ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 2.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.11.1
पितामहसभां तात कथ्यमानां निबोध मे ।
शक्यते या न निर्देष्टुमेवंरूपेति भारत ॥ २.११.१ ॥
ହେ ବତ୍ସ, ପିତାମହଙ୍କ ସଭା ବିଷୟରେ ଯାହା କୁହାଯାଉଛି ତାହା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ତାହାର ଏପରି ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ଭାରତ।
2.11.2
पुरा देवयुगे राजन्नादित्यो भगवान्दिवः ।
आगच्छन्मानुषं लोकं दिदृक्षुर्विगतक्लमः ॥ २.११.२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବଯୁଗରେ ଭଗବାନ ଆଦିତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମନୁଷ୍ୟଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, କ୍ଳାନ୍ତିରହିତ ହୋଇ ଆସିଲେ।
2.11.3
चरन्मानुषरूपेण सभां दृष्ट्वा स्वयम्भुवः ।
स तामकथयन्मह्यं दृष्ट्वा तत्त्वेन पाण्डव ॥ २.११.३ ॥
ମାନବ ରୂପରେ ବିଚରଣ କରି ସେ ସ୍ୱୟମ୍ଭୁଙ୍କ ସଭା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତାହା ଯଥାର୍ଥରେ ଦେଖି ମୋତେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
2.11.4
अप्रमेयां सभां दिव्यां मानसीं भरतर्षभ ।
अनिर्देश्यां प्रभावेण सर्वभूतमनोरमाम् ॥ २.११.४ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସଭା ଅପ୍ରମେୟ, ଦିବ୍ୟ, ମନରୁ ଜାତ ଥିଲା; ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
2.11.5
श्रुत्वा गुणानहं तस्याः सभायाः पाण्डवर्षभ ।
दर्शनेप्सुस्तथा राजन्नादित्यमिदमब्रुवम्। ॥ २.११.५ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସଭାର ଗୁଣ ଶୁଣି, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଏହା କହିଲି।
2.11.6
भगवन्द्रष्टुमिच्छामि पितामहसभां शुभाम् ।
येन वा तपसा शक्या कर्मणा वाऽपि गोपते ॥ २.११.६ ॥
ହେ ଭଗବାନ୍, ପିତାମହଙ୍କ ଶୁଭ ସଭା ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ହେ ଗୋପତି, କେଉଁ ତପସ୍ୟା ବା କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ତାହା ଦେଖାଯାଇପାରିବ କହନ୍ତୁ।
2.11.7
औषधैर्या तथा युक्तैरुत्तमा पापनाशिनी ।
तन्ममाचक्ष्व भगवन्पश्येयं तां सभां यथा ॥ २.११.७ ॥
ପାପନାଶିନୀ ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ଭଗବନ୍, ଯେପରି ମୁଁ ସେ ସଭା ଦେଖିପାରିବି।
2.11.8
स तन्मम वचः श्रुत्वा सहस्रांशुर्दिवाकरः ।
प्रोवाच भारतश्रेष्ठ व्रतं वर्षसहस्रकम् ॥ २.११.८ ॥
ସେ ସହସ୍ରାଂଶୁ ଦିବାକର ମୋ ବଚନ ଶୁଣି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହଜାର ବର୍ଷର ବ୍ରତ କହିଲେ।
2.11.9
ब्रह्मव्रतमुपास्स्व त्वं प्रयतेनान्तरात्मना ।
ततोऽहं हिमवत्पृष्ठे समारब्दो महाव्रतम् ॥ २.११.९ ॥
ତୁମେ ପ୍ରୟତ୍ନଶୀଳ ଓ ସଂଯମୀ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ବ୍ରହ୍ମବ୍ରତ ପାଳନ କର। ତାପରେ ମୁଁ ହିମାଳୟ ପୃଷ୍ଠରେ ମହାବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କଲି।
2.11.10
ततः स भगवान्सूर्यो मामुपादाय वीर्यवान् ।
आगच्छत्तां सभां ब्राह्मीं विपाप्मा विगतक्लमः ॥ २.११.१० ॥
ତା'ପରେ ସେ ଭଗବାନ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ ନେଇ, ପାପରହିତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତିରହିତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସଭାକୁ ଆସିଲେ।
2.11.11
एवंरूपेति सा शक्या न निर्देष्टुं नराधिप ।
क्षणेन हि बिभर्त्यन्यदनिर्देश्यं वपुस्तथा ॥ २.११.११ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ସେ ସଭା ଏପରି ରୂପର ବୋଲି କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ତାହା ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରେ।
2.11.12
न वेद परिमाणं वा संस्थानं चापि भारत ।
न च रूपं मया तादृक् दृष्टपूर्वं कदाचन ॥ २.११.१२ ॥
ହେ ଭାରତ, ତାହାର ପରିମାଣ କିମ୍ବା ସଂସ୍ଥାନ ମୁଁ ଜାଣେ ନାହିଁ; ଏପରି ରୂପ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖି ନ ଥିଲି।
2.11.13
सुसुखा सा सदा राजन्न शीता न च घर्मदा ।
न क्षुत्पिपासे न ग्लानिं प्राप्यतां प्राप्तुवन्त्युत ॥ २.११.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସଭା ସର୍ବଦା ଅତି ସୁଖଦାୟକ; ତାହା ଶୀତଳ ନୁହେଁ, ଉତ୍ତାପ ଦେଉଥିବା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସେଠାରେ କ୍ଷୁଧା, ତୃଷ୍ଣା ବା କ୍ଳାନ୍ତି ନାହିଁ; ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତବ୍ୟ ତାହା ସେଠାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
2.11.14
नानारूपैरिव कृता मणिभिः सा सुभास्वरैः ।
स्तम्भैर्न च धृता सा तु शाश्वती न च सा क्षरा ॥ २.११.१४ ॥
ସେ ସଭା ଯେପରି ନାନା ରୂପରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଣିରେ ନିର୍ମିତ; ତାହା ସ୍ତମ୍ଭରେ ଧୃତ ନୁହେଁ। ତାହା ଶାଶ୍ୱତ, କ୍ଷୟଶୀଳ ନୁହେଁ।
2.11.15
दिव्यैर्नानाविधैर्भावैर्भासद्भिरमितप्रभैः ॥ २.११.१५ ॥
ଦିବ୍ୟ, ନାନାବିଧ, ଝଲସୁଥିବା, ଅପରିମିତ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ଭାବ ଦ୍ୱାରା (ସେ ସଭା ଶୋଭିତ)।
2.11.16
अति चन्द्रं च सूर्यं च शिखिनं च स्वयम्प्रभा ।
दीप्यते नाकपृष्ठस्था भर्त्सयन्वीव भास्करम् ॥ २.११.१६ ॥
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭ ସେ ସଭା ସ୍ୱର୍ଗପୃଷ୍ଠରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ଝଲସୁଛି; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଧମକାଉଛି।
2.11.17
तस्यां स भगवानास्ते विदधद्देवमायया ।
स्वयमेकोऽनिशं राजन्सर्वलोकपितामहः ॥ २.११.१७ ॥
ସେଠାରେ ସେ ଭଗବାନ ଦିବ୍ୟ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ବିଧାନ କରି ନିଜେ ଏକାକୀ ନିରନ୍ତର ବସନ୍ତି; ହେ ରାଜନ୍, ସେ ସର୍ବଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ।
2.11.18
उपतिष्ठन्ति चाप्येनं प्रजानां पतयः प्रभुम् ।
दक्षः प्रचेताः पुलहो मरीचिः कश्यपः प्रभुः ॥ २.११.१८ ॥
ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି — ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଚେତା, ପୁଲହ, ମରୀଚି ଓ ପ୍ରଭୁ କଶ୍ୟପ।
2.11.19
भृगुरत्रिर्वसिष्ठश्च गौतमोऽथ तथाङ्गिराः ।
पुलस्त्यश्च कतुश्चैव प्रह्लादः कर्दमस्तथा। ॥ २.११.१९ ॥
ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ କର୍ଦମ ମଧ୍ୟ।
2.11.20
अथर्वाङ्गिरसश्चैव वालखिल्या सरीचिपाः ।
मनोऽन्तरिक्षं विद्याश्च वायुस्तेजो जलं मही ॥ २.११.२० ॥
ଅଥର୍ବାଙ୍ଗିରସ, ବାଳଖିଲ୍ୟ, ମରୀଚିପ, ମନ, ଆକାଶ, ବିଦ୍ୟା, ବାୟୁ, ତେଜ, ଜଳ ଓ ମହୀ ମଧ୍ୟ।
2.11.21
शब्दस्पर्शौ तथा रूपं रसो गन्धश्च भारत ।
प्रकृतिश्च विकारश्च यच्चान्यत्कारणं भुवः ॥ २.११.२१ ॥
ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ, ହେ ଭାରତ, ପ୍ରକୃତି, ବିକାର ଏବଂ ଜଗତର ଅନ୍ୟ ଯେ କାରଣ ଅଛି ତାହା।
2.11.22
अगस्त्यश्च महातेजा मार्कण्डेयश्च वीर्यवान् ।
जमदग्निर्भरद्वाजः संवर्तश्च्यवनस्तथा ॥ २.११.२२ ॥
ମହାତେଜା ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଜମଦଗ୍ନି, ଭରଦ୍ବାଜ, ସଂବର୍ତ୍ତ ଓ ଚ୍ୟବନ ମଧ୍ୟ।
2.11.23
दुर्वासाश्च महाभाग ऋष्णशृङ्गश्च धार्मिकः ।
सनत्कुमारो भगवान्योगाचार्यो महातपाः ॥ २.११.२३ ॥
ମହାଭାଗ ଦୁର୍ବାସା, ଧାର୍ମିକ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ, ଭଗବାନ ସନତ୍କୁମାର, ଯୋଗାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ମହାତପା ମଧ୍ୟ।
2.11.24
असितो देवलश्चैव जैगीषव्यश्च तत्त्ववित् ।
ऋषभो जितशत्रुश्च महावीर्यस्तथा मणिः ॥ २.११.२४ ॥
ଅସିତ, ଦେବଳ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ, ଋଷଭ, ଜିତଶତ୍ରୁ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ମଣି ମଧ୍ୟ।
2.11.25
आयुर्वेदस्तथाऽष्टाङ्गो देहवांस्तत्र भारत ।
चन्द्रमाः सह नक्षत्रैरादित्यश्च गभस्तिमान् ॥ २.११.२५ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେଠାରେ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଆୟୁର୍ବେଦ ଦେହଧାରୀ ରୂପରେ ଥିଲେ। ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ କିରଣବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
2.11.26
वायवः क्रतवश्चैव सङ्कल्पः प्राण एव च ।
मूर्तिमन्तो महात्मानो महाव्रतपरायणाः ॥ २.११.२६ ॥
ପବନ, ଯଜ୍ଞ, ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ; ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ, ମହାବ୍ରତରେ ନିରତ।
2.11.27
एते चान्ये च बहवो ब्रह्माणं समुपस्थिताः ।
अर्थो धर्मश्च कामश्च हर्षो द्वेषस्तपो दमः ॥ २.११.२७ ॥
ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବହୁତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି: ଅର୍ଥ, ଧର୍ମ, କାମ, ହର୍ଷ, ଦ୍ୱେଷ, ତପ ଓ ଦମ।
2.11.28
आयान्ति तस्यां सहिता गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
विंशतिः सप्त चैवान्ये लोकपालाश्च सर्वशः ॥ २.११.२८ ॥
ସେହି ସଭାକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଗଣ ଏକତ୍ର ଆସନ୍ତି; କୋଡ଼ିଏ ସାତ ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ସମସ୍ତେ।
2.11.29
शुक्रो बृहस्पतिश्चैव बुधोऽङ्कारक एव च ।
शनैश्चरश्च राहुश्च ग्रहाः सर्वे तथैव च ॥ २.११.२९ ॥
ଶୁକ୍ର ଓ ବୃହସ୍ପତି, ବୁଧ ଓ ଅଙ୍ଗାରକ, ଶନୈଶ୍ଚର ଓ ରାହୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ।
2.11.30
मन्त्रो रथन्तरं चैव हरिमान्वसुमानपि ।
आदित्याः साधिराजानो नामद्वन्द्वैरुदाहृताः ॥ २.११.३० ॥
ମନ୍ତ୍ର ଓ ରଥନ୍ତର; ହରିମାନ୍ ଓ ବସୁମାନ୍ ମଧ୍ୟ; ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଦିତ୍ୟଗଣ; ନାମଯୁଗଳ ଦ୍ୱାରା କଥିତ।
2.11.31
मरुतो विश्वकर्मा च वसवश्चैव भारत ।
तथा पितृगणाः सर्वे सर्वाणि च हवींष्यथ ॥ २.११.३१ ॥
ହେ ଭାରତ, ମରୁତ୍, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏବଂ ବସୁଗଣ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ହବିଃ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
2.11.32
ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदश्च पाण्डव ।
अथर्ववेदश्च तथा सर्वशास्त्राणि चैव ह ॥ २.११.३२ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଋଗ୍ବେଦ, ସାମବେଦ, ଯଜୁର୍ବେଦ ଏବଂ ଅଥର୍ବବେଦ, ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
2.11.33
इतिहासोपवेदाश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ।
ग्रहा यज्ञाश्च सोमश्च देवताश्चापि सर्वशः ॥ २.११.३३ ॥
ଇତିହାସ ଓ ଉପବେଦ, ସମସ୍ତ ବେଦାଙ୍ଗ, ଗ୍ରହ, ଯଜ୍ଞ, ସୋମ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
2.11.34
सावित्री दुर्गतरणी वाणी सप्तविधा तथा ।
मेधा धृतिः श्रुतिश्चैव प्रज्ञा बुद्धिर्यशः क्षमा ॥ २.११.३४ ॥
ସାବିତ୍ରୀ, ଦୁର୍ଗତରଣୀ, ସପ୍ତବିଧ ବାଣୀ, ଏବଂ ମେଧା, ଧୃତି, ଶ୍ରୁତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ବୁଦ୍ଧି, ଯଶ ଓ କ୍ଷମା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
2.11.35
सामानि स्तुतिशस्त्राणि गाथाश्च विविधास्तथा ।
भाष्याणि तर्कयुक्तानि देहवन्ति विशाम्पते ॥ २.११.३५ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ସାମଗାନ, ସ୍ତୁତିଶାସ୍ତ୍ର, ବିବିଧ ଗାଥା ଓ ତର୍କଯୁକ୍ତ ଭାଷ୍ୟ ସଶରୀରରେ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
2.11.36
नाटका विविधाः काव्याः कथाख्यायिकारिकाः ।
तत्रतिष्ठन्ति ते पुण्या ये चान्ये गुरुपूजकाः ॥ २.११.३६ ॥
ବିବିଧ ନାଟକ, କାବ୍ୟ, କଥା, ଆଖ୍ୟାୟିକା ଓ କାରିକା ସେଠାରେ ରହିଛନ୍ତି; ଗୁରୁପୂଜକ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହନ୍ତି।
2.11.37
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च दिवा रात्रिस्तथैव च ।
अर्धमासाश्च मासाश्च ऋतवः षट् च भारत ॥ २.११.३७ ॥
କ୍ଷଣ, ଲବ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ ଓ ରାତ୍ରି, ସେହିପରି; ଅର୍ଧମାସ ଓ ମାସ, ଏବଂ ହେ ଭାରତ, ଛଅ ଋତୁ।
2.11.38
संवत्सराः पञ्ययुगमहोरात्रश्चतुर्विधः ।
कालचक्रं च तद्दिव्यं नित्यमक्षयमव्ययम् ॥ २.११.३८ ॥
ସଂବତ୍ସର, ପାଞ୍ଚ ଯୁଗର ଚକ୍ର, ମହା ଅହୋରାତ୍ର — ଏହା ଚାରି ପ୍ରକାର; ସେହି ଦିବ୍ୟ କାଳଚକ୍ର ନିତ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବ୍ୟୟ।
2.11.39
धर्मचक्रं तथा चापि नित्यमास्ते युधिष्ठिर ।
अदितिर्दितिर्दनुश्चैव सुरसा विनता इरा ॥ २.११.३९ ॥
ସେହିପରି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ। ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ସୁରସା, ବିନତା ଓ ଇରା।
2.11.40
कालिका सुरभी देवी सरमा चाथ गौतमी ॥ २.११.४० ॥
କାଳିକା, ଦେବୀ ସୁରଭି, ସରମା, ଏବଂ ପରେ ଗୌତମୀ।
2.11.41
प्रभा कद्रूश्च वै देव्यौ देवतानां च मातरः ।
रुद्राणी श्रीश्च लक्ष्मीश्च भद्रा षष्ठी तथाऽपरा ॥ २.११.४१ ॥
ପ୍ରଭା ଓ କଦ୍ରୁ, ଏହି ଦୁଇ ଦେବୀ — ଦେବତାମାନଙ୍କର ମାତା; ରୁଦ୍ରାଣୀ, ଶ୍ରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଭଦ୍ରା, ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ ଜଣେ।
2.11.42
पृथिवी गां गता देवी ह्रीः स्वाहा कीर्तिरेव च ।
सुरा देवी शची चैव तथा पुष्टिररुन्धती ॥ २.११.४२ ॥
ପୃଥିବୀ, ଯିଏ ଗାଈ ହୋଇ ଗଲେ, ଦେବୀ ହ୍ରୀ, ସ୍ୱାହା, ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ; ଦେବୀ ସୁରା, ଶଚୀ, ସେହିପରି ପୁଷ୍ଟି ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ।
2.11.43
संवृत्तिराशा नियतिः सृष्टिर्देवी रतिस्तथा ।
एताश्चान्याश्चवै देव्य उपतस्थुः प्रजापतिम् ॥ २.११.४३ ॥
ସଂବୃତ୍ତି, ଆଶା, ନିୟତି, ସୃଷ୍ଟି ଦେବୀ ଓ ରତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
2.11.44
आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्चास्विनावपि ।
विश्वेदेवाश्च साध्याश्च पितरश्च मनोजवाः ॥ २.११.४४ ॥
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ମରୁତ୍, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ସାଧ୍ୟ ଓ ମନୋବେଗୀ ପିତୃଗଣ।
2.11.45
पितृणां च गणान्विद्धि सप्तैव पुरुषर्षभ ।
मूर्तिमन्तो वै चत्वारस्त्रयश्चापि शरीरिणः ॥ २.११.४५ ॥
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପିତୃଗଣ ସାତ ଗୋଷ୍ଠୀ ବୋଲି ଜାଣ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ଓ ତିନିଜଣ ଦେହଧାରୀ।
2.11.46
वैराजश्च महाभागा अग्निष्वात्ताश्च भारत ।
गार्हपत्या नाकचराः पितरो लोकविश्रुताः ॥ २.११.४६ ॥
ହେ ଭରତ, ବୈରାଜ, ମହାଭାଗ୍ୟ ଅଗ୍ନିଷ୍ବାତ୍ତ, ଗାର୍ହପତ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗଚାରୀ, ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧ ପିତୃଗଣ।
2.11.47
सोमपा एकशृङ्गाश्च चतुर्वेदाः कलास्तथा ।
एते चतुर्षु वर्णेषु पूज्यन्ते पितरो नृप ॥ २.११.४७ ॥
ସୋମପା, ଏକଶୃଙ୍ଗ, ଚତୁର୍ବେଦଜ୍ଞ ଓ କଳା-ପିତୃଗଣ; ହେ ନୃପ, ଏମାନେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
2.11.48
एतैराप्यायितैः पुर्वं सोमश्चाप्याय्यते पुनः ।
त एते पितरः सर्वे प्रजापतिमुपस्थिताः ॥ २.११.४८ ॥
ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତ ହେଲେ ସୋମ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ତୃପ୍ତ ହୁଏ; ଏହି ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
2.11.49
उपासते च संहृष्टा ब्रह्माणममितौजसम् ।
राक्षसाश्च पिशाचाश्च दानवा गुह्यकास्तथा ॥ २.११.४९ ॥
ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ଦାନବ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଅମିତତେଜା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି ।
2.11.50
नागाः सुपर्णाः पशवः पितामहमुपासते ।
स्थावरा जङ्गमाश्चैव महाभूतास्तथाऽपरे ॥ २.११.५० ॥
ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପଶୁ, ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ପିତାମହଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି ।
2.11.51
पुरन्दरश्च देवेन्द्रो वरुणो धनदो यमः ।
महादेवः सहोमोऽत्र सदा गच्छति सर्वशः ॥ २.११.५१ ॥
ପୁରନ୍ଦର, ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ଧନଦ, ଯମ ଓ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ମହାଦେବ ଏଠାରେ ସଦା ସର୍ବତ୍ର ଗମନ କରନ୍ତି ।
2.11.52
महासेनश्च राजेन्द्र सदोपास्ते पितामहम् ।
देवो नारायणस्तस्यां तथा देवर्षयश्च ये ॥ २.११.५२ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ମହାସେନ ମଧ୍ୟ ସଦା ପିତାମହଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି । ଦେବ ନାରାୟଣ ଏବଂ ଯେଉଁ ଦେବର୍ଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି ।
2.11.53
ऋषयो वालखिल्याश्च योनिजायोनिजास्तथा ।
यच्च किञ्चित्रिलोकेऽस्मिन्दृश्यते स्थाणु जङ्गमम्।
सर्वं तस्यां मया दृष्टमिति विद्धि नराधिप ॥ २.११.५३ ॥
ଋଷିମାନେ, ବାଲଖିଲ୍ୟମାନେ, ଯୋନିଜ ଓ ଅଯୋନିଜମାନେ, ଏବଂ ଏହି ତ୍ରିଲୋକରେ ଯାହା କିଛି ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ସେଠାରେ ଦେଖିଛି ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ନରାଧିପ ।
2.11.54
अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् ।
प्रजावतां च पञ्चाशदृषीणामपि पाण्डव ॥ २.११.५४ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ! ଊର୍ଧ୍ୱରେତା ଅଠାଅଶୀ ହଜାର ଋଷି, ଏବଂ ସନ୍ତାନବନ୍ତ ପଚାଶ ଋଷି ମଧ୍ୟ (ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି) ।
2.11.55
ते स्म तत्र यथाकामं दृष्ट्वा सर्वे दिवौकसः ।
प्रणम्य शिरसा तस्मै सर्वे यान्ति यथागमम् ॥ २.११.५५ ॥
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେମିତି ଆସିଥିଲେ ସେମିତି ଫେରି ଯାଆନ୍ତି।
2.11.56
अतिथीनागतान्देवान्दैत्यान्नागांस्तथा द्विजान् ।
यक्षान्मुपर्णान्कालेयान्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ २.११.५६ ॥
ଅତିଥି ରୂପେ ଆସିଥିବା ଦେବତା, ଦୈତ୍ୟ, ନାଗ, ଦ୍ୱିଜ, ଯକ୍ଷ, ଗରୁଡ଼, କାଳେୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
2.11.57
महाभागानमितधीर्ब्रह्मा लोकपितामहः ।
दयावान्सर्वभूतेषु यथार्हं प्रतिपद्यते ॥ २.११.५७ ॥
ଅସୀମ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବଭୂତରେ ଦୟାଳୁ, ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି।
2.11.58
प्रतिगृह्य तु विश्वात्मा स्वयं स्वयम्भूरमितद्युतिः ।
सान्त्वमानार्थसम्भोगैर्युनक्ति मनुजाधिप ॥ २.११.५८ ॥
ହେ ମନୁଜାଧିପ, ବିଶ୍ୱାତ୍ମା, ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ, ଅମିତ ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସାନ୍ତ୍ୱନା, ସମ୍ମାନ, ଧନ ଓ ଭୋଗ ଦେଇ ଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
2.11.59
तथा तैरुपयातैश्च प्रतियद्भिश्च भारत ।
आकुला सा सभातात भवति स्म सुखप्रदा ॥ २.११.५९ ॥
ହେ ଭାରତ, ପ୍ରିୟ, ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ଓ ଫେରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେହି ସଭା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ସୁଖଦାୟିନୀ ଥିଲା।
2.11.60
सर्वतेजोमयी दिव्या ब्रह्मर्षिगणसेविता ।
ब्राहया श्रिया दीप्यमाना शुशुभे विगतक्लमा ॥ २.११.६० ॥
ସର୍ବତେଜୋମୟୀ, ଦିବ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତା ସେହି ସଭା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରୀରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ କ୍ଳାନ୍ତିରହିତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
2.11.61
सा सभा तादृशी दृष्टा मया लोकेषु दुर्लभा ।
सभेयं राजशार्दूल मनुष्येषु यथा तव ॥ २.११.६१ ॥
ହେ ରାଜଶାର୍ଦୂଳ, ଏପରି ସଭା ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖି ନାହିଁ; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ଏହି ସଭା ଦୁର୍ଲଭ।
2.11.62
एता मया दृष्टपूर्वाः सभा देवेषु भारत ।
सभेयं मानुषे लोके सर्वश्रेष्ठतमा तव ॥ २.११.६२ ॥
ହେ ଭାରତ, ଏହି ସଭାଗୁଡ଼ିକ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଛି; କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ତୁମର ଏହି ସଭା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।