マハーバーラタ · 章 2.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.102.1
तमागतमथो राजा विदुरं दीर्घदर्शिनम् ।
साशङ्क इव प्रपच्छ धृतराष्टोऽम्बिकासुतः ॥ २.१०२.१ ॥
そこへ到着した遠見の賢者ヴィドゥラに、アンビカーの子王ドリタラーシュトラは不安げに問うた。
2.102.2
कथं गच्छति कौन्तेयो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनः सव्यसाची माद्रीपुत्री च पाण्डवौ ॥ २.१०२.२ ॥
クンティーの子、ダルマの子ユディシュティラ、ビーマセーナ、サヴィヤサーチン、そしてマードリーの二人の子、パーンダヴァたちはどのように歩んでいるのか。
2.102.3
धौम्यश्चैव कथं क्षत्तर्द्रौपदी च यशस्विनी ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं तेषां शंस विचेष्टितम् ॥ २.१०२.३ ॥
ヴィドゥラよ、ダウミヤと栄光あるドラウパディーはどのように行くのか。彼らの振る舞いを全て聞きたい、語ってくれ。
2.102.4
वस्त्रेण संवृत्य मुखं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
बाहू विशालौ सम्पश्यन्भीमो गच्छति पाण्डवः ॥ २.१०२.४ ॥
クンティーの子ユディシュティラは布で顔を覆って行き、パーンダヴァのビーマは自分の広い両腕を見やりながら歩む。
2.102.5
सिकता वपन्सव्यसाची राजानमनुगच्छति ।
माद्रीपुत्रः सहदेवो मुखमालिप्य गच्छति ॥ २.१०२.५ ॥
サヴィヤサーチンは砂を撒きながら王に従い、マードリーの子サハデーヴァは顔に塗りつけて行く。
2.102.6
पांसूपलिप्तसर्वाङ्गो नकुलश्चित्तविह्वलः ।
दर्शनीयतमो लोके राजानमनुगच्छति ॥ २.१०२.६ ॥
全身を塵にまみれさせ、心は千々に乱れた、世で最も見目麗しいナクラが王に従う。
2.102.7
कृष्णा तु केशैः प्रच्छाद्य मुखमायतलोचना ।
दर्शनीया प्ररुदती राजानमनुगच्छति ॥ २.१०२.७ ॥
黒き者クリシュナー（ドラウパディー）は髪で顔を覆い、大きな目をして、美しく、泣きながら王に従っていく。
2.102.8
धौम्यो रौद्राणि सामानि याम्यानि च विशाम्पते ।
गायन्गच्छति मार्गेषु कुशानादाय पाणिना ॥ २.१०२.८ ॥
人の主よ、ダウミヤは恐ろしくも南方に関わるサーマ歌を歌いながら、手にクシャ草を持って道を行く。
2.102.9
विविधानीह रूपाणि कृत्वा गच्छन्ति पाण्डवाः ।
तन्ममाचक्ष्व विदुर कस्मादेवं व्रजन्ति ते ॥ २.१०२.९ ॥
パーンダヴァたちは様々な姿をとってここを行く。ヴィドゥラよ、彼らがなぜこのように行くのか私に語れ。
2.102.10
निकृतस्यापि ते पुत्रैर्हृते राज्ये धनेषु च ।
न धर्माच्चलते बुद्धिर्धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.१०२.१० ॥
あなたの息子たちが彼らを辱め、王国と財産を奪ったにもかかわらず、賢明なダルマ王の心はダルマから揺らがない。
2.102.11
योऽसौ राजा घृणी नित्यं धार्तराष्ट्रेषु भारत ।
निकृत्या भ्रंशितः क्रोधान्नोन्मीलयति लोचने ॥ २.१०२.११ ॥
バーラタよ、ドリタラーシュトラの息子たちに常に慈悲深いあの王は、欺きによって王国を失っても、怒りによって目を開かない。
2.102.12
नाहं जनं निर्दहेयं दृष्ट्वा घोरेण चक्षुषा ।
स पिधाय मुखं राजा तस्माद्गच्छति पाण्डवः ॥ २.१०२.१२ ॥
私は恐ろしい眼差しで人々を焼き尽くすことはしない。だからあのパーンダヴァの王は顔を覆って去って行くのだ。
2.102.13
यथा च भीमो व्रजति निगदतः शृणु ।
बाह्वोर्बले नास्ति समो ममेति भरतर्षभ ॥ २.१०२.१३ ॥
歩きながらビーマが語るのを聞け。「バラタの牡牛よ、腕の力において私に並ぶ者はいない」と。
2.102.14
बाहू विशालौ कृत्वाऽसौ तेन भीमोपि गच्छति ।
बाहू विदर्शयन्राजन्बाहुद्रविणदर्पितः ॥ २.१०२.१४ ॥
王よ、広い腕を広げてビーマもまた同じように歩く。腕の力を誇り、腕を見せつけながら。
2.102.15
चिकीर्षन्कर्म शत्रुभ्यो बाहुद्रव्यानुरूपतः ।
प्रदिशञ्शरसम्पातान्कुन्तीपुत्रोऽर्जुनस्तदा ॥ २.१०२.१५ ॥
敵に対して行動しようと、腕の力に見合う矢の雨を示しながら、そのときクンティーの子アルジュナは行く。
2.102.16
सिकता वपन्सव्यसाची राजानमनुगच्छति ।
असक्ताः सिकतास्तस्य यथा सम्प्रति भारत।
असक्तं शरवर्षाणि तथा मोक्ष्यति शत्रुषु ॥ २.१०२.१६ ॥
砂をまき散らしながら、サヴィヤサーチ（アルジュナ）は王に従う。バラタよ、今彼の砂が付かないように、彼は敵に絶え間なく矢の雨を放つだろう。
2.102.17
न मे कश्चिद्विजानीयान्मुखमद्येति भारत ।
मुखमालिप्य तेनासौ सहदेवोऽपि गच्छति ॥ २.१०२.१७ ॥
「今日は誰も私の顔を見分けてはならない、バラタよ。」そう言って顔に塗料を塗り、サハデーヴァもまた進む。
2.102.18
नाहं मनांस्याददेयं मार्गे स्त्रीणामिति प्रभो ।
पांसूपलिप्तसर्वाङ्गो नकुलस्तेन गच्छति ॥ २.१०२.१८ ॥
「主よ、道で女たちの心を奪うことはしない。」そう言い、全身に埃をまとってナクラも進む。
2.102.19
एकवस्त्रा प्ररुदती मुक्तकेशी रजस्वला ।
शोणितेनाक्तवसना द्रौपदी वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१०२.१९ ॥
ただ一枚の衣をまとい、声を上げて泣き、髪をほどき、月経中で、血に濡れた衣をまとったドラウパディーは、この言葉を述べた。
2.102.20
यत्कृतेऽहमिदं प्राप्ता तेषां वर्षे चतुर्दशे ।
हतपत्यो हतसुता हतबन्धुजनप्रियाः ॥ २.१०२.२० ॥
彼らのために私はこの境遇に陥った——十四年目に、夫も息子も、親族も愛しい人々も殺されてしまった。
2.102.21
बन्धुशोणितदिग्धाङ्ग्यो मुक्तकेश्यो रजस्वलाः ।
एवं कृतोदका भार्याः प्रवेक्ष्यन्ति गजाह्वयम् ॥ २.१०२.२१ ॥
親族の血で体を塗られ、髪を解き、月経中の妻たちは、このように水供養をして、ガジャーフヴァヤ（ハースティナプラ）に入るであろう。
2.102.22
कृत्वा तु नैर्ऋतान्दर्भान्धीरो धौम्यः पुरोहितः ।
सामानि गायन्याम्यानि पुरतो याति भारत ॥ २.१०२.२२ ॥
ナイルリタ（葬送用）のダルバ草を用意し、賢明なる司祭ダウミヤは、ヤマに関するサーマ詠歌を歌いながら、バーラタよ、先頭を行く。
2.102.23
हतेषु भरतेष्वाजौ कुरूणां गुरवस्तदा ।
एवं सामानि गास्यन्तीत्युक्त्वा धौम्योपि गच्छति । ॥ २.१०२.२३ ॥
戦場でバラタとクルの人々が殺されたとき、長老たちは「このようにサーマ詠歌を歌うだろう」と言い、ダウミヤもまた去って行く。
2.102.24
प्रस्थाप्य पाण्डवाञ्शेषान्निः शेषस्ते भविष्यति ।
इति धौम्यो व्यवसितो रौद्रसामानि गायति ॥ २.१०२.२४ ॥
残りのパーンダヴァを追放すれば、あなたの一族は完全に滅びるであろう——こう決意して、ダウミヤは恐ろしいサーマ詠歌を歌う。
2.102.25
धृतराष्ट्र उवाच ॥ २.१०२.२५ ॥
ドリタラーシュトラは言った。
2.102.26
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा येऽन्ये वदन्त्यथ ।
तच्छृणुष्व महाराज वक्ष्यते च मया तव ॥ २.१०२.२६ ॥
大王よ、バラモン、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラ、そして他の人々が言うことを聞き、また私があなたに語ることも聞きなさい。
2.102.27
हाहा गच्छन्ति नो नाथाः समवेक्षध्वमीदृशम् ।
अहो धिक्कुरुवृद्धानां बालानामिव चेष्टितम् ॥ २.१०२.२७ ॥
ああ、我らの主君たちが去ってゆく！これを見よ。ああ、クル族の長老たちの振る舞いは子供のようだ、恥だ！
2.102.28
राष्ट्रेभ्यः पाण्डुदायादाँल्लोभान्निर्वासयन्ति ये ।
अनाथाः स्म वयं सर्वे वियुक्ताः पाण्डुनन्दनैः ॥ २.१०२.२८ ॥
貪欲から般度の後継者たちを王国から追放する者たちによって、我々は皆庇護者を失い、般度の息子たちから引き離された。
2.102.29
दुर्विनीतेषु लुब्धेषु का प्रीतिः कौरवेषु नः ।
इति पौराः सुदुः खार्ताः क्रोशन्ति स्म पुनः पुनः ॥ २.१०२.२९ ॥
無礼で貪欲なカウラヴァに、我々はどんな愛情を持てようか。このように、深い悲しみに苦しむ市民たちは幾度も叫んだ。
2.102.30
एवमाकारलिङ्गैस्ते व्यवसायं मनोगतम् ।
कथयन्तश्च कौन्तेया वनं जग्मुर्मनस्विनः ॥ २.१०२.३० ॥
このように外見や印によって心の決意を示しながら、高潔なクンティーの息子たちは森へ去っていった。
2.102.31
एवं तेषु नराग्र्येषु निर्यत्सु गजसाह्वयात् ।
अनभ्रे विद्युतश्चासन्भूमिश्च समकम्पत ॥ २.१०२.३१ ॥
それら人中の英雄たちがガジャーフヴァヤを去る時、雲もないのに稲妻が走り、大地はともに震えた。
2.102.32
राहुरग्रसदादित्यमपर्वणि विशाम्पते ।
उल्का चाप्यपसव्येन पुरं कृत्वा व्यशीर्यत ॥ २.१०२.३२ ॥
人々の主よ、ラーフは定めの時でないのに太陽を呑み込んだ。流星も左へ進んで都の上を過ぎ、砕け散った。
2.102.33
प्रत्याहरन्ति क्रव्यादा गृध्रगोमायुवायसाः ।
देवायतनचैत्येषु प्राकाराट्टालकेषु च ॥ २.१०२.३३ ॥
肉食の禿鷲、山犬、烏が寺院や聖なる祠、城壁や物見櫓へ何度も戻ってくる。
2.102.34
एवमेते महोत्पाताः प्रादुरासन्दुरासदाः ।
भरतानामभावाय राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ २.१०२.३४ ॥
王よ、あなたの悪しき謀りのせいで、バーラタ族の滅亡のためにこのような大凶兆が現れたのだ。
2.102.35
एवं प्रवदतोरेव तयोस्तत्र विशाम्पते ।
धृतराष्ट्रस्य राज्ञश्च विदुरस्य च धीमतः ॥ २.१०२.३५ ॥
人々の主よ、そこでその二人、王ドリタラーシュトラと賢者ヴィドゥラが語り合っていると、
2.102.36
नारदश्च सभामध्ये कुरूणामग्रतः स्थितः ।
महर्षिभिः परिवृतो रौद्रं वाक्यमुवाच ह ॥ २.१०२.३६ ॥
ナーラダは、クル族の前の集会の真ん中に立ち、大聖者たちに囲まれて、恐ろしい言葉を語った。
2.102.37
इतश्चतुर्दशे वर्षे विङ्क्ष्यन्तीह कौरवाः ।
दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च ॥ २.१०२.३७ ॥
今から十四年後、ここでカウラヴァ族は滅びるであろう。ドゥリヨーダナの罪により、ビーマとアルジュナの力によって。
2.102.38
इत्युक्त्वा दिवमाक्रम्य क्षिप्रमन्तरधीयत ।
ब्राह्मीं श्रियं सुविपुलां बिभ्रद्देवर्षिसत्तमः ॥ २.१०२.३८ ॥
こう言うと、神仙の中で最も優れた聖者は天空に昇り、たちまち姿を消した。ブラフマーに属する広大な輝きを身にまとって。
2.102.39
ततो दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
द्रोणं द्वीपममन्यन्त राज्यं चास्मै न्यवेदयन् ॥ २.१०२.३९ ॥
その時、ドゥリヨーダナ、カルナ、そしてスバラの子シャクニは、ドローナを避難の島とみなし、王国さえも彼に託した。
2.102.40
अथाब्रवीत्ततो द्रोणो दुर्योधनममर्षणम् ।
दुःशासनं च कर्णं च सर्वानेव च भारतान् ॥ २.१०२.४० ॥
その時ドローナは、怒れるドゥリヨーダナ、ドゥフシャーサナ、カルナ、そしてすべてのバーラタ族に語った。
2.102.41
अवध्यान्पाण्डवान्प्राहुर्देवपुत्रान्द्विजातयः ।
अहं चै शरणं प्राप्तान्वर्तमानो यथाबलम् ॥ २.१०२.४१ ॥
再生族の人々は、パーンダヴァは神の子であり殺されえぬ者だという。私もまた彼らに庇護を求めた者として、己の力に応じて行おう。
2.102.42
गन्ता सर्वात्मना भक्त्या धार्तराष्ट्रान्सराजकान् ।
नोत्सहेयं परित्यक्तुं दैवं हि बलवत्तरम् ॥ २.१०२.४२ ॥
心を尽くし信心をもって、私はドリタラーシュトラの息子たちとその王たちのもとへ行こう。しかし彼らを見捨てる勇気はない。運命はあまりにも強いのだから。
2.102.43
धर्मतः पाण्डुपुत्रा वै वनं गच्छन्ति निर्जिताः ।
ते च द्वादश वर्षाणि वने वत्स्यन्ति पाण्डवः ॥ २.१०२.४३ ॥
法に従い、敗れたパーンドゥの息子たちは森へ行くであろう。パーンダヴァたちは十二年間森に住むであろう。
2.102.44
चरितब्रह्मचर्याश्च क्रोधामर्षवशानुगाः ।
वैरं निर्यातयिष्यन्ति महद्दुःखाय पाण्डवाः ॥ २.१०२.४४ ॥
梵行を守り、怒りと憤りに支配されて、パーンダヴァたちは敵意に報復するであろう——大いなる苦しみのために。
2.102.45
मया च भ्रंशितो राजन्द्रुपदः सखिविग्रहे ।
पुत्रार्थमयजद्राजा वधाय मम भारत ॥ २.१०२.४५ ॥
王よ、友との争いで私はドルパダを屈辱させた。バーラタの子孫よ、その王は息子を望み、私の破滅のために供犠を行った。
2.102.46
याजोपयाजतपसा पुत्रं लेभे स पावकात् ।
धृष्टद्युम्नं द्रौपदीं च वेदीमध्यात्सुमध्यमाम् ॥ २.१०२.४६ ॥
ヤージャとウパヤージャの苦行によって、彼は火からドリシュタデュムナを息子として得、祭壇の中央からは細腰のドラウパディーを得た。
2.102.47
धृष्टद्युम्नस्तु पार्थानां स्यालः सम्बन्धतो मतः ।
पाण्डवानां प्रियरतस्तस्मान्मां भयमाविशत् ॥ २.१०२.४७ ॥
ドリシュタデュムナは婚姻によりプリター（クンティー）の息子たちの義兄とみなされ、パーンダヴァの愛しき者のために励んでいる。ゆえに私の内に恐れが入ったのだ。
2.102.48
ज्वालावर्णो देवदत्तो धनुष्मान्कवची शरी ।
मर्त्यधर्मतया तस्मादद्य मे साध्वसो महान् ॥ २.१०२.४८ ॥
炎の色をし、デーヴァダッタの法螺貝を持ち、弓を執り、鎧をまとい、矢を携えた者——死すべき者の性として、今日私は大いに恐れている。
2.102.49
गतो हि पक्षतां तेषां पार्षतः परवीरहा ।
रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीरर्जुनो युवा ॥ २.१०२.४९ ॥
敵の英雄を倒すパールシャタ（ドリシュタデュムナ）は彼らの側に寝返った。戦車兵と大戦車兵の数え上げで筆頭の若いアルジュナもまた。
2.102.50
सृष्टप्राणो भृशतरं तेन चेत्सङ्गमो मम ।
किमन्यद्दुःखमधिकं परमं भुवि कौरवाः ॥ २.१०२.५० ॥
もし彼と戦うことになれば、私の命は大いに苦しむだろう。クル族の諸君よ、この世でこれより大きな最上の苦しみが他にあるだろうか。
2.102.51
धृष्टद्युम्नो द्रोणमृत्युरिति विप्रथितं वचः ।
मद्वधायाश्रितोऽप्येष लोके चाप्यतिविश्रुतः ॥ २.१०२.५१ ॥
「ドリシュタデュムナはドローナの死である」という言葉は広く知れ渡っている。彼はまさに私を殺すためにここに身を寄せたのであり、世にも非常に名高い。
2.102.52
सोऽयं नूनमनुप्राप्तस्त्वत्कृते कालपर्ययः ।
त्वरितं कुरुत श्रेयो नैतदेतावता कृतम् ॥ २.१०२.५२ ॥
その時の巡りは、あなたのせいで確かにもう訪れた。急いで善を成せ。これだけでは事はまだ成っていない。
2.102.53
मुहूर्तं सुखमेवैतत्तालच्छायेव हैमनी ।
जयध्वं च महायज्ञैर्भोगानश्नीत दत्त च ॥ २.१०२.५३ ॥
この幸福は束の間にすぎない、冬の棕櫚の木陰のように。大祭によって勝利せよ、楽しみを味わえ、そして施しもせよ。
2.102.54
इतश्चतुर्दशे वर्षे महत्प्राप्स्यथ वैशसम् ।
दुर्योधन निशम्यैतत्प्रतिपद्य यथेच्छसि ॥ २.१०२.५४ ॥
今から十四年目に、お前は大いなる破滅に遭うだろう。ドゥルヨーダナよ、これを聞いて、望むように振る舞うがよい。
2.102.55
शमं वा पाण्डुपुत्रेण प्रयुङ्क्ष्व यदि मन्यसे। ॥ २.१०२.५५ ॥
もしそう思うなら、パーンドゥの息子と和睦せよ。
2.102.56
सम्यगाह गुरुः क्षत्तरुपावर्तय पाण्डवान् ।
यदि ते न निवर्तन्ते सत्कृता यान्तु पाण्डवाः। ॥ २.१०२.५६ ॥
師は正しく言った。クシャッタよ、パーンダヴァたちを呼び戻せ。もし戻らないなら、敬われたパーンダヴァたちは去らせよ。
2.102.57
सशस्त्ररथपादाता भोगवन्तश्च पुत्रकाः ॥ २.१०२.५७ ॥
武器・戦車・歩兵を伴い、富める息子たちもともに。