ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 2.101
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.101.1
ततः सम्प्रस्थिते तत्र धर्मराजे तदा नृप ।
जनाः समन्ताद्द्रष्टुं तं समारुरुहुरातुराः ॥ २.१०१.१ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಆಗ ಧರ್ಮರಾಜನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಾಗ, ಜನರು ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಆತುರದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಏರಿದರು.
2.101.2
ततः प्रासादवर्याणि विमानशिखराणि च ।
गोपुराणि च सर्वाणि वृक्षानन्यांश्च सर्वशः ॥ २.१०१.२ ॥
ನಂತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರಮನೆಗಳು, ವಿಮಾನ ಶಿಖರಗಳು, ಎಲ್ಲ ನಗರದ್ವಾರಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆಲ್ಲವೂ ಸರ್ವತ್ರ (ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದವು).
2.101.3
अथाधिरुह्य सस्त्रीका उदासीना व्यलोकयन् ।
न हि रथ्यास्तदा शक्या गन्तुं ताश्च जनाकुलाः ॥ २.१०१.३ ॥
ನಂತರ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಏರಿ ಅವರು ವಿಷಾದದಿಂದ ನೋಡಿದರು; ಆಗ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.
2.101.4
आरुह्य स्मानतास्तत्र दीनाः पश्यन्ति पाण्डवान् ।
पदातिं वर्जितच्छत्रं चेलभूषणवर्जितम् ॥ २.१०१.४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಏರಿ, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿದ ದೀನರಾದ ಜನರು ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ—ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಛತ್ರವಿಲ್ಲದೆ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ.
2.101.5
वल्कलाजिनसंवीतं पार्थं दृष्ट्वा जनास्तदा ।
ऊचुर्बहुविधा वाचो भृशोपहतचेतसः ॥ २.१०१.५ ॥
ನಾರುಮಡಿ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ ಪಾರ್ಥರನ್ನು ನೋಡಿ, ಮನಸ್ಸು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
2.101.6
यं यान्तमनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत् ।
तमेकं कृष्णया सार्धमनुगच्छन्ति पाण्डवाः ॥ २.१०१.६ ॥
ಯಾರು ಹೋಗುವಾಗ ಚತುರಂಗ ಬಲದ ಮಹಾ ಸೇನೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿತ್ತೋ, ಅವನನ್ನೇ ಈಗ ಪಾಂಡವರು ಕೃಷ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
2.101.7
चत्वारो भ्रातरश्चैव धौम्यश्चैव पुरोहितः ।
भीमार्जुनौ वारयित्वा निकृत्या बद्धकार्मुकौ ॥ २.१०१.७ ॥
ನಾಲ್ವರು ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತ ಧೌಮ್ಯರೂ, ಭೀಮಾರ್ಜುನರನ್ನು ತಡೆದು, ಕಪಟದಿಂದ ಬಿಲ್ಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡವರಾಗಿ (ನಡೆದರು).
2.101.8
धर्म एवास्थितो येन त्यक्त्वा राज्यं महात्मना ।
या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैराकाशगैरपि ॥ २.१०१.८ ॥
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನ; ಹಿಂದೆ ಆಕಾಶಚಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ನೋಡಲಾಗದಿದ್ದವಳನ್ನು.
2.101.9
तामद्य कृष्णां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः ।
अङ्गरागोचितां कृष्णां रक्तचन्दनसेविनीम् ॥ २.१०१.९ ॥
ಇಂದು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಜನರು ಆ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅಂಗರಾಗಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯಳಾದ, ಕೆಂಪು ಚಂದನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು.
2.101.10
वर्षमुष्णं च शीतं च नेष्यत्याशु विवर्णताम् ।
अद्य नूनं पृथा देवी सत्यमाविश्य भाषते ॥ २.१०१.१० ॥
ಮಳೆ, ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಚಳಿ ಅವಳ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಮಸುಕಾಗಿಸುವುವು. ಇಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೇವಿ ಪೃಥೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
2.101.11
पुत्रान्स्नुषां च देवी तु द्रष्टुमद्याथ नार्हति ।
निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याहुः स्वदर्शनम् ॥ २.१०१.११ ॥
ದೇವಿ (ಪೃಥೆ) ಇಂದು ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಸೊಸೆಯನ್ನೂ ನೋಡಲು ಅರ್ಹಳಲ್ಲ. ನಿರ್ಗುಣ ಮಗನಿಗೂ ಅವಳು ತನ್ನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೀಡಬಹುದು?
2.101.12
किम्पुनर्यस्य लोकोऽयं जितो वृत्तेन केवलम् ।
आनृशंस्यमनुक्रोशो धृतिः शीलं दमः शमः ॥ २.१०१.१२ ॥
ಇನ್ನೂ, ಯಾರ ಈ ಲೋಕವು ಕೇವಲ ನಡತೆಯಿಂದಲೇ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೋ—ಅಹಿಂಸೆ, ಕರುಣೆ, ಧೈರ್ಯ, ಶೀಲ, ದಮ, ಶಮ—ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದೇನು.
2.101.13
पाण्डवं शोभयन्त्येते षड्गुणाः पुरुषोत्तमम् ।
तस्मादस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः ॥ २.१०१.१३ ॥
ಈ ಆರು ಗುಣಗಳು ಪಾಂಡವ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದ ಕಾರಣ ಪ್ರಜೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
2.101.14
औदकानीव सत्वानि ग्रीष्मे सलिलसङ्क्षयात् ।
पीडया पीडितं सर्वं जगदस्य जगत्पतेः ॥ २.१०१.१४ ॥
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಬತ್ತಿದಾಗ ಜಲಚರಗಳು ಪೀಡಿತವಾಗುವಂತೆ, ಈ ಜಗತ್ಪತಿಯ ಸಂಕಟದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೇ ಪೀಡಿತವಾಗಿದೆ.
2.101.15
मूलस्यैवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः ।
मूलं ह्येष मनुष्याणां धर्मराजो महाद्युतिः ॥ २.१०१.१५ ॥
ಬೇರಿಗೇ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದರೆ ಹೂ-ಹಣ್ಣಿನ ಮರ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಈ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಧರ್ಮರಾಜನೇ ಮನುಷ್ಯರ ಬೇರು.
2.101.16
पुष्पं फलं च पत्रं च शाखास्तस्येतरे जनाः ।
ते भ्रातर इव क्षिप्रं सपुत्राः सहबान्धवाः ॥ २.१०१.१६ ॥
ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ಎಲೆ, ಕೊಂಬೆಗಳು — ಉಳಿದ ಜನರು ಅದರ ಭಾಗಗಳು; ಅವರು ಸಹೋದರರಂತೆ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ, ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರವೇ (ನಾಶವಾಗುವರು).
2.101.17
गच्छन्तमनुगच्छामो येन गच्छति पाण्डवः ।
उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च ॥ २.१०१.१७ ॥
ಪಾಂಡವ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಾವು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ; ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು, ಹೊಲಗಳನ್ನು, ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು.
2.101.18
एकदुःखसुखाः पार्थमनुयाम सुधार्मिकम् ।
समुच्छ्रितपताकानि परिध्वस्ताजिराणि च ॥ २.१०१.१८ ॥
ಸುಖ-ದುಃಖವನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಅತ್ಯಂತ ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ನಾವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ; ಧ್ವಜಗಳು ಎತ್ತರ ಹಾರುತ್ತಿರುವ, ಅಂಗಳಗಳು ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ.
2.101.19
उपात्तधनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः ।
रजसाऽप्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः ॥ २.१०१.१९ ॥
ಧನಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾದ, ಸಾರವೆಲ್ಲ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ.
2.101.20
मूषकैः परिधावद्भिरुद्बलैरावृतानि च ।
अपेतोदकधूमानि हीनसंमार्जनानि च ॥ २.१०१.२० ॥
ಓಡಾಡುವ ಬಲಿಷ್ಠ ಇಲಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ನೀರು ಹೊಗೆ ಇಲ್ಲದ, ಗುಡಿಸದ.
2.101.21
प्रनष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च ।
दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च ॥ २.१०१.२१ ॥
ಬಲಿ, ಕರ್ಮ, ಯಜ್ಞ, ಮಂತ್ರ, ಹೋಮ, ಜಪ ನಶಿಸಿದ; ಬರಗಾಲದಿಂದ ಒಡೆದಂತೆ, ಒಡೆದ ಪಾತ್ರೆಗಳುಳ್ಳ.
2.101.22
अस्मत्त्यक्तानि वेश्मानि सौबलः प्रतिपद्यताम् ।
वनं नगरमेवास्तु येन गच्छन्ति पाण्डवाः ॥ २.१०१.२२ ॥
ನಾವು ತೊರೆದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸೌಬಲ (ಶಕುನಿ) ಪಡೆಯಲಿ; ಪಾಂಡವರು ಹೋಗುವ ಕಾಡೇ ನಗರವಾಗಲಿ.
2.101.23
अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम् ।
बिलानि दंष्ट्रिणः सर्वे वानि मृगपक्षिणः ॥ २.१०१.२३ ॥
ನಾವು ತೊರೆದ ನಗರ ಕಾಡಾಗಲಿ; ಕೋರೆದಾಡೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲ ಬಿಲಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಡಿನ ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇರಲಿ.
2.101.24
त्यजन्त्वस्मद्भयाद्भीता गजाः सिंहा वनान्यपि ।
अनाक्रान्तं प्रपद्यन्तः सेवमानं त्यजन्तु च ॥ २.१०१.२४ ॥
ನಮ್ಮ ಭಯದಿಂದ ಹೆದರಿದ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಗಳು ಕಾಡುಗಳನ್ನೂ ಬಿಡಲಿ; ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಡದ ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಸೇವಿತವಾದವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿ.
2.101.25
तृणमांसफलादानां देशांस्त्यक्त्वा मृगद्विजाः ।
वयं पार्थैर्वने सम्यक्सह वत्स्याम निर्वृताः ॥ २.१०१.२५ ॥
ಹುಲ್ಲು, ಮಾಂಸ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ನಾವು ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ, ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ.
2.101.26
इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः ।
शुश्राव पार्थः श्रुत्वा च न विचक्रेऽस्य मानसम् ॥ २.१०१.२६ ॥
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಜನರು ಹೇಳಿದ ವಿವಿಧ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಥನು ಕೇಳಿದನು; ಕೇಳಿಯೂ ಅವನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ.
2.101.27
ततः प्रासादसंस्थास्तु समन्ताद्वै गृहे गृहे ।
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां चैव योषितः ॥ २.१०१.२७ ॥
ಆಗ ಅರಮನೆಯ ಮಹಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ, ನಾಲ್ದೆಸೆಗಳ ಮನೆಮನೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ (ನೋಡಿದರು).
2.101.28
गत्वा स्वगृहजालानि उत्पाट्यावरणानि च ।
ददृशुः पाण्डवान्दीनान्वल्कलाजिनवाससः ॥ २.१०१.२८ ॥
ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಕಿಟಕಿ ಜಾಲರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು, ಹೋಗಿ ಅವರು ನಾರುಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ದೀನರಾದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೋಡಿದರು.
2.101.29
कृष्णां त्वदृष्टपूर्वां तां व्रजन्तीं पद्भिरेव च ।
एकवस्त्रां रुदन्तीं तां मुक्तकेशीं रजस्वलाम् ॥ २.१०१.२९ ॥
ಹಿಂದೆಂದೂ ನೋಡದ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು — ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ, ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ, ಅಳುತ್ತಿರುವ, ಬಿಚ್ಚಿದ ಕೂದಲಿನ, ರಜಸ್ವಲೆಯಾದ ಅವಳನ್ನು (ಕಂಡರು).
2.101.30
दृष्ट्वा तदा स्त्रियः सर्वा विवर्णवदना भृशम् ।
विलप्य बहुधा मोहाद्दुःखशोकेन पीडिताः।
हाहा धिग्धिग्धिगित्युक्त्वा नेत्रैरश्रूण्यवर्तयन् ॥ २.१०१.३० ॥
ಆಗ ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮುಖ ಬಾಡಿ, ದುಃಖಶೋಕದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಮೋಹದಿಂದ ಹಲವು ರೀತಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿ, "ಅಯ್ಯೋ! ಛೀ! ಛೀ! ಛೀ!" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದರು.
2.101.31
जनस्याथ वजः श्रुत्वा स राजा भ्रातृभिः सह ।
उद्दिश्य वनावासाय प्रतस्थे कृतनिश्चयः ॥ २.१०१.३१ ॥
ಜನರ ಗುಂಪಿನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ರಾಜನು, ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ವನವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಹೊರಟನು.
2.101.32
तस्मिन्सम्प्रस्थिते कृष्णा पृथां प्राप्य यशस्विनीम् ।
अपृच्छद्भृशदुःखार्ता याश्चान्यास्तत्र योषितः ॥ २.१०१.३२ ॥
ಅವನು ಹೊರಟಾಗ, ಅತಿ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಕೃಷ್ಣೆ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಪೃಥೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೇಳಿದಳು; ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಹಾಗೆಯೇ.
2.101.33
ततो निनादः सुमहान्पाण्डवान्तः पुरेऽभवत् ॥ २.१०१.३३ ॥
ಆಗ ಪಾಂಡವರ ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಆಕ್ರಂದನದ ಧ್ವನಿ ಎದ್ದಿತು.
2.101.34
कुन्ती च भृशशन्तप्ता द्रौपदीं प्रेक्ष्य गच्छतीम् ।
शोकविह्वलया वाचा कृच्छ्राद्वचनमब्रवीत् ॥ २.१०१.३४ ॥
ಅತಿ ಸಂತಪ್ತಳಾದ ಕುಂತಿ, ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಶೋಕದಿಂದ ವಿಹ್ವಲವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
2.101.35
वत्से शोको न ते कार्यः प्राप्येदं व्यसनं महत् ।
स्त्रीधर्माणामभिज्ञाऽसि शीलाचारवती तथा ॥ २.१०१.३५ ॥
ಮಗಳೇ, ಈ ಮಹಾ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆದೂ ನಿನಗೆ ಶೋಕ ಮಾಡಬಾರದು. ಸ್ತ್ರೀಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವಳು; ಶೀಲ ಮತ್ತು ಆಚಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದವಳೂ ಹೌದು.
2.101.36
न त्वां शन्देष्टुमर्हामि भर्तॄन्प्रति शुचिस्मिते ।
साध्वी गुणसमापन्ना भूषितं ते कुलद्वयम् ॥ २.१०१.३६ ॥
ಶುದ್ಧ ನಗೆಯುಳ್ಳವಳೇ, ನಿನ್ನ ಪತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಲು ನಾನು ಅರ್ಹಳಲ್ಲ. ನೀನು ಸಾಧ್ವಿ, ಗುಣಸಂಪನ್ನೆ; ನಿನ್ನಿಂದ ಎರಡೂ ಕುಲಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ.
2.101.37
सभाग्याः कुरवश्चेमे ये न दग्धास्त्वयाऽनघे ।
अरिष्टं व्रज पन्थानं मदनुध्यानबृंहिता ॥ २.१०१.३७ ॥
ಓ ನಿಷ್ಕಳಂಕೆಯೇ! ನಿನ್ನಿಂದ ಸುಡಲ್ಪಡದ ಈ ಕುರುವಂಶಸ್ಥರು ಭಾಗ್ಯವಂತರು. ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಬಲಗೊಂಡು ಕ್ಷೇಮದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗು.
2.101.38
भाविन्यर्थे हि सत्स्त्रीणां वैकृतं नोपजायते ।
गुरुधर्माभिगुप्ता च श्रेयः क्षिप्रमवप्स्यसि ॥ २.१०१.३८ ॥
ಓ ಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ! ಸತ್ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದೋಷ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿರಿಯರ ಧರ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿತಳಾದ ನೀನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
2.101.39
सहदेवश्च मे पुत्रः सदाऽवेक्ष्यो वने वसन् ।
यथेदं व्यसनं प्राप्य नायं सीदेन्महामतिः ॥ २.१०१.३९ ॥
ನನ್ನ ಮಗ ಸಹದೇವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಾಗ ಸದಾ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದವನು. ಈ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಪಡೆದು ಈ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಯವನು ದುಃಖಿಸದಂತೆ.
2.101.40
तथेन्युक्त्वा तु सा देवी स्रवन्नेत्रजलाविला ।
शोणिताक्तैकवसना मुक्तकेशी विनिर्ययौ ॥ २.१०१.४० ॥
"ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆ ದೇವಿ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮಸುಕಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಕ್ತದಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಬಿಚ್ಚಿದ ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಳು.
2.101.41
तां क्रोशन्तीं पृथा दुःखादनुवव्राज गच्छतीम् ।
अथापश्यन्सुतान्सर्वान्हृताभरणवाससः ॥ २.१०१.४१ ॥
ಅಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಕೆಯನ್ನು ಪೃಥೆ ದುಃಖದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು. ಆಗ ಆಭರಣ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಂಡಳು.
2.101.42
रुरुचर्मावृततनून्ह्रिया किञ्चिदवाह्मुखान् ।
परैः परीतान्संहृष्टैः सुहृद्भिश्चानुशोचितान् ॥ २.१०१.४२ ॥
ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ದೇಹಗಳುಳ್ಳವರು, ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿದ ಮುಖಗಳುಳ್ಳವರು, ಹರ್ಷಿತ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದಲೂ ಶೋಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವರನ್ನು.
2.101.43
तदवस्थान्सुतान्सर्वानुपसृत्यातिवत्सला ।
स्वजमानाऽवदच्छेकात्तत्तद्विलपती बहु ॥ २.१०१.४३ ॥
ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅತಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮಯಿ ತಾಯಿ ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು.
2.101.44
कथं सद्धर्मचारित्रान्वृत्तस्थितिविभूषितान् ।
अक्षुद्रान्दृढभक्तांश्च दैवतेज्यापरान्सदा ॥ २.१०१.४४ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಸದ್ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ, ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾದ, ಉದಾರರಾದ, ದೃಢಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ದೇವಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿರತರಾದ ನೀವು ಹೇಗೆ (ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿರಿ)?
2.101.45
व्यसनं वः समभ्यागात्कोऽयं विधिविपर्ययः ।
कस्यापध्यानजं चेदमागः पश्यामि वो धिया ॥ २.१०१.४५ ॥
ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಈ ವಿಪತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಂದೆರಗಿದೆ. ಇದು ಯಾವ ವಿಧಿಯ ವಿಪರ್ಯಾಸ? ಯಾರ ಶಾಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೋ, ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಯಾವ ಅಪರಾಧ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೋ ಎಂದು ನಾನು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.
2.101.46
स्यात्तु मद्भाग्यदोषोऽयं याऽहं युष्मानजीजनम् ।
दुःखायासभुजोऽत्यर्थं युक्तानप्युत्तमैर्गुणैः ॥ २.१०१.४६ ॥
ಇದು ನನ್ನ ದುರದೃಷ್ಟದ ದೋಷವೇ ಇರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ ನೀವು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹೆತ್ತೆನು.
2.101.47
कथं वत्स्यथ दुर्गेषु वने ऋद्धिविनाकृताः ।
वीर्यसत्वबलोत्साहतेजोभिरकृशाः कृशाः ॥ २.१०१.४७ ॥
ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನೀವು ಕಠಿಣ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವಾಸಿಸುವಿರಿ? ಶೌರ್ಯ, ಧೈರ್ಯ, ಬಲ, ಉತ್ಸಾಹ, ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೀವು ದುರ್ಬಲರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಈಗ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದೀರಿ.
2.101.48
यद्येवमहमज्ञास्यं वने वासं हि वो ध्रुवम् ।
शतशृङ्गान्मृते पाण्डौ नागमिष्यं गजाह्वयम् ॥ २.१०१.४८ ॥
ನೀವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಪಾಂಡು ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ ಶತಶೃಂಗದಿಂದ ಗಜಾಹ್ವಯಕ್ಕೆ (ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ) ನಾನು ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
2.101.49
धन्यं वः पितरं मन्ये तपोमेधान्वितं तथा ।
यः पुत्राधिमसम्प्राप्य स्वर्गेच्छामकरोत्प्रियाम् ॥ २.१०१.४९ ॥
ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ನಾನು ಧನ್ಯನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆಯದೆಯೂ ಅವರು ಪ್ರಿಯವಾದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸಿದರು.
2.101.50
धन्यां चातीन्द्रियज्ञानामिमां प्राप्तां परां गतिम् ।
मन्ये तु माद्रीं धर्मज्ञां कल्याणीं सर्वथैव तु ॥ २.१०१.५० ॥
ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ ಈಕೆ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಆಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಧನ್ಯಳೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರಳಾದ ಮಾದ್ರಿಯನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.101.51
रत्या मत्या च गत्या च ययाऽहमभिसन्धिता ।
जीवितप्रियतां मह्यं धिङ्मां सङ्क्लेशभागिनीम् ॥ २.१०१.५१ ॥
ಸುಖ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಡೆಯಿಂದ ನಾನು ಬಂಧಿತಳಾದೆ; ಅದರಿಂದಾಗಿ ನನಗೆ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ಉಳಿಯಿತು. ದುಃಖವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ನನ್ನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಲಿ.
2.101.52
पुत्रका न विहास्ये वः कृच्छ्रलब्धान्प्रियान्सतः ।
साऽहं यास्यामि हि वनं हा कृष्णे किं जहासि माम्। ॥ २.१०१.५२ ॥
ಮಕ್ಕಳೇ! ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಡೆದ ಪ್ರಿಯರಾದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಅಯ್ಯೋ ಕೃಷ್ಣೆ! ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿರುವೆ?
2.101.53
अन्तवत्यसुधर्मेऽस्मिन्धात्रा किं नु प्रमादतः ।
ममान्तो नैव विहितस्तेनायुर्न जहाति माम् ॥ २.१०१.५३ ॥
ಈ ನಶ್ವರವಾದ, ಉಸಿರಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ವಿಧಾತನು ಪ್ರಮಾದದಿಂದ ನನಗೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲವೇ? ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆಯುಷ್ಯ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ.
2.101.54
हा कृष्ण द्वारकावासिन्क्वासि सङ्कर्षणानुज ।
कस्मान्न त्रायसे दुःखान्मां चेमांश्च नरोत्तमान् ॥ २.१०१.५४ ॥
ಅಯ್ಯೋ ಕೃಷ್ಣ! ದ್ವಾರಕೆಯ ನಿವಾಸಿಯೇ, ಸಂಕರ್ಷಣನ ತಮ್ಮನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯ? ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ನರೋತ್ತಮರನ್ನು ದುಃಖದಿಂದ ಏಕೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?
2.101.55
अनादिनिधनं ये त्वामनुध्यायन्ति वै नराः ।
तांस्त्वं पासीत्ययं वादः स गतो व्यर्थतां कथम् ॥ २.१०१.५५ ॥
ಆದಿ-ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ನಿನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯ ಎಂಬ ಈ ಮಾತು ಹೇಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು?
2.101.56
इमे सद्धर्ममाहात्म्ययशोवीर्यानुवर्तिनः ।
नार्हन्ति व्यसनं भोक्तुं नन्वेषां क्रियतां दया ॥ २.१०१.५६ ॥
ಇವರು ಸದ್ಧರ್ಮ, ಮಹಿಮೆ, ಯಶಸ್ಸು, ವೀರ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು; ಇವರು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಅರ್ಹರಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವರ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಬೇಕು.
2.101.57
सेयं नीत्यर्थविज्ञेषु कथमापदुपागता ।
स्थितेषु कुलनाथेषु कथमापदुपागता ॥ २.१०१.५७ ॥
ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಜ್ಞಾನ ಉಳ್ಳವರು ಇರುವಾಗ ಈ ಆಪತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಂತು? ಕುಲನಾಥರು ಇರುವಾಗ ಈ ವಿಪತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಂತು?
2.101.58
हा पाण्डो हा महाराज क्वासि किं समुपेक्षसे ।
पुत्रान्विवास्यतः साधूनरिभिर्द्यूतनिर्जितान् ॥ २.१०१.५८ ॥
ಅಯ್ಯೋ ಪಾಂಡು! ಅಯ್ಯೋ ಮಹಾರಾಜ! ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯ? ಏಕೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯ? ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಗಡೀಪಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಧು ಪುತ್ರರನ್ನು ನೋಡಿಯೂ?
2.101.59
सहदेव निवर्तस्व ननु त्वमसि मे प्रियः ।
शरीरादपि माद्रेय मां मा त्याक्षीः कुपुत्रवत् ॥ २.१०१.५९ ॥
ಸಹದೇವ! ಹಿಂದಿರುಗು — ನೀನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು, ದೇಹಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯನು, ಮಾದ್ರೀ ಪುತ್ರನೇ! ದುಷ್ಟ ಪುತ್ರನಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಡ.
2.101.60
व्रजन्तु ब्रातरस्तेऽमी यदि सत्याभिसन्धिनः ।
मत्परित्राणजं धर्ममिहैव त्वमवाप्नुहि ॥ २.१०१.६० ॥
ನಿನ್ನ ಈ ಸಹೋದರರು ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞರಾದರೆ ಅವರು ಹೋಗಲಿ; ನೀನು ಇಲ್ಲೇ ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದುಂಟಾಗುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಡೆ.
2.101.61
एवं विपलतीं कुन्तीमभिवाद्य प्रणम्य च ।
पाण्डवा विगतानन्दा वनायैव प्रवव्रजुः ॥ २.१०१.६१ ॥
ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ಕುಂತಿಗೆ ಅಭಿವಾದನೆ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆನಂದವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪಾಂಡವರು ಕಾಡಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.
2.101.62
विदुरश्चापि तामार्तां कुन्तीमाश्वास्य हेतुभिः ।
प्रावेशयद्गृहं क्षत्ता स्वयमार्ततरः शनैः ॥ २.१०१.६२ ॥
ವಿದುರನು ಆ ದುಃಖಿತೆ ಕುಂತಿಯನ್ನು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ತಾನೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು.
2.101.63
धार्तराष्ट्रस्त्रिस्ताश्च निखिलेनोपलभ्य तत् ।
गमनं परिकर्षं च कृष्णाया द्यूतमण्डले ॥ २.१०१.६३ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು—ಪಾಂಡವರ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ಯೂತ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ದ ಘಟನೆಯನ್ನು.
2.101.64
रुरुदुः सुस्वनं सर्वा विनिन्दन्त्यः कुरून्भृशम् ।
दध्युश्च सुचिरं कालं करासक्तमुखाम्बुजाः ॥ २.१०१.६४ ॥
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಜೋರಾಗಿ ಅತ್ತರು, ಕುರುಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ; ಬಹಳ ಕಾಲ ಕೈಗಳ ಮೇಲೆ ಕಮಲದಂತಹ ಮುಖಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು.
2.101.65
राजा च धृतराष्ट्रस्तु पुत्राणामनयं तदा ।
ध्यायन्नुद्विग्नहृदयो न शान्तिमधिजग्मिवान् ॥ २.१०१.६५ ॥
ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನೂ ಆಗ ಮಕ್ಕಳ ಅನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ.
2.101.66
स चिन्तयन्ननेकाग्रः शोकव्याकुलचेतनः ।
क्षत्तुः सम्प्रेषयामास शीघ्रमागम्यतामिति ॥ २.१०१.६६ ॥
ಅವನು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಶೋಕದಿಂದ ಕಲಕಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಕ್ಷತ್ತನಿಗೆ (ವಿದುರನಿಗೆ) 'ಬೇಗ ಬರಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿದನು.
2.101.67
ततो जगाम विदुरो धृतराष्ट्रनिवेशनम् ।
तं पर्यपृच्छत्संविग्नो धृतराष्ट्रो जनाधिपः ॥ २.१०१.६७ ॥
ಆಗ ವಿದುರನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡ ಜನಾಧಿಪ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.