ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 16.7
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
16.7.1
तं प्रविष्टं महात्मानं वीरमानकदुन्दुभिः ।
पुत्रशोकेन संतप्तो ददर्श कुरुपुङ्गवम् ॥ १६.७.१ ॥
ਅੰਦਰ ਆਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਵੀਰ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ (ਵਸੁਦੇਵ) ਨੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
16.7.2
तस्याश्रुपरिपूर्णाक्षो व्यूढोरस्को महाभुजः ।
आर्तस्यार्ततरः पार्थः पादौ जग्राह भारत ॥ १६.७.२ ॥
ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ, ਦੁਖੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ।
16.7.3
तस्य मूर्धानमाघ्रातुमियेषानकदुन्दुभिः ।
स्वस्रीयस्य महाबाहुर्न शशाक च शत्रुहन् ॥ १६.७.३ ॥
ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ (ਵਸੁਦੇਵ) ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਣਾ ਚਾਹਿਆ; ਪਰ ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ।
16.7.4
समालिङ्ग्यार्जुनं वृद्धः स भुजाभ्यां महाभुजः ।
रुरोदाथ स्मरञ्शौरिं विललाप सुविह्वलः।
भ्रातॄन्पुत्रांश्च पौत्रांश्च दौहित्रान्स सखीनपि ॥ १६.७.४ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਰੋਇਆ; ਫਿਰ ਸ਼ੌਰੀ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਤਿ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਰਿਆਂ, ਦੋਹਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵਿਰਲਾਪ ਕੀਤਾ।
16.7.5
यैर्जिता भूमिपालाश्च दैत्याश्च शतशोऽर्जुन ।
तान्सर्वान्नेह पश्यामि जीवाम्यर्जुन दुर्मरः ॥ १६.७.५ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੈਂਕੜੇ ਭੂਮੀਪਾਲ ਅਤੇ ਦੈਂਤ ਜਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮਰਨਾ ਔਖਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹਾਂ।
16.7.6
यो तावर्जुनशिष्यौ ते प्रियौ बहुमतौ सदा ।
तयोरपनयात्पार्थ वृष्णयो निधनं गताः ॥ १६.७.६ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਤੇਰੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੇਲੇ ਸਦਾ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣਯੋਗ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
16.7.7
यौ तौ वृष्णिप्रवीराणां द्वावेवातिरथौ मतौ ।
प्रद्युम्नो युयुधानश्चि कथनन्कत्थसे च यौ ॥ १६.७.७ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਿ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿਰਥੀ ਮੰਨੇ ਗਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਪ੍ਰਦਿਊਮਨ ਅਤੇ ਯੁਯੁਧਾਨ; ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਦੋਵੇਂ।
16.7.8
तौ सदा कुरुशार्दूल कृष्णस्य प्रियभाजनौ ।
तावुभौ वृष्णिनाशस्य मुखमास्तां धनंजय ॥ १६.७.८ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਨ; ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਮੁਖ ਬਣੇ।
16.7.9
न तु गर्हामि शैनेयं हार्दिक्यं चाहमर्जुन ।
अक्रूरं रौक्मिणेयं च शापो ह्येवात्र कारणम् ॥ १६.७.९ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮੈਂ ਸ਼ੈਨੇਯ (ਸਾਤਯਕੀ), ਹਾਰਦਿਕਯ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ), ਅਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਰੌਕ੍ਮਿਣੇਯ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਇੱਥੇ ਸਰਾਪ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।
16.7.10
केशिनं यस्तु कंसं च विक्रम्यि हतवान्प्रभुः ।
विदेहमकरोत्पार्थं चैद्यं च बलगर्वितम् ॥ १६.७.१० ॥
ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੰਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਵਿਦੇਹ ਨੂੰ (ਜਿੱਤ ਕੇ) ਵਸ਼ ਕੀਤਾ; ਬਲ-ਗਰਵੀ ਚੈਦ੍ਯ ਨੂੰ ਵੀ।
16.7.11
नैषादिमेकलव्यं च चक्रे कालिङ्गमागधान् ।
गान्धारान्काशिराजं च मरुभूमौ च पार्थिवान् ॥ १६.७.११ ॥
ਨਿਸ਼ਾਦ ਪੁੱਤਰ ਏਕਲਵ੍ਯ ਨੂੰ ਵੀ (ਵਸ਼ ਕੀਤਾ); ਕਲਿੰਗ, ਮਗਧ, ਗੰਧਾਰ, ਕਾਸ਼ੀਰਾਜ ਅਤੇ ਮਰੂਭੂਮੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ (ਵਸ਼ ਕੀਤਾ)।
16.7.12
प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयांस्तथा नृपान् ।
सोभ्युपेक्षितवानेवमनयान्मधुसूदनः ॥ १६.७.१२ ॥
ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਨਿਆਏ ਨਾਲ ਉਪੇਖਿਆ ਕੀਤੀ।
16.7.13
त्वं हि तं नारदश्चैव मुनयश्च सनातनम् ।
गोविन्दमनघं देवमभिजानीध्वमच्युतम् ॥ १६.७.१३ ॥
ਤੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਵੀ ਉਸ ਸਨਾਤਨ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੇਵ, ਅਚਿਊਤ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
16.7.14
प्रत्यपश्यच्च स विभुर्ज्ञातिक्षयमधोक्षजः ।
समुपेक्षितवान्नित्यं स्वयं स मम पुत्रकः ॥ १६.७.१४ ॥
ਉਸ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਅਧੋਕ੍ਸ਼ਜ ਨੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ; ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ।
16.7.15
गान्धार्या वचनं यत्तदृषीणां च परंतप ।
तन्नूनमन्यथा कर्तुं नैच्छत्स जगतः प्रभुः ॥ १६.७.१५ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਗਾਂਧਾਰੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਜੋ ਬਚਨ ਸਨ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬਦਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
16.7.16
प्रत्यक्षं भवतश्चापि तव पौत्रः परंतप ।
अश्वत्थाम्ना हतश्चापि जीवितस्तस्य तेजसा।
इमांस्तु नैच्छत्स्वान्ज्ञातीन्रक्षितुं च सखा तव ॥ १६.७.१६ ॥
ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਫਿਰ ਜੀਵਿਤ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਤੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀ।
16.7.17
ततः पुत्रांश्च पौत्रांश्च भ्रातॄनथ सखींस्तथा ।
शयानान्निहतान्दृष्ट्वा कृष्णो मामब्रवीदिदम् ॥ १६.७.१७ ॥
ਫਿਰ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਪਏ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
16.7.18
सम्प्राप्तोऽद्यायमस्यान्तः कुलस्य भरतर्षभ ।
आगमिष्यति बीभत्सुरिमां द्वारवतीं पुरीम्।
आख्येयं तस्य यद्वृत्तं वृष्णीनां वैशसं महत् ॥ १६.७.१८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਬਲਵਾਨ, ਅੱਜ ਇਸ ਕੁਲ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਇਸ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਹਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੈ।
16.7.19
स तु श्रुत्वा महातेजा यदूनां निधनं प्रभो ।
आगन्ता क्षिप्रमेवेह न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥ १६.७.१९ ॥
ਪ੍ਰਭੂ, ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਥੇ ਆਵੇਗਾ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
16.7.20
योऽहं तमर्जुनं विद्धि योऽर्जुनः सोहमेव तु ।
यद्ब्रूयात्तत्तथा कार्यमिति बुद्ध्यस्व भारत ॥ १६.७.२० ॥
ਜੋ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਜਾਣੋ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਰਜੁਨ ਹੈ ਉਹ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਜੋ ਕਹੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਸਮਝ ਲਵੋ।
16.7.21
स स्त्रीषु प्राप्तकालासु पाण्डवो बालकेषु च ।
प्रतिपत्स्यति बीभत्सुर्भवतश्चौर्ध्वद्गेहिकम् ॥ १६.७.२१ ॥
ਉਹ ਪਾਂਡਵ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵੀ ਊਰਧ੍ਵਦੈਹਿਕ ਕਰਮ ਕਰੇਗਾ।
16.7.22
इमां च नगरीं सद्यः प्रतियाते धनंजये ।
प्राकारट्टालकोपेतां समुद्रः प्लावयिष्यति ॥ १६.७.२२ ॥
ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਮੁੜਦਿਆਂ ਹੀ, ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਬੁਰਜਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਡੋਬ ਦੇਵੇਗਾ।
16.7.23
अहं देशे तु कस्मिंश्चित्पुण्ये नियममास्थितः ।
कालं काङ्क्षे सद्य एव रामेण सहितो वने ॥ १६.७.२३ ॥
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਯਮ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨਾਲ ਵਨ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਾਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ।
16.7.24
एवमुक्त्वा हृषीकेशो मामचिन्त्यपराक्रमः ।
हित्वा मां बालकैः सार्धं दिशं कामप्यगात्प्रभुः ॥ १६.७.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਅਚਿੰਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
16.7.25
सोहं तौ च महात्मानौ चिन्तयन्रामकेशवौ ।
घोरं ज्ञातिवधं चैव न भुञ्जे शोककर्शितः ॥ १६.७.२५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਗਿਆਤੀਆਂ ਦੇ ਘੋਰ ਵਧ ਦੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ।
16.7.26
न मोक्ष्येन च जीविष्ये दिष्ट्या प्राप्तोसि पाण्डव ।
यदुक्तं पार्थं कृष्णेन तत्सर्वमखिलं कुरु ॥ १६.७.२६ ॥
ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਜੀਵਾਂਗਾ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਾਂਡਵ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਕਰ।
16.7.27
एतत्ते पार्थ राज्यं च स्त्रियो रत्नानि चैव हि ।
इष्टान्प्राणानहं हीमांस्त्यक्ष्यामि रिपुसूदन ॥ १६.७.२७ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਰਾਜ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ।