മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.102
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.102.1
तमागतमथो राजा विदुरं दीर्घदर्शिनम् ।
साशङ्क इव प्रपच्छ धृतराष्टोऽम्बिकासुतः ॥ २.१०२.१ ॥
വന്നെത്തിയ ദൂരദർശിയായ വിദുരനോട് അംബികാപുത്രനായ രാജാവ്ധൃതരാഷ്ട്രൻ ആശങ്കയോടെ ചോദിച്ചു.
2.102.2
कथं गच्छति कौन्तेयो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनः सव्यसाची माद्रीपुत्री च पाण्डवौ ॥ २.१०२.२ ॥
കുന്തീപുത്രനായ ധർമ്മപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരനും ഭീമസേനനും സവ്യസാചിയും മാദ്രീപുത്രന്മാരായ പാണ്ഡവരും എങ്ങനെ പോകുന്നു?
2.102.3
धौम्यश्चैव कथं क्षत्तर्द्रौपदी च यशस्विनी ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं तेषां शंस विचेष्टितम् ॥ २.१०२.३ ॥
വിദുരാ, ധൗമ്യനും യശസ്വിനിയായ ദ്രൗപദിയും എങ്ങനെ പോകുന്നു? അവരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പറയൂ.
2.102.4
वस्त्रेण संवृत्य मुखं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
बाहू विशालौ सम्पश्यन्भीमो गच्छति पाण्डवः ॥ २.१०२.४ ॥
വസ്ത്രംകൊണ്ട് മുഖം മറച്ച കുന്തീപുത്രൻ യുധിഷ്ഠിരൻ പോകുന്നു; തന്റെ വിശാലമായ ബാഹുക്കളെ നോക്കിക്കൊണ്ട് പാണ്ഡവൻ ഭീമൻ നടക്കുന്നു.
2.102.5
सिकता वपन्सव्यसाची राजानमनुगच्छति ।
माद्रीपुत्रः सहदेवो मुखमालिप्य गच्छति ॥ २.१०२.५ ॥
മണൽ വിതറിക്കൊണ്ട് സവ്യസാചി രാജാവിനെ പിന്തുടരുന്നു; മാദ്രീപുത്രൻ സഹദേവൻ മുഖത്ത് പൂശിക്കൊണ്ട് പോകുന്നു.
2.102.6
पांसूपलिप्तसर्वाङ्गो नकुलश्चित्तविह्वलः ।
दर्शनीयतमो लोके राजानमनुगच्छति ॥ २.१०२.६ ॥
ശരീരമാസകലം പൊടിപുരണ്ട്, മനസ്സ് കലങ്ങിയ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സുന്ദരനായ നകുലൻ രാജാവിനെ പിന്തുടരുന്നു.
2.102.7
कृष्णा तु केशैः प्रच्छाद्य मुखमायतलोचना ।
दर्शनीया प्ररुदती राजानमनुगच्छति ॥ २.१०२.७ ॥
കൃഷ്ണയായ ദ്രൗപദി മുടികൊണ്ട് മുഖം മറച്ച്, വിശാലമായ കണ്ണുകളോടെ, കാണാൻ സുന്ദരിയായി, ഉറക്കെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് രാജാവിനെ പിന്തുടരുന്നു.
2.102.8
धौम्यो रौद्राणि सामानि याम्यानि च विशाम्पते ।
गायन्गच्छति मार्गेषु कुशानादाय पाणिना ॥ २.१०२.८ ॥
രാജാവേ, ധൗമ്യൻ രൗദ്രവും യാമ്യവുമായ സാമങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ട്, കയ്യിൽ ദർഭപ്പുല്ല് പിടിച്ച് വഴികളിൽ നടക്കുന്നു.
2.102.9
विविधानीह रूपाणि कृत्वा गच्छन्ति पाण्डवाः ।
तन्ममाचक्ष्व विदुर कस्मादेवं व्रजन्ति ते ॥ २.१०२.९ ॥
പാണ്ഡവർ ഇവിടെ പലതരം രൂപങ്ങൾ എടുത്ത് പോകുന്നു. വിദുരാ, അവർ ഇങ്ങനെ പോകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
2.102.10
निकृतस्यापि ते पुत्रैर्हृते राज्ये धनेषु च ।
न धर्माच्चलते बुद्धिर्धर्मराजस्य धीमतः ॥ २.१०२.१० ॥
നിന്റെ പുത്രന്മാർ അവരെ അപമാനിച്ച്, രാജ്യവും ധനവും അപഹരിച്ചിട്ടും, ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജാവിന്റെ ബുദ്ധി ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ചലിക്കുന്നില്ല.
2.102.11
योऽसौ राजा घृणी नित्यं धार्तराष्ट्रेषु भारत ।
निकृत्या भ्रंशितः क्रोधान्नोन्मीलयति लोचने ॥ २.१०२.११ ॥
ഭാരതാ, എപ്പോഴും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരോട് കരുണയുള്ള ആ രാജാവ്, വഞ്ചനയാൽ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും, കോപത്താൽ കണ്ണുകൾ തുറക്കുന്നില്ല.
2.102.12
नाहं जनं निर्दहेयं दृष्ट्वा घोरेण चक्षुषा ।
स पिधाय मुखं राजा तस्माद्गच्छति पाण्डवः ॥ २.१०२.१२ ॥
ഞാൻ ഭയങ്കരമായ നോട്ടംകൊണ്ട് ജനങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കില്ല; അതിനാൽ ആ പാണ്ഡവരാജാവ് മുഖം മറച്ച് പോകുന്നു.
2.102.13
यथा च भीमो व्रजति निगदतः शृणु ।
बाह्वोर्बले नास्ति समो ममेति भरतर्षभ ॥ २.१०२.१३ ॥
ഭീമൻ നടന്നുകൊണ്ട് പറയുന്നത് കേൾക്കുക. ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ബാഹുബലത്തിൽ എനിക്ക് തുല്യനായി ആരുമില്ല.
2.102.14
बाहू विशालौ कृत्वाऽसौ तेन भीमोपि गच्छति ।
बाहू विदर्शयन्राजन्बाहुद्रविणदर्पितः ॥ २.१०२.१४ ॥
തന്റെ വിശാലമായ ഭുജങ്ങൾ വിരിച്ചുകൊണ്ട് ഭീമനും അങ്ങനെ നടക്കുന്നു. രാജാവേ, ഭുജബലത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തോടെ തന്റെ ഭുജങ്ങൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ പോകുന്നു.
2.102.15
चिकीर्षन्कर्म शत्रुभ्यो बाहुद्रव्यानुरूपतः ।
प्रदिशञ्शरसम्पातान्कुन्तीपुत्रोऽर्जुनस्तदा ॥ २.१०२.१५ ॥
ശത്രുക്കൾക്കെതിരെ പ്രവർത്തിക്കാൻ ഇച്ഛിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ ഭുജബലത്തിനൊത്തവണ്ണം ശരവർഷങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അപ്പോൾ കുന്തീപുത്രനായ അർജുനൻ പോകുന്നു.
2.102.16
सिकता वपन्सव्यसाची राजानमनुगच्छति ।
असक्ताः सिकतास्तस्य यथा सम्प्रति भारत।
असक्तं शरवर्षाणि तथा मोक्ष्यति शत्रुषु ॥ २.१०२.१६ ॥
മണൽ വിതറിക്കൊണ്ട് സവ്യസാചി രാജാവിനെ പിന്തുടരുന്നു. ഭാരതാ, ഇപ്പോൾ അവന്റെ മണൽ പറ്റിപ്പിടിക്കാത്തതുപോലെ, അവൻ ശത്രുക്കളുടെ മേൽ ശരവർഷങ്ങൾ ഇടവിടാതെ എയ്യും.
2.102.17
न मे कश्चिद्विजानीयान्मुखमद्येति भारत ।
मुखमालिप्य तेनासौ सहदेवोऽपि गच्छति ॥ २.१०२.१७ ॥
ഇന്ന് എന്റെ മുഖം ആരും തിരിച്ചറിയരുത് എന്ന് ഭാരതാ. അതിനാൽ മുഖത്ത് ലേപനം പുരട്ടി സഹദേവനും പോകുന്നു.
2.102.18
नाहं मनांस्याददेयं मार्गे स्त्रीणामिति प्रभो ।
पांसूपलिप्तसर्वाङ्गो नकुलस्तेन गच्छति ॥ २.१०२.१८ ॥
പ്രഭോ, വഴിയിൽ സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സുകൾ ഞാൻ കവരരുത് എന്ന്. അതിനാൽ ശരീരമാകെ പൊടി പുരണ്ട നകുലനും പോകുന്നു.
2.102.19
एकवस्त्रा प्ररुदती मुक्तकेशी रजस्वला ।
शोणितेनाक्तवसना द्रौपदी वाक्यमब्रवीत् ॥ २.१०२.१९ ॥
ഒറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ഉറക്കെ കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, അഴിഞ്ഞ മുടിയോടെ, രജസ്വലയായ ദ്രൗപദി, രക്തം പുരണ്ട വസ്ത്രത്തോടെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.102.20
यत्कृतेऽहमिदं प्राप्ता तेषां वर्षे चतुर्दशे ।
हतपत्यो हतसुता हतबन्धुजनप्रियाः ॥ २.१०२.२० ॥
ആരുടെ കാരണത്താൽ ഞാൻ ഈ അവസ്ഥയിലെത്തിയോ, പതിന്നാലാം വർഷത്തിൽ — അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാരും പുത്രന്മാരും ബന്ധുപ്രിയരും കൊല്ലപ്പെട്ടവരാണ്.
2.102.21
बन्धुशोणितदिग्धाङ्ग्यो मुक्तकेश्यो रजस्वलाः ।
एवं कृतोदका भार्याः प्रवेक्ष्यन्ति गजाह्वयम् ॥ २.१०२.२१ ॥
ബന്ധുക്കളുടെ രക്തത്താൽ ശരീരം പുരണ്ട, അഴിഞ്ഞ മുടിയുള്ള, രജസ്വലരായ ഭാര്യമാർ ഇപ്രകാരം ഉദകക്രിയ ചെയ്ത് ഗജാഹ്വയത്തിൽ (ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ) പ്രവേശിക്കും.
2.102.22
कृत्वा तु नैर्ऋतान्दर्भान्धीरो धौम्यः पुरोहितः ।
सामानि गायन्याम्यानि पुरतो याति भारत ॥ २.१०२.२२ ॥
നൈർഋത (യമസംബന്ധമായ) ദർഭകൾ ഒരുക്കി, ധീരനായ പുരോഹിതൻ ധൗമ്യൻ യമസംബന്ധമായ സാമഗാനങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ട്, ഭാരതാ, മുന്നിൽ നടക്കുന്നു.
2.102.23
हतेषु भरतेष्वाजौ कुरूणां गुरवस्तदा ।
एवं सामानि गास्यन्तीत्युक्त्वा धौम्योपि गच्छति । ॥ २.१०२.२३ ॥
യുദ്ധത്തിൽ ഭരതന്മാരും കുരുക്കളും കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഗുരുക്കന്മാർ 'ഇപ്രകാരം സാമഗാനം പാടും' എന്നു പറഞ്ഞ് ധൗമ്യനും പോകുന്നു.
2.102.24
प्रस्थाप्य पाण्डवाञ्शेषान्निः शेषस्ते भविष्यति ।
इति धौम्यो व्यवसितो रौद्रसामानि गायति ॥ २.१०२.२४ ॥
ശേഷിക്കുന്ന പാണ്ഡവരെ അയച്ചാൽ നിന്റെ വംശം പൂർണമായി നശിക്കും — എന്ന് ഉറപ്പിച്ച് ധൗമ്യൻ ഭയങ്കരമായ സാമഗാനം പാടുന്നു.
2.102.25
धृतराष्ट्र उवाच ॥ २.१०२.२५ ॥
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു.
2.102.26
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा येऽन्ये वदन्त्यथ ।
तच्छृणुष्व महाराज वक्ष्यते च मया तव ॥ २.१०२.२६ ॥
ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും വൈശ്യരും ശൂദ്രരും മറ്റുള്ളവരും പറയുന്നത് കേൾക്കുക, മഹാരാജാവേ; ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറയുന്നതും കേൾക്കുക.
2.102.27
हाहा गच्छन्ति नो नाथाः समवेक्षध्वमीदृशम् ।
अहो धिक्कुरुवृद्धानां बालानामिव चेष्टितम् ॥ २.१०२.२७ ॥
അയ്യോ, ഞങ്ങളുടെ നാഥന്മാർ പോകുന്നു! ഇതൊന്ന് നോക്കൂ. അയ്യോ, കുരുവൃദ്ധന്മാരുടെ പെരുമാറ്റം കുട്ടികളുടേതുപോലെ! ഛെ!
2.102.28
राष्ट्रेभ्यः पाण्डुदायादाँल्लोभान्निर्वासयन्ति ये ।
अनाथाः स्म वयं सर्वे वियुक्ताः पाण्डुनन्दनैः ॥ २.१०२.२८ ॥
ലോഭത്താൽ പാണ്ഡുവിന്റെ അവകാശികളെ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുന്നവരാൽ നാമെല്ലാം അനാഥരായി; പാണ്ഡുപുത്രന്മാരിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞു.
2.102.29
दुर्विनीतेषु लुब्धेषु का प्रीतिः कौरवेषु नः ।
इति पौराः सुदुः खार्ताः क्रोशन्ति स्म पुनः पुनः ॥ २.१०२.२९ ॥
ദുർവിനീതരും ലോഭികളുമായ കൗരവരോട് നമുക്ക് എന്ത് സ്നേഹം? എന്ന് അതിദുഃഖത്താൽ പീഡിതരായ പൗരന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും നിലവിളിച്ചു.
2.102.30
एवमाकारलिङ्गैस्ते व्यवसायं मनोगतम् ।
कथयन्तश्च कौन्तेया वनं जग्मुर्मनस्विनः ॥ २.१०२.३० ॥
ഇങ്ങനെ പുറമേയുള്ള ഭാവങ്ങളാലും അടയാളങ്ങളാലും തങ്ങളുടെ മനസ്സിലെ തീരുമാനം വെളിപ്പെടുത്തി, ആ മനസ്വികളായ കൗന്തേയർ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
2.102.31
एवं तेषु नराग्र्येषु निर्यत्सु गजसाह्वयात् ।
अनभ्रे विद्युतश्चासन्भूमिश्च समकम्पत ॥ २.१०२.३१ ॥
ഇങ്ങനെ ആ നരശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഗജസാഹ്വയത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുമ്പോൾ മേഘമില്ലാതെ മിന്നലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ഭൂമിയും ഒന്നിച്ചു വിറച്ചു.
2.102.32
राहुरग्रसदादित्यमपर्वणि विशाम्पते ।
उल्का चाप्यपसव्येन पुरं कृत्वा व्यशीर्यत ॥ २.१०२.३२ ॥
ഹേ പ്രജാപതേ, രാഹു അമാവാസിയല്ലാത്ത സമയത്ത് സൂര്യനെ ഗ്രസിച്ചു; ഉൽക്ക ഇടതുവശത്തുകൂടി നഗരത്തിനുമുകളിലൂടെ പോയി ചിതറി.
2.102.33
प्रत्याहरन्ति क्रव्यादा गृध्रगोमायुवायसाः ।
देवायतनचैत्येषु प्राकाराट्टालकेषु च ॥ २.१०२.३३ ॥
മാംസഭോജികളായ കഴുകന്മാരും കുറുനരികളും കാക്കകളും ദേവാലയങ്ങളിലും പുണ്യചൈത്യങ്ങളിലും, മതിലുകളിലും കാവൽഗോപുരങ്ങളിലും മടങ്ങി മടങ്ങി വരുന്നു.
2.102.34
एवमेते महोत्पाताः प्रादुरासन्दुरासदाः ।
भरतानामभावाय राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ २.१०२.३४ ॥
ഹേ രാജൻ, നിന്റെ ദുർമന്ത്രണം കാരണം ഭരതവംശത്തിന്റെ നാശത്തിനായി ഇങ്ങനെ പ്രതിരോധിക്കാനാകാത്ത മഹോത്പാതങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
2.102.35
एवं प्रवदतोरेव तयोस्तत्र विशाम्पते ।
धृतराष्ट्रस्य राज्ञश्च विदुरस्य च धीमतः ॥ २.१०२.३५ ॥
ഹേ പ്രജാപതേ, അവിടെ ഇങ്ങനെ ആ രണ്ടുപേർ — രാജാവ് ധൃതരാഷ്ട്രനും ജ്ഞാനിയായ വിദുരനും — സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ.
2.102.36
नारदश्च सभामध्ये कुरूणामग्रतः स्थितः ।
महर्षिभिः परिवृतो रौद्रं वाक्यमुवाच ह ॥ २.१०२.३६ ॥
കുരുക്കളുടെ മുന്നിൽ സഭയുടെ നടുവിൽ നിന്ന നാരദൻ മഹർഷിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ഭയങ്കരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.102.37
इतश्चतुर्दशे वर्षे विङ्क्ष्यन्तीह कौरवाः ।
दुर्योधनापराधेन भीमार्जुनबलेन च ॥ २.१०२.३७ ॥
ഇവിടെനിന്ന് പതിനാലാം വർഷത്തിൽ കൗരവർ നശിക്കും; ദുര്യോധനന്റെ അപരാധത്താലും ഭീമാർജുനരുടെ ബലത്താലും.
2.102.38
इत्युक्त्वा दिवमाक्रम्य क्षिप्रमन्तरधीयत ।
ब्राह्मीं श्रियं सुविपुलां बिभ्रद्देवर्षिसत्तमः ॥ २.१०२.३८ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് വേഗം അദൃശ്യനായി; ബ്രഹ്മതേജസ്സ് ഏറെ വഹിച്ചുകൊണ്ട്.
2.102.39
ततो दुर्योधनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलः ।
द्रोणं द्वीपममन्यन्त राज्यं चास्मै न्यवेदयन् ॥ २.१०२.३९ ॥
അപ്പോൾ ദുര്യോധനനും കർണനും സുബലപുത്രനായ ശകുനിയും ദ്രോണനെ തങ്ങളുടെ ദ്വീപായി കരുതി, രാജ്യവും അദ്ദേഹത്തിന് സമർപ്പിച്ചു.
2.102.40
अथाब्रवीत्ततो द्रोणो दुर्योधनममर्षणम् ।
दुःशासनं च कर्णं च सर्वानेव च भारतान् ॥ २.१०२.४० ॥
അപ്പോൾ ദ്രോണൻ കോപിച്ചിരിക്കുന്ന ദുര്യോധനനോടും ദുശ്ശാസനനോടും കർണനോടും എല്ലാ ഭാരതന്മാരോടും പറഞ്ഞു.
2.102.41
अवध्यान्पाण्डवान्प्राहुर्देवपुत्रान्द्विजातयः ।
अहं चै शरणं प्राप्तान्वर्तमानो यथाबलम् ॥ २.१०२.४१ ॥
ബ്രാഹ്മണർ പാണ്ഡവരെ ദേവപുത്രന്മാരും വധിക്കപ്പെടാനാകാത്തവരുമെന്ന് പറയുന്നു; ശരണം തേടിയെത്തിയവർക്കായി ഞാനും എന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് നിലകൊള്ളും.
2.102.42
गन्ता सर्वात्मना भक्त्या धार्तराष्ट्रान्सराजकान् ।
नोत्सहेयं परित्यक्तुं दैवं हि बलवत्तरम् ॥ २.१०२.४२ ॥
പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ ഭക്തിയോടെ ഞാൻ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരുടെ അടുത്തേക്ക് അവരുടെ രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം പോകും; എന്നാൽ വിധി അതിശക്തമായതിനാൽ അവരെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല.
2.102.43
धर्मतः पाण्डुपुत्रा वै वनं गच्छन्ति निर्जिताः ।
ते च द्वादश वर्षाणि वने वत्स्यन्ति पाण्डवः ॥ २.१०२.४३ ॥
ധർമ്മപ്രകാരം പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ തോറ്റ് കാട്ടിലേക്ക് പോകും. അവർ പന്ത്രണ്ട് വർഷം കാട്ടിൽ വസിക്കും.
2.102.44
चरितब्रह्मचर्याश्च क्रोधामर्षवशानुगाः ।
वैरं निर्यातयिष्यन्ति महद्दुःखाय पाण्डवाः ॥ २.१०२.४४ ॥
ബ്രഹ്മചര്യം പാലിച്ച്, കോപത്തിനും അസഹിഷ്ണുതയ്ക്കും വശരായി, പാണ്ഡവർ വൈരത്തിന് പ്രതികാരം ചെയ്യും; അത് മഹാദുഃഖത്തിന് കാരണമാകും.
2.102.45
मया च भ्रंशितो राजन्द्रुपदः सखिविग्रहे ।
पुत्रार्थमयजद्राजा वधाय मम भारत ॥ २.१०२.४५ ॥
രാജാവേ, സുഹൃത്തുമായുള്ള കലഹത്തിൽ ഞാൻ ദ്രുപദനെ താഴ്ത്തി. ഭാരതാ, ആ രാജാവ് എന്റെ വധത്തിനായി പുത്രലാഭത്തിന് യാഗം ചെയ്തു.
2.102.46
याजोपयाजतपसा पुत्रं लेभे स पावकात् ।
धृष्टद्युम्नं द्रौपदीं च वेदीमध्यात्सुमध्यमाम् ॥ २.१०२.४६ ॥
യാജ-ഉപയാജരുടെ തപസ്സിനാൽ അവൻ അഗ്നിയിൽ നിന്ന് പുത്രനെ നേടി — ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും, യാഗവേദിയുടെ മധ്യത്തിൽ നിന്ന് സുമധ്യമയായ ദ്രൗപദിയെയും.
2.102.47
धृष्टद्युम्नस्तु पार्थानां स्यालः सम्बन्धतो मतः ।
पाण्डवानां प्रियरतस्तस्मान्मां भयमाविशत् ॥ २.१०२.४७ ॥
ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ പൃഥയുടെ പുത്രന്മാരുടെ ഭാര്യാസഹോദരനാണ്; വിവാഹബന്ധത്താൽ അങ്ങനെ കരുതപ്പെടുന്നു. പാണ്ഡവരുടെ പ്രിയത്തിൽ മുഴുകിയവനായതിനാൽ എന്നിൽ ഭയം പ്രവേശിച്ചു.
2.102.48
ज्वालावर्णो देवदत्तो धनुष्मान्कवची शरी ।
मर्त्यधर्मतया तस्मादद्य मे साध्वसो महान् ॥ २.१०२.४८ ॥
ജ്വാലാവർണ്ണനും, ദേവദത്തം എന്ന ശംഖുള്ളവനും, വില്ലാളിയും, കവചധാരിയും, ശരധാരിയുമായവൻ — മനുഷ്യസ്വഭാവത്താൽ ഇന്ന് എനിക്ക് വലിയ ഭയമുണ്ട്.
2.102.49
गतो हि पक्षतां तेषां पार्षतः परवीरहा ।
रथातिरथसङ्ख्यायां योऽग्रणीरर्जुनो युवा ॥ २.१०२.४९ ॥
ശത്രുവീരന്മാരെ വധിക്കുന്ന പാർഷതൻ (ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ) അവരുടെ പക്ഷത്ത് ചേർന്നിരിക്കുന്നു; രഥികളിലും അതിരഥികളിലും മുൻനിരയിലുള്ള യുവാവായ അർജുനനും.
2.102.50
सृष्टप्राणो भृशतरं तेन चेत्सङ्गमो मम ।
किमन्यद्दुःखमधिकं परमं भुवि कौरवाः ॥ २.१०२.५० ॥
അവനുമായി എനിക്ക് ഏറ്റുമുട്ടേണ്ടി വന്നാൽ എന്റെ പ്രാണൻ അത്യന്തം വേദനിക്കും. കൗരവരേ, ഭൂമിയിൽ ഇതിനേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം മറ്റെന്താണുള്ളത്?
2.102.51
धृष्टद्युम्नो द्रोणमृत्युरिति विप्रथितं वचः ।
मद्वधायाश्रितोऽप्येष लोके चाप्यतिविश्रुतः ॥ २.१०२.५१ ॥
“ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ദ്രോണന്റെ മൃത്യുവാണ്” എന്ന വാക്ക് എല്ലായിടത്തും പ്രചരിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നെ വധിക്കാനായാണ് ഇവൻ അഭയം തേടിയത്; ലോകത്തിലും ഇവൻ അത്യന്തം പ്രസിദ്ധനാണ്.
2.102.52
सोऽयं नूनमनुप्राप्तस्त्वत्कृते कालपर्ययः ।
त्वरितं कुरुत श्रेयो नैतदेतावता कृतम् ॥ २.१०२.५२ ॥
തീർച്ചയായും ആ കാലം വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു; അത് നിന്റെ കാരണത്താലാണ്. വേഗം നിനക്ക് ശ്രേയസ്സ് സാധിക്കുക; ഇത്രകൊണ്ട് കാര്യം തീർന്നിട്ടില്ല.
2.102.53
मुहूर्तं सुखमेवैतत्तालच्छायेव हैमनी ।
जयध्वं च महायज्ञैर्भोगानश्नीत दत्त च ॥ २.१०२.५३ ॥
ഈ സുഖം ഒരു നിമിഷം മാത്രം; ഹേമന്തത്തിലെ പനയുടെ നിഴൽപോലെ. മഹായജ്ഞങ്ങളാൽ ജയിക്കുക, ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുക, ദാനവും ചെയ്യുക.
2.102.54
इतश्चतुर्दशे वर्षे महत्प्राप्स्यथ वैशसम् ।
दुर्योधन निशम्यैतत्प्रतिपद्य यथेच्छसि ॥ २.१०२.५४ ॥
ഇന്നുമുതൽ പതിന്നാലാം വർഷത്തിൽ നീ മഹാനാശം പ്രാപിക്കും. ദുര്യോധനാ, ഇത് കേട്ട് നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യുക.
2.102.55
शमं वा पाण्डुपुत्रेण प्रयुङ्क्ष्व यदि मन्यसे। ॥ २.१०२.५५ ॥
നീ അങ്ങനെ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, പാണ്ഡുപുത്രനോടു സമാധാനം സ്ഥാപിക്കുക.
2.102.56
सम्यगाह गुरुः क्षत्तरुपावर्तय पाण्डवान् ।
यदि ते न निवर्तन्ते सत्कृता यान्तु पाण्डवाः। ॥ २.१०२.५६ ॥
ഗുരു ശരിയായി പറഞ്ഞു, ക്ഷത്താവേ, പാണ്ഡവരെ തിരികെ വരുത്തുക. അവർ മടങ്ങുന്നില്ലെങ്കിൽ, ആദരിക്കപ്പെട്ട പാണ്ഡവർ പോകട്ടെ.
2.102.57
सशस्त्ररथपादाता भोगवन्तश्च पुत्रकाः ॥ २.१०२.५७ ॥
ആയുധങ്ങളും രഥങ്ങളും കാലാൾപ്പടയുമായി, സമ്പന്നരായ പുത്രന്മാരും (പോകട്ടെ).