Mahābhārata · Adhyāya 18.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
18.2.1
नेह पश्यामि विबुधा राधेयममितौजसम् ।
भ्रातरौ च महात्मानौ युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ १८.२.१ ॥
Oh dioses, no veo aquí a Rādheya, de poder inmensurable, ni a los dos hermanos magnánimos Yudhāmanyu y Uttamaujas.
18.2.2
जुहुवुर्ये शरीराणि रणवह्नौ महारथाः ।
राजानो राजपुत्राश्च ये मदर्थे हता रणे ॥ १८.२.२ ॥
Los grandes guerreros de carro que ofrecieron sus cuerpos al fuego de la batalla, los reyes y príncipes que murieron en la guerra por mi causa.
18.2.3
क्व ते महारथाः सर्वे शार्दूलसमविक्रमाः ।
तैरप्ययं जितो लोकः कच्चित्पुरुषसत्तमैः ॥ १८.२.३ ॥
¿Dónde están todos aquellos grandes guerreros de carro, cuyo valor era como el de los tigres? ¿Acaso por esos mejores de los hombres ha sido conquistado este mundo?
18.2.4
यदि लोकानिमान्प्राप्तास्ते च सर्वे महारथाः ।
स्थितं वित्त हि मां देवाः सहितं तैर्महात्मभिः ॥ १८.२.४ ॥
Si todos aquellos grandes guerreros han alcanzado estos mundos, sabed, oh dioses, que yo también permanezco junto a esos magnánimos.
18.2.5
कच्चिन्न तैरवाप्तोऽयं नृपैर्लोकोऽक्षयः शुभः ।
न तैरहं विना वत्स्ये भ्रातृभिर्ज्ञातिभिस्तथा ॥ १८.२.५ ॥
¿Acaso aquellos reyes no han alcanzado este mundo imperecedero y auspicioso? Sin ellos, sin mis hermanos y parientes, ¿cómo habitaré yo?
18.2.6
मातुर्हि वचनं श्रुत्वा तदा सलिलकर्मणि ।
कर्णस्य क्रियतां तोयमिति तप्यामि तेन वै ॥ १८.२.६ ॥
Habiendo oído la palabra de mi madre, entonces, en el rito de las libaciones de agua, se dijo: 'Que se ofrezca agua a Karṇa'; por eso ciertamente me atormento.
18.2.7
इदं च परितप्यामि पुनःपुनरहं सुराः ।
यन्मातुः सदृशौ पादौ तस्याहममितात्मनः ॥ १८.२.७ ॥
Oh dioses, una y otra vez me atormenta esto: que los pies de aquel de alma sin límites eran semejantes a los pies de mi madre.
18.2.8
दृष्ट्वैव तं नानुगतः कर्णं परबलार्दनम् ।
न ह्यस्मान्कर्णसहिताञ्जयेच्छक्रोऽपि संयुगे ॥ १८.२.८ ॥
Aunque lo vi, a Karṇa, el aplastador de las fuerzas enemigas, no lo seguí; pues ni siquiera Indra podría vencernos en batalla estando con Karṇa.
18.2.9
तमहं यत्रतत्रस्थं द्रष्टुमिच्छामि सूर्यजम् ।
अविज्ञातो मया योसौ घातितः सव्यसाचिना ॥ १८.२.९ ॥
Deseo ver a aquel hijo del Sol, dondequiera que esté, a quien no reconocí y que fue muerto por Savyasācin.
18.2.10
भीमं च भीमविक्रान्तं प्राणेभ्योऽपि प्रियं मम ।
अर्जुनं चेन्द्रसंकाशं यमौ चैव यमोपमौ ॥ १८.२.१० ॥
Deseo ver a Bhīma, de terrible valor, más querido para mí que la vida, a Arjuna, semejante a Indra, y a los gemelos, semejantes a Yama.
18.2.11
द्रष्टुमिच्छामि तां चाहं पाञ्चालीं धर्मचारिणीम् ।
न चेह स्थातुमिच्छामि सत्यमेवं ब्रवीमि वः ॥ १८.२.११ ॥
También deseo ver a Pāñcālī, que sigue el dharma; y no deseo permanecer aquí. Os digo esto con verdad.
18.2.12
किं मे भ्रातृविहीनस्य स्वर्गेण सुरसत्तमाः ।
यत्र ते मम स स्वर्गो नायं स्वर्गो मतो मम ॥ १८.२.१२ ॥
Oh mejores de los dioses, ¿qué me importa el cielo a mí, privado de mis hermanos? Donde ellos están, allí está mi cielo; este no lo considero cielo.
18.2.13
यदि वै तत्र ते श्रद्धा गम्यतां तत्र माचिरम् ।
प्रिये हि तव वर्तामो देवराजस्य शासनात् ॥ १८.२.१३ ॥
Si tu deseo está allí, ve allí sin demora. Por orden del rey de los dioses, permanecemos aquí con tus seres queridos.
18.2.14
इत्युक्त्वा तं ततो देवा देवदूतमुपादिशन् ।
युधिष्ठिरस्य सुहृदो दर्शयेतदि परंतप ॥ १८.२.१४ ॥
Dicho esto, los dioses instruyeron entonces a aquel mensajero divino: Oh abrasador de enemigos, muestra esto a los amigos de Yudhiṣṭhira.
18.2.15
ततः कुन्तीसुतो राजा देवदूतश्च जग्मतुः ।
सहितौ राजशार्दूल यत्र ते पुरुषर्षभाः ॥ १८.२.१५ ॥
Entonces el rey, hijo de Kuntī, y el mensajero divino marcharon juntos, oh tigre entre los reyes, hacia donde estaban aquellos mejores de los hombres.
18.2.16
अग्रतो देवदूतश्च ययौ राजा च पृष्ठतः ।
पन्थानमशुभं दुर्गं सेवितं पापकर्मभिः ॥ १८.२.१६ ॥
El mensajero divino iba delante y el rey detrás. El camino era aciago, difícil y transitado por los pecadores.
18.2.17
तमसा संवृतं घोरं केशशैवलशाद्वलम् ।
युक्तं पापकृतां गन्धैर्मासशोणितकर्दमम् ॥ १८.२.१७ ॥
Estaba cubierto de oscuridad terrible, lleno de cabello, musgo y hierba, unido a los hedores de los pecadores, un lodazal de carne y sangre.
18.2.18
दंशोत्पातकभल्लूकमक्षिकामशकावृतम् ।
इतश्चेतश्च कुणपैः समन्तात्परिवारितम् ॥ १८.२.१८ ॥
Estaba cubierto de tábanos, moscas, mosquitos y osos, y por todas partes, aquí y allá, rodeado de cadáveres.
18.2.19
अस्थिकेशसमाकीर्णं कृमिकीटसमाकुलम् ।
ज्वलनेन प्रदीप्तेन समन्तात्परिवेष्टितम् ॥ १८.२.१९ ॥
Sembrado de huesos y cabellos, lleno de gusanos e insectos, rodeado por todas partes de un fuego ardiente.
18.2.20
अयोमुखैश्च काकाद्यैर्गृध्रैश्च समभिद्रुतम् ।
सूचीमुखैस्तथा प्रेतैर्विन्ध्यशैलोपमैर्वृतम् ॥ १८.२.२० ॥
Asediado por cuervos y similares de picos de hierro y por buitres, estaba rodeado de espectros de rostro de aguja, tan vastos como los montes Vindhya.
18.2.21
मेदोरुधिरयुक्तैश्च च्छिन्नबाहूरुपाणिभिः ।
निकृत्तोदरपदैश्च तत्रतत्र प्रवेशितैः ॥ १८.२.२१ ॥
Untados de grasa y sangre, con brazos, muslos y manos cercenados, vientres y pies abiertos, y clavados aquí y allá.
18.2.22
स तत्कुणपदुर्गन्धमशिवं रोमहर्षणम् ।
जगाम राजा धर्मान्मा मध्ये बहु विचिन्तयन् ॥ १८.२.२२ ॥
Aquel rey de alma justa atravesó el centro de aquel lugar, pestilente por el hedor de cadáveres, de mal augurio y espeluznante, pensando mucho.
18.2.23
ददर्शोष्णोदकैः पूर्णां नदीं चापि सुदुर्गमाम् ।
असिपत्रवनं चैव निशितं क्षुरसंवृतम् ॥ १८.२.२३ ॥
Vio un río lleno de agua caliente, muy difícil de cruzar, y un bosque de hojas de espada, afilado y rodeado de navajas.
18.2.24
करम्भवालुकास्तप्ता आयसीश्चि शिलाः पृथक् ।
लोहकुंभीश्च तैलस्य क्वाथ्यमानाः समन्ततः ॥ १८.२.२४ ॥
Arena calcinada como grano tostado, rocas de hierro calentadas aparte y calderos de hierro con aceite hirviendo por todas partes.
18.2.25
कूटशाल्मलिकं तापि दुःस्पर्शं तीक्ष्णकण्टकम् ।
ददर्शान्याश्च कौन्तेयो यातनाः पापकर्मिणाम् ॥ १८.२.२५ ॥
También vio el falso árbol śālmalī, caliente, difícil de tocar, con espinas afiladas; y el hijo de Kuntī vio otros tormentos de quienes cometen actos pecaminosos.
18.2.26
स तं दुर्गन्धमालक्ष्य देवदूतमुवाच ह ।
कियदध्वानमस्माभिर्गन्तव्यमिममीदृशम् ॥ १८.२.२६ ॥
Percibiendo aquel hedor, dijo al mensajero divino: "¿Cuánto más debemos recorrer por un camino como este?"
18.2.27
क्व च ते भ्रातरो मह्यं तन्ममाख्यातुमर्हसि ।
देशोऽयं कश्च देवानामेतदिच्छामि वेदितुम् ॥ १८.२.२७ ॥
¿Dónde están tus hermanos? Debes decírmelo. ¿Y qué lugar de los dioses es este? Deseo saberlo.
18.2.28
स संनिववृते श्रुत्वा धर्मराजस्य भाषितम् ।
देवदूतोऽब्रवीचैनमेतावद्गमनं तव ॥ १८.२.२८ ॥
Al oír las palabras del rey del dharma, se volvió; entonces el mensajero divino le dijo: "Tu viaje llega solo hasta aquí."
18.2.29
निवर्तितव्यो हि मया तताऽस्म्युक्तो दिवौकसैः ।
यदि श्रान्तोसि राजेन्द्रि त्वमथागन्तुमर्हसि ॥ १८.२.२९ ॥
Los moradores del cielo me han dicho que debes ser devuelto; oh señor de reyes, si estás cansado, deberías volver.
18.2.30
युधिष्ठिरस्तु निर्विण्णस्तेनि गन्धेन मूर्छितः ।
निवर्तने धृतमनाः पर्यावर्तत भारत ॥ १८.२.३० ॥
Pero Yudhiṣṭhira, abatido por aquel hedor, se desmayó; oh Bhārata, con la mente decidida a regresar, se volvió.
18.2.31
सं संनिवृत्तो धर्मात्मा दुःखशोकसमाहतः ।
शुश्राव तत्र वदतां दीना वाचः समन्ततः ॥ १८.२.३१ ॥
Herido por el dolor y la aflicción, el de alma justa se volvió y oyó, desde todas partes, las voces lastimeras de quienes hablaban.
18.2.32
भोभो धर्मज राजर्षे पुण्याभिजन पाण्वन ।
अनुग्रहार्थमस्माकं तिष्ठ तावन्मुहूर्तकम् ॥ १८.२.३२ ॥
¡Oh hijo de Dharma, rey sabio, Pāṇḍava nacido de noble linaje! Quédate aquí un momento por favor hacia nosotros.
18.2.33
आयाति त्वयि दुर्धर्षे वाति पुण्यः समीरणः ।
तव गन्धानुगस्तात येनास्मान्सुखमागमत् ॥ १८.२.३३ ॥
¡Oh invencible, con tu presencia sopla una brisa pura; querido, siguiendo tu aroma, ha llegado a nosotros felizmente.
18.2.34
ते वयं पार्थ दीर्घस्य कालस्य पुरुषर्षभ ।
सुखमासादयिष्यामस्त्वां दृष्ट्वा राजसत्तम ॥ १८.२.३४ ॥
¡Oh hijo de Pṛthā, toro entre los hombres! Tras largo tiempo, oh mejor de los reyes, al verte alcanzaremos la felicidad.
18.2.35
संतिष्ठस्व महाबाहो मुहूर्तमिह भारत ।
त्वयि तिष्ठति कौरव्य यातनाऽस्मान्न बाधते ॥ १८.२.३५ ॥
Quédate aquí un momento, oh de grandes brazos, oh descendiente de Bharata. Oh Kaurava, mientras tú permaneces, el tormento no nos atormenta.
18.2.36
एवं बहुविधा वाचः कृपणा वेदनावताम् ।
तस्मिन्देशे स शुश्राव समन्ताद्वदतां नृप ॥ १८.२.३६ ॥
Así, oh rey, en aquel lugar, escuchó por todas partes las muchas voces lastimeras de quienes sufrían.
18.2.37
तेषां तु वचनं श्रुत्वा दयावान्दीनभाषिणाम् ।
अहो कृच्छ्रमिति प्राह तस्थौ स च युधिष्ठिरः ॥ १८.२.३७ ॥
Al oír las palabras de aquellos que hablaban con desdicha, el compasivo Yudhiṣṭhira dijo: «¡Ay, qué desgracia!» y se quedó de pie allí.
18.2.38
स ता गिरः पुरस्ताद्वै श्रुतपूर्वाः पुनःपुनः ।
ग्लानानां दुःखितानां च नाभ्यजानत पाण्डवः ॥ १८.२.३८ ॥
Aunque antes había oído aquellas voces una y otra vez, el Pāṇḍava no reconoció a los fatigados y afligidos.
18.2.39
अबुध्यमानस्ता वाचो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
उवाच के भवन्तो वै किमर्थमिह तिष्ठथ ॥ १८.२.३९ ॥
Sin comprender aquellas voces, Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma, dijo: «¿Quiénes sois y por qué estáis aquí?»
18.2.40
इत्युक्तास्ते ततः सर्वे समन्तादवभाषिरे ।
कर्णोऽहं भीमसेनोऽहमर्जुनोऽहमिति प्रभो ॥ १८.२.४० ॥
Así interpelados, todos hablaron a una desde todos lados: «¡Señor! Yo soy Karṇa, yo soy Bhīmasena, yo soy Arjuna.»
18.2.41
नकुलः सहदेवोऽहं धृष्टद्युम्नोऽहमित्युत ।
द्रौप्दी द्रौपदेयाश्चि इत्येवं ते विचुक्रुशुः ॥ १८.२.४१ ॥
«Yo soy Nakula, yo soy Sahadeva, yo soy Dhṛṣṭadyumna», y «yo soy Draupadī, nosotros somos los hijos de Draupadī»; así gritaron.
18.2.42
ता वाचः स तदा श्रुत्वा तद्देशसदृशीर्नृप ।
ततो विममृशे राजा किंत्विदं दैवकारितम् ॥ १८.२.४२ ॥
Al oír aquellas palabras acordes con aquel lugar, oh rey, el rey Yudhiṣṭhira reflexionó: «¿Es esto obra del destino?»
18.2.43
किन्तु तत्कलुषं कर्म कृतमेभिर्महात्मभिः ।
कर्णेन द्रौपदेयैर्वा पाञ्चाल्या वा सुमध्यया ॥ १८.२.४३ ॥
Pero esta acción impura fue cometida por aquellos magnánimos, por Karṇa, por los hijos de Draupadī, o por la mujer de Pāñcāla, la de cintura esbelta.
18.2.44
य इमे पापगन्धेऽस्मिन्देशे सन्ति सुदारुणे ।
नाहं जानामि सर्वेषां दुष्कृतं पुण्यकर्मणाम् ॥ १८.२.४४ ॥
En esta tierra terrible, llena del hedor del pecado, no conozco las malas obras ni las buenas acciones de todos los que están aquí.
18.2.45
किं कृत्वा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो राजा सुयोधनः ।
तथा श्रिया युतः पापैः सहसर्वैः पदानुगैः ॥ १८.२.४५ ॥
¿Qué acción realizó el rey Suyodhana, hijo de Dhṛtarāṣṭra, para estar dotado de tal prosperidad, junto con todos sus seguidores pecadores?
18.2.46
महेन्द्रि इव लक्ष्मीवानास्ते परमपूजितः ।
कस्येदानीं विकारोऽयं य इमे नरकं गताः ॥ १८.२.४६ ॥
Él vive como el gran Indra, dotado de fortuna y muy honrado; entonces, ¿de quién es esta perversión, que estos hombres hayan ido al infierno?
18.2.47
सर्वे धर्मविदः शूराः सत्यागमपरायणाः ।
क्षत्रधर्मरताः सन्तो यज्वानो भूरिदक्षिणाः ॥ १८.२.४७ ॥
Todos eran conocedores del dharma, héroes, devotos de la verdad y de las escrituras, deleitados en el dharma del guerrero, hombres buenos, sacrificadores y dadores de abundantes dones.
18.2.48
किंनु सुप्तोस्मि जागर्मि चेतयामि न चेतये ।
अहो चित्तविकारोऽयं स्याद्वा मे चित्तविभ्रमः ॥ १८.२.४८ ॥
¿Estoy dormido o despierto? Parece que percibo, y sin embargo no percibo. ¡Ah! ¿Es esto una perturbación de mi mente, o una confusión de mi pensamiento?
18.2.49
एवं बहुविधं राजा विममर्श युधिष्ठिरः ।
दुःखशोकसमाविष्टश्चिन्ताव्याकुलितेन्द्रियः ॥ १८.२.४९ ॥
Así, el rey Yudhiṣṭhira reflexionó de muchas maneras, abrumado por el dolor y el pesar, con sus sentidos alterados por la angustia.
18.2.50
क्रोधमाहारयच्चैव तीव्रं धर्मसुतो नृपः ।
देवांश्च गर्हयामास धर्मं चैव युधिष्ठिरः ॥ १८.२.५० ॥
El rey Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma, encendió una ira feroz y reprochó a los dioses y también al dharma.
18.2.51
स तीव्रशोकसंतप्तो देवदूतमुवाच ह ।
गम्यतां तत्र येषां त्वं दूतस्तेषामुपान्तिकम् ॥ १८.२.५१ ॥
Atormentado por el intenso dolor, habló al mensajero de los dioses: "Ve allí, a aquellos cuyo mensajero eres."
18.2.52
न ह्यहं तत्र यास्यामि स्थितोस्मीति निवेद्यताम् ।
मत्संश्रयादिमे दूनाः सुखिनो भ्रातरो हि मे ॥ १८.२.५२ ॥
No iré allí; que se informe que me quedo aquí. Por mi amparo, mis hermanos, ahora afligidos, serán felices.
18.2.53
इत्युक्तः स तदा दूतः पाण्डुपुत्रेण धीमता ।
जगामि तत्र यत्रास्ते देवराजः शतक्रतुःठ ॥ १८.२.५३ ॥
Así interpelado por el sabio hijo de Pāṇḍu, el mensajero fue entonces al lugar donde habita el rey de los dioses, Śatakratu (Indra).
18.2.54
निवेदयामास च तद्धर्मराजचिकीर्षितम् ।
यथोक्तं धर्मपुत्रेण सर्वमेव जनाधिप ॥ १८.२.५४ ॥
Y le comunicó todo lo que el rey del dharma pretendía, tal como lo había dicho el hijo de Dharma, oh señor de los hombres.