनाम् ।
तद्वानरेभ्यः प्रददुः सुरागन्धसमन्वितम् ॥ १६.४.१५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅੰਨ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਗੰਧ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
16.4.16
ततस्तूर्यशताकीर्णं नटनर्तकसंकुलम् ।
अवर्तत महापानं प्रभासे तिग्मतेजसाम् ॥ १६.४.१६ ॥
ਫਿਰ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਨਟਾਂ ਤੇ ਨਰਤਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵੱਡਾ ਮਦਿਰਾ-ਪਾਨ ਉਤਸਵ ਪ੍ਰਭਾਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜਸਵੀਆਂ ਲਈ ਹੋਇਆ।
16.4.17
कृष्णस्य सन्निधौ रामः सहितः कृतवर्मणा ।
अपिबद्युयुधानश्च गदो बभ्रुस्तथैव च ॥ १६.४.१७ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ; ਯੁਯੁਧਾਨ, ਗਦ ਤੇ ਬਭ੍ਰੂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ।
16.4.18
ततः परिषदो मध्ये युयुधानो मदोत्कटः ।
अब्रवीत्कृतवर्माणमवहास्यावमत्य च ॥ १६.४.१८ ॥
ਫਿਰ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਉਮੱਤ ਹੋਏ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨੇ ਮਖੌਲ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
16.4.19
कः क्षत्रियो हन्यमानः सुप्तान्हन्यान्मृतानिव ।
तन्न मृष्यन्ति हार्दिक्य यादवा यत्त्वया कृतम् ॥ १६.४.१९ ॥
ਕਿਹੜਾ ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਮੁਰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਾਰੇਗਾ? ਹੇ ਹਾਰਦਿਕਯ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦਵ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
16.4.20
इत्युक्ते युयुधानेन पूजयामास तद्वचः ।
प्रद्युम्नो रथिनांश्रेष्ठो हार्दिक्यमवमत्य व ॥ १६.४.२० ॥
ਯੁਯੁਧਾਨ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪ੍ਰਦਿਊਮਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਦੀ ਸਲਾਹੁਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਾਰਦਿਕਯ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕੀਤਾ।
16.4.21
ततः परमसंक्रुद्धः कृतवर्मा तमब्रवीत् ।
निर्दिशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना ॥ १६.४.२१ ॥
ਤਦ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਨਿਰਾਦਰ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
16.4.22
भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्युर्द्धे प्रायगतस्त्वया ।
वधेन सुनृशंसेन कथं वीरेण पातितः ॥ १६.४.२२ ॥
ਕੱਟੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਵੀਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੇਰਹਿਮ ਵਧ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਡੇਗਿਆ?
16.4.23
इति तस्य वचः श्रुत्वा केशवः परवीरहा ।
तिर्यक्सरोषया दृष्ट्या वीक्षांचक्रे स मन्युमान् ॥ १६.४.२३ ॥
ਉਸ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੈਰੀ-ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀ ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।
16.4.24
मणिः स्यमन्तकश्चैव यः स सत्राजितोऽभवत् ।
तां कथां श्रावयामास सात्यकिर्मधुसूदनम् ॥ १६.४.२४ ॥
ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦੀ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਵਾਲੀ ਉਹ ਕਥਾ ਸਾਤਿਅਕੀ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ।
16.4.25
तच्छ्रुत्वा केशवस्याङ्कमगमद्रुदती तदा ।
सत्यभामा प्रकुपिता कोपयन्ती जनार्दनम् ॥ १६.४.२५ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠੀ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਕਸਾਉਣ ਲੱਗੀ।
16.4.26
तत उत्थाय सक्रोधः सात्यकिर्वाक्यमब्रवीत्। ॥ १६.४.२६ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ ਸਾਤਿਅਕੀ ਬੋਲਿਆ।
16.4.27
पञ्चानां द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नशिखण्डिनोः ।
एष गच्छामि पदवीं सत्येन च तथा शपे ॥ १६.४.२७ ॥
ਪੰਜਾਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦੁਮਨ-ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਸੱਚ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।
16.4.28
सौप्तिके ये च निहताः सुप्ता येन दुरात्मना ।
द्रोणपुत्रसहायेन पापेन कृतवर्मणा ॥ १६.४.२८ ॥
ਸੌਪਤਿਕ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੁਰਾਤਮਾ ਨੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਪਾਪੀ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
16.4.29
समाप्तमायुरस्याद्य यशश्चैव सुमध्यते ।
इत्येवमुक्त्वा खङ्गेन केशवस्य समीपतः।
अभिद्रुत्य शिरः क्रुद्धश्चिच्छेद कृतवर्मणः ॥ १६.४.२९ ॥
"ਅੱਜ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਯਸ਼ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਹੇ ਸੁਮਧਿਆ!" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਦੌੜ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
16.4.30
तथाऽन्यानपि निघ्नन्तं युयुधानं समन्ततः ।
अभ्यधावद्धृषीकेशो विनिवारयितुं तदा ॥ १६.४.३० ॥
ਫਿਰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਦੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦੌੜੇ।
16.4.31
एकीभूतास्ततः सर्वे कालपर्यायचोदिताः ।
भोजान्धका महाराज शैनेयं पर्यवारयन् ॥ १६.४.३१ ॥
ਫਿਰ ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਾਂ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੈਨੇਯ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲਿਆ।
16.4.32
तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णमभिक्रुद्धाञ्जनार्दनः ।
न चुक्रोध महातेजा जानन्कालस्य पर्ययम् ॥ १६.४.३२ ॥
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝਪਟਦੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਕਾਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਜਾਣਦੇ ਮਹਾਤੇਜਸ੍ਵੀ ਜਨਾਰਦਨ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
16.4.33
ते तु पानमदाविष्टाश्चोदिताः कालधर्मणा ।
युयुधानमथाभ्यघ्नन्नुच्छिष्टैर्भाजनैस्तदा ॥ १६.४.३३ ॥
ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਾਲ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁਯੁਧਾਨ ਨੂੰ ਜੂਠੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
16.4.34
हन्यमाने तु शैनेये क्रुद्धो रुक्मिणिनन्दनः ।
तदनन्तरमागच्छन्मोचयिष्यञ्शिनेः सुतम् ॥ १६.४.३४ ॥
ਸ਼ੈਨੇਯ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਰੁਕਮਿਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸ਼ਿਨਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਆਇਆ।
16.4.35
स भोजैः सह संयुक्तः सात्यकिश्चान्धकैः सह ।
व्यायच्छमानौ तौ वीरौ बाहुद्रविणशालिनौ।
बहुत्वान्निहतौ तत्र उभौ कुष्णस्य पश्यतः ॥ १६.४.३५ ॥
ਉਹ ਭੋਜਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਾਤਿਆਕੀ ਅੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਬਾਹੂਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਰੇ ਗਏ।
16.4.36
हतं दृष्ट्वा च शैनेयं पुत्रं च यदुनन्दनः ।
एरकाणां ततो मुष्टिं कोपाज्जग्राह केशवः ॥ १६.४.३६ ॥
ਸ਼ੈਨੇਯ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਯਦੁਨੰਦਨ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਏਰਕ ਘਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਫੜ ਲਈ।
16.4.37
तदभून्मुसलं घोरं वज्रकल्पमयोमयम् ।
जघान कुष्णस्तांस्तेनि येये प्रमुखतोऽभवन् ॥ १६.४.३७ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਮੂਸਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਾਲਿਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
16.4.38
ततोऽन्धकाश्च भोजाश्च शैनेया वृष्णयस्तथा ।
जघ्नुरन्योन्यमाक्रन्दे मुसलैः कालचोदिताः ॥ १६.४.३८ ॥
ਫਿਰ ਅੰਧਕ, ਭੋਜ, ਸ਼ੈਨੇਯ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਮੂਸਲਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲੱਗੇ।
16.4.39
यस्तेषामेरकां कश्चिज्जग्राह कुपितो नृपः ।
वज्रभूतेव सा राजन्नदृश्यत तदा विभो ॥ १६.४.३९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਏਰਕਾ ਘਾਹ ਫੜਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਦ ਉਹ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾ ਦਿਸਿਆ।
16.4.40
तृणं च मुसलीभूतमपि तत्र व्यदृश्यत ।
ब्रह्मदण्डकृतं सर्वमिति तद्विद्वि पार्थिव ॥ १६.४.४० ॥
ਉੱਥੇ ਘਾਹ ਵੀ ਮੂਸਲ ਬਣਿਆ ਦਿਸਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਜਾਣੋ।
16.4.41
आविध्याविध्य ते राजन्प्रहरन्ति स्म तैस्तृणैः ।
तद्वज्रभूतं मुसलं व्यदृश्यत तदा दृढम् ॥ १६.४.४१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਸਨ; ਤਦ ਉਹ ਮੂਸਲ ਵਜ੍ਰ ਵਾਂਗ ਪੱਕਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ।
16.4.42
अवधीत्पितरं पुत्रः पिता पुत्रं च भारत ।
मत्ताः परिपतन्ति स्म योधयन्तः परस्परम् ॥ १६.४.४२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ; ਮਦਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਦੌੜਨ ਲੱਗੇ।
16.4.43
पतङ्गा इव चाग्नौ ते निपेतुः कुकुरान्धकाः ।
नासीत्पलायने बुद्धिर्वधअयमानस्य कस्यचित् ॥ १६.४.४३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਕੁਕੁਰ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੱਜਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ।
16.4.44
तत्रापश्यन्महाबाहुर्जानन्कालस्य पर्ययम् ।
मुसलं समवष्टभ्य तस्थौ स मधुसूदनः ॥ १६.४.४४ ॥
ਉੱਥੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਕਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਮੂਸਲ ਨੂੰ ਕੱਸ ਕੇ ਫੜ ਕੇ ਉਹ ਮਧੁਸੂਦਨ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ।
16.4.45
सांबं च निहतं दृष्ट्वा चारुदेष्णं च माधवः ।
प्रद्युम्नं चानिरुद्धं च ततश्चुक्रोध भारत ॥ १६.४.४५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਂਬ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਿਊਮਨ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁਧ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਦ ਮਾਧਵ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਏ।
16.4.46
गदं वीक्ष्य शयानं च भृशं कोपसमन्वितः ।
स निःशेषं तदा चक्रे शार्ङ्गचक्रगंदाधरः ॥ १६.४.४६ ॥
ਗਦ ਨੂੰ ਪਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਦ ਸਭ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
16.4.47
तं निघ्नन्तं महातेजा बभ्रुः परपुरंजयः ।
दारुकश्चैव दाशार्हमूवतुर्यन्निबोध तत् ॥ १६.४.४७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਵੈਰੀ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਬਭਰੂ ਅਤੇ ਦਾਰੁਕ ਨੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ — ਜੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਸੁਣੋ।
16.4.48
भगवन्निहताः सर्वे त्वया भूयिष्ठशो नराः ।
रामस्य पदमन्विच्छ तत्र गच्छाम यत्र सः ॥ १६.४.४८ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਭ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਨ ਉੱਥੇ ਚੱਲੀਏ।