મહાભારત · અધ્યાય 18.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
18.6.1
भगवन्केन विधिना श्रोतव्यं भारतं बुधैः ।
फलं किं के च देवाश्च पूज्या वै पारणेष्विह ॥ १८.६.१ ॥
હે ભગવન્, બુદ્ધિમાનોએ ભારત કયી વિધિથી સાંભળવું? તેનું ફળ શું, અને પારણોમાં કયા દેવો પૂજનીય છે?
18.6.2
देयं समाप्ते भगवन्किं च पर्वणिपर्वणि ।
वाचकः कीदृशश्चात्र एष्टव्यस्तद्ब्रवीहि मे ॥ १८.६.२ ॥
હે ભગવન્, સમાપ્તિએ અને દરેક પર્વે શું દાન આપવું? અહીં વાચક કેવો હોવો જોઈએ, તેને કેવી રીતે પસંદ કરવો? તે મને કહો.
18.6.3
शृणु राजन्विधिमिमं फलं यच्चापि भारतात् ।
श्रुताद्भवति राजेन्द्र यत्त्वं मामनुपृच्छसि ॥ १८.६.३ ॥
હે રાજન્, સાંભળ — આ વિધિ અને ભારત સાંભળવાથી જે ફળ મળે છે, તે પણ; હે રાજેન્દ્ર, તું મને જે પૂછે છે.
18.6.4
दिवि देवा महीपाल क्रीडार्थमवनिं गताः ।
कृत्वा कार्यमिदं चैव ततश्च दिवमागताः ॥ १८.६.४ ॥
હે મહીપાલ, સ્વર્ગના દેવો ક્રીડા માટે પૃથ્વી પર ગયા; આ કાર્ય કરીને તેઓ ફરી સ્વર્ગે પાછા આવ્યા.
18.6.5
हन्त यत्ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः ।
ऋषीणां देवतानां च सम्भवं वसुधातले ॥ १८.६.५ ॥
હવે હું તને જે કહીશ તે એકાગ્રચિત્તે સાંભળ — પૃથ્વી પર ઋષિઓ અને દેવોની ઉત્પત્તિ.
18.6.6
अत्र रुद्रास्तथा साध्या विश्वेदेवाश्च शाश्वताः ।
आदित्याश्चाश्विनौ देवौ लोकपाला महर्षयः ॥ १८.६.६ ॥
અહીં રુદ્રો, સાધ્યો, શાશ્વત વિશ્વેદેવો, આદિત્યો, બે અશ્વિનીકુમાર દેવો, લોકપાલો અને મહર્ષિઓ પણ (ઉત્પન્ન થયા).
18.6.7
गुह्यकाश्च सगन्धर्वा नागा विद्याधरास्तथा ।
सिद्धा धर्मः स्वयंभूश्च मुनिः कात्यायनो वरः ॥ १८.६.७ ॥
ગુહ્યકો, ગંધર્વો સહિત નાગો, વિદ્યાધરો અને સિદ્ધો, ધર્મ, સ્વયંભૂ અને શ્રેષ્ઠ મુનિ કાત્યાયન.
18.6.8
गिरयः सागरा नद्यस्तथैवाप्सरसां गणाः ।
ग्रहाः संवत्सराश्चैव अयनान्यृतवस्तथा ॥ १८.६.८ ॥
પર્વતો, સાગરો, નદીઓ, અપ્સરાઓના સમૂહો, ગ્રહો, સંવત્સરો, અયનો અને ઋતુઓ.
18.6.9
स्थावरं जङ्गमं चैव जगत्सर्वं सुरासुरम् ।
भातरे भरतश्रेष्ठ एकस्थमिह दृश्यते ॥ १८.६.९ ॥
સ્થાવર અને જંગમ, દેવ-અસુર સહિત સમસ્ત જગત, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, અહીં એકમાં સ્થિત દેખાય છે.
18.6.10
तेषां श्रुत्वा प्रतिष्ठानं नामकर्मानुकीर्तनात् ।
कृत्वाऽपि पातकं घोरं सद्यो मुच्येत मानवः ॥ १८.६.१० ॥
તેમની પ્રતિષ્ઠા સાંભળીને, તેમના નામ અને કર્મોના કીર્તનથી, ઘોર પાપ કર્યું હોય તોપણ મનુષ્ય તરત મુક્ત થાય છે.
18.6.11
इतिहासमिमं श्रुत्वा यथावदनुपूर्वशः ।
संयतात्मा शुचिर्भूत्वा पारं गत्वा च भारते ॥ १८.६.११ ॥
આ ઇતિહાસ યથાયોગ્ય ક્રમથી સાંભળીને, સંયતાત્મા અને શુચિ થઈને, ભારતના પારને પહોંચીને.
18.6.12
तेषां श्राद्धानि देयानि श्रुत्वा भारत भारतम् ।
ब्राह्मणेभ्यो यथाशक्त्या भक्त्या च भरतर्षभ ॥ १८.६.१२ ॥
તેમના માટે શ્રાદ્ધો આપવાં જોઈએ. હે ભારત, ભારત સાંભળીને, હે ભરતર્ષભ, બ્રાહ્મણોને યથાશક્તિ અને ભક્તિથી.
18.6.13
महादानानि देयानि रत्नानि विविधानि च ।
गावः कांस्योपदोहाश्च कन्याश्चैव स्वलङ्कृताः ॥ १८.६.१३ ॥
વિવિધ રત્નો, ગાયો, કાંસાના દોહન-પાત્રો અને સુંદર શણગારેલી કન્યાઓ — આ મહાદાન આપવાં જોઈએ.
18.6.14
सर्वकामगुणोपेता यानानि विविधानि च ।
कभवनानि विचित्राणि भूमिर्वासांसि काञ्चनम् ॥ १८.६.१४ ॥
સર્વ ઇચ્છિત ગુણોથી યુક્ત વિવિધ વાહનો, વિચિત્ર ભવનો, ભૂમિ, વસ્ત્રો અને સુવર્ણ.
18.6.15
वाहनानि च देयानि हया मत्ताश्च वारणाः ।
शयनं शिबिकाश्चैव स्यन्दनाश्च स्वलंकृताः ॥ १८.६.१५ ॥
વાહનો પણ આપવાં જોઈએ — ઘોડા, મદમસ્ત હાથી, શય્યા, પાલખીઓ અને સુશોભિત રથ.
18.6.16
यद्यद्गृहे वरं किञ्चिद्यद्यदस्ति महद्वसु ।
तत्तद्देयं द्विजातिभ्य आत्मा दाराश्च सूनवः ॥ १८.६.१६ ॥
ઘરમાં જે કંઈ શ્રેષ્ઠ અને જે મોટું ધન હોય તે બધું દ્વિજોને આપવું — પોતાને, પત્નીઓને અને પુત્રોને પણ.
18.6.17
श्रद्धया परया युक्तं क्रमशस्तस्य पारगः ।
शक्तितः सुमना हृष्टः सुश्रूषुरविकल्पकः ॥ १८.६.१७ ॥
પરમ શ્રદ્ધાથી યુક્ત, ક્રમશઃ તેનો પારગામી, પોતાની શક્તિ અનુસાર, પ્રસન્ન મનથી અને હર્ષથી, સેવામાં તત્પર અને અવિચલ.
18.6.18
सत्यार्जवरतो दान्तः शुचिः शौचसमन्वितः ।
श्रद्धधानो जितक्रोधो यथा सिद्ध्यति तच्छृणु ॥ १८.६.१८ ॥
સત્ય અને સરળતામાં રમનાર, સંયમી, શુચિ, શૌચયુક્ત, શ્રદ્ધાવાન, ક્રોધ જીતનાર — તે કેવી રીતે સિદ્ધિ પામે છે તે સાંભળ.
18.6.19
शुचिः शीलान्विताचारः शुक्लवासा जितेन्द्रियः ।
संस्कृतः सर्वशास्त्रज्ञः श्रद्दधानोऽनसूयकः ॥ १८.६.१९ ॥
જે શુદ્ધ, શીલ અને આચારથી યુક્ત, શ્વેત વસ્ત્રધારી, ઇન્દ્રિયજિત, સંસ્કારી, સર્વશાસ્ત્રજ્ઞ, શ્રદ્ધાવાન અને અસૂયારહિત હોય.
18.6.20
रूपवान्सुभगो दान्तः सत्यवादी जितेन्द्रियः ।
दानमानगृहीतश्च कार्यो भवति वाचकः ॥ १८.६.२० ॥
વાચક રૂપવાન, સુભગ, દાંત, સત્યવાદી, ઇન્દ્રિયજિત અને દાન તથા માનથી સત્કારિત હોવો જોઈએ.
18.6.21
अविलम्बमनायस्तमद्रुतं धीरमुर्जितम् ।
असंसक्ताक्षरपदं स्वरभावसमन्वितम् ॥ १८.६.२१ ॥
વિલંબ વિના, થાક વિના, ઉતાવળ વિના, ધીરતા અને ઓજસથી, અક્ષરો અને પદો એકબીજામાં ભળ્યા વિના, યોગ્ય સ્વરભાવ સાથે.
18.6.22
त्रिषष्टिवर्णसंयुक्तमष्टस्थानसमीरितम् ।
वाचयेद्वाचकः स्वस्थः स्वासीनः सुसमाहितः ॥ १८.६.२२ ॥
ત્રેસઠ વર્ણોથી યુક્ત, આઠ સ્થાનોથી ઉચ્ચારાયેલો પાઠ વાચકે સ્વસ્થ, સુખાસને બેસીને, સારી રીતે એકાગ્ર થઈને વાંચવો.
18.6.23
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत् ॥ १८.६.२३ ॥
નારાયણને નમસ્કાર કરીને, નર અને નરોત્તમને પણ નમસ્કાર કરીને, દેવી સરસ્વતીને પણ નમસ્કાર કરીને, પછી 'જય' ઉચ્ચારવો.
18.6.24
ईदृशाद्वाचकाद्राजञ्श्रुत्वा भारत भारतम् ।
नियमस्थः शुचिः श्रोता शृण्वन्स फलमश्नुते ॥ १८.६.२४ ॥
હે રાજન! હે ભારત! આવા વાચક પાસેથી ભારત સાંભળીને, નિયમોમાં સ્થિર અને શુદ્ધ શ્રોતા સાંભળતો એ ફળ પામે છે.
18.6.25
पारणं प्रथमं प्राप्य द्विजान्कामैश्च तर्पयन् ।
आग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं वै लभते नरः ॥ १८.६.२५ ॥
પ્રથમ પારણ પ્રાપ્ત કરીને, દ્વિજોને ઇચ્છિત વસ્તુઓથી તૃપ્ત કરનાર મનુષ્ય અગ્નિષ્ટોમ યજ્ઞનું ફળ પામે છે.
18.6.26
अप्सरोगणसंकीर्णं विमानं लभते महत् ।
प्रहृष्टः स तु देवैश्च दिवं याति समाहितः ॥ १८.६.२६ ॥
અપ્સરાઓના સમૂહોથી ભરેલું મહાન વિમાન તે પ્રાપ્ત કરે છે; પ્રસન્ન અને એકાગ્ર થઈને તે દેવો સાથે સ્વર્ગે જાય છે.
18.6.27
द्वितीयं पारणं प्राप्य सोतिरात्रफलं लभेत् ।
सर्वरत्नमयं दिव्यं विमानमधिरोहति ॥ १८.६.२७ ॥
બીજું પારણ પ્રાપ્ત કરે તો તેને અતિરાત્ર યજ્ઞનું ફળ મળે; સર્વરત્નમય દિવ્ય વિમાન પર તે આરૂઢ થાય છે.
18.6.28
दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्यगन्धविभूषितः ।
दिव्याङ्गदधरो नित्यं देवलोके महीयते ॥ १८.६.२८ ॥
દિવ્ય માળા અને વસ્ત્રો ધારણ કરનાર, દિવ્ય સુગંધથી વિભૂષિત, દિવ્ય બાજુબંધ પહેરનાર તે સદા દેવલોકમાં સન્માનિત થાય છે.
18.6.29
तृतीयं पारणं प्राप्य द्वादशाहफलं लभेत् ।
वसत्यमरसंकाशो वर्षाण्ययुतशो दिवि ॥ १८.६.२९ ॥
ત્રીજું પારણ પ્રાપ્ત કરે તો તેને દ્વાદશાહ યજ્ઞનું ફળ મળે; દેવો સમાન થઈને તે સ્વર્ગમાં અયુત વર્ષો સુધી વસે છે.
18.6.30
चतुर्थे वाजपेयस्य पञ्चमे द्विगुणं फलम् ।
उदितादित्यसंकाशं ज्वलन्तमनलोपमम् ॥ १८.६.३० ॥
ચોથા પારણમાં વાજપેય યજ્ઞનું ફળ અને પાંચમામાં તેનાથી બમણું ફળ મળે છે; તે ઉદય પામતા સૂર્ય જેવો, પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવો તેજસ્વી થાય છે.
18.6.31
विमानं विबुधैः सार्धमारुह्य दिवि गच्छति ।
वर्षायुतानि भने शक्रस्य दिवि मोदते ॥ १८.६.३१ ॥
દેવતાઓ સાથે વિમાનમાં આરૂઢ થઈને તે સ્વર્ગમાં જાય છે. ઇન્દ્રના સ્વર્ગમાં તે હજારો વર્ષ આનંદ કરે છે.
18.6.32
षष्ठे द्विगुणमस्तीति सप्तमे त्रिगुणं फलम् ।
कैलासशिखराकारं वैदूर्यमणिवेदिकम् ॥ १८.६.३२ ॥
છઠ્ઠામાં બમણું ફળ અને સાતમામાં ત્રણગણું ફળ કહેવાય છે. તે કૈલાસ શિખરના આકારનું છે, વૈડૂર્ય મણિઓની વેદી સાથે.
18.6.33
परिक्षिप्तं च बहुधा मणिविद्रुमभूषितम् ।
विमानं समधिष्ठाय कामगं साप्सरोगणम् ॥ १८.६.३३ ॥
ઘણી રીતે ઘેરાયેલા, મણિ અને પરવાળાથી શણગારેલા, ઇચ્છા મુજબ ગમન કરતા વિમાનમાં અપ્સરાઓના સમૂહ સાથે તે આરૂઢ થાય છે.
18.6.34
सर्वांल्लोकान्विचरते द्वितीय इव भास्करः ।
अष्टमे राजसूयस्य पारणे लभते फलम् ॥ १८.६.३४ ॥
બીજા સૂર્યની જેમ તે સર્વ લોકોમાં વિચરે છે. આઠમા રાજસૂય યજ્ઞની પૂર્ણાહુતિએ તે ફળ પ્રાપ્ત કરે છે.
18.6.35
चन्द्रोदयनिभं रम्यं विमानमधिरोहति ।
चन्द्ररश्मिप्रतीकाशैर्हयैर्युक्तं मनोजवैः ॥ १८.६.३५ ॥
ચંદ્રોદય જેવા રમણીય વિમાનમાં તે આરૂઢ થાય છે; તે ચંદ્રકિરણો જેવા તેજસ્વી, મનની ગતિવાળા અશ્વોથી જોડાયેલું છે.
18.6.36
सेव्यमानो वरस्त्रीणां चन्द्रात्कान्ततरैर्मुखैः ।
मेखलानां निनादेन नूपुराणां च निःस्वनैः ॥ १८.६.३६ ॥
ચંદ્રથી પણ સુંદર મુખવાળી શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ દ્વારા તે સેવાય છે; મેખલાના નાદ અને નૂપુરના ઝણકારની વચ્ચે.
18.6.37
अङ्के परमनारीणां सुखसुप्तो विबुध्यते ।
नवमे क्रतुराजस्य वाजिमेधस्य भारत ॥ १८.६.३७ ॥
પરમ નારીઓના ખોળામાં સુખપૂર્વક સૂતેલો તે જાગે છે. હે ભારત, ક્રતુરાજ અશ્વમેધના નવમા (દિવસે).
18.6.38
काञ्चनस्तंभनिर्यूहवैदूर्यकृतवेदिकम् ।
जांबूनदमयैर्दिव्यैर्गवाक्षैः सर्वतो वृतम् ॥ १८.६.३८ ॥
સોનાના સ્તંભો અને શણગારેલા નિર્યૂહોવાળો, વૈદૂર્યની વેદિકાઓવાળો; જાંબૂનદ સોનાની દિવ્ય બારીઓથી ચારે બાજુ ઘેરાયેલો.
18.6.39
सेवितं चाप्सरःसङ्घैर्गन्धर्वैर्दिविचारिभिः ।
विमानं समधिष्ठाय श्रिया परमया ज्वलन् ॥ १८.६.३९ ॥
અપ્સરાઓના સમૂહો અને આકાશચારી ગંધર્વોથી સેવાયેલા વિમાન પર આરૂઢ થઈ, પરમ શોભાથી ઝળહળતો.
18.6.40
दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्यचन्दनरूषितः ।
मोदते दैवतैः सार्धं दिवि देव इवापरः ॥ १८.६.४० ॥
દિવ્ય માળા અને વસ્ત્રો ધારણ કરી, દિવ્ય ચંદનથી લેપાયેલો તે દેવો સાથે આનંદ માણે છે; સ્વર્ગમાં જાણે બીજો દેવ.
18.6.41
दशमं पारणं प्राप्य द्विजातीनभिवन्द्य च ।
किङ्किणीजालनिर्घोषं पताकाध्वजशोभितम् ॥ १८.६.४१ ॥
દશમા પારણે પહોંચી, દ્વિજોને વંદન કરી, નાની ઘંટડીઓની જાળીના ધ્વનિથી ગુંજતું, પતાકા અને ધ્વજોથી શોભિત (નગર).
18.6.42
रत्नवेदिकसम्बाद्यं वैदूर्यमणितोरणम् ।
हेमजालपरिक्षिप्तं प्रवालवलभीमुखम् ॥ १८.६.४२ ॥
રત્ન-વેદિકાઓથી ભરપૂર, વૈદૂર્ય અને મણિના તોરણવાળું, સોનાની જાળીઓથી ઘેરાયેલું, પરવાળાથી સજ્જ દ્વારમુખોવાળું.
18.6.43
गन्धर्वैर्गीतकुशलैरप्सरोभिश्च शोभितम् ।
विमानं सुकृतावासं सुखेनैवोपपद्यते ॥ १८.६.४३ ॥
ગીતકલામાં નિપુણ ગંધર્વો અને અપ્સરાઓથી શોભતું તે વિમાન, સુકૃતીઓનું નિવાસ છે; તે સુખપૂર્વક પ્રાપ્ત થાય છે.
18.6.44
मुकुटेनाग्निवर्णेन जांबूनदविभूषिणा ।
दिव्यचन्दनदिग्धाङ्गो दिव्यमाल्यविभूषितः ॥ १८.६.४४ ॥
અગ્નિ જેવા વર્ણવાળો, જાંબૂનદ સુવર્ણથી શોભિત મુગટ ધરાવતો, દિવ્ય ચંદનથી લેપાયેલા અંગવાળો, દિવ્ય માળાઓથી અલંકૃત.
18.6.45
दिव्याँल्लोकान्विचरति दिव्यैर्भोगैः समन्वितः ।
विबुधानां प्रसादेन श्रिया परमया युतः ॥ १८.६.४५ ॥
દેવોની કૃપાથી પરમ શ્રીથી યુક્ત, દિવ્ય ભોગોથી સમન્વિત થઈ તે દિવ્ય લોકોમાં વિચરે છે.
18.6.46
अथ वर्षगणानेवं स्वर्गलोके महीयते ।
ततो गन्धर्वसहितः सहस्राण्येकविंशतिम् ॥ १८.६.४६ ॥
આ રીતે ઘણાં વર્ષો સુધી તે સ્વર્ગલોકમાં સન્માનિત થાય છે; પછી ગંધર્વો સાથે એકવીસ હજાર (વર્ષ).
18.6.47
पुरंदरपुरे रम्ये शक्रेण सह मोदते ।
दिव्ययानविमानेषु लोकेषु विविधेषु च ॥ १८.६.४७ ॥
પુરંદર (ઇન્દ્ર)ના રમણીય નગરમાં શક્ર સાથે તે આનંદ કરે છે; દિવ્ય યાનો અને વિમાનોમાં તથા વિવિધ લોકોમાં.
18.6.48
दिव्यनारीगणाकीर्णो निवसत्यमरो यथा ।
ततः सूर्यस्य भवने चन्द्रस्य भवने तथा ॥ १८.६.४८ ॥
દિવ્ય નારીઓના સમૂહોથી ભરેલો, અમર જેવો તે વસે છે; પછી સૂર્યના ભવનમાં, અને તેમ જ ચંદ્રના ભવનમાં.
18.6.49
शिवस्य भवने राजन्विष्णोर्याति सलोकताम् ।
एवमेतन्महाराज नात्र कार्या विचारणा। ॥ १८.६.४९ ॥
હે રાજન્, તે શિવના ભવનમાં કે વિષ્ણુના લોકમાં જાય છે. હે મહારાજ, આ એમ જ છે; એમાં શંકા ન કરવી.
18.6.50
श्रद्दधानेन वै भाव्यमेवमाह गुरुर्मम ।
वाचकस्य तु दातव्यं मनसा यद्यदिच्छति ॥ १८.६.५० ॥
શ્રદ્ધાવાન હોવું જોઈએ એમ મારા ગુરુએ આ રીતે કહ્યું છે. વાચકને તે મનથી જે જે ઇચ્છે તે આપવું જોઈએ.
18.6.51
हस्त्यश्वरथयानानि वाहनानि विशेषतः ।
कटके कुण्डले चैव ब्रह्मसूत्रं तथा परम् ॥ १८.६.५१ ॥
હાથી, ઘોડા, રથ અને વાહનો, ખાસ કરીને; કડાં, કુંડળ, અને શ્રેષ્ઠ બ્રહ્મસૂત્ર પણ.
18.6.52
वस्त्रं चैव विचित्रं च गन्धं चैव विशेषतः ।
देववत्पूजयेत्तं तु विष्णुलोकमवाप्नुयात् ॥ १८.६.५२ ॥
વિચિત્ર વસ્ત્રો અને ખાસ કરીને સુગંધ પણ આપવી; તેની દેવની જેમ પૂજા કરવી, તો તે વિષ્ણુલોક પામે.
18.6.53
अतः परं प्रवक्ष्यामि यानि देयानि भारते ।
वाच्यमाने तु विप्रेभ्यो राजन्पर्वणिपर्वणि ॥ १८.६.५३ ॥
હવે ભારતમાં શું શું દાન આપવું જોઈએ તે હું કહીશ; હે રાજન્, દરેક પર્વે બ્રાહ્મણોને આ વાંચી સંભળાવાય ત્યારે.
18.6.54
जातिं देशं च सत्यं च माहात्म्यं भरतर्षभ ।
धर्मं वृत्तिं च विज्ञाय क्षत्रियाणां नराधिप ॥ १८.६.५४ ॥
હે ભરતર્ષભ, જાતિ, દેશ, સત્ય અને માહાત્મ્ય, ધર્મ અને વૃત્તિ જાણીને, હે નરાધિપ, ક્ષત્રિયોના વિષયમાં.
18.6.55
स्वस्ति वाच्य द्विजानादौ ततः कार्ये प्रवर्तिते ।
समाप्ते पर्वणि ततः स्वशक्त्या पूजयेद्द्विजान् ॥ १८.६.५५ ॥
પહેલાં દ્વિજો પાસે સ્વસ્તિવાચન કરાવવું; પછી કાર્ય આરંભાય ત્યારે અને પર્વ સમાપ્ત થાય ત્યારે પોતાની શક્તિ પ્રમાણે દ્વિજોનું પૂજન કરવું.
18.6.56
आदौ तु वाचकं चैव वस्त्रगन्धसमन्वितम् ।
विधिवद्बोजयेद्राजन्मधुपायसमुत्तमम् ॥ १८.६.५६ ॥
પ્રથમ વાચકને પણ વસ્ત્ર અને ગંધ આપવાં; હે રાજન, વિધિપૂર્વક મધ અને પાયસનું ઉત્તમ ભોજન જમાડવું.
18.6.57
ततो मूलफलप्रायं पायसं मधुसर्पिषा ।
आस्तीके भोजयेद्राजन्दद्याच्चैव गुडौदनम् ॥ १८.६.५७ ॥
પછી, હે રાજન, મુખ્યત્વે મૂળ અને ફળોનું, મધ અને ઘી સાથેનું પાયસ આસ્તીકને જમાડવું; ગોળભાત પણ આપવો.
18.6.58
अपूपैश्चैव पूपैश्च मोदकैश्च समन्वितम् ।
सभापर्वणि राजेन्द्र हविष्यं भोजयेद्द्विजान् ॥ १८.६.५८ ॥
હે રાજેન્દ્ર, સભાપર્વમાં અપૂપ, પૂપ અને મોદક સહિતનું હવિષ્ય ભોજન દ્વિજોને જમાડવું.
18.6.59
आरण्यके मूलफलैस्तर्पयेत्तु द्विजोत्तमान् ।
अरणीपर्व चासाद्य जलकुम्भान्प्रदापयेत् ॥ १८.६.५९ ॥
આરણ્યક કર્મમાં મૂળ અને ફળોથી ઉત્તમ દ્વિજોને તૃપ્ત કરવા; અરણી પર્વે પહોંચીને જળકુંભ અપાવવા.
18.6.60
तर्पणानि च मुख्यानि वन्यमूलफलानि च ।
सर्वकामगुणोपेतं विप्रेभ्योऽन्नं प्रदापयेत् ॥ १८.६.६० ॥
મુખ્ય તર્પણો અને વન્ય મૂળ-ફળ, અને સર્વ ઇચ્છિત ગુણોથી યુક્ત અન્ન વિપ્રોને અપાવવું.
18.6.61
विराटपर्वणि तथा वासांसि विविधानि च ।
उद्योगे भरतश्रेष्ठ सर्वकामगुणान्वितम् ॥ १८.६.६१ ॥
વિરાટ પર્વમાં તેમજ વિવિધ વસ્ત્રો, અને હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ઉદ્યોગ પર્વમાં સર્વકામગુણયુક્ત (આપવું).
18.6.62
भोजनं भोजयेद्विप्रान्गन्धमाल्यैरलङ्कृतान् ।
भीष्मपर्वणि राजेन्द्र दत्त्वा यानमनुत्तमम् ॥ १८.६.६२ ॥
સુગંધ અને માળાઓથી અલંકૃત બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું; હે રાજેન્દ્ર, ભીષ્મ પર્વમાં ઉત્તમ વાહન આપીને (ભોજન કરાવવું).
18.6.63
ततः सर्वगुणोपेतमन्नं दद्यात्सुसंस्कृतम् ।
द्रोणपर्वणि विप्रेभ्यो भोजनं परमार्चितम् ॥ १८.६.६३ ॥
ત્યારબાદ સર્વ ગુણોથી યુક્ત, સારી રીતે સંસ્કારિત અન્ન આપવું; દ્રોણ પર્વમાં બ્રાહ્મણોને પરમ આદરપૂર્વક ભોજન (આપવું).
18.6.64
शराश्च देया राजेन्द्र चापान्यसिवरास्तथा ।
कर्णपर्वण्यपि तथा भोजनं सार्वकामिकम् ॥ १८.६.६४ ॥
હે રાજેન્દ્ર, બાણો, ધનુષ્યો અને ઉત્તમ તલવારો પણ આપવી; કર્ણ પર્વમાં પણ એવી જ રીતે સર્વકામ્ય ભોજન (આપવું).
18.6.65
विप्रेभ्यः संस्कृतं सम्यग्दद्यात्संयतमानसः ।
शल्यपर्वणि राजेन्द्र मोदकैः सगुडौदनैः ॥ १८.६.६५ ॥
સંયતમનવાળાએ બ્રાહ્મણોને સારી રીતે સંસ્કારિત (ભોજન) આપવું; હે રાજેન્દ્ર, શલ્ય પર્વમાં મોદક અને ગોળ-ભાત સાથે (આપવું).
18.6.66
अपूपैस्तर्पणैश्चैव सर्वमन्नं प्रदापयेत् ।
गदापर्वण्यपि तथा मुद्गमिश्रं प्रदापयेत् ॥ १८.६.६६ ॥
અપૂપ અને તર્પણ સાથે સર્વ અન્ન અપાવવું; ગદા પર્વમાં પણ એ જ રીતે મગ મિશ્રિત (અન્ન) અપાવવું.
18.6.67
स्त्रीपर्वणि तथा रत्नैस्तर्पयेत्तु द्विजोत्तमान् ।
घृतौदनं पुरस्ताच्च ऐषीके दापयेत्पुनः ॥ १८.६.६७ ॥
સ્ત્રીપર્વમાં પણ એ જ રીતે રત્નો વડે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને તૃપ્ત કરવા. પ્રથમ ઘી સાથેનો ઓદન, અને ઐષીકમાં ફરી દાન કરાવવું.
18.6.68
ततः सर्वगुणोपेतमन्नं दद्यात्सुसंस्कृतम् ।
शान्तिपर्वण्यपि तथा हविष्यं भोजयेद्द्विजान् ॥ १८.६.६८ ॥
પછી સર્વ ગુણોથી યુક્ત, સુંદર રીતે સંસ્કારિત અન્ન દાન કરવું. શાંતિપર્વમાં પણ એ જ રીતે હવિષ્ય વડે દ્વિજોને ભોજન કરાવવું.
18.6.69
आश्वमेधिकमासाद्य भोजनं सार्वकामिकम् ।
तथाऽऽश्रमनिवासे तु हविष्यं भोजयेद्द्विजान् ॥ १८.६.६९ ॥
અશ્વમેધમાં પહોંચીને સર્વ કામનાઓ પૂર્ણ કરનારું ભોજન આપવું. એ જ રીતે આશ્રમવાસમાં હવિષ્ય વડે દ્વિજોને ભોજન કરાવવું.
18.6.70
मौसले सार्वगुणिकं गन्धमाल्यानुलेपनम् ।
महाप्रास्थानिके तद्वत्सर्वकामगुणान्वितम् ॥ १८.६.७० ॥
મૌસલમાં સર્વ ગુણોથી યુક્ત ગંધ, માળા અને અનુલેપન દાન કરવાં. મહાપ્રસ્થાનમાં પણ એ જ રીતે સર્વ કામગુણયુક્ત વસ્તુઓ દાન કરવી.
18.6.71
स्वर्गपर्वण्यपि तथा हविष्यं भोजयेद्द्विजान् ।
हरिवंशसमाप्तौ तु सहस्रं भोजयेद्द्विजान् ॥ १८.६.७१ ॥
સ્વર્ગપર્વમાં પણ એ જ રીતે હવિષ્ય વડે દ્વિજોને ભોજન કરાવવું. હરિવંશની સમાપ્તિએ હજાર દ્વિજોને ભોજન કરાવવું.
18.6.72
गामेकां निष्कसंयुक्तां ब्राह्मणाय निवेदयेत् ।
तदर्धेनापि दातव्या दरिद्रेणापि पार्थिव ॥ १८.६.७२ ॥
એક ગાય, નિષ્ક (સુવર્ણસિક્કા) સહિત, બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવી. હે રાજન્, ગરીબ પણ તેનો અડધો ભાગ આપી શકે.
18.6.73
प्रतिपर्वसमाप्तौ तु पुस्तकं वै विचक्षणः ।
सुवर्णेन च संयुक्तं वाचकाय निवेदयेत् ॥ १८.६.७३ ॥
દરેક પર્વની સમાપ્તિએ વિચક્ષણ વ્યક્તિએ સુવર્ણ સહિત પુસ્તક વાચકને અર્પણ કરવું.
18.6.74
हरिवंशे पर्वणि च पायसं तत्र भोजयेत् ।
पारणेपारणे राजन्यथावद्भरतर्षभ ॥ १८.६.७४ ॥
હરિવંશ પર્વમાં ત્યાં પાયસથી ભોજન કરાવવું; હે રાજન, દરેક પારણે યથાવિધિ, હે ભરતર્ષભ.
18.6.75
समाप्य सर्वाः प्रयतः संहिताः शास्त्रकोविदः ।
शुभे देशे निवेश्याथ क्षौमवस्त्राभिसंवृताः ॥ १८.६.७५ ॥
બધી સંહિતાઓ પૂર્ણ કરીને, સંયમી અને શાસ્ત્રકોવિદ, શુભ સ્થળે તેમને રાખીને, પછી રેશમી વસ્ત્ર ધારણ કરીને.
18.6.76
शुक्लांबरधरः स्रग्वी सुचिर्भूत्वा स्वलङ्कृतः ।
अर्चयेत् यथान्यायं गन्धमाल्यैः पृथक्पृथक्। ॥ १८.६.७६ ॥
શ્વેત વસ્ત્ર ધારણ કરીને, માળા પહેરીને, શુદ્ધ અને સુશોભિત થઈને, યથાન્યાય ગંધ અને માળાઓથી દરેકની અલગ અલગ પૂજા કરવી.
18.6.77
संहितापुस्तकान्राजन्प्रयतः सुसमाहितः ।
भक्ष्यैर्माल्यैस्च पेयैश्च कामैश्च विविधैः शुभैः ॥ १८.६.७७ ॥
હે રાજન, સંહિતા-પુસ્તકોને સંયમ અને એકાગ્રતાથી ભક્ષ્ય, માળા, પેય અને વિવિધ શુભ ભોગ-સામગ્રીથી પૂજવાં.
18.6.78
हिरण्यं च सुवर्णं च दक्षिणामथ दापयेत् ।
सर्वत्र त्रिपलं स्वर्णं दातव्यं प्रयतात्मना ॥ १८.६.७८ ॥
હિરણ્ય અને સુવર્ણ દક્ષિણા રૂપે અપાવવાં; સર્વત્ર સંયમી આત્માએ ત્રણ પલ સુવર્ણ આપવું.
18.6.79
तदर्धं पादशेषं वा वित्तशाठ्यविवर्जितम् ।
यद्यदेवात्मनोऽभीष्टं तत्तद्देयं द्विजातये ॥ १८.६.७९ ॥
તેનો અડધો કે ચોથો ભાગ, ધનમાં છળ વિના, પોતાને જે જે પ્રિય હોય તે જ દ્વિજને આપવું જોઈએ.
18.6.80
सर्वथा तोषयेद्भक्त्या वाचकं गुरुमात्मनः ।
देवताः कीर्तयेत्सर्वा नरनारायणौ तथा ॥ १८.६.८० ॥
ભક્તિથી સર્વ પ્રકારે પોતાના ગુરુ વાચકને પ્રસન્ન કરવા; સર્વ દેવતાઓનું અને નર-નારાયણનું કીર્તન કરવું.
18.6.81
ततो गन्धैश्च माल्यैश्च स्वलङ्कृत्य द्विजोत्तमान् ।
तर्पयेद्विविधैः कानैर्दानैश्चोच्चावचैस्तथा ॥ १८.६.८१ ॥
પછી સુગંધ અને માળાઓથી સારી રીતે શણગારીને શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને વિવિધ ભોજનો અને ઉચ્ચ-નીચ દાનોથી તૃપ્ત કરવા.
18.6.82
अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ।
प्राप्नुयाच्च क्रतुफलं तथा पर्वणिपर्वणि ॥ १८.६.८२ ॥
મનુષ્ય અતિરાત્ર યજ્ઞનું ફળ પામે છે; અને દરેક પર્વે યજ્ઞફળ પણ એ જ રીતે પામવું.
18.6.83
वाचको भरतश्रेष्ठ व्यक्ताक्षरपदस्वरः ।
भविष्यं श्रावयेद्विद्वाञ्भारतं भरतर्षभ ॥ १८.६.८३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, સ્પષ્ટ અક્ષર, પદ અને સ્વરવાળા વાચકે વિદ્વાન થઈને ભવિષ્ય ભાગ સહિત ભારત મોટેથી સંભળાવવું; હે ભરતર્ષભ.
18.6.84
भुक्तवत्सु द्विजेन्द्रेषु यथावत्सम्प्रदापयेत् ।
वाचकं भरतश्रेष्ठ भोजयित्वा स्वलंकृतम् ॥ १८.६.८४ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, દ્વિજશ્રેષ્ઠો ભોજન કરી લે ત્યારે, સારી રીતે શણગારેલા વાચકને ભોજન કરાવીને યથાવિધિ દાન આપવું.
18.6.85
वाचके परितुष्टे तु शुभा प्रीतिरनुत्तमा ।
ब्राह्मणेषु तु तुष्टेषु प्रसन्नाः सर्वदेवताः ॥ १८.६.८५ ॥
વાચક સંતુષ્ટ થાય ત્યારે શુભ અને ઉત્તમ પ્રીતિ થાય છે; બ્રાહ્મણો સંતુષ્ટ થાય ત્યારે સર્વ દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે.
18.6.86
ततो हि वरणं कार्यं द्विजानां भरतर्षभ ।
सर्वकामैर्यथान्यायं साधुभिश्च पृथग्विधैः ॥ १८.६.८६ ॥
હે ભરતર્ષભ, પછી ન્યાયપૂર્વક સર્વ ઈચ્છિત વસ્તુઓ અને વિવિધ ઉત્તમ પદાર્થોથી દ્વિજોનું વરણ કરવું જોઈએ.
18.6.87
इत्येषि विधिरुद्दिष्टो मया ते द्विपदांवर ।
श्रद्दधानेन वै भाव्यं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १८.६.८७ ॥
હે દ્વિપદોમાં શ્રેષ્ઠ, આ વિધિ મેં તને કહી છે; તું મને જે પૂછે છે તેના માટે શ્રદ્ધાવાન હોવું જોઈએ.
18.6.88
भारश्रवणे राजन्पारणे च नृपोत्तम ।
सदा यत्नवता भाव्यं श्रेयस्तु परमिच्छता ॥ १८.६.८८ ॥
હે રાજન, નૃપશ્રેષ્ઠ, ભારત-શ્રવણમાં અને તેના પારણમાં સદા યત્નશીલ રહેવું જોઈએ; પરમ કલ્યાણની ઇચ્છા કરનારે એમ જ કરવું.
18.6.89
भारतं शृणुयान्नित्यं भारतं परिकीर्तयेत् ।
भारतं भवने यस्य तस्य हस्तगतो जयः ॥ १८.६.८९ ॥
ભારત નિત્ય સાંભળવું જોઈએ, ભારતનું કીર્તન કરવું જોઈએ; જેના ઘરમાં ભારત છે, તેના હાથમાં વિજય છે.
18.6.90
भारतं परमं पुण्यं भारते विविधाः कथाः ।
भारतं सेव्यते देवैर्भारतं परमं पदम् ॥ १८.६.९० ॥
ભારત પરમ પુણ્ય છે; ભારતમાં વિવિધ કથાઓ છે; ભારતને દેવતાઓ સેવે છે; ભારત પરમ પદ છે.
18.6.91
भारतं सर्वशास्त्राणामुत्तमं भरतर्षभ ।
भारतात्प्राप्यते मोक्षस्तत्त्वमेतद्ब्रवीमि तत् ॥ १८.६.९१ ॥
ભારત સર્વ શાસ્ત્રોમાં ઉત્તમ છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ. ભારતથી મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે; આ તત્ત્વ હું કહું છું.
18.6.92
महाभारतमाख्यानं क्षितिं गां च सरस्वतीम् ।
ब्राह्मणान्केशवं चैव कीर्तयन्नावसीदति ॥ १८.६.९२ ॥
મહાભારતની કથા, પૃથ્વી, ગાય, સરસ્વતી, બ્રાહ્મણો અને કેશવનું કીર્તન કરનાર ક્યારેય નિરાશ થતો નથી.
18.6.93
वेदे रामायणे पुण्ये भारते भरतर्षभ ।
आदौ चान्ते च मध्ये च हरिः सर्वत्र गीयते ॥ १८.६.९३ ॥
વેદમાં, પુણ્ય રામાયણમાં, ભારતમાં, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, આદિમાં, અંતમાં અને મધ્યમાં સર્વત્ર હરિ ગવાય છે.
18.6.94
यत्र विष्णुकथा दिव्याः श्रुतयश्च सनातनाः ।
तच्छ्रोतव्यं मनुष्येण परं पदमिहेच्छता ॥ १८.६.९४ ॥
જ્યાં વિષ્ણુની દિવ્ય કથાઓ અને સનાતન શ્રુતિઓ છે, તે અહીં પરમ પદની ઇચ્છા રાખનાર મનુષ્યે સાંભળવું જોઈએ.
18.6.95
एतत्पवित्रं परममेतद्धर्मनिदर्शनम् ।
एतत्सर्वगुणोपेतं श्रोतव्यं भूतिमिच्छता ॥ १८.६.९५ ॥
આ અત્યંત પવિત્ર છે, ધર્મનું નિદર્શન છે, સર્વ ગુણોથી યુક્ત છે; સમૃદ્ધિ ઇચ્છનારે આ સાંભળવું જોઈએ.
18.6.96
कायिकं वाचिकं चैव मनसा समुपार्जितम् ।
तत्सर्वं नाशमायाति तमः सूर्योदये यथा ॥ १८.६.९६ ॥
શરીર, વાણી અને મનથી જે સંચિત થયું છે તે સર્વ સૂર્યોદયે અંધકાર નાશ પામે તેમ નાશ પામે છે.
18.6.97
अष्टादशपुराणानां श्रवणाद्यत्फलं भवेत् ।
तत्फलं समवाप्नोति वैष्णवो नात्र संशयः ॥ १८.६.९७ ॥
અઢાર પુરાણોના શ્રવણથી જે ફળ મળે, તે ફળ વૈષ્ણવ સંપૂર્ણપણે પામે છે; એમાં સંશય નથી.
18.6.98
स्त्रियश्च पुरुषाश्चैव वैष्णवं पदमाप्नुयुः ।
स्त्रीभिश्च पुत्रकामाभिः श्रोतव्यं वैष्णवं यशः ॥ १८.६.९८ ॥
સ્ત્રીઓ અને પુરુષો બંને વૈષ્ણવ પદ પામી શકે. પુત્રની કામના કરતી સ્ત્રીઓએ વિષ્ણુનો યશ સાંભળવો જોઈએ.
18.6.99
दक्षिणा चात्र देया वै निष्कपञ्चसुवर्णकम् ।
वाचकाय यथाशक्त्या यथोक्तं फलमिच्छता ॥ १८.६.९९ ॥
અહીં વાચકને પોતાની શક્તિ અનુસાર દક્ષિણા આપવી; પાંચ નિષ્ક સોના સુધી. કહેલું ફળ ઇચ્છનારે આ કરવું.
18.6.100
स्वर्णशृङ्गीं च कपिलां सवत्सां वस्त्रसंवृताम् ।
वाचकाय च दद्याद्धि आत्मनः श्रेय इच्छता ॥ १८.६.१०० ॥
પોતાનું કલ્યાણ ઇચ્છનારે વાચકને સોનાનાં શિંગડાવાળી, વાછરડા સાથેની, વસ્ત્રથી ઢાંકેલી કપિલા ગાય આપવી.
18.6.101
अलङ्कारं प्रदद्याच्च पाण्योर्वै भरतर्षभ ।
कर्णस्याभरणं दद्याद्धनं चैव विशेषतः ॥ १८.६.१०१ ॥
હે ભરતર્ષભ, હાથ માટે અલંકાર આપવો; કાનનું આભૂષણ પણ આપવું, અને વિશેષપણે ધન પણ આપવું.
18.6.102
भूमिदानं समादद्याद्वाचकाय नराधिप ।
भूमिदानसमं दानं न भूतं भविष्यति ॥ १८.६.१०२ ॥
હે નરાધિપ, વાચકને ભૂમિદાન આપવું. ભૂમિદાન સમાન દાન થયું નથી અને થશે પણ નહીં.
18.6.103
शृणोति श्रावयेद्वाऽपि सततं चैव यो नरः ।
सर्वपापविनिर्मुक्तो वैष्णवं पदमाप्नुयात् ॥ १८.६.१०३ ॥
જે માણસ સતત સાંભળે છે અથવા સંભળાવે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈને વૈષ્ણવ પદ પામે છે.
18.6.104
पितॄनुद्धरते सर्वानेकादशसमुद्धवान् ।
आत्मानं ससुतं चैव स्त्रियं च भरतर्षभ ॥ १८.६.१०४ ॥
અગિયાર પેઢીઓમાં જન્મેલા સર્વ પિતૃઓનો, પોતાનો, પુત્રો સહિત અને પત્ની સહિત તે ઉદ્ધાર કરે છે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
18.6.105
दशांशश्चैव होमोपि कर्तव्योत्र नराधिप ।
इदं मया तवाग्ने च प्रोक्तं सर्वं नरर्षभ ॥ १८.६.१०५ ॥
અહીં દસમો ભાગ પણ હોમ તરીકે કરવો જોઈએ. હે નરાધિપ, આ બધું મેં તને અને અગ્નિને કહ્યું, હે નરશ્રેષ્ઠ.