మహాభారతం · అధ్యాయం 16.4
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.4.1
काली स्त्री पाण्डुरैर्दन्तैः प्रविश्य हसती निशि ।
स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्ती द्वारकां परिधावति ॥ १६.४.१ ॥
నల్లని స్త్రీ పాలిపోయిన పళ్ళతో రాత్రివేళ నవ్వుతూ ప్రవేశించి, కలలలో స్త్రీలను అపహరిస్తూ ద్వారకలో పరుగెత్తుతుంది.
16.4.2
अग्निहोत्रनिकेतेषु वास्तुमध्येषु वेश्मसु ।
वृष्ण्यन्धकानखादन्त स्वप्ने गृध्रा भयानकाः ॥ १६.४.२ ॥
అగ్నిహోత్ర స్థానాలలో, గృహాంగణాల మధ్య, భవనాలలో, కలలో భయంకరమైన రాబందులు వృష్ణులను, అంధకులను తిన్నాయి.
16.4.3
अलङ्काराश्च च्छत्रं च ध्वजाश्च कवचानि च ।
ह्रियमाणान्यदृश्यन्त रक्षोभिः सुभयानकैः ॥ १६.४.३ ॥
అలంకారాలు, ఛత్రం, ధ్వజాలు, కవచాలు కూడా అత్యంత భయంకరమైన రాక్షసులచే అపహరించబడుతున్నట్లు కనిపించాయి.
16.4.4
तच्चाग्निदत्तं कृष्णस्य वज्रनाभमयोमयम् ।
दिवमाचक्रमे चक्रं वृष्णीनां पश्यतां तदा ॥ १६.४.४ ॥
అగ్ని ఇచ్చిన, కృష్ణుని వజ్రనాభమనే ఇనుప చక్రం వృష్ణులు చూస్తుండగానే అప్పుడు ఆకాశానికి ఎగిరిపోయింది.
16.4.5
युक्तं रथं दिव्यमादित्यवर्णं ।
हयाऽहरन्पश्यतो दारुकस्य।
ते सागरस्योपरिष्टादगच्छ-
न्मनोजवाश्चतुरो वाजिमुख्याः ॥ १६.४.५ ॥
దారుకుడు చూస్తుండగా, కట్టబడిన సూర్యవర్ణ దివ్య రథాన్ని గుర్రాలు అపహరించాయి; మనోవేగం గల ఆ నాలుగు ప్రధాన అశ్వాలు సముద్రం పైగా వెళ్ళిపోయాయి.
16.4.6
तालः सुपर्णश्च महाध्वजौ तौ ।
सुपूजितौ रामजनार्धनाभ्याम्।
उच्चैर्जह्रुरप्सरसश्च दिव्या ।
देवा ऊचुर्गम्यतां तीर्थयात्राः ॥ १६.४.६ ॥
రాముడు, జనార్దనుడు బాగా పూజించిన ఆ రెండు మహాధ్వజాలు — తాలము, సుపర్ణము — దివ్య అప్సరసలు గట్టిగా అపహరించారు; దేవతలు, "తీర్థయాత్రలకు వెళ్లుదురు గాక" అన్నారు.
16.4.7
भगवद्दर्शनस्पर्शस्नेहैर्विततभोगिनः ।
दिवः प्रवेशानार्थं ते विमानैर्दिवमाययुः ॥ १६.४.७ ॥
భగవానుని దర్శనం, స్పర్శ, స్నేహం వల్ల విస్తృత భోగాలు కలిగిన వారు స్వర్గంలో ప్రవేశించడానికి విమానాలపై స్వర్గానికి వెళ్ళారు.
16.4.8
ततो जिगमिषन्तस्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
सान्तःपुरास्तदा तीर्थयात्रामैच्छन्नरर्षभाः ॥ १६.४.८ ॥
అప్పుడు వెళ్లాలనుకున్న వృష్ణి, అంధక మహారథులు, అంతఃపురంతో కూడి, ఆ నరశ్రేష్ఠులు తీర్థయాత్రను కోరుకున్నారు.
16.4.9
ततो मनोहरा हृष्टाःक पेयं मांसं मधूनि च ।
बहु नानाविधं चक्रुस्त्वरिताः कालचोदिताः ॥ १६.४.९ ॥
అప్పుడు సంతోషంగా, మనోహరంగా ఉన్నవారు కపేయ పానీయం, మాంసం, మధువులు, అనేక విధాల వస్తువులను త్వరగా, కాలప్రేరితులై చేయసాగారు.
16.4.10
ततः सीधुषु सक्ताश्च निर्ययुर्नगराद्बहिः ।
यानैरश्वैर्गजैश्चैव श्रीमन्तस्तिग्मतेजसः ॥ १६.४.१० ॥
అప్పుడు సీధు మద్యంలో మునిగిన ఆ శ్రీమంతులు, తీక్షణ తేజస్సు కలవారు, వాహనాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులపై నగరం వెలుపలికి వెళ్లారు.
16.4.11
ततः प्रभासे न्यवसन्यथोद्दिष्टं यथागृहम् ।
प्रभूतभक्ष्यपेयास्ते सदारा यादवास्तदा ॥ १६.४.११ ॥
అప్పుడు ప్రభాసంలో నిర్దేశించిన విధంగా, ప్రతి ఇంట్లో, భార్యలతో కూడిన యాదవులు, పుష్కల ఆహార పానీయాలతో నివసించారు.
16.4.12
निविष्टांस्तान्निशाम्याथ समुद्रान्ते स योगवित् ।
जगामामन्त्र्य तान्वीरानुद्धवोऽर्थविशारदः ॥ १६.४.१२ ॥
వారు సముద్ర తీరంలో నివసిస్తుండటం చూసి, యోగజ్ఞుడు, అర్థవిశారదుడు ఉద్ధవుడు ఆ వీరుల వద్ద సెలవు తీసుకుని వెళ్ళాడు.
16.4.13
तं प्रस्थितं महात्मानमभिवाद्य कृताञ्जलिम् ।
जानन्विनाशं वृष्णीनां नैच्छद्वारयितुं हरिः ॥ १६.४.१३ ॥
బయలుదేరిన ఆ మహాత్మునికి చేతులు జోడించి నమస్కరించగా, వృష్ణుల వినాశాన్ని తెలిసినప్పటికీ హరి అతడిని ఆపాలని కోరలేదు.
16.4.14
ततः कालपरीतास्ते वृष्ण्यन्धकमहारथाः ।
अपश्यन्नुद्धवं यान्तं तेजसाऽऽवृत्य रोदसी ॥ १६.४.१४ ॥
అప్పుడు కాలంచే చుట్టుముట్టబడిన వృష్ణి-అంధక మహారథులు, తేజస్సుతో ద్యావాపృథివులను కప్పుతూ వెళ్తున్న ఉద్ధవుడిని చూశారు.
16.4.15
ब्राह्मणार्थेषु यत्सिद्धमन्नं तेषां महात्मनाम् ।
तद्वानरेभ्यः प्रददुः सुरागन्धसमन्वितम् ॥ १६.४.१५ ॥
బ్రాహ్మణుల కోసం సిద్ధం చేసిన ఆ అన్నాన్ని, ఆ మహాత్ములు సురా సువాసనతో కూడినదిగా వానరులకు ఇచ్చారు.
16.4.16
ततस्तूर्यशताकीर्णं नटनर्तकसंकुलम् ।
अवर्तत महापानं प्रभासे तिग्मतेजसाम् ॥ १६.४.१६ ॥
అప్పుడు వందలాది వాయిద్యాలతో, నటులు నర్తకులతో నిండిన గొప్ప మద్యపాన ఉత్సవం ప్రభాసలో తీక్ష్ణ తేజస్వులకు జరిగింది.
16.4.17
कृष्णस्य सन्निधौ रामः सहितः कृतवर्मणा ।
अपिबद्युयुधानश्च गदो बभ्रुस्तथैव च ॥ १६.४.१७ ॥
కృష్ణుని సన్నిధిలో రాముడు కృతవర్మతో కలిసి తాగాడు; యుయుధానుడు, గదుడు, బభ్రువు కూడా అలాగే తాగారు.
16.4.18
ततः परिषदो मध्ये युयुधानो मदोत्कटः ।
अब्रवीत्कृतवर्माणमवहास्यावमत्य च ॥ १६.४.१८ ॥
అప్పుడు సభ మధ్యలో, మదంతో ఉన్మత్తుడైన యుయుధానుడు ఎగతాళిగా, తిరస్కారంగా కృతవర్మతో పలికాడు.
16.4.19
कः क्षत्रियो हन्यमानः सुप्तान्हन्यान्मृतानिव ।
तन्न मृष्यन्ति हार्दिक्य यादवा यत्त्वया कृतम् ॥ १६.४.१९ ॥
ఎవరు క్షత్రియుడు, తనపై కొట్టబడుతున్నవాడై, నిద్రిస్తున్నవారిని లేదా మరణించినవారిని చంపుతాడు? ఓ హార్దిక్యా, నువ్వు చేసినది యాదవులు సహించరు.
16.4.20
इत्युक्ते युयुधानेन पूजयामास तद्वचः ।
प्रद्युम्नो रथिनांश्रेष्ठो हार्दिक्यमवमत्य व ॥ १६.४.२० ॥
యుయుధానుడు ఇలా పలికినప్పుడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడైన ప్రద్యుమ్నుడు అతని మాటను మెచ్చుకున్నాడు; హార్దిక్యుని అవమానించాడు.
16.4.21
ततः परमसंक्रुद्धः कृतवर्मा तमब्रवीत् ।
निर्दिशन्निव सावज्ञं तदा सव्येन पाणिना ॥ १६.४.२१ ॥
అప్పుడు అత్యంత కోపోద్రిక్తుడైన కృతవర్మ అతనితో అన్నాడు, తిరస్కారంగా ఎడమ చేత్తో చూపిస్తున్నట్లు.
16.4.22
भूरिश्रवाश्छिन्नबाहुर्युर्द्धे प्रायगतस्त्वया ।
वधेन सुनृशंसेन कथं वीरेण पातितः ॥ १६.४.२२ ॥
చేతులు తెగిన భూరిశ్రవుడు యుద్ధంలో మరణించాడు; వీరుడిని అత్యంత క్రూరమైన వధతో నువ్వు ఎలా పడగొట్టావు?
16.4.23
इति तस्य वचः श्रुत्वा केशवः परवीरहा ।
तिर्यक्सरोषया दृष्ट्या वीक्षांचक्रे स मन्युमान् ॥ १६.४.२३ ॥
అతని ఈ మాట విని, శత్రువీరులను సంహరించే కేశవుడు కోపంతో కూడిన ఓరచూపుతో చూశాడు; అతడు ఆగ్రహంతో చూశాడు.
16.4.24
मणिः स्यमन्तकश्चैव यः स सत्राजितोऽभवत् ।
तां कथां श्रावयामास सात्यकिर्मधुसूदनम् ॥ १६.४.२४ ॥
సత్రాజితుడికి చెందిన స్యమంతకమణి కథను సాత్యకి మధుసూదనుడికి వినిపించాడు.
16.4.25
तच्छ्रुत्वा केशवस्याङ्कमगमद्रुदती तदा ।
सत्यभामा प्रकुपिता कोपयन्ती जनार्दनम् ॥ १६.४.२५ ॥
అది విని సత్యభామ కోపంతో ఏడుస్తూ కేశవుని ఒడిలోకి వెళ్లింది; జనార్దనుని కూడా రెచ్చగొట్టింది.
16.4.26
तत उत्थाय सक्रोधः सात्यकिर्वाक्यमब्रवीत्। ॥ १६.४.२६ ॥
అప్పుడు కోపంతో లేచి సాత్యకి ఇలా అన్నాడు.
16.4.27
पञ्चानां द्रौपदेयानां धृष्टद्युम्नशिखण्डिनोः ।
एष गच्छामि पदवीं सत्येन च तथा शपे ॥ १६.४.२७ ॥
ఐదుగురు ద్రౌపదీ కుమారుల, ధృష్టద్యుమ్న-శిఖండుల మార్గాన్ని నేను అనుసరిస్తాను; సత్యంపై ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
16.4.28
सौप्तिके ये च निहताः सुप्ता येन दुरात्मना ।
द्रोणपुत्रसहायेन पापेन कृतवर्मणा ॥ १६.४.२८ ॥
సౌప్తిక వధలో నిద్రపోతున్నవారు ఎవరు చంపబడ్డారో, ఆ దుష్టాత్ముడు ద్రోణపుత్రుని సహాయంతో, పాపి కృతవర్మతో కలిసి వారిని చంపాడు.
16.4.29
समाप्तमायुरस्याद्य यशश्चैव सुमध्यते ।
इत्येवमुक्त्वा खङ्गेन केशवस्य समीपतः।
अभिद्रुत्य शिरः क्रुद्धश्चिच्छेद कृतवर्मणः ॥ १६.४.२९ ॥
"ఈ రోజు ఇతని ఆయుష్షు, కీర్తి ముగిసిపోయాయి, ఓ సుమధ్యా!" అని చెప్పి, కోపంతో కేశవుని సమీపం నుండి పరుగెత్తి కత్తితో కృతవర్మ తలను నరికాడు.
16.4.30
तथाऽन्यानपि निघ्नन्तं युयुधानं समन्ततः ।
अभ्यधावद्धृषीकेशो विनिवारयितुं तदा ॥ १६.४.३० ॥
అప్పుడు హృషీకేశుడు, అన్ని వైపులా ఇతరులను కూడా చంపుతున్న యుయుధానుని ఆపడానికి పరుగెత్తాడు.
16.4.31
एकीभूतास्ततः सर्वे कालपर्यायचोदिताः ।
भोजान्धका महाराज शैनेयं पर्यवारयन् ॥ १६.४.३१ ॥
అప్పుడు కాలప్రవాహంచే ప్రేరేపితులై అందరూ ఏకమయ్యారు. మహారాజా, భోజులు మరియు అంధకులు శైనేయుని చుట్టుముట్టారు.
16.4.32
तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णमभिक्रुद्धाञ्जनार्दनः ।
न चुक्रोध महातेजा जानन्कालस्य पर्ययम् ॥ १६.४.३२ ॥
వారు వేగంగా దూసుకువస్తూ అత్యంత కోపంతో ఉండటం చూసినా, కాలగతిని తెలిసిన మహాతేజస్వి జనార్దనుడు కోపించలేదు.
16.4.33
ते तु पानमदाविष्टाश्चोदिताः कालधर्मणा ।
युयुधानमथाभ्यघ्नन्नुच्छिष्टैर्भाजनैस्तदा ॥ १६.४.३३ ॥
వారు మద్యమత్తులో మునిగి, కాలధర్మంచే ప్రేరేపితులై, అప్పుడు యుయుధానుడిని ఎంజిలి పాత్రలతో కొట్టారు.
16.4.34
हन्यमाने तु शैनेये क्रुद्धो रुक्मिणिनन्दनः ।
तदनन्तरमागच्छन्मोचयिष्यञ्शिनेः सुतम् ॥ १६.४.३४ ॥
శైనేయుడు కొట్టబడుతుండగా, రుక్మిణీ కుమారుడు కోపంతో, శిని కుమారుడిని విడిపించాలనే ఉద్దేశంతో వెంటనే వచ్చాడు.
16.4.35
स भोजैः सह संयुक्तः सात्यकिश्चान्धकैः सह ।
व्यायच्छमानौ तौ वीरौ बाहुद्रविणशालिनौ।
बहुत्वान्निहतौ तत्र उभौ कुष्णस्य पश्यतः ॥ १६.४.३५ ॥
అతడు భోజులతో, సాత్యకి అంధకులతో కలిసి పోరాడారు. తమ బాహుబలంతో ప్రకాశించిన ఆ ఇద్దరు వీరులు సంఖ్యాధిక్యం వల్ల అక్కడ కృష్ణుని ఎదుటనే హతులయ్యారు.
16.4.36
हतं दृष्ट्वा च शैनेयं पुत्रं च यदुनन्दनः ।
एरकाणां ततो मुष्टिं कोपाज्जग्राह केशवः ॥ १६.४.३६ ॥
శైనేయుడు, తన కుమారుడు హతులైనట్లు చూసిన యదునందనుడు కేశవుడు, కోపంతో ఎరక గడ్డి ఒక పిడికిలిని పట్టుకున్నాడు.
16.4.37
तदभून्मुसलं घोरं वज्रकल्पमयोमयम् ।
जघान कुष्णस्तांस्तेनि येये प्रमुखतोऽभवन् ॥ १६.४.३७ ॥
అది భయంకరమైన, వజ్రంలా ఇనుముతో చేసిన మసలం అయింది. కృష్ణుడు దానితో ముందున్నవారందరినీ కొట్టాడు.
16.4.38
ततोऽन्धकाश्च भोजाश्च शैनेया वृष्णयस्तथा ।
जघ्नुरन्योन्यमाक्रन्दे मुसलैः कालचोदिताः ॥ १६.४.३८ ॥
తరువాత అంధకులు, భోజులు, శైనేయులు, వృష్ణులు కాలంచే ప్రేరేపించబడి, ఆర్తనాదాల మధ్య మసలాలతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
16.4.39
यस्तेषामेरकां कश्चिज्जग्राह कुपितो नृपः ।
वज्रभूतेव सा राजन्नदृश्यत तदा विभो ॥ १६.४.३९ ॥
వారిలో ఎవడో కోపంతో ఒక ఎరకా గడ్డిని పట్టుకున్నాడు; ఓ రాజా, ఓ ప్రభూ, అప్పుడది వజ్రంలా కనిపించింది.
16.4.40
तृणं च मुसलीभूतमपि तत्र व्यदृश्यत ।
ब्रह्मदण्डकृतं सर्वमिति तद्विद्वि पार्थिव ॥ १६.४.४० ॥
అక్కడ గడ్డి కూడా మసలంగా మారినట్లు కనిపించింది. ఓ రాజా, ఇదంతా బ్రహ్మదండంచే జరిగిందని తెలుసుకో.
16.4.41
आविध्याविध्य ते राजन्प्रहरन्ति स्म तैस्तृणैः ।
तद्वज्रभूतं मुसलं व्यदृश्यत तदा दृढम् ॥ १६.४.४१ ॥
ఓ రాజా, వారు ఆ గడ్డులను తిప్పి తిప్పి వాటితో కొట్టారు; అప్పుడా మసలం వజ్రంలా దృఢంగా కనిపించింది.
16.4.42
अवधीत्पितरं पुत्रः पिता पुत्रं च भारत ।
मत्ताः परिपतन्ति स्म योधयन्तः परस्परम् ॥ १६.४.४२ ॥
ఓ భరతా, కొడుకు తండ్రిని చంపాడు, తండ్రి కొడుకును చంపాడు; మదోన్మత్తులై వారు ఒకరితో ఒకరు పోరాడుతూ తిరిగారు.
16.4.43
पतङ्गा इव चाग्नौ ते निपेतुः कुकुरान्धकाः ।
नासीत्पलायने बुद्धिर्वधअयमानस्य कस्यचित् ॥ १६.४.४३ ॥
మిడతలు నిప్పులో పడినట్లు కుకురులు, అంధకులు పడిపోయారు. చంపబడుతున్న వారిలో ఎవరికీ పారిపోవాలనే ఆలోచన కలగలేదు.
16.4.44
तत्रापश्यन्महाबाहुर्जानन्कालस्य पर्ययम् ।
मुसलं समवष्टभ्य तस्थौ स मधुसूदनः ॥ १६.४.४४ ॥
అక్కడ మహాబాహుడు, కాలచక్రపు గతిని తెలిసినవాడై, చూశాడు. ముసలాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని ఆ మధుసూదనుడు నిలిచాడు.
16.4.45
सांबं च निहतं दृष्ट्वा चारुदेष्णं च माधवः ।
प्रद्युम्नं चानिरुद्धं च ततश्चुक्रोध भारत ॥ १६.४.४५ ॥
ఓ భారతా, సాంబుడు, హతుడైన చారుదేష్ణుడు చూసి, ప్రద్యుమ్నుడు, అనిరుద్ధుడు చూసి మాధవుడు అప్పుడు కోపించాడు.
16.4.46
गदं वीक्ष्य शयानं च भृशं कोपसमन्वितः ।
स निःशेषं तदा चक्रे शार्ङ्गचक्रगंदाधरः ॥ १६.४.४६ ॥
గదుడు పడి ఉండటం చూసి అతడు ఎంతో కోపంతో నిండిపోయాడు. శార్ఙ్గ ధనుస్సు, చక్రం, గదను ధరించిన ఆయన అప్పుడు అందరినీ పూర్తిగా నాశనం చేశాడు.
16.4.47
तं निघ्नन्तं महातेजा बभ्रुः परपुरंजयः ।
दारुकश्चैव दाशार्हमूवतुर्यन्निबोध तत् ॥ १६.४.४७ ॥
అతన్ని సంహరిస్తున్న మహాతేజస్వి, శత్రునగరాలను జయించిన బభ్రుడు, దారుకుడు దాశార్హునితో మాట్లాడారు. దానిని వినుము.
16.4.48
भगवन्निहताः सर्वे त्वया भूयिष्ठशो नराः ।
रामस्य पदमन्विच्छ तत्र गच्छाम यत्र सः ॥ १६.४.४८ ॥
భగవంతుడా, నీ చేత ఎక్కువ భాగం మనుషులు సంహరించబడ్డారు. రాముని అడుగుజాడలు వెతికి, అతడు ఎక్కడ ఉన్నాడో అక్కడికి వెళ్దాం.