മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.103
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.103.1
वनं गतेषु पार्थेषु निर्जितेषु दुरोदरे ।
धृतराष्ट्रं महाराज तदा चिन्ता समाविशत् ॥ २.१०३.१ ॥
മഹാരാജാവേ, പാണ്ഡവർ ചൂതിൽ തോറ്റ് വനത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മനസ്സിൽ ചിന്ത കടന്നുകൂടി.
2.103.2
तं चिन्तयानमासीनं धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ।
निः श्वसन्तमनेकाग्रमिति होवाच सञ्जयः ॥ २.१०३.२ ॥
ചിന്തയിൽ മുഴുകി, ഇരുന്ന്, നെടുവീർപ്പിടുന്ന, ഏകാഗ്രത നഷ്ടപ്പെട്ട ആ ജനേശ്വരനായ ധൃതരാഷ്ട്രനോട് സഞ്ജയൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.103.3
अवाप्य वसुसम्पूर्णां वसुधां वसुधाधिप ।
प्रव्राज्य पाण्डवान्राज्याद्राजन्किमनुशोचसि ॥ २.१०३.३ ॥
സമ്പത്ത് നിറഞ്ഞ ഭൂമി നേടി, പാണ്ഡവരെ രാജ്യത്തുനിന്ന് പുറത്താക്കിയ ശേഷം, രാജാവേ, നീ എന്തിന് ദുഃഖിക്കുന്നു?
2.103.4
अशोच्यत्वं कुतस्तेषां येषां वैरं भविष्यति ।
पाण्डवैर्युद्धशौण्डैर्हि बलवद्भिर्महारथैः ॥ २.१०३.४ ॥
പാണ്ഡവരോട് വൈരം വരാനിരിക്കുന്നവർക്ക് ദുഃഖിക്കേണ്ടാത്ത അവസ്ഥ എങ്ങനെ? പാണ്ഡവർ യുദ്ധനിപുണരും ബലവാന്മാരായ മഹാരഥന്മാരുമാണ്.
2.103.5
तवेदं सुकृतं राजन्महद्वैरमुपस्थितम् ।
विनाशो येन लोकस्य सानुबन्धो भविष्यति ॥ २.१०३.५ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ ഈ 'സുകൃതം' മൂലം മഹാവൈരം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ ലോകത്തിന് അതിന്റെ പരിണതികളോടെ നാശം സംഭവിക്കും.
2.103.6
वार्यमाणो हि भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च ।
पाण्डवानां प्रियां भार्यां द्रौपदीं धर्मचारिणीम्। ॥ २.१०३.६ ॥
ഭീഷ്മർ, ദ്രോണർ, വിദുരർ എന്നിവർ തടഞ്ഞിട്ടും, പാണ്ഡവരുടെ പ്രിയഭാര്യയും ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവളുമായ ദ്രൗപദിയെ (നീ അപമാനിച്ചു).
2.103.7
प्राहिणोदानयेहेति पुत्रो दुर्योधनस्तव ।
सूतपुत्रं सुमन्दात्मा निर्लज्जः प्रातिकामिनम् ॥ २.१०३.७ ॥
നിന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനൻ ആ മന്ദബുദ്ധിയും ലജ്ജയില്ലാത്തവനുമായ പ്രാതികാമിയെ സൂതപുത്രന്റെ അടുത്തേക്ക് അയച്ചു, "അവളെ കൊണ്ടുവരൂ" എന്ന് പറഞ്ഞു.
2.103.8
यस्मै देवाः प्रयच्छन्ति पुरुषाय पराभवम् ।
बुद्धिं तस्यापकर्षन्ति सोऽवाचीनानि पश्यति ॥ २.१०३.८ ॥
ദേവന്മാർ ഏത് മനുഷ്യന് പരാജയം നൽകുന്നുവോ, അവന്റെ ബുദ്ധി അവർ അപഹരിക്കുന്നു; അവൻ താഴ്ന്നവ മാത്രം കാണുന്നു.
2.103.9
बुद्धौ कलुषभूतायां विनाशे समुपस्थिते ।
अनयो नयसङ्काशो हृदयान्नापसर्पति ॥ २.१०३.९ ॥
ബുദ്ധി മലിനമാകുകയും നാശം അടുത്തെത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, നീതിപോലെ തോന്നുന്ന അനീതി ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് മാറുന്നില്ല.
2.103.10
अनर्थाश्चार्थरूपेण अर्थाश्चानर्थरूपिणः ।
उत्तिष्ठन्ति विनाशाय नूनं तच्चास्य रोचते ॥ २.१०३.१० ॥
അനർത്ഥങ്ങൾ അർത്ഥമായും അർത്ഥങ്ങൾ അനർത്ഥമായും നാശത്തിനായി ഉയരുന്നു; തീർച്ചയായും അതുതന്നെ അവന് ഇഷ്ടമാകുന്നു.
2.103.11
न कालो दण्डमुद्यम्य शिरः कृन्तति कस्यचित् ।
कालस्य बलमेतार्वाद्वपरीतार्थदर्शनम् ॥ २.१०३.११ ॥
കാലം ദണ്ഡുയർത്തി ആരുടെയും തല വെട്ടുന്നില്ല; ഇതാണ് കാലത്തിന്റെ ശക്തി, അത് വിപരീത അർത്ഥങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു.
2.103.12
आसादितमिदं घोरं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
पाञ्चालीमपकर्षद्भिः सभामध्ये तपस्विनीम् ॥ २.१०३.१२ ॥
സഭയുടെ നടുവിൽ പാഞ്ചാലിയെ വലിച്ചിഴച്ചവർ ഈ ഭയങ്കരവും കോലാഹലപൂർണവും രോമാഞ്ചകരവുമായ സംഭവം വരുത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നു.
2.103.13
अयोनिजां रूपवतीं कुले जातां विभावसोः ।
को नु तां सर्वधर्मज्ञां परिभूय यशस्विनीम् ॥ २.१०३.१३ ॥
അയോനിജയും രൂപവതിയും വിഭാവസുവിന്റെ (അഗ്നിയുടെ) കുലത്തിൽ ജനിച്ചവളും സർവധർമ്മജ്ഞയുമായ ആ യശസ്വിനിയെ അപമാനിക്കാൻ ആര് തുനിയും?
2.103.14
पर्यानयेत्सभामध्ये विना दुर्द्यूतदेविनम् ।
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा शोणितेन परिप्लुता ॥ २.१०३.१४ ॥
ദുർദ്യൂതം കളിക്കുന്നവനല്ലാതെ ആര് അവളെ സഭാമധ്യത്തിലേക്ക് വലിച്ചിഴയ്ക്കും? സ്ത്രീധർമ്മിണിയും സുന്ദരകടിയുമായവൾ രക്തത്തിൽ കുളിച്ചവളായിരുന്നു.
2.103.15
एकवस्त्राथ पाञ्चाली पाण्डवानभ्यवैक्षत ।
हृतस्वान्हृतराज्यांश्च हृतवस्त्रान्हृतश्रियः ॥ २.१०३.१५ ॥
അപ്പോൾ ഒറ്റവസ്ത്രമണിഞ്ഞ പാഞ്ചാലി പാണ്ഡവരെ നോക്കി; അവർ ധനം നഷ്ടപ്പെട്ടവരും രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവരും വസ്ത്രം നഷ്ടപ്പെട്ടവരും തേജസ്സ് നഷ്ടപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു.
2.103.16
विहीनान्सर्वकामेभ्यो दासभावमुपागतान् ।
धर्मपाशपरिक्षिप्तानशक्तानिव विक्रमे ॥ २.१०३.१६ ॥
എല്ലാ കാമനകളും നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി, ദാസഭാവം പ്രാപിച്ചവരായി, ധർമ്മപാശത്തിൽ ബന്ധിതരായി, വീര്യത്തിൽ ശക്തിയില്ലാത്തവരെപ്പോലെ അവർ നിന്നു.
2.103.17
क्रुद्धां चानर्हतीं कृष्णां दुःखितां कुरुसंसदि ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च कटुकान्यभ्यभाषताम् ॥ २.१०३.१७ ॥
കുരുസഭയിൽ കോപിതയും അങ്ങനെയുള്ള പെരുമാറ്റത്തിന് അർഹയല്ലാത്തവളും ദുഃഖിതയുമായ കൃഷ്ണയോട് ദുര്യോധനനും കർണ്ണനും കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.103.18
इति सर्वमिदं राजन्नाकुलं प्रतिभाति मे ।
तस्याः कृपणचक्षुर्भ्यां प्रदह्येतापि मेदिनी ॥ २.१०३.१८ ॥
രാജാവേ! ഇതെല്ലാം എനിക്ക് കലക്കമുള്ളതായി തോന്നുന്നു. അവളുടെ ദീനമായ കണ്ണുകളാൽ ഭൂമിപോലും ദഹിച്ചുപോകുമായിരുന്നു.
2.103.19
अपि शेषं भवेदद्य पुत्राणां मम सञ्जय ।
भरतानां स्त्रियः सर्वा गान्धार्या सह सङ्गताः ॥ २.१०३.१९ ॥
സഞ്ജയാ, ഇന്ന് എന്റെ പുത്രന്മാരിൽ എന്തെങ്കിലും ശേഷിക്കുമോ? ഭരതന്മാരുടെ സ്ത്രീകളെല്ലാം ഗാന്ധാരിയോടൊപ്പം ഒത്തുചേർന്നിരിക്കുന്നു.
2.103.20
प्राकोशन्भैरवं तत्र दृष्ट्वा कृष्णां सभागताम् ।
धर्मिष्टां धर्मपत्नीं च रूपयौवनशालिनीम् ॥ २.१०३.२० ॥
അവിടെ സഭയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരപ്പെട്ട, ധർമ്മിഷ്ഠയും ധർമ്മപത്നിയും രൂപയൗവനങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നവളുമായ കൃഷ്ണയെ കണ്ട് സ്ത്രീകൾ ഭയങ്കരമായി നിലവിളിച്ചു.
2.103.21
प्रजाभिःसह सङ्गम्य ह्यनुशोचन्ति नित्यशः ।
अग्निहोत्राणि सायाह्ने च चाहूयन्त सर्वशः ॥ २.१०३.२१ ॥
ജനങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവർ നിത്യവും വിലപിക്കുന്നു; സായാഹ്നത്തിൽ എല്ലായിടത്തും അഗ്നിഹോത്രങ്ങൾക്കായി വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
2.103.22
ब्राह्मणाः कुपिताश्चासन्द्रौपद्याः परिकर्षणे ।
आसीन्निष्ठानको घोरो निर्घातश्च महानभूत् ॥ २.१०३.२२ ॥
ദ്രൗപദിയെ വലിച്ചിഴച്ചപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണർ കോപിച്ചു; ഭയങ്കരമായ ഒരു ഗർജ്ജനവും മഹാ ഇടിമിന്നലും ഉണ്ടായി.
2.103.23
दिव उल्काश्चापतन्त राहुश्चार्कमुपाग्रसत् ।
अपर्वणि महाघोरं प्रजानां जयन्भयम् ॥ २.१०३.२३ ॥
ആകാശത്തുനിന്ന് ഉൽക്കകൾ വീണു; രാഹു സൂര്യനെ വിഴുങ്ങി—അപർവത്തിൽ, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായി, ജനങ്ങളിൽ ഭയം ജനിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
2.103.24
तथैव रथशालासु प्रादुरासीद्धुताशनः ।
ध्वजाश्चापि व्यशीर्यन्त भरतानामभूतये ॥ २.१०३.२४ ॥
അതുപോലെ രഥശാലകളിൽ അഗ്നി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ഭരതന്മാരുടെ നാശത്തിനായി കൊടികളും ഒടിഞ്ഞുവീണു.
2.103.25
दुर्योधनस्याग्निहोत्रे प्राक्रोशन्भैरवं शिवाः ।
तास्तदा प्रत्यभाषन्त रासभाः सर्वतो दिशः ॥ २.१०३.२५ ॥
ദുര്യോധനന്റെ അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ കുറുക്കന്മാർ ഭയങ്കരമായി കരഞ്ഞു; അപ്പോൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കഴുതകൾ അവയ്ക്ക് മറുപടി നൽകി.
2.103.26
प्रातिष्ठत ततो भीष्मो द्रोणेन सह सञ्जय ।
कृपश्च सोमदत्तश्च बाह्लीकश्च महामनाः ॥ २.१०३.२६ ॥
സഞ്ജയാ, അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ ദ്രോണനോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു; കൃപനും സോമദത്തനും മഹാമനസ്കനായ ബാഹ്ലീകനും.
2.103.27
ततोऽहमब्रुवं तत्र विदुरेण प्रचोदितः ।
वरं ददानि कृष्णायै काङ्क्षितं यद्यदिच्छति ॥ २.१०३.२७ ॥
അപ്പോൾ വിദുരനാൽ പ്രേരിതനായി ഞാൻ അവിടെ പറഞ്ഞു — "കൃഷ്ണയ്ക്ക് അവൾ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏത് വരവും ഞാൻ നൽകുന്നു."
2.103.28
अवृणोत्तत्र पाञ्चाली पाण्डवाना …सताम् ।
सरथान्सधनुष्कांश्चाप्यनुज्ञासिषमप्यहम् ॥ २.१०३.२८ ॥
അവിടെ പാഞ്ചാലി പാണ്ഡവരെ…സജ്ജനങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു; രഥങ്ങളോടും വില്ലുകളോടുംകൂടി അവരെ ഞാൻതന്നെ വിടുവിച്ചു.
2.103.29
अथाब्रवीन्महाप्राज्ञो विदुरः सर्वधर्मवित् ।
एतदन्तास्तु भरता यद्व-कृष्णा सभां गता ॥ २.१०३.२९ ॥
അപ്പോൾ മഹാപ്രാജ്ഞനും സർവധർമ്മജ്ഞനുമായ വിദുരൻ പറഞ്ഞു — "ഭരതന്മാരേ, കൃഷ്ണ സഭയിൽ വന്നതിന്റെ ഫലം ഇതായിരിക്കും."
2.103.30
यैषा पाञ्चालराजस्य सुता सा श्रीरनुत्तमा ।
पाञ्चाली पाण्डवानेतान्दैवसृष्टोपसर्पति ॥ २.१०३.३० ॥
പാഞ്ചാലരാജാവിന്റെ ഈ പുത്രി അനുപമമായ ശ്രീയാണ്; ദൈവത്താൽ പ്രേരിതയായി പാഞ്ചാലി ഈ പാണ്ഡവരെ സമീപിക്കുന്നു.
2.103.31
तस्याः पार्थाः परिक्लेशं न क्षंस्यन्ते ह्यमर्षणाः ।
वृष्णयो वा महेष्वासाः पाञ्चाला वा महारथाः ॥ २.१०३.३१ ॥
അവൾക്കുണ്ടായ ഈ അപമാനം പാർത്ഥന്മാർ സഹിക്കില്ല, കാരണം അവർ ക്രോധശീലരാണ്; മഹാധനുർധരരായ വൃഷ്ണികളോ മഹാരഥരായ പാഞ്ചാലരോ സഹിക്കില്ല.
2.103.32
तेन सत्याभिसन्धेन वासुदेवेन रक्षिताः ।
आगमिष्यति बीभत्सुः पञ्चालैः परिवारितः ॥ २.१०३.३२ ॥
സത്യസങ്കല്പനായ വാസുദേവനാൽ രക്ഷിതനായ ബീഭത്സു (അർജുനൻ) പാഞ്ചാലരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വരും.
2.103.33
तेषां मध्ये महेष्वासो भीमसेनो महाबलः ।
आगमिष्यति धुन्वानो गदां दण्डमिवान्तकः ॥ २.१०३.३३ ॥
അവരുടെ മധ്യേ മഹാധനുർധരനും മഹാബലവാനുമായ ഭീമസേനൻ യമൻ ദണ്ഡം ചുഴറ്റുന്നതുപോലെ ഗദ ചുഴറ്റി വരും.
2.103.34
ततो गाण्डीवनिर्घोषं श्रुत्वा पार्थस्य धीमतः ।
गदावेगं च भीमस्य नालं सोढुं नराधिपाः ॥ २.१०३.३४ ॥
അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാനായ പാർത്ഥന്റെ ഗാണ്ഡീവ ധ്വനിയും ഭീമന്റെ ഗദാവേഗവും കേട്ട് രാജാക്കന്മാർക്ക് അവയെ സഹിക്കാനാവില്ല.
2.103.35
तत्र मे रोचते नित्यं पार्थैः साम न विग्रहः ।
कुरुभ्यो हि सदा मन्ये पाण्डवान्बलवत्तरान् ॥ २.१०३.३५ ॥
പാർത്ഥന്മാരോട് സാമമാണ് നല്ലത്, യുദ്ധമല്ല എന്നത് എനിക്ക് എപ്പോഴും ഇഷ്ടമാണ്; കൗരവരേക്കാൾ പാണ്ഡവർ ബലവാന്മാരെന്ന് ഞാൻ എപ്പോഴും കരുതുന്നു.
2.103.36
तथा हि बलवान्राजा जरासन्धो महाद्युतिः ।
बाहुप्रहरणेनैव भीमेन निहतो युधि। ॥ २.१०३.३६ ॥
അതുപോലെ, ബലവാനും മഹാതേജസ്വിയുമായ രാജാവ് ജരാസന്ധൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭീമന്റെ ബാഹുപ്രഹാരത്താൽത്തന്നെ വധിക്കപ്പെട്ടു.
2.103.37
तस्य ते शम एवास्तु पाण्डवैर्भरतर्षभ ।
उभयोः पक्षयोर्युक्तं क्रियतामविशङ्कया ॥ २.१०३.३७ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, പാണ്ഡവരുമായി നിനക്ക് സന്ധി ഉണ്ടാകട്ടെ. ഇരുപക്ഷത്തിനും യോജിച്ചത് സംശയമില്ലാതെ ചെയ്യുക.
2.103.38
एवं कृते महाराज परं श्रेयस्त्वमाप्स्यसि ।
एवं गावल्गणे क्षत्ता धर्मार्थसहितं वचः ॥ २.१०३.३८ ॥
മഹാരാജാവേ, ഇപ്രകാരം ചെയ്താൽ നിനക്ക് പരമമായ ശ്രേയസ്സ് ലഭിക്കും. ഗാവല്ഗണേ, ക്ഷത്താവ് (വിദുരൻ) ധർമ്മാർത്ഥസഹിതമായ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.103.39
उक्तवान्न गृहीतं वै मया पुत्रहितैषिणा ॥ २.१०३.३९ ॥
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; പക്ഷേ പുത്രന്മാരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച ഞാൻ അത് സ്വീകരിച്ചില്ല.