มหาภารตะ · อัธยายะ 2.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.103.1
वनं गतेषु पार्थेषु निर्जितेषु दुरोदरे ।
धृतराष्ट्रं महाराज तदा चिन्ता समाविशत् ॥ २.१०३.१ ॥
มหาราชเอ๋ย เมื่อบรรดาบุตรของปฤถาไปยังป่า พ่ายแพ้ในการพนันลูกเต๋า ความวิตกก็เข้าครอบงำพระธฤตราษฎร์
2.103.2
तं चिन्तयानमासीनं धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
निः श्वसन्तमनेकाग्रमिति होवाच सञ्जयः ॥ २.१०३.२ ॥
สัญชัยกล่าวเช่นนี้กับพระธฤตราษฎร์ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ ผู้กำลังครุ่นคิด นั่งอยู่ ถอนหายใจ และจิตใจไม่มั่นคง
2.103.3
अवाप्य वसुसम्पूर्णां वसुधां वसुधाधिप ।
प्रव्राज्य पाण्डवान्राज्याद्राजन्किमनुशोचसि ॥ २.१०३.३ ॥
ท่านเป็นจ้าวแห่งแผ่นดิน ได้แผ่นดินที่เต็มไปด้วยทรัพย์สมบัติแล้ว ทำไมพระองค์จึงยังทรงโศกเศร้า ในเมื่อได้ขับไล่บรรดาปาณฑพให้พ้นจากราชสมบัติแล้ว
2.103.4
अशोच्यत्वं कुतस्तेषां येषां वैरं भविष्यति ।
पाण्डवैर्युद्धशौण्डैर्हि बलवद्भिर्महारथैः ॥ २.१०३.४ ॥
ผู้ที่จะมีเวรกับบรรดาปาณฑพ จะไม่ต้องโศกเศร้าได้อย่างไร บรรดาปาณฑพเชี่ยวชาญในการรบ เป็นมหารถีผู้ทรงพลังยิ่ง
2.103.5
तवेदं सुकृतं राजन्महद्वैरमुपस्थितम् ।
विनाशो येन लोकस्य सानुबन्धो भविष्यति ॥ २.१०३.५ ॥
ข้าแต่พระราชา จากสิ่งที่เรียกว่าการกระทำอันดีของพระองค์นี้ ได้เกิดเวรใหญ่ขึ้น ซึ่งจะนำไปสู่ความพินาศของโลก พร้อมทั้งผลที่ตามมา
2.103.6
वार्यमाणो हि भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ।
पाण्डवानां प्रियां भार्यां द्रौपदीं धर्मचारिणीम्। ॥ २.१०३.६ ॥
แม้จะถูกห้ามโดยภีษมะ โทรณะ และวิทุระ พระองค์ก็ยังดูหมิ่นเทราปที ภรรยาที่รักของบรรดาปาณฑพ ผู้ประพฤติตามธรรม
2.103.7
प्राहिणोदानयेहेति पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
सूतपुत्रं सुमन्दात्मा निर्लज्जः प्रातिकामिनम् ॥ २.१०३.७ ॥
ทุรโยธน์บุตรของพระองค์ส่งปราติกามินผู้มีจิตใจต่ำทรามไร้ยางอาย ไปยังบุตรของสารถี พร้อมบอกว่า จงพาหญิงนางนั้นมาที่นี่
2.103.8
यस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम् ।
बुद्धिं तस्यापकर्षन्ति सोऽवाचीनानि पश्यति ॥ २.१०३.८ ॥
เมื่อเทวดาประทานความพินาศแก่บุรุษผู้ใด ท่านก็ทำให้ปัญญาของเขาเสื่อมลง เขาจึงเห็นแต่สิ่งที่ต่ำและถอยหลัง
2.103.9
बुद्धौ कलुषभूतायां विनाशे समुपस्थिते ।
अनयो नयसङ्काशो हृदयान्नापसर्पति ॥ २.१०३.९ ॥
เมื่อปัญญาถูกทำให้มัวหมอง และความพินาศมาถึงแล้ว ความอยุติธรรมที่ดูเหมือนความยุติธรรมก็ไม่ละไปจากใจ
2.103.10
अनर्थाश्चार्थरूपेण अर्थाश्चानर्थरूपिणः ।
उत्तिष्ठन्ति विनाशाय नूनं तच्चास्य रोचते ॥ २.१०३.१० ॥
ความเสื่อมเสียปรากฏในรูปของประโยชน์ และประโยชน์ปรากฏในรูปของความเสื่อมเสีย เพื่อความพินาศ แน่นอนว่านี่คือสิ่งที่พระองค์ทรงพอพระทัย
2.103.11
न कालो दण्डमुद्यम्य शिरः कृन्तति कस्यचित् ।
कालस्य बलमेतार्वाद्वपरीतार्थदर्शनम् ॥ २.१०३.११ ॥
กาลเวลาไม่ยกไม้เท้าขึ้นตัดศีรษะของใครเลย แต่นี่คือพลังของกาลเวลา ที่ทำให้ความหมายกลับตาลป้ายให้เห็น
2.103.12
आसादितमिदं घोरं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
पाञ्चालीमपकर्षद्भिः सभामध्ये तपस्विनीम् ॥ २.१०३.१२ ॥
บรรดาผู้ที่ลากเทราปทีผู้เปี่ยมด้วยการบำเพ็ญตบะ ด้วยผมไปกลางท้องพระโรง ได้ก่อให้เกิดเหตุการณ์อันน่าสะพรึงกลัว วุ่นวาย และชวนขนลุกนี้ขึ้น
2.103.13
अयोनिजां रूपवतीं कुले जातां विभावसोः ।
को नु तां सर्वधर्मज्ञां परिभूय यशस्विनीम् ॥ २.१०३.१३ ॥
ใครเล่าที่กล้าดูหมิ่นนางผู้ไม่ได้เกิดจากครรภ์ งดงาม เกิดในตระกูลของวิภาวสุ (อัคนี) ผู้รู้ธรรมทั้งปวง ผู้มีเกียรติยศนั้น
2.103.14
पर्यानयेत्सभामध्ये विना दुर्द्यूतदेविनम् ।
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा शोणितेन परिप्लुता ॥ २.१०३.१४ ॥
ใครเล่าจะลากนางเข้ามากลางท้องพระโรง หากไม่ใช่ผู้ยึดมั่นในการพนันอันชั่วร้าย นางผู้ประพฤติตามหน้าที่ของสตรี รูปโฉมงดงาม ชุ่มโชกไปด้วยเลือด
2.103.15
एकवस्त्राथ पाञ्चाली पाण्डवानभ्यवैक्षत ।
हृतस्वान्हृतराज्यांश्च हृतवस्त्रान्हृतश्रियः ॥ २.१०३.१५ ॥
ครั้นแล้วเทราปที ซึ่งนุ่งผ้าเพียงผืนเดียว ได้มองดูบรรดาปาณฑพ ผู้ถูกปล้นทรัพย์ ถูกปล้นราชสมบัติ ถูกปล้นผ้านุ่งห่ม และถูกปล้นความรุ่งเรือง
2.103.16
विहीनान्सर्वकामेभ्यो दासभावमुपागतान् ।
धर्मपाशपरिक्षिप्तानशक्तानिव विक्रमे ॥ २.१०३.१६ ॥
ผู้ถูกพรากจากความปรารถนาทั้งปวง ตกเป็นทาส ถูกพันธนาการด้วยบ่วงแห่งธรรม ราวกับไร้กำลังในการสู้รบ
2.103.17
क्रुद्धां चानर्हतीं कृष्णां दुःखितां कुरुसंसदि ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च कटुकान्यभ्यभाषताम् ॥ २.१०३.१७ ॥
ในที่ประชุมของชาวกุรุ พระกฤษณาผู้โกรธแค้น ไม่สมควรได้รับการปฏิบัติเช่นนั้น และทุกข์ระทม ถูกทุรโยธน์และกรรณะกล่าววาจาหยาบคายใส่
2.103.18
इति सर्वमिदं राजन्नाकुलं प्रतिभाति मे ।
तस्याः कृपणचक्षुर्भ्यां प्रदह्येतापि मेदिनी ॥ २.१०३.१८ ॥
ข้าแต่พระราชา ทั้งหมดนี้ปรากฏแก่ข้าพเจ้าว่าน่าวุ่นวายใจยิ่งนัก แม้แผ่นดินก็คงลุกไหม้ได้ด้วยดวงตาอันน่าสงสารของนาง
2.103.19
अपि शेषं भवेदद्य पुत्राणां मम सञ्जय ।
भरतानां स्त्रियः सर्वा गान्धार्या सह सङ्गताः ॥ २.१०३.१९ ॥
สัญชัยเอ๋ย วันนี้บุตรทั้งหลายของข้าจะยังเหลืออยู่บ้างหรือไม่ บรรดาสตรีของชาวภรตะทั้งปวงได้มารวมตัวกับคานธารี
2.103.20
प्राकोशन्भैरवं तत्र दृष्ट्वा कृष्णां सभागताम् ।
धर्मिष्टां धर्मपत्नीं च रूपयौवनशालिनीम् ॥ २.१०३.२० ॥
เมื่อเห็นพระกฤษณาถูกนำเข้ามาในที่ประชุม ผู้ประเสริฐด้วยธรรม เป็นภรรยาของสามีผู้ประพฤติธรรม และเปี่ยมด้วยรูปโฉมและความงามแห่งวัยสาว บรรดาสตรีเหล่านั้นก็ร้องเสียงหวาดกลัวดังขึ้นที่นั่น
2.103.21
प्रजाभिःसह सङ्गम्य ह्यनुशोचन्ति नित्यशः ।
अग्निहोत्राणि सायाह्ने च चाहूयन्त सर्वशः ॥ २.१०३.२१ ॥
ประชาชนมารวมกันและโศกเศร้าอยู่เสมอ ในเวลาเย็นพิธีอัคนิโหตรถูกเรียกหาอยู่ทุกหนทุกแห่ง
2.103.22
ब्राह्मणाः कुपिताश्चासन्द्रौपद्याः परिकर्षणे ।
आसीन्निष्ठानको घोरो निर्घातश्च महानभूत् ॥ २.१०३.२२ ॥
เมื่อเทราปทีถูกลากไป พราหมณ์ทั้งหลายก็โกรธเคือง มีเสียงคำรามอันน่าสะพรึงกลัวดังขึ้น และเกิดฟ้าผ่าครั้งใหญ่
2.103.23
दिव उल्काश्चापतन्त राहुश्चार्कमुपाग्रसत् ।
अपर्वणि महाघोरं प्रजानां जयन्भयम् ॥ २.१०३.२३ ॥
อุกกาบาตตกลงมาจากท้องฟ้า ราหูคว้าพระอาทิตย์ไปนอกฤดูกาล น่ากลัวยิ่งนัก ก่อความหวาดกลัวแก่ประชาชน
2.103.24
तथैव रथशालासु प्रादुरासीद्धुताशनः ।
ध्वजाश्चापि व्यशीर्यन्त भरतानामभूतये ॥ २.१०३.२४ ॥
ในทำนองเดียวกัน ไฟปรากฏขึ้นในโรงรถศึก และธงทั้งหลายก็หักและล้มลง เพื่อความพินาศของชาวภรตะ
2.103.25
दुर्योधनस्याग्निहोत्रे प्राक्रोशन्भैरवं शिवाः ।
तास्तदा प्रत्यभाषन्त रासभाः सर्वतो दिशः ॥ २.१०३.२५ ॥
ในพิธีอัคนิโหตรของทุรโยธน์ หมาจิ้งจอกร้องโหยหวนน่ากลัว แล้วลาทั้งหลายจากทุกทิศก็ร้องตอบ
2.103.26
प्रातिष्ठत ततो भीष्मो द्रोणेन सह सञ्जय ।
कृपश्च सोमदत्तश्च बाह्लीकश्च महामनाः ॥ २.१०३.२६ ॥
โอ สัญชัย ครั้งนั้นภีษมะได้ออกเดินทางพร้อมกับโทรณะ และกฤปะ โสมทัตตะ และพาหลีกผู้มีใจยิ่งใหญ่ด้วย
2.103.27
ततोऽहमब्रुवं तत्र विदुरेण प्रचोदितः ।
वरं ददानि कृष्णायै काङ्क्षितं यद्यदिच्छति ॥ २.१०३.२७ ॥
ครั้งนั้น ข้าพเจ้าได้รับการกระตุ้นจากวิทุระ จึงกล่าวที่นั่นว่า "ข้าพเจ้าจะประทานพรแก่พระกฤษณา สิ่งใดที่นางปรารถนา สิ่งใดที่นางต้องการ"
2.103.28
अवृणोत्तत्र पाञ्चाली पाण्डवाना …सताम् ।
सरथान्सधनुष्कांश्चाप्यनुज्ञासिषमप्यहम् ॥ २.१०३.२८ ॥
ที่นั่น นางปาญจาลีเลือกปาณฑพ…ผู้ประเสริฐทั้งหลาย และข้าพเจ้าเองได้ปล่อยพวกเขาพร้อมทั้งรถรบและธนู
2.103.29
अथाब्रवीन्महाप्राज्ञो विदुरः सर्वधर्मवित् ।
एतदन्तास्तु भरता यद्व-कृष्णा सभां गता ॥ २.१०३.२९ ॥
แล้ววิทุระผู้มีปัญญายิ่ง ผู้รู้ธรรมทั้งปวง ได้กล่าวว่า "โอ ชาวภรตะ เรื่องที่พระกฤษณาเข้ามาในที่ประชุมนั้น จะจบลงเพียงเท่านี้"
2.103.30
यैषा पाञ्चालराजस्य सुता सा श्रीरनुत्तमा ।
पाञ्चाली पाण्डवानेतान्दैवसृष्टोपसर्पति ॥ २.१०३.३० ॥
ธิดาของกษัตริย์แห่งปาญจาละผู้นี้ คือสิริอันไม่มีผู้ใดเทียบได้ นางปาญจาลีซึ่งถูกชะตาลิขิตส่งมา กำลังเข้าไปหาปาณฑพเหล่านี้
2.103.31
तस्याः पार्थाः परिक्लेशं न क्षंस्यन्ते ह्यमर्षणाः ।
वृष्णयो वा महेष्वासाः पाञ्चाला वा महारथाः ॥ २.१०३.३१ ॥
บุตรของปฤถาผู้ทนความดูหมิ่นไม่ได้ จะไม่ยอมอดทนต่อความทุกข์ยากของนาง วฤษณีผู้เป็นนักธนูยิ่งใหญ่ หรือรถรบผู้ยิ่งใหญ่แห่งปาญจาละ ก็เช่นกัน
2.103.32
तेन सत्याभिसन्धेन वासुदेवेन रक्षिताः ।
आगमिष्यति बीभत्सुः पञ्चालैः परिवारितः ॥ २.१०३.३२ ॥
ได้รับการปกป้องจากวาสุเทพผู้มีสัตยสังกัป พีภัตสุ (อรชุน) จะมาถึง โดยมีชาวปาญจาละล้อมรอบ
2.103.33
तेषां मध्ये महेष्वासो भीमसेनो महाबलः ।
आगमिष्यति धुन्वानो गदां दण्डमिवान्तकः ॥ २.१०३.३३ ॥
ท่ามกลางพวกเขา ภีมเสนผู้เป็นนักธนูยิ่งใหญ่และมีกำลังมหาศาล จะมาถึง พร้อมหมุนคทาดุจยมราชหมุนไม้ท้าวของตน
2.103.34
ततो गाण्डीवनिर्घोषं श्रुत्वा पार्थस्य धीमतः ।
गदावेगं च भीमस्य नालं सोढुं नराधिपाः ॥ २.१०३.३४ ॥
เมื่อได้ยินเสียงคันธนูคาณฑีวะของปารถะผู้มีปัญญา และแรงพุ่งของคทาภีมะ บรรดาพระราชาทั้งหลายจะไม่อาจทนได้
2.103.35
तत्र मे रोचते नित्यं पार्थैः साम न विग्रहः ।
कुरुभ्यो हि सदा मन्ये पाण्डवान्बलवत्तरान् ॥ २.१०३.३५ ॥
สำหรับข้าพเจ้า การประนีประนอมกับปารถทั้งหลายเป็นที่พอใจเสมอ ไม่ใช่การทำสงคราม เพราะข้าพเจ้าคิดเสมอว่าปาณฑพมีกำลังเหนือกว่าเการพ
2.103.36
तथा हि बलवान्राजा जरासन्धो महाद्युतिः ।
बाहुप्रहरणेनैव भीमेन निहतो युधि। ॥ २.१०३.३६ ॥
ในทำนองเดียวกัน พระราชาผู้มีกำลังและรัศมีอันยิ่งใหญ่ คือชรสันธะ ก็ถูกภีมะสังหารในการรบด้วยการใช้แขนเพียงอย่างเดียว
2.103.37
तस्य ते शम एवास्तु पाण्डवैर्भरतर्षभ ।
उभयोः पक्षयोर्युक्तं क्रियतामविशङ्कया ॥ २.१०३.३७ ॥
โอ ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ขอให้มีสันติระหว่างท่านกับปาณฑพเถิด จงทำสิ่งที่เหมาะสมแก่ทั้งสองฝ่ายโดยไม่ต้องสงสัย
2.103.38
एवं कृते महाराज परं श्रेयस्त्वमाप्स्यसि ।
एवं गावल्गणे क्षत्ता धर्मार्थसहितं वचः ॥ २.१०३.३८ ॥
มหาราช หากทำเช่นนี้ ท่านจะได้รับความเจริญสูงสุด โอ บุตรของคาวัลคณะ คำพูดของกษัตริย์ผู้เป็นผู้ดูแลกล่าวไว้เช่นนี้ ประกอบด้วยธรรมและประโยชน์
2.103.39
उक्तवान्न गृहीतं वै मया पुत्रहितैषिणा ॥ २.१०३.३९ ॥
ท่านได้กล่าวไว้เช่นนั้น แต่ข้าพเจ้าผู้ปรารถนาความเจริญแก่บุตรของข้าพเจ้า มิได้รับไว้