ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 17.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
17.2.1
ततस्ते नियतात्मान उदीचीं दिशमास्थिताः ।
ददृशुर्योगयुक्ताश्च हिमवन्तं महागिरिम् ॥ १७.२.१ ॥
ਫਿਰ ਸੰਯਮੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੁਰੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਪਰਬਤ ਹਿਮਵਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
17.2.2
तं चाप्यतिक्रमन्तस्ते ददृशुर्वालुकार्णवम् ।
अवैक्षन्त महाशैलं मेरुं शिखरिणां वरम् ॥ १७.२.२ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੇਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਰਧਾਰੀ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਸ਼ੈਲ ਮੇਰੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
17.2.3
तेषां तु गच्छतां शीघ्रं सर्वेषां योगधार्मिणाम् ।
याज्ञसेनी भ्रष्टयोगा निपपात महीतले ॥ १७.२.३ ॥
ਪਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੁਰ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਯੋਗਧਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਯੋਗ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
17.2.4
तां तु प्रपतितां दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ।
उवाच धर्मराजानं याज्ञसेनीमवेक्ष्य ह ॥ १७.२.४ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਯਾਜ੍ਞਸੇਨੀ ਵੱਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
17.2.5
नाधर्मश्चरितः कश्चिद्राजपुत्र्या परंतप ।
कारणं किंनु तद्ब्रूहि यत्कृष्णा पतिता भुवि ॥ १७.२.५ ॥
ਹੇ ਪਰੰਤਪ! ਇਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਡਿੱਗ ਪਈ? ਉਹ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।
17.2.6
पक्षपातो महानस्या विशेषेण धनंजये ।
तस्यैतत्फलमद्यैषा भुङ्क्ते पुरुषसत्तम ॥ १७.२.६ ॥
ਇਸ ਦਾ ਧਨੰਜਯ ਵੱਲ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਪੱਖਪਾਤ ਸੀ। ਹੇ ਪੁਰਖੋਤਮ! ਉਸੇ ਦਾ ਫਲ ਅੱਜ ਇਹ ਭੋਗ ਰਹੀ ਹੈ।
17.2.7
एवमुक्त्वाऽनवेक्ष्यैनां ययौ भरतसत्तमः ।
समाधाय मनो धीमान्धर्मात्मा पुरुषर्षभः ॥ १७.२.७ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
17.2.8
सहदेवस्ततो विद्वान्निपपात महीतले ।
तं चापि पतितं दृष्ट्वा भीमो राजानमब्रवीत् ॥ १७.२.८ ॥
ਫਿਰ ਵਿਦਵਾਨ ਸਹਦੇਵ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
17.2.9
योऽयमस्मासु सर्वेषु शुश्रूषुरनहंकृतः ।
सोयं माद्रवतीपुत्रः कस्मान्निपतितो भुवि ॥ १७.२.९ ॥
ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸੇਵਾਦਾਰ ਤੇ ਹੰਕਾਰ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਮਾਦਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਉਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ?
17.2.10
आत्मनः सदृशं प्राज्ञं नैषोऽमन्यत कञ्चन ।
तेन दोषेण पतितो विद्वानेष नृपात्मजः ॥ १७.२.१० ॥
ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਕਿਸੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।
17.2.11
इत्युक्त्वा तं समुत्सृज्य सहदेवं ययौ तदा ।
भ्रातृभिः सह कौन्तेयः शुना चैव युधिष्ठिरः ॥ १७.२.११ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਦੋਂ ਕੌਂਤੇਯ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੱਤੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
17.2.12
कृष्णं निपतितां दृष्ट्वा सहदेवं च पाण्डवम् ।
आर्तो बन्धुप्रियः शूरो नकुलो निपपात ह ॥ १७.२.१२ ॥
ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ (ਦ੍ਰੌਪਦੀ) ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਸਹਦੇਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਮਾ ਨਕੁਲ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
17.2.13
तस्मिन्निपतिते वीरे नकुले चारुदर्शने ।
पुनरेव तदा भीमो राजानमिदमब्रवीत् ॥ १७.२.१३ ॥
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੀਰ ਨਕੁਲ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਭੀਮ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
17.2.14
योऽयमक्षतधर्मात्मा भ्राता वचनकारकः ।
रूपेणाप्रतिमो लोके नकुलः पतितो भुवि ॥ १७.२.१४ ॥
ਅਕ੍ਸ਼ਤ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਭਰਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਇਹ ਨਕੁਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ।
17.2.15
इत्युक्तो भीमसेनेन प्रत्युवाच युधिष्ठिरः ।
नकुलं प्रति धर्मात्मा सर्वबुद्धिमतांवरः ॥ १७.२.१५ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਧਰਮਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਨਕੁਲ ਬਾਰੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
17.2.16
रूपेणि मत्समो नास्ति कश्चिदित्यस्य दर्शनम् ।
अधिकश्चाहमेवैक इत्यस्य मनसि स्थितम् ॥ १७.२.१६ ॥
"ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ" ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸੀ, ਅਤੇ "ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵੱਧ ਹਾਂ" ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
17.2.17
नकुलः पतितस्तस्मादागच्छ त्वं वृकोदर ।
यस्य यद्विहितं वीर सोऽवश्यं तदुपाश्नुते ॥ १७.२.१७ ॥
ਨਕੁਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ, ਤੂੰ ਆ। ਹੇ ਵੀਰ, ਜਿਸ ਲਈ ਜੋ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸਨੂੰ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
17.2.18
तांस्तु प्रपतितान्दृष्ट्वा पाण्डवः श्वेतवाहनः ।
पपात शोकसंतप्तस्ततोनु परवीरहा ॥ १७.२.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਡਿੱਗੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਸ਼੍ਵੇਤਵਾਹਨ (ਅਰਜੁਨ), ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਤਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
17.2.19
तस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रे पतिते शक्रतेजसि ।
म्रियमाणे दुराधर्षे भीमो राजानमब्रवीत् ॥ १७.२.१९ ॥
ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਡਿੱਗਿਆ ਤਾਂ ਅਤੇ ਅਜੇਯ ਮਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਭੀਮ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
17.2.20
अनृतं न स्मराम्यस्य स्वैरेष्वपि महात्मनः ।
अथ कस्य विकारोऽयं येनायं पतितो भुवि ॥ १७.२.२० ॥
ਆਮ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਝੂਠ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸ ਦਾ ਵਿਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਾ?
17.2.21
एकोहं निर्दहेयं वै शत्रूनित्यर्जुनोऽब्रवीत् ।
न च तत्कृतवानेष शूरमानी ततोपतत् ॥ १७.२.२१ ॥
"ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਆਂਗਾ" ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਹ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ; ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੰਕਾਰੀ ਇਸ ਲਈ ਡਿੱਗਿਆ।
17.2.22
अवमेने धनुर्ग्राहानेष सर्वांश्च फल्गुनः ।
तथा चैतन्न तु तथा कर्तव्यं भूतिमिच्छता ॥ १७.२.२२ ॥
ਇਹ ਫਲਗੁਨ ਅਰਜੁਨ ਸਾਰੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁੱਛ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ; ਪਰ ਜੋ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
17.2.23
इत्युक्त्वा प्रस्थितो राजा भीमोथ निपपात ह ।
पतितश्चाब्रवीद्भीमो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ १७.२.२३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਤਦ ਭੀਮ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਭੀਮ ਨੇ ਧਰਮਰਾਜ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
17.2.24
भोभो राजन्नवेक्षस्व पतितोहं प्रियस्तव ।
किंनिमित्तं च पतनं ब्रूहि मे यदि वेत्थ ह ॥ १७.२.२४ ॥
"ਹੇ ਰਾਜਨ! ਵੇਖ, ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮੈਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।"
17.2.25
अतिभुक्तं च भवता प्राणेन च विकत्थसे ।
अनवेक्ष्य परं पार्थ तेनासि पतितः क्षितौ ॥ १७.२.२५ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥੇ, ਤੂੰ ਅਤਿ ਭੋਗ ਭੋਗਿਆ, ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ੇਖ਼ੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ ਹੈਂ।
17.2.26
इत्युक्त्वा तं महाबाहुर्जगामानवलोकयन् ।
श्वाप्येकोनुययौ यस्ते बहुशः कीर्तितो मया ॥ १७.२.२६ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਉਸ ਵੱਲ ਬਿਨਾਂ ਵੇਖੇ ਤੁਰ ਪਏ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।