മഹാഭാരതം · അധ്യായം 16.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.4.1
काली स्त्री पाण्डुरैर्दन्तैः प्रविश्य हसती निशि ।
स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्ती द्वारकां परिधावति ॥ १६.४.१ ॥
കറുത്ത സ്ത്രീ വിളറിയ പല്ലുകളോടെ രാത്രിയിൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പ്രവേശിച്ച്, സ്വപ്നങ്ങളിൽ സ്ത്രീകളെ അപഹരിച്ചുകൊണ്ട് ദ്വാരകയിൽ ഓടിനടക്കുന്നു.
16.4.2
अग्निहोत्रनिकेतेषु वास्तुमध्येषु वेश्मसु ।
वृष्ण्यन्धकानखादन्त स्वप्ने गृध्रा भयानकाः ॥ १६.४.२ ॥
അഗ്നിഹോത്ര സ്ഥാനങ്ങളിലും ഗൃഹാങ്കണങ്ങളുടെ നടുവിലും ഭവനങ്ങളിലും സ്വപ്നത്തിൽ ഭയങ്കരമായ കഴുകന്മാർ വൃഷ്ണികളെയും അന്ധകരെയും ഭക്ഷിച്ചു.
16.4.3
अलङ्काराश्च च्छत्रं च ध्वजाश्च कवचानि च ।
ह्रियमाणान्यदृश्यन्त रक्षोभिः सुभयानकैः ॥ १६.४.३ ॥
അലങ്കാരങ്ങളും കുടയും കൊടികളും കവചങ്ങളും അതിഭയങ്കരരായ രാക്ഷസന്മാരാൽ അപഹരിക്കപ്പെടുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
16.4.4
तच्चाग्निदत्तं कृष्णस्य वज्रनाभमयोमयम् ।
दिवमाचक्रमे चक्रं वृष्णीनां पश्यतां तदा ॥ १६.४.४ ॥
അഗ്നി നൽകിയതും കൃഷ്ണന്റേതുമായ വജ്രനാഭം എന്ന ഇരുമ്പുചക്രം വൃഷ്ണികൾ നോക്കിനിൽക്കെ അപ്പോൾ ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്നുപോയി.
16.4.5
युक्तं रथं दिव्यमादित्यवर्णं ।
हयाऽहरन्पश्यतो दारुकस्य।
ते सागरस्योपरिष्टादगच्छ-
न्मनोजवाश्चतुरो वाजिमुख्याः ॥ १६.४.५ ॥
ദാരുകൻ നോക്കിനിൽക്കെ, കെട്ടിയ സൂര്യവർണമുള്ള ദിവ്യരഥത്തെ കുതിരകൾ കൊണ്ടുപോയി; മനസ്സിന്റെ വേഗമുള്ള ആ നാല് പ്രധാനകുതിരകൾ സമുദ്രത്തിനു മീതേ പോയി.
16.4.6
तालः सुपर्णश्च महाध्वजौ तौ ।
सुपूजितौ रामजनार्धनाभ्याम्।
उच्चैर्जह्रुरप्सरसश्च दिव्या ।
देवा ऊचुर्गम्यतां तीर्थयात्राः ॥ १६.४.६ ॥
രാമനും ജനാർദനനും നന്നായി പൂജിച്ച ആ രണ്ടു മഹാധ്വജങ്ങൾ — താലവും സുപർണ്ണനും — ദിവ്യാപ്സരസ്സുകൾ ഉച്ചത്തിൽ അപഹരിച്ചു; ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു, "തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കു പോകട്ടെ."
16.4.7
भगवद्दर्शनस्पर्शस्नेहैर्विततभोगिनः ।
दिवः प्रवेशानार्थं ते विमानैर्दिवमाययुः ॥ १६.४.७ ॥
ഭഗവാന്റെ ദർശനം, സ്പർശം, സ്നേഹം എന്നിവയാൽ വിസ്തൃത ഭോഗങ്ങളുള്ളവർ സ്വർഗപ്രവേശത്തിനായി വിമാനങ്ങളിൽ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
16.4.8
ततो जिगमिषन्तस्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
सान्तःपुरास्तदा तीर्थयात्रामैच्छन्नरर्षभाः ॥ १६.४.८ ॥
അപ്പോൾ പോകാനാഗ്രഹിച്ച വൃഷ്ണി-അന്ധക മഹാരഥന്മാർ, അന്തഃപുരത്തോടൊപ്പം, ആ നരശ്രേഷ്ഠന്മാർ തീർത്ഥയാത്ര ആഗ്രഹിച്ചു.
16.4.9
ततो मनोहरा हृष्टाःक पेयं मांसं मधूनि च ।
बहु नानाविधं चक्रुस्त्वरिताः कालचोदिताः ॥ १६.४.९ ॥
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടരും മനോഹരരുമായവർ കപേയ പാനീയവും മാംസവും മധുവും പലവിധ വസ്തുക്കളും കാലപ്രേരിതരായി വേഗത്തിൽ തയ്യാറാക്കി.
16.4.10
ततः सीधुषु सक्ताश्च निर्ययुर्नगराद्बहिः ।
यानैरश्वैर्गजैश्चैव श्रीमन्तस्तिग्मतेजसः ॥ १६.४.१० ॥
അപ്പോൾ സീധു മദ്യത്തിൽ അഭിരമിച്ച ആ ശ്രീമന്മാർ, തീക്ഷ്ണതേജസ്വികൾ, വാഹനങ്ങളിലും കുതിരകളിലും ആനകളിലും നഗരത്തിന് പുറത്തേക്ക് പോയി.
16.4.11
ततः प्रभासे न्यवसन्यथोद्दिष्टं यथागृहम् ।
प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते सदारा यादवास्तदा ॥ १६.४.११ ॥
അപ്പോൾ പ്രഭാസത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ, ഓരോ വീട്ടിലും, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം, സമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണപാനീയങ്ങളോടെ യാദവർ താമസിച്ചു.
16.4.12
निविष्टांस्तान्निशाम्याथ समुद्रान्ते स योगवित् ।
जगामामन्त्र्य तान्वीरानुद्धवोऽर्थविशारदः ॥ १६.४.१२ ॥
അവർ സമുദ്രതീരത്ത് താമസമുറപ്പിച്ചതു കണ്ട്, യോഗജ്ഞനും അർത്ഥവിശാരദനുമായ ഉദ്ധവൻ ആ വീരന്മാരോട് യാത്ര ചോദിച്ച് പോയി.
16.4.13
तं प्रस्थितं महात्मानमभिवाद्य कृताञ्जलिम् ।
जानन्विनाशं वृष्णीनां नैच्छद्वारयितुं हरिः ॥ १६.४.१३ ॥
യാത്രയാകുന്ന ആ മഹാത്മാവിനെ കൈകൂപ്പി വണങ്ങിയപ്പോൾ, വൃഷ്ണികളുടെ നാശം അറിഞ്ഞിട്ടും ഹരി അദ്ദേഹത്തെ തടയാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല.
16.4.14
ततः कालपरीतास्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
अपश्यन्नुद्धवं यान्तं तेजसाऽऽवृत्य रोदसी ॥ १६.४.१४ ॥
അപ്പോൾ കാലത്താൽ പിടിക്കപ്പെട്ട വൃഷ്ണി-അന്ധക മഹാരഥന്മാർ, തേജസ്സുകൊണ്ട് ദ്യുലോകവും ഭൂമിയും മൂടി പോകുന്ന ഉദ്ധവനെ കണ്ടു.
16.4.15
ब्राह्मणार्थेषु यत्सिद्धमन्नं तेषां महात्मनाम् ।
तद्वानरेभ्यः प्रददुः सुरागन्धसमन्वितम् ॥ १६.४.१५ ॥
ബ്രാഹ്മണർക്കായി ഒരുക്കിയ ആ ഭക്ഷണം, മദ്യഗന്ധം കലർന്നതായി, ആ മഹാത്മാക്കൾ വാനരന്മാർക്കു നൽകി.
16.4.16
ततस्तूर्यशताकीर्णं नटनर्तकसंकुलम् ।
अवर्तत महापानं प्रभासे तिग्मतेजसाम् ॥ १६.४.१६ ॥
അപ്പോൾ നൂറുകണക്കിന് വാദ്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ്, നടന്മാരും നർത്തകരും തിങ്ങിയ മഹാമദ്യപാനം പ്രഭാസത്തിൽ തീക്ഷ്ണതേജസ്വികൾക്കായി നടന്നു.
16.4.17
कृष्णस्य सन्निधौ रामः सहितः कृतवर्मणा ।
अपिबद्युयुधानश्च गदो बभ्रुस्तथैव च ॥ १६.४.१७ ॥
കൃഷ്ണന്റെ സന്നിധിയിൽ രാമൻ കൃതവർമ്മനോടൊപ്പം കുടിച്ചു; യുയുധാനനും ഗദനും ബഭ്രുവും അതുപോലെ കുടിച്ചു.
16.4.18
ततः परिषदो मध्ये युयुधानो मदोत्कटः ।
अब्रवीत्कृतवर्माणमवहास्यावमत्य च ॥ १६.४.१८ ॥
അപ്പോൾ സദസ്സിന്റെ നടുവിൽ, മദോന്മത്തനായ യുയുധാനൻ പരിഹസിച്ചും അവഗണിച്ചും കൃതവർമ്മനോടു പറഞ്ഞു.
16.4.19
कः क्षत्रियो हन्यमानः सुप्तान्हन्यान्मृतानिव ।
तन्न मृष्यन्ति हार्दिक्य यादवा यत्त्वया कृतम् ॥ १६.४.१९ ॥
അടിക്കപ്പെടുന്നവനായ ഏത് ക്ഷത്രിയനാണ് ഉറങ്ങുന്നവരെയോ മരിച്ചവരെയോ പോലെ കൊല്ലുക? ഹാർദിക്യാ, നീ ചെയ്തത് യാദവർ പൊറുക്കില്ല.
16.4.20
इत्युक्ते युयुधानेन पूजयामास तद्वचः ।
प्रद्युम्नो रथिनांश्रेष्ठो हार्दिक्यमवमत्य व ॥ १६.४.२० ॥
യുയുധാനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രദ്യുമ്നൻ ആ വാക്ക് പ്രശംസിച്ചു; ഹാർദിക്യനെ അവഗണിച്ചു.
16.4.21
ततः परमसंक्रुद्धः कृतवर्मा तमब्रवीत् ।
निर्दिशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना ॥ १६.४.२१ ॥
അപ്പോൾ അത്യന്തം കുപിതനായ കൃതവർമ്മാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു, അവജ്ഞയോടെ ഇടതുകൈകൊണ്ട് ചൂണ്ടുന്നതുപോലെ.
16.4.22
भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्युर्द्धे प्रायगतस्त्वया ।
वधेन सुनृशंसेन कथं वीरेण पातितः ॥ १६.४.२२ ॥
കൈകൾ മുറിഞ്ഞ ഭൂരിശ്രവസ്സ് യുദ്ധത്തിൽ മരണം പ്രാപിച്ചു; വീരനെ അത്യന്തം ക്രൂരമായ വധത്താൽ നീ എങ്ങനെ വീഴ്ത്തി?
16.4.23
इति तस्य वचः श्रुत्वा केशवः परवीरहा ।
तिर्यक्सरोषया दृष्ट्या वीक्षांचक्रे स मन्युमान् ॥ १६.४.२३ ॥
അവന്റെ ഈ വാക്ക് കേട്ട, ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന കേശവൻ കോപത്തോടെ ചരിഞ്ഞ നോട്ടത്തോടെ നോക്കി; കോപം നിറഞ്ഞവനായി അവൻ നോക്കി.
16.4.24
मणिः स्यमन्तकश्चैव यः स सत्राजितोऽभवत् ।
तां कथां श्रावयामास सात्यकिर्मधुसूदनम् ॥ १६.४.२४ ॥
സത്രാജിത്തിന്റേതായ സ്യമന്തകമണിയുടെ കഥ സാത്യകി മധുസൂദനനെ കേൾപ്പിച്ചു.
16.4.25
तच्छ्रुत्वा केशवस्याङ्कमगमद्रुदती तदा ।
सत्यभामा प्रकुपिता कोपयन्ती जनार्दनम् ॥ १६.४.२५ ॥
അതു കേട്ട സത്യഭാമ കോപത്തോടെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് കേശവന്റെ മടിയിലേക്ക് ചെന്നു; ജനാർദനനെയും പ്രകോപിപ്പിച്ചു.
16.4.26
तत उत्थाय सक्रोधः सात्यकिर्वाक्यमब्रवीत्। ॥ १६.४.२६ ॥
അപ്പോൾ കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ സാത്യകി വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
16.4.27
पञ्चानां द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नशिखण्डिनोः ।
एष गच्छामि पदवीं सत्येन च तथा शपे ॥ १६.४.२७ ॥
അഞ്ച് ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരുടെയും ധൃഷ്ടദ്യുമ്ന-ശിഖണ്ഡിമാരുടെയും വഴിയെ ഞാൻ പോകുന്നു; സത്യത്തിൽ ഞാൻ ശപഥം ചെയ്യുന്നു.
16.4.28
सौप्तिके ये च निहताः सुप्ता येन दुरात्मना ।
द्रोणपुत्रसहायेन पापेन कृतवर्मणा ॥ १६.४.२८ ॥
സൗപ്തിക കൂട്ടക്കൊലയിൽ ഉറങ്ങിക്കിടന്നവർ ആരെല്ലാം കൊല്ലപ്പെട്ടുവോ, ആ ദുരാത്മാവ് ദ്രോണപുത്രന്റെ സഹായത്തോടെ, പാപിയായ കൃതവർമ്മാവിനൊപ്പം അവരെ കൊന്നു.
16.4.29
समाप्तमायुरस्याद्य यशश्चैव सुमध्यते ।
इत्येवमुक्त्वा खङ्गेन केशवस्य समीपतः।
अभिद्रुत्य शिरः क्रुद्धश्चिच्छेद कृतवर्मणः ॥ १६.४.२९ ॥
"ഇന്ന് ഇവന്റെ ആയുസ്സും യശസ്സും അവസാനിച്ചു, ഓ സുമധ്യേ!" എന്ന് പറഞ്ഞ് കോപത്തോടെ കേശവന്റെ സമീപത്തുനിന്ന് കുതിച്ചുചെന്ന് വാളുകൊണ്ട് കൃതവർമ്മാവിന്റെ തല വെട്ടി.
16.4.30
तथाऽन्यानपि निघ्नन्तं युयुधानं समन्ततः ।
अभ्यधावद्धृषीकेशो विनिवारयितुं तदा ॥ १६.४.३० ॥
അപ്പോൾ ഹൃഷീകേശൻ, എല്ലായിടത്തും മറ്റുള്ളവരെയും കൊന്നുകൊണ്ടിരുന്ന യുയുധാനനെ തടയാൻ കുതിച്ചു.
16.4.31
एकीभूतास्ततः सर्वे कालपर्यायचोदिताः ।
भोजान्धका महाराज शैनेयं पर्यवारयन् ॥ १६.४.३१ ॥
അപ്പോൾ കാലത്തിന്റെ പ്രവാഹത്താൽ പ്രേരിതരായി എല്ലാവരും ഒന്നുചേർന്നു. മഹാരാജാവേ, ഭോജരും അന്ധകരും ശൈനേയനെ വളഞ്ഞു.
16.4.32
तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णमभिक्रुद्धाञ्जनार्दनः ।
न चुक्रोध महातेजा जानन्कालस्य पर्ययम् ॥ १६.४.३२ ॥
അവർ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുക്കുന്നതും കടുത്ത ക്രോധത്തിലായിരിക്കുന്നതും കണ്ടിട്ടും, കാലത്തിന്റെ വഴിത്തിരിവ് അറിഞ്ഞിരുന്ന മഹാതേജസ്വിയായ ജനാർദ്ദനൻ ക്രുദ്ധനായില്ല.
16.4.33
ते तु पानमदाविष्टाश्चोदिताः कालधर्मणा ।
युयुधानमथाभ्यघ्नन्नुच्छिष्टैर्भाजनैस्तदा ॥ १६.४.३३ ॥
അവർ മദ്യലഹരിയിൽ മുഴുകി, കാലധർമ്മത്താൽ പ്രേരിതരായി, അന്ന് യുയുധാനനെ ഉച്ഛിഷ്ടപാത്രങ്ങൾകൊണ്ട് അടിച്ചു.
16.4.34
हन्यमाने तु शैनेये क्रुद्धो रुक्मिणिनन्दनः ।
तदनन्तरमागच्छन्मोचयिष्यञ्शिनेः सुतम् ॥ १६.४.३४ ॥
ശൈനേയനെ അടിക്കുമ്പോൾ, രുക്മിണിയുടെ പുത്രൻ കോപിച്ച്, ശിനിയുടെ പുത്രനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ഉടൻ വന്നു.
16.4.35
स भोजैः सह संयुक्तः सात्यकिश्चान्धकैः सह ।
व्यायच्छमानौ तौ वीरौ बाहुद्रविणशालिनौ।
बहुत्वान्निहतौ तत्र उभौ कुष्णस्य पश्यतः ॥ १६.४.३५ ॥
അവൻ ഭോജരോടൊപ്പവും സാത്യകി അന്ധകരോടൊപ്പവും ചേർന്നു. ബാഹുബലംകൊണ്ട് ശോഭിച്ച ആ ഇരു വീരരും എണ്ണത്തിലെ ആധിക്യത്താൽ അവിടെ കൃഷ്ണന്റെ കണ്മുന്നിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.
16.4.36
हतं दृष्ट्वा च शैनेयं पुत्रं च यदुनन्दनः ।
एरकाणां ततो मुष्टिं कोपाज्जग्राह केशवः ॥ १६.४.३६ ॥
ശൈനേയനും പുത്രനും വധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട യദുനന്ദനൻ കേശവൻ കോപത്താൽ എരകപ്പുല്ലിന്റെ ഒരു പിടി പിടിച്ചു.
16.4.37
तदभून्मुसलं घोरं वज्रकल्पमयोमयम् ।
जघान कुष्णस्तांस्तेनि येये प्रमुखतोऽभवन् ॥ १६.४.३७ ॥
അത് ഭയങ്കരമായ, വജ്രസമാനമായ ഇരുമ്പുമുസലമായിത്തീർന്നു. കൃഷ്ണൻ അതുകൊണ്ട് മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നവരെയെല്ലാം അടിച്ചു.
16.4.38
ततोऽन्धकाश्च भोजाश्च शैनेया वृष्णयस्तथा ।
जघ्नुरन्योन्यमाक्रन्दे मुसलैः कालचोदिताः ॥ १६.४.३८ ॥
പിന്നെ അന്ധകരും ഭോജരും ശൈനേയരും വൃഷ്ണികളും കാലപ്രേരിതരായി, ആരവത്തിൽ മുസലങ്ങൾകൊണ്ട് പരസ്പരം അടിച്ചു.
16.4.39
यस्तेषामेरकां कश्चिज्जग्राह कुपितो नृपः ।
वज्रभूतेव सा राजन्नदृश्यत तदा विभो ॥ १६.४.३९ ॥
അവരിൽ ആരോ കോപത്തോടെ ഒരു എരകാ പുല്ല് പിടിച്ചു; ഓ രാജാവേ, ഓ പ്രഭോ, അപ്പോൾ അത് വജ്രംപോലെ കാണപ്പെട്ടു.
16.4.40
तृणं च मुसलीभूतमपि तत्र व्यदृश्यत ।
ब्रह्मदण्डकृतं सर्वमिति तद्विद्वि पार्थिव ॥ १६.४.४० ॥
അവിടെ പുല്ലുപോലും മുസലമായി കാണപ്പെട്ടു. ഓ രാജാവേ, ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മദണ്ഡത്താൽ സംഭവിച്ചതെന്ന് അറിയുക.
16.4.41
आविध्याविध्य ते राजन्प्रहरन्ति स्म तैस्तृणैः ।
तद्वज्रभूतं मुसलं व्यदृश्यत तदा दृढम् ॥ १६.४.४१ ॥
ഓ രാജാവേ, അവർ ആ പുല്ലുകൾ ചുഴറ്റിച്ചുഴറ്റി അവകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു; അപ്പോൾ ആ മുസലം വജ്രംപോലെ ഉറപ്പുള്ളതായി കാണപ്പെട്ടു.
16.4.42
अवधीत्पितरं पुत्रः पिता पुत्रं च भारत ।
मत्ताः परिपतन्ति स्म योधयन्तः परस्परम् ॥ १६.४.४२ ॥
ഓ ഭാരതാ, മകൻ അച്ഛനെ കൊന്നു, അച്ഛൻ മകനെയും കൊന്നു; ഉന്മത്തരായി അവർ പരസ്പരം പോരടിച്ച് ഓടിനടന്നു.
16.4.43
पतङ्गा इव चाग्नौ ते निपेतुः कुकुरान्धकाः ।
नासीत्पलायने बुद्धिर्वधअयमानस्य कस्यचित् ॥ १६.४.४३ ॥
ഈയാംപാറ്റകൾ തീയിൽ വീഴുന്നതുപോലെ കുകുരന്മാരും അന്ധകന്മാരും വീണു. വധിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ആർക്കും ഓടിരക്ഷപ്പെടാൻ ബുദ്ധി തോന്നിയില്ല.
16.4.44
तत्रापश्यन्महाबाहुर्जानन्कालस्य पर्ययम् ।
मुसलं समवष्टभ्य तस्थौ स मधुसूदनः ॥ १६.४.४४ ॥
അവിടെ മഹാബാഹു കാലത്തിന്റെ ഗതി അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് നോക്കി. മുസലം ദൃഢമായി പിടിച്ച് ആ മധുസൂദനൻ നിന്നു.
16.4.45
सांबं च निहतं दृष्ट्वा चारुदेष्णं च माधवः ।
प्रद्युम्नं चानिरुद्धं च ततश्चुक्रोध भारत ॥ १६.४.४५ ॥
ഹേ ഭാരത, സാംബനെയും വധിക്കപ്പെട്ട ചാരുദേഷ്ണനെയും കണ്ടപ്പോൾ, പ്രദ്യുമ്നനെയും അനിരുദ്ധനെയും കണ്ടപ്പോൾ മാധവൻ കോപിച്ചു.
16.4.46
गदं वीक्ष्य शयानं च भृशं कोपसमन्वितः ।
स निःशेषं तदा चक्रे शार्ङ्गचक्रगंदाधरः ॥ १६.४.४६ ॥
ഗദൻ കിടക്കുന്നതു കണ്ട് അവൻ അത്യന്തം കോപിച്ചു. ശാർങ്ഗ വില്ലും ചക്രവും ഗദയും ധരിച്ച അവൻ അപ്പോൾ എല്ലാവരെയും പൂർണ്ണമായി സംഹരിച്ചു.
16.4.47
तं निघ्नन्तं महातेजा बभ्रुः परपुरंजयः ।
दारुकश्चैव दाशार्हमूवतुर्यन्निबोध तत् ॥ १६.४.४७ ॥
അവനെ സംഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന മഹാതേജസ്വിയും ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ചവനുമായ ബഭ്രുവും ദാരുകനും ദാശാർഹനോട് പറഞ്ഞു — അത് കേൾക്കുക.
16.4.48
भगवन्निहताः सर्वे त्वया भूयिष्ठशो नराः ।
रामस्य पदमन्विच्छ तत्र गच्छाम यत्र सः ॥ १६.४.४८ ॥
ഭഗവാനേ, അങ്ങയാൽ മിക്കവാറും എല്ലാ മനുഷ്യരും വധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രാമന്റെ കാൽപ്പാടു തേടി, അദ്ദേഹം എവിടെയാണോ അവിടേക്കു പോകാം.