ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 2.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.102.1
तमागतमथो राजा विदुरं दीर्घदर्शिनम् ।
साशङ्क इव प्रपच्छ धृतराष्टोऽम्बिकासुतः ॥ २.१०२.१ ॥
ਫਿਰ ਆਏ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਮਾਨੋ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
2.102.2
कथं गच्छति कौन्तेयो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनः सव्यसाची माद्रीपुत्री च पाण्डवौ ॥ २.१०२.२ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਭੀਮਸੇਨ, ਸਵਿਅਸਾਚੀ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?
2.102.3
धौम्यश्चैव कथं क्षत्तर्द्रौपदी च यशस्विनी ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं तेषां शंस विचेष्टितम् ॥ २.१०२.३ ॥
ਹੇ ਵਿਦੁਰ, ਧੌਮਯ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਿਹਾਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਦੱਸੋ।
2.102.4
वस्त्रेण संवृत्य मुखं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
बाहू विशालौ सम्पश्यन्भीमो गच्छति पाण्डवः ॥ २.१०२.४ ॥
ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢਕੀ ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਹਾਂ ਵੇਖਦਾ ਪਾਂਡਵ ਭੀਮ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.102.5
सिकता वपन्सव्यसाची राजानमनुगच्छति ।
माद्रीपुत्रः सहदेवो मुखमालिप्य गच्छति ॥ २.१०२.५ ॥
ਰੇਤ ਖਿਲਾਰਦਾ ਸਵਿਅਸਾਚੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮਾਦਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਲੇਪ ਮਲ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.102.6
पांसूपलिप्तसर्वाङ्गो नकुलश्चित्तविह्वलः ।
दर्शनीयतमो लोके राजानमनुगच्छति ॥ २.१०२.६ ॥
ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਧੂੜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ, ਮਨ ਤੋਂ ਵਿਆਕੁਲ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਨਕੁਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.102.7
कृष्णा तु केशैः प्रच्छाद्य मुखमायतलोचना ।
दर्शनीया प्ररुदती राजानमनुगच्छति ॥ २.१०२.७ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢਕ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਰਹੀ ਹੈ।
2.102.8
धौम्यो रौद्राणि सामानि याम्यानि च विशाम्पते ।
गायन्गच्छति मार्गेषु कुशानादाय पाणिना ॥ २.१०२.८ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਧੌਮ੍ਯ ਰੌਦ੍ਰ ਅਤੇ ਯਾਮ੍ਯ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਰਹੇ ਹਨ।
2.102.9
विविधानीह रूपाणि कृत्वा गच्छन्ति पाण्डवाः ।
तन्ममाचक्ष्व विदुर कस्मादेवं व्रजन्ति ते ॥ २.१०२.९ ॥
ਪਾਂਡਵ ਇੱਥੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਦੁਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
2.102.10
निकृतस्यापि ते पुत्रैर्हृते राज्ये धनेषु च ।
न धर्माच्चलते बुद्धिर्धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.१०२.१० ॥
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਨ ਖੋਹ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦੀ।
2.102.11
योऽसौ राजा घृणी नित्यं धार्तराष्ट्रेषु भारत ।
निकृत्या भ्रंशितः क्रोधान्नोन्मीलयति लोचने ॥ २.१०२.११ ॥
ਹੇ ਭਰਤ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ।
2.102.12
नाहं जनं निर्दहेयं दृष्ट्वा घोरेण चक्षुषा ।
स पिधाय मुखं राजा तस्माद्गच्छति पाण्डवः ॥ २.१०२.१२ ॥
ਮੈਂ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਾਂਡਵ ਰਾਜਾ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2.102.13
यथा च भीमो व्रजति निगदतः शृणु ।
बाह्वोर्बले नास्ति समो ममेति भरतर्षभ ॥ २.१०२.१३ ॥
ਭੀਮ ਤੁਰਦਿਆਂ ਜੋ ਆਖਦਾ ਹੈ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
2.102.14
बाहू विशालौ कृत्वाऽसौ तेन भीमोपि गच्छति ।
बाहू विदर्शयन्राजन्बाहुद्रविणदर्पितः ॥ २.१०२.१४ ॥
ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਭੀਮ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਾਹੂ-ਬਲ ਦੇ ਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2.102.15
चिकीर्षन्कर्म शत्रुभ्यो बाहुद्रव्यानुरूपतः ।
प्रदिशञ्शरसम्पातान्कुन्तीपुत्रोऽर्जुनस्तदा ॥ २.१०२.१५ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉਦੋਂ ਕੁੰਤੀਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
2.102.16
सिकता वपन्सव्यसाची राजानमनुगच्छति ।
असक्ताः सिकतास्तस्य यथा सम्प्रति भारत।
असक्तं शरवर्षाणि तथा मोक्ष्यति शत्रुषु ॥ २.१०२.१६ ॥
ਰੇਤ ਖਿਲਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਵਿਆਸਾਚੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਉਸਦੀ ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੇਗਾ।
2.102.17
न मे कश्चिद्विजानीयान्मुखमद्येति भारत ।
मुखमालिप्य तेनासौ सहदेवोऽपि गच्छति ॥ २.१०२.१७ ॥
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਕੋਈ ਪਛਾਣੇ ਨਾ, ਹੇ ਭਾਰਤ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਲੇਪ ਮਲ ਕੇ ਸਹਦੇਵ ਵੀ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
2.102.18
नाहं मनांस्याददेयं मार्गे स्त्रीणामिति प्रभो ।
पांसूपलिप्तसर्वाङ्गो नकुलस्तेन गच्छति ॥ २.१०२.१८ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚੁਰਾਵਾਂਗਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਧੂੜ ਲਿੱਪ ਕੇ ਨਕੁਲ ਵੀ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।
2.102.19
एकवस्त्रा प्ररुदती मुक्तकेशी रजस्वला ।
शोणितेनाक्तवसना द्रौपदी वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१०२.१९ ॥
ਇੱਕੋ ਵਸਤਰ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਂਦੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਰਜਸਵਲਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਵਸਤਰ ਨਾਲ ਇਹ ਬੋਲੀ।
2.102.20
यत्कृतेऽहमिदं प्राप्ता तेषां वर्षे चतुर्दशे ।
हतपत्यो हतसुता हतबन्धुजनप्रियाः ॥ २.१०२.२० ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਹਾਂ, ਚੌਦਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਬੰਧੂ-ਪਿਆਰੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
2.102.21
बन्धुशोणितदिग्धाङ्ग्यो मुक्तकेश्यो रजस्वलाः ।
एवं कृतोदका भार्याः प्रवेक्ष्यन्ति गजाह्वयम् ॥ २.१०२.२१ ॥
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਲਿੱਬੜੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਰਜਸਵਲਾ ਪਤਨੀਆਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਦਕ ਕਿਰਿਆ ਕਰਕੇ ਗਜਾਹ੍ਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਗੀਆਂ।
2.102.22
कृत्वा तु नैर्ऋतान्दर्भान्धीरो धौम्यः पुरोहितः ।
सामानि गायन्याम्यानि पुरतो याति भारत ॥ २.१०२.२२ ॥
ਨੈਰ੍ਰਿਤ (ਯਮ ਸੰਬੰਧੀ) ਦਰਭ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਧੀਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਧੌਮਿਆ ਯਮ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਮ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਅੱਗੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
2.102.23
हतेषु भरतेष्वाजौ कुरूणां गुरवस्तदा ।
एवं सामानि गास्यन्तीत्युक्त्वा धौम्योपि गच्छति । ॥ २.१०२.२३ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਅਤੇ ਕੁਰੂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਗੁਰੂ ਲੋਕ 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਮ ਗੀਤ ਗਾਉਣਗੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਧੌਮਿਆ ਵੀ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
2.102.24
प्रस्थाप्य पाण्डवाञ्शेषान्निः शेषस्ते भविष्यति ।
इति धौम्यो व्यवसितो रौद्रसामानि गायति ॥ २.१०२.२४ ॥
ਬਾਕੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ — ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਧੌਮਿਆ ਭਿਆਨਕ ਸਾਮ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
2.102.25
धृतराष्ट्र उवाच ॥ २.१०२.२५ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਆਖਿਆ।
2.102.26
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा येऽन्ये वदन्त्यथ ।
तच्छृणुष्व महाराज वक्ष्यते च मया तव ॥ २.१०२.२६ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਸੁਣੋ; ਅਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਹਾਂਗਾ ਉਹ ਵੀ ਸੁਣੋ।
2.102.27
हाहा गच्छन्ति नो नाथाः समवेक्षध्वमीदृशम् ।
अहो धिक्कुरुवृद्धानां बालानामिव चेष्टितम् ॥ २.१०२.२७ ॥
ਹਾਏ, ਸਾਡੇ ਨਾਥ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ! ਇਹ ਵੇਖੋ। ਅਹੋ, ਕੁਰੂ-ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਇਹ ਆਚਰਣ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਧਿੱਕਾਰ!
2.102.28
राष्ट्रेभ्यः पाण्डुदायादाँल्लोभान्निर्वासयन्ति ये ।
अनाथाः स्म वयं सर्वे वियुक्ताः पाण्डुनन्दनैः ॥ २.१०२.२८ ॥
ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਵਾਰਸਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਕੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ; ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਏ ਹਾਂ।
2.102.29
दुर्विनीतेषु लुब्धेषु का प्रीतिः कौरवेषु नः ।
इति पौराः सुदुः खार्ताः क्रोशन्ति स्म पुनः पुनः ॥ २.१०२.२९ ॥
ਦੁਰਵਿਨੀਤ ਅਤੇ ਲੋਭੀ ਕੌਰਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡਾ ਕੀ ਪਿਆਰ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਗਰਵਾਸੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਸਨ।
2.102.30
एवमाकारलिङ्गैस्ते व्यवसायं मनोगतम् ।
कथयन्तश्च कौन्तेया वनं जग्मुर्मनस्विनः ॥ २.१०२.३० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਨਸਵੀ ਕੌਂਤੇਯ ਬਨ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
2.102.31
एवं तेषु नराग्र्येषु निर्यत्सु गजसाह्वयात् ।
अनभ्रे विद्युतश्चासन्भूमिश्च समकम्पत ॥ २.१०२.३१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਜਾਹਵਯ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕੀਆਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ।
2.102.32
राहुरग्रसदादित्यमपर्वणि विशाम्पते ।
उल्का चाप्यपसव्येन पुरं कृत्वा व्यशीर्यत ॥ २.१०२.३२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਰਾਹੂ ਨੇ ਅਮਾਵਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲਿਆ; ਉਲਕਾ ਵੀ ਖੱਬੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਖਿੱਲਰ ਗਈ।
2.102.33
प्रत्याहरन्ति क्रव्यादा गृध्रगोमायुवायसाः ।
देवायतनचैत्येषु प्राकाराट्टालकेषु च ॥ २.१०२.३३ ॥
ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਗਿਰਝਾਂ, ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਕਾਂ ਮੰਦਰਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੈਤਿਆਂ, ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਬੁਰਜਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
2.102.34
एवमेते महोत्पाताः प्रादुरासन्दुरासदाः ।
भरतानामभावाय राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ २.१०२.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਬੁਰੀ ਸਲਾਹ ਕਾਰਨ ਭਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਟੱਲ ਮਹਾਂ-ਉਤਪਾਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ।
2.102.35
एवं प्रवदतोरेव तयोस्तत्र विशाम्पते ।
धृतराष्ट्रस्य राज्ञश्च विदुरस्य च धीमतः ॥ २.१०२.३५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਉੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ — ਰਾਜਾ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦੁਰ — ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
2.102.36
नारदश्च सभामध्ये कुरूणामग्रतः स्थितः ।
महर्षिभिः परिवृतो रौद्रं वाक्यमुवाच ह ॥ २.१०२.३६ ॥
ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਵਚਨ ਬੋਲੇ।
2.102.37
इतश्चतुर्दशे वर्षे विङ्क्ष्यन्तीह कौरवाः ।
दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च ॥ २.१०२.३७ ॥
ਇਥੋਂ ਚੌਦਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਕੌਰਵ ਨਾਸ ਹੋਣਗੇ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭੀਮ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ।
2.102.38
इत्युक्त्वा दिवमाक्रम्य क्षिप्रमन्तरधीयत ।
ब्राह्मीं श्रियं सुविपुलां बिभ्रद्देवर्षिसत्तमः ॥ २.१०२.३८ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇਜ ਧਾਰਦੇ ਹੋਏ।
2.102.39
ततो दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
द्रोणं द्वीपममन्यन्त राज्यं चास्मै न्यवेदयन् ॥ २.१०२.३९ ॥
ਫਿਰ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਕਰਣ ਅਤੇ ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਵੀ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟਾਪੂ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
2.102.40
अथाब्रवीत्ततो द्रोणो दुर्योधनममर्षणम् ।
दुःशासनं च कर्णं च सर्वानेव च भारतान् ॥ २.१०२.४० ॥
ਤਦ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਦੁਸ਼ਾਸਨ, ਕਰਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.102.41
अवध्यान्पाण्डवान्प्राहुर्देवपुत्रान्द्विजातयः ।
अहं चै शरणं प्राप्तान्वर्तमानो यथाबलम् ॥ २.१०२.४१ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅਵੱਧ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਵੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਾਂਗਾ।
2.102.42
गन्ता सर्वात्मना भक्त्या धार्तराष्ट्रान्सराजकान् ।
नोत्सहेयं परित्यक्तुं दैवं हि बलवत्तरम् ॥ २.१०२.४२ ॥
ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਸਹਿਤ ਮੈਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਦੈਵ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦਾ ਮੇਰਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ।
2.102.43
धर्मतः पाण्डुपुत्रा वै वनं गच्छन्ति निर्जिताः ।
ते च द्वादश वर्षाणि वने वत्स्यन्ति पाण्डवः ॥ २.१०२.४३ ॥
ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਰ ਕੇ ਬਨ ਨੂੰ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ।
2.102.44
चरितब्रह्मचर्याश्च क्रोधामर्षवशानुगाः ।
वैरं निर्यातयिष्यन्ति महद्दुःखाय पाण्डवाः ॥ २.१०२.४४ ॥
ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਂਡਵ ਵੈਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣਗੇ; ਇਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।
2.102.45
मया च भ्रंशितो राजन्द्रुपदः सखिविग्रहे ।
पुत्रार्थमयजद्राजा वधाय मम भारत ॥ २.१०२.४५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਧ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕੀਤਾ।
2.102.46
याजोपयाजतपसा पुत्रं लेभे स पावकात् ।
धृष्टद्युम्नं द्रौपदीं च वेदीमध्यात्सुमध्यमाम् ॥ २.१०२.४६ ॥
ਯਾਜ ਤੇ ਉਪਯਾਜ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਇਆ — ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਅਤੇ ਵੇਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਸੁਮਧਿਅਮਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ।
2.102.47
धृष्टद्युम्नस्तु पार्थानां स्यालः सम्बन्धतो मतः ।
पाण्डवानां प्रियरतस्तस्मान्मां भयमाविशत् ॥ २.१०२.४७ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾ ਹੈ; ਸਬੰਧ ਕਰਕੇ ਏਹੋ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਡਰ ਆ ਵੜਿਆ।
2.102.48
ज्वालावर्णो देवदत्तो धनुष्मान्कवची शरी ।
मर्त्यधर्मतया तस्मादद्य मे साध्वसो महान् ॥ २.१०२.४८ ॥
ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਦੱਤ ਸੰਖ ਵਾਲਾ, ਧਨੁੱਖਧਾਰੀ, ਕਵਚਧਾਰੀ, ਤੀਰਧਾਰੀ — ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਡਰ ਹੈ।
2.102.49
गतो हि पक्षतां तेषां पार्षतः परवीरहा ।
रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीरर्जुनो युवा ॥ २.१०२.४९ ॥
ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਰਸ਼ਤ (ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਤਿਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮੋਹਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਜਵਾਨ ਅਰਜੁਨ ਵੀ।
2.102.50
सृष्टप्राणो भृशतरं तेन चेत्सङ्गमो मम ।
किमन्यद्दुःखमधिकं परमं भुवि कौरवाः ॥ २.१०२.५० ॥
ਜੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਟਾਕਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਾਣ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਕੌਰਵੋ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਪਰਮ ਦੁੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
2.102.51
धृष्टद्युम्नो द्रोणमृत्युरिति विप्रथितं वचः ।
मद्वधायाश्रितोऽप्येष लोके चाप्यतिविश्रुतः ॥ २.१०२.५१ ॥
“ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦ੍ਰੋਣ ਦੀ ਮੌਤ ਹੈ” ਇਹ ਬਚਨ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਧ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
2.102.52
सोऽयं नूनमनुप्राप्तस्त्वत्कृते कालपर्ययः ।
त्वरितं कुरुत श्रेयो नैतदेतावता कृतम् ॥ २.१०२.५२ ॥
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ। ਛੇਤੀ ਆਪਣਾ ਭਲਾ ਕਰੋ; ਇਤਨੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
2.102.53
मुहूर्तं सुखमेवैतत्तालच्छायेव हैमनी ।
जयध्वं च महायज्ञैर्भोगानश्नीत दत्त च ॥ २.१०२.५३ ॥
ਇਹ ਸੁਖ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਲ ਦਾ ਹੈ; ਹੇਮੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਵਾਂਗ। ਮਹਾਂ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤੋ, ਭੋਗ ਭੋਗੋ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਦਿਓ।
2.102.54
इतश्चतुर्दशे वर्षे महत्प्राप्स्यथ वैशसम् ।
दुर्योधन निशम्यैतत्प्रतिपद्य यथेच्छसि ॥ २.१०२.५४ ॥
ਇੱਥੋਂ ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ ਤਿਵੇਂ ਕਰੋ।
2.102.55
शमं वा पाण्डुपुत्रेण प्रयुङ्क्ष्व यदि मन्यसे। ॥ २.१०२.५५ ॥
ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਇਮ ਕਰ।
2.102.56
सम्यगाह गुरुः क्षत्तरुपावर्तय पाण्डवान् ।
यदि ते न निवर्तन्ते सत्कृता यान्तु पाण्डवाः। ॥ २.१०२.५६ ॥
ਗੁਰੂ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਕਸ਼ੱਤਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ। ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਮੁੜਨ, ਤਾਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਚਲੇ ਜਾਣ।
2.102.57
सशस्त्ररथपादाता भोगवन्तश्च पुत्रकाः ॥ २.१०२.५७ ॥
ਸ਼ਸਤਰ, ਰਥ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਧਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਵੀ (ਜਾਣ)।