มหาภารตะ · อัธยายะ 2.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.11.1
पितामहसभां तात कथ्यमानां निबोध मे ।
शक्यते या न निर्देष्टुमेवंरूपेति भारत ॥ २.११.१ ॥
ลูกเอ๋ย จงฟังเรื่องท้องพระโรงของปู่พรหมาที่เรากำลังเล่าให้ฟังนี้ ผู้สืบเชื้อสายภารตะ เพราะไม่อาจชี้แจงให้เห็นได้ว่ามีรูปร่างเช่นนี้
2.11.2
पुरा देवयुगे राजन्नादित्यो भगवान्दिवः ।
आगच्छन्मानुषं लोकं दिदृक्षुर्विगतक्लमः ॥ २.११.२ ॥
พระราชาเอ๋ย ในกาลก่อน ในยุคของเทวดา พระอาทิตย์ผู้ทรงพระคุณได้เสด็จลงมาจากสวรรค์ ปรารถนาจะทอดพระเนตรโลกมนุษย์ โดยปราศจากความเหนื่อยล้า
2.11.3
चरन्मानुषरूपेण सभां दृष्ट्वा स्वयम्भुवः ।
स तामकथयन्मह्यं दृष्ट्वा तत्त्वेन पाण्डव ॥ २.११.३ ॥
ทรงเที่ยวไปในร่างมนุษย์ เมื่อได้เห็นท้องพระโรงของพระผู้เกิดเอง พระองค์ก็ทรงเล่าให้ข้าพเจ้าฟัง เพราะได้เห็นตามความเป็นจริง ปาณฑพเอ๋ย
2.11.4
अप्रमेयां सभां दिव्यां मानसीं भरतर्षभ ।
अनिर्देश्यां प्रभावेण सर्वभूतमनोरमाम् ॥ २.११.४ ॥
ท้องพระโรงนั้น ภารตรรษภะเอ๋ย ประเมินค่ามิได้ เป็นทิพย์ เกิดจากใจ ไม่อาจพรรณนาได้ด้วยเดชานุภาพ งดงามน่าชื่นใจแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง
2.11.5
श्रुत्वा गुणानहं तस्याः सभायाः पाण्डवर्षभ ।
दर्शनेप्सुस्तथा राजन्नादित्यमिदमब्रुवम्। ॥ २.११.५ ॥
ปาณฑพรรษภะเอ๋ย เมื่อได้ฟังคุณสมบัติของท้องพระโรงนั้นแล้ว พระราชาเอ๋ย ข้าพเจ้าปรารถนาจะได้เห็นจึงได้กราบทูลพระอาทิตย์ด้วยถ้อยคำนี้
2.11.6
भगवन्द्रष्टुमिच्छामि पितामहसभां शुभाम् ।
येन वा तपसा शक्या कर्मणा वाऽपि गोपते ॥ २.११.६ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าพเจ้าปรารถนาจะได้เห็นท้องพระโรงอันเป็นมงคลของปู่พรหมา ข้าแต่เจ้าแห่งแผ่นดิน ขอทรงบอกว่าจะบรรลุได้ด้วยการบำเพ็ญตบะหรือด้วยการกระทำใด
2.11.7
औषधैर्या तथा युक्तैरुत्तमा पापनाशिनी ।
तन्ममाचक्ष्व भगवन्पश्येयं तां सभां यथा ॥ २.११.७ ॥
ขอทรงบอกข้าพเจ้า ด้วยยาวิเศษอันสูงสุดที่ขจัดบาปได้ ข้าแต่ผู้ทรงเกียรติ เพื่อข้าพเจ้าจะได้เห็นท้องพระโรงนั้น
2.11.8
स तन्मम वचः श्रुत्वा सहस्रांशुर्दिवाकरः ।
प्रोवाच भारतश्रेष्ठ व्रतं वर्षसहस्रकम् ॥ २.११.८ ॥
ครั้นได้ฟังถ้อยคำของข้าพเจ้าแล้ว พระอาทิตย์ผู้มีพันรัศมี ผู้ทำให้เกิดวัน ก็ตรัสถึงวัตรที่กินเวลาพันปี ภารตศรษฐะเอ๋ย
2.11.9
ब्रह्मव्रतमुपास्स्व त्वं प्रयतेनान्तरात्मना ।
ततोऽहं हिमवत्पृष्ठे समारब्दो महाव्रतम् ॥ २.११.९ ॥
เจ้าจงปฏิบัติพรหมวัตร ด้วยภายในที่สำรวมแล้ว แล้วข้าพเจ้าก็ได้เริ่มมหาวัตรบนเชิงเขาหิมาลัย
2.11.10
ततः स भगवान्सूर्यो मामुपादाय वीर्यवान् ।
आगच्छत्तां सभां ब्राह्मीं विपाप्मा विगतक्लमः ॥ २.११.१० ॥
จากนั้น พระภควันสุริยะผู้ทรงพลังนั้น ทรงพาข้าพเจ้าไป ปราศจากบาปและความเหนื่อยล้า เสด็จไปยังท้องพระโรงพรหมัน
2.11.11
एवंरूपेति सा शक्या न निर्देष्टुं नराधिप ।
क्षणेन हि बिभर्त्यन्यदनिर्देश्यं वपुस्तथा ॥ २.११.११ ॥
พระราชาแห่งมนุษย์เอ๋ย ท้องพระโรงนั้นไม่อาจพรรณนาได้ว่ามีรูปร่างเช่นนี้ ด้วยในชั่วขณะเดียวนางก็ทรงรูปอื่นที่ไม่อาจพรรณนาได้
2.11.12
न वेद परिमाणं वा संस्थानं चापि भारत ।
न च रूपं मया तादृक् दृष्टपूर्वं कदाचन ॥ २.११.१२ ॥
ภารตะเอ๋ย ข้าพเจ้าไม่ทราบขนาดหรือโครงสร้างของท้องพระโรงนั้น และข้าพเจ้าไม่เคยเห็นรูปเช่นนั้นมาก่อนเลย
2.11.13
सुसुखा सा सदा राजन्न शीता न च घर्मदा ।
न क्षुत्पिपासे न ग्लानिं प्राप्यतां प्राप्तुवन्त्युत ॥ २.११.१३ ॥
พระราชาเอ๋ย ท้องพระโรงนั้นเป็นที่สบายยิ่งเสมอ ไม่หนาวและไม่ร้อน ไม่มีความหิว ความกระหาย หรือความอ่อนล้า สิ่งใดที่พึงได้ ก็ได้ที่นั่น
2.11.14
नानारूपैरिव कृता मणिभिः सा सुभास्वरैः ।
स्तम्भैर्न च धृता सा तु शाश्वती न च सा क्षरा ॥ २.११.१४ ॥
ท้องพระโรงนั้นดูเหมือนสร้างด้วยแก้วมณีหลากรูปหลายแบบ สุกสว่างยิ่ง และไม่ได้ค้ำด้วยเสา ท้องพระโรงนั้นเป็นนิรันดร์ มิได้เสื่อมสลาย
2.11.15
दिव्यैर्नानाविधैर्भावैर्भासद्भिरमितप्रभैः ॥ २.११.१५ ॥
[ท้องพระโรงนั้นประดับ] ด้วยสิ่งอันเป็นทิพย์หลากหลายชนิด ส่องประกาย มีรัศมีหาที่สุดมิได้
2.11.16
अति चन्द्रं च सूर्यं च शिखिनं च स्वयम्प्रभा ।
दीप्यते नाकपृष्ठस्था भर्त्सयन्वीव भास्करम् ॥ २.११.१६ ॥
งามเหนือดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ และไฟ ส่องแสงด้วยตนเอง ตั้งอยู่บนหลังฟ้า ดุจจะข่มดวงอาทิตย์เอง
2.11.17
तस्यां स भगवानास्ते विदधद्देवमायया ।
स्वयमेकोऽनिशं राजन्सर्वलोकपितामहः ॥ २.११.१७ ॥
ในท้องพระโรงนั้น องค์พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณประทับอยู่เพียงลำพังตลอดเวลา ทรงจัดการสร้างด้วยมายาแห่งเทพ พระราชาเอ๋ย พระองค์คือปู่แห่งโลกทั้งปวง
2.11.18
उपतिष्ठन्ति चाप्येनं प्रजानां पतयः प्रभुम् ।
दक्षः प्रचेताः पुलहो मरीचिः कश्यपः प्रभुः ॥ २.११.१८ ॥
เจ้าแห่งสัตว์ทั้งหลายก็เข้าเฝ้ารับใช้พระผู้เป็นใหญ่องค์นี้ ได้แก่ ทักษะ ประเจตัส ปุลหะ มริจิ และพระกศยปผู้เป็นใหญ่
2.11.19
भृगुरत्रिर्वसिष्ठश्च गौतमोऽथ तथाङ्गिराः ।
पुलस्त्यश्च कतुश्चैव प्रह्लादः कर्दमस्तथा। ॥ २.११.१९ ॥
ภฤคุ อตริ วสิษฐ โคตมะ อังคิรัส ปุลัสตยะ กรตุ ประหลาทะ และกรรทมะ ก็ทำเช่นเดียวกัน
2.11.20
अथर्वाङ्गिरसश्चैव वालखिल्या सरीचिपाः ।
मनोऽन्तरिक्षं विद्याश्च वायुस्तेजो जलं मही ॥ २.११.२० ॥
อถรรวางคิรัส วาลขิลยะ มริจิปะ และจิต อากาศ วิทยาทั้งหลาย ลม ไฟ น้ำ และแผ่นดิน
2.11.21
शब्दस्पर्शौ तथा रूपं रसो गन्धश्च भारत ।
प्रकृतिश्च विकारश्च यच्चान्यत्कारणं भुवः ॥ २.११.२१ ॥
เสียง สัมผัส รูป รส และกลิ่น โอ ภารตะ ธรรมชาติปฐมและวิการของมัน และสิ่งอื่นใดที่เป็นเหตุของโลก
2.11.22
अगस्त्यश्च महातेजा मार्कण्डेयश्च वीर्यवान् ।
जमदग्निर्भरद्वाजः संवर्तश्च्यवनस्तथा ॥ २.११.२२ ॥
อคัสตยะผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ มารกัณเฑยะผู้มีพลัง ชมทัคนิ ภรัทวาช สังวรรต และจยวนะ ก็อยู่ที่นั่นเช่นกัน
2.11.23
दुर्वासाश्च महाभाग ऋष्णशृङ्गश्च धार्मिकः ।
सनत्कुमारो भगवान्योगाचार्यो महातपाः ॥ २.११.२३ ॥
ทุรวาสผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ ฤษยศฤงค์ผู้ทรงธรรม สนัตกุมารผู้ประเสริฐ ผู้เป็นอาจารย์แห่งโยคะ และผู้มีตปะอันยิ่งใหญ่
2.11.24
असितो देवलश्चैव जैगीषव्यश्च तत्त्ववित् ।
ऋषभो जितशत्रुश्च महावीर्यस्तथा मणिः ॥ २.११.२४ ॥
อสิตะ เทวละ ไชคีษัพยะผู้รู้สัจธรรม ฤษภะ ชิตศัตรุผู้มีวีรภาพอันยิ่งใหญ่ และมณิ ก็อยู่ที่นั่นเช่นกัน
2.11.25
आयुर्वेदस्तथाऽष्टाङ्गो देहवांस्तत्र भारत ।
चन्द्रमाः सह नक्षत्रैरादित्यश्च गभस्तिमान् ॥ २.११.२५ ॥
โอ ภารตะ อายุรเวทพร้อมองค์แปดประการปรากฏเป็นรูปร่างอยู่ที่นั่น ทั้งพระจันทร์พร้อมดวงดาว และพระอาทิตย์ผู้แผ่รัศมี
2.11.26
वायवः क्रतवश्चैव सङ्कल्पः प्राण एव च ।
मूर्तिमन्तो महात्मानो महाव्रतपरायणाः ॥ २.११.२६ ॥
ลมทั้งหลาย พิธียัญ สังกัลปะ และปราณะ ผู้ยิ่งใหญ่ที่มีรูปกายและมุ่งมั่นในมหาวรตะ ก็อยู่ที่นั่นเช่นกัน
2.11.27
एते चान्ये च बहवो ब्रह्माणं समुपस्थिताः ।
अर्थो धर्मश्च कामश्च हर्षो द्वेषस्तपो दमः ॥ २.११.२७ ॥
เหล่านี้และอื่น ๆ อีกมากมายได้มาเข้าเฝ้าพระพรหม ได้แก่ อรรถ ธรรม กาม ความยินดี ความเกลียดชัง ตปะ และทมะ
2.11.28
आयान्ति तस्यां सहिता गन्धर्वाप्सरसां गणाः ।
विंशतिः सप्त चैवान्ये लोकपालाश्च सर्वशः ॥ २.११.२८ ॥
ในที่ประชุมนั้น หมู่คันธรรพ์และอัปสรมาชุมกัน ยี่สิบเจ็ดองค์และอื่น ๆ อีก ทั้งโลกปาละทั้งหมดก็มาถึงทุกทิศ
2.11.29
शुक्रो बृहस्पतिश्चैव बुधोऽङ्कारक एव च ।
शनैश्चरश्च राहुश्च ग्रहाः सर्वे तथैव च ॥ २.११.२९ ॥
ศุกระและพฤหัสบดี พุธและอังคารก็เช่นกัน ศนัยจรและราหู และดาวเคราะห์ทั้งหมดก็เช่นเดียวกัน
2.11.30
मन्त्रो रथन्तरं चैव हरिमान्वसुमानपि ।
आदित्याः साधिराजानो नामद्वन्द्वैरुदाहृताः ॥ २.११.३० ॥
มนตร์และรถันตระ หริมานและวสุมานด้วย อาทิตย์ทั้งหลายพร้อมกษัตริย์ของตน ซึ่งกล่าวถึงเป็นคู่ของพระนาม
2.11.31
मरुतो विश्वकर्मा च वसवश्चैव भारत ।
तथा पितृगणाः सर्वे सर्वाणि च हवींष्यथ ॥ २.११.३१ ॥
โอ ภารตะ มรุตทั้งหลาย วิศวกรรม และวสุทั้งหลาย ก็เช่นกัน และหมู่บรรพบุรุษทั้งหมด กับเครื่องบูชาทั้งปวง ก็อยู่ที่นั่น
2.11.32
ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदश्च पाण्डव ।
अथर्ववेदश्च तथा सर्वशास्त्राणि चैव ह ॥ २.११.३२ ॥
โอ ปาณฑพ ฤคเวท สามเวท ยชุรเวท และอถรรพเวท รวมทั้งศาสตร์ทั้งปวง ก็อยู่ที่นั่นเช่นกัน
2.11.33
इतिहासोपवेदाश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ।
ग्रहा यज्ञाश्च सोमश्च देवताश्चापि सर्वशः ॥ २.११.३३ ॥
อิติหาสะ อุปเวททั้งหลาย องค์แห่งเวททั้งหมด ดาวเคราะห์ พิธียัญ โสม และเทพเจ้าทั้งปวง ก็อยู่ที่นั่น
2.11.34
सावित्री दुर्गतरणी वाणी सप्तविधा तथा ।
मेधा धृतिः श्रुतिश्चैव प्रज्ञा बुद्धिर्यशः क्षमा ॥ २.११.३४ ॥
สาวิตรี ผู้ช่วยให้พ้นจากความทุกข์ วาจาเจ็ดประการ และเช่นเดียวกัน เมธา ธฤติ ศรุติ ปรัชญา พุทธิ ยศ และขันติ ก็อยู่ที่นั่น
2.11.35
सामानि स्तुतिशस्त्राणि गाथाश्च विविधास्तथा ।
भाष्याणि तर्कयुक्तानि देहवन्ति विशाम्पते ॥ २.११.३५ ॥
โอ เจ้าแห่งประชาชน สามเวท สตุติศาสตร์ คาถาต่าง ๆ และอรรถกถาที่เต็มไปด้วยเหตุผล ปรากฏอยู่ที่นั่นในรูปกาย
2.11.36
नाटका विविधाः काव्याः कथाख्यायिकारिकाः ।
तत्रतिष्ठन्ति ते पुण्या ये चान्ये गुरुपूजकाः ॥ २.११.३६ ॥
ละครต่าง ๆ กาพย์ เรื่องเล่า นิทาน และโศลกร้อยกรอง ตั้งอยู่ที่นั่น และผู้มีบุญที่เคารพครูบาอาจารย์ รวมทั้งผู้อื่น ก็พำนักอยู่ที่นั่น
2.11.37
क्षणा लवा मुहूर्ताश्च दिवा रात्रिस्तथैव च ।
अर्धमासाश्च मासाश्च ऋतवः षट् च भारत ॥ २.११.३७ ॥
กษณะ ลวะ มุหูรตะ กลางวันและกลางคืนเช่นกัน ปักษ์ เดือน และฤดูทั้งหก โอ ภารตะ
2.11.38
संवत्सराः पञ्ययुगमहोरात्रश्चतुर्विधः ।
कालचक्रं च तद्दिव्यं नित्यमक्षयमव्ययम् ॥ २.११.३८ ॥
ปี ยุคทั้งห้า และมหาวันมหานิศาที่มีสี่ประเภท และวงล้อแห่งกาลนั้นเป็นทิพย์ เป็นนิรันดร์ ไม่เสื่อมสลาย และไม่แปรเปลี่ยน
2.11.39
धर्मचक्रं तथा चापि नित्यमास्ते युधिष्ठिर ।
अदितिर्दितिर्दनुश्चैव सुरसा विनता इरा ॥ २.११.३९ ॥
เช่นเดียวกัน โอ ยุธิษฐิระ วงล้อแห่งธรรมก็คงอยู่ชั่วนิรันดร์ อทิติ ทิติ ทนุ สุรสา วินตา และอิรา
2.11.40
कालिका सुरभी देवी सरमा चाथ गौतमी ॥ २.११.४० ॥
กาลิกา เทวี สุรภี สรมา และต่อมาคือ เคาตมี
2.11.41
प्रभा कद्रूश्च वै देव्यौ देवतानां च मातरः ।
रुद्राणी श्रीश्च लक्ष्मीश्च भद्रा षष्ठी तथाऽपरा ॥ २.११.४१ ॥
เทวีประภาและกัทรู ซึ่งเป็นมารดาของเหล่าเทพ รุทราณี ศรี และลักษมี ภัทรา และอีกองค์หนึ่งเป็นองค์ที่หก
2.11.42
पृथिवी गां गता देवी ह्रीः स्वाहा कीर्तिरेव च ।
सुरा देवी शची चैव तथा पुष्टिररुन्धती ॥ २.११.४२ ॥
ปฤถวี ผู้ไปในร่างโค เทวีห्रีและสวาหา และกีรติด้วย เทวีสุรา ศจี และปุษฏิ กับอรุนธตีก็เช่นกัน
2.11.43
संवृत्तिराशा नियतिः सृष्टिर्देवी रतिस्तथा ।
एताश्चान्याश्चवै देव्य उपतस्थुः प्रजापतिम् ॥ २.११.४३ ॥
สํวฤตติ อาศา นิยติ เทวีสฤษฏิ และรติ เทวีเหล่านี้และเทวีอื่น ๆ ต่างเข้าเฝ้ารับใช้พระประชาบดี
2.11.44
आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्चास्विनावपि ।
विश्वेदेवाश्च साध्याश्च पितरश्च मनोजवाः ॥ २.११.४४ ॥
อาทิตย์ วสุ รุทระ มรุต และอัศวินทั้งสอง วิศเวเทวะ สาธยะ และบรรพบุรุษผู้เร็วดุจความคิด
2.11.45
पितृणां च गणान्विद्धि सप्तैव पुरुषर्षभ ।
मूर्तिमन्तो वै चत्वारस्त्रयश्चापि शरीरिणः ॥ २.११.४५ ॥
ขอให้รู้เถิด โอ้บุรุษผู้ประเสริฐดุจโคอุสภะ ว่าหมู่บรรพบุรุษมีเจ็ดหมู่ สี่หมู่มีร่างกายรูปธรรม และอีกสามหมู่ก็มีร่างเช่นกัน
2.11.46
वैराजश्च महाभागा अग्निष्वात्ताश्च भारत ।
गार्हपत्या नाकचराः पितरो लोकविश्रुताः ॥ २.११.४६ ॥
โอ้ภารตะ ไวราชะและอัคนิษวาตตะผู้ทรงบุญยิ่ง คารห์ปัตยะ บรรพบุรุษผู้ท่องไปในสวรรค์และเป็นที่รู้จักในโลกทั้งหลาย
2.11.47
सोमपा एकशृङ्गाश्च चतुर्वेदाः कलास्तथा ।
एते चतुर्षु वर्णेषु पूज्यन्ते पितरो नृप ॥ २.११.४७ ॥
โสมปะ เอกศฤงคะ ผู้รู้พระเวททั้งสี่ และกลาบรรพบุรุษเช่นกัน บรรพบุรุษเหล่านี้ โอ้พระราชา ได้รับการบูชาในวรรณะทั้งสี่
2.11.48
एतैराप्यायितैः पुर्वं सोमश्चाप्याय्यते पुनः ।
त एते पितरः सर्वे प्रजापतिमुपस्थिताः ॥ २.११.४८ ॥
เมื่อได้รับการหล่อเลี้ยงโดยเหล่านี้ โสมก็ได้รับการหล่อเลี้ยงอีกครั้ง บรรพบุรุษทั้งหมดนั้นได้เข้าเฝ้าพระประชาบดี
2.11.49
उपासते च संहृष्टा ब्रह्माणममितौजसम् ।
राक्षसाश्च पिशाचाश्च दानवा गुह्यकास्तथा ॥ २.११.४९ ॥
ราชสะ ปิศาจ ทานพ และคุหยกะ ต่างปลื้มปีติ เข้ารับใช้พระพรหมผู้มีพลังอันหาประมาณมิได้
2.11.50
नागाः सुपर्णाः पशवः पितामहमुपासते ।
स्थावरा जङ्गमाश्चैव महाभूतास्तथाऽपरे ॥ २.११.५० ॥
นาคะ สุปรรณะ สัตว์ทั้งหลาย สิ่งที่ตั้งอยู่กับที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ได้ และมหาภูตอื่น ๆ ต่างรับใช้พระปิตามหะ
2.11.51
पुरन्दरश्च देवेन्द्रो वरुणो धनदो यमः ।
महादेवः सहोमोऽत्र सदा गच्छति सर्वशः ॥ २.११.५१ ॥
พุรันทระ เทเวนทร วรุณ ธนท และยม และพระมหาเทพพร้อมด้วยอุมา ย่อมไปทั่วทุกแห่งที่นี่อยู่เสมอ
2.11.52
महासेनश्च राजेन्द्र सदोपास्ते पितामहम् ।
देवो नारायणस्तस्यां तथा देवर्षयश्च ये ॥ २.११.५२ ॥
โอ้จอมกษัตริย์ มหาเสนะก็รับใช้พระปิตามหะอยู่เสมอ พระเทพนารายณ์ที่นั่น และเทวฤษีทั้งหลายผู้อยู่ที่นั่นก็เช่นกัน
2.11.53
ऋषयो वालखिल्याश्च योनिजायोनिजास्तथा ।
यच्च किञ्चित्रिलोकेऽस्मिन्दृश्यते स्थाणु जङ्गमम्।
सर्वं तस्यां मया दृष्टमिति विद्धि नराधिप ॥ २.११.५३ ॥
ฤๅษี วาลขิลยะ ทั้งผู้เกิดจากครรภ์และผู้มิได้เกิดจากครรภ์ และสิ่งใดก็ตามในสามโลกนี้ที่ปรากฏ ไม่ว่าจะตั้งอยู่กับที่หรือเคลื่อนที่ได้ ขอให้รู้เถิด โอ้จอมคน ว่าข้าพเจ้าได้เห็นทั้งหมดนั้นที่นั่น
2.11.54
अष्टाशीतिसहस्राणि ऋषीणामूर्ध्वरेतसाम् ।
प्रजावतां च पञ्चाशदृषीणामपि पाण्डव ॥ २.११.५४ ॥
โอ้บุตรแห่งปาณฑุ มีฤๅษีแปดหมื่นแปดพันองค์ซึ่งมีน้ำอสุจิพุ่งขึ้นสู่เบื้องบน และมีฤๅษีห้าสิบองค์ที่มีบุตรหลาน
2.11.55
ते स्म तत्र यथाकामं दृष्ट्वा सर्वे दिवौकसः ।
प्रणम्य शिरसा तस्मै सर्वे यान्ति यथागमम् ॥ २.११.५५ ॥
ที่นั่น เหล่าเทพทั้งปวงได้เห็นพระองค์ตามที่ปรารถนา ต่างก้มศีรษะถวายความเคารพ แล้วทั้งหมดก็กลับไปตามทางที่มา
2.11.56
अतिथीनागतान्देवान्दैत्यान्नागांस्तथा द्विजान् ।
यक्षान्मुपर्णान्कालेयान्गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ २.११.५६ ॥
เทพที่มาเป็นแขก และทั้งทิตยะ นาค ทวิชาพราหมณ์ ยักษ์ ครุฑ กาเลยะ คันธรรพ์ และอัปสรก็อยู่ที่นั่นด้วย
2.11.57
महाभागानमितधीर्ब्रह्मा लोकपितामहः ।
दयावान्सर्वभूतेषु यथार्हं प्रतिपद्यते ॥ २.११.५७ ॥
พระพรหม ปู่แห่งโลกทั้งหลาย ผู้มีปัญญาหาประมาณมิได้ และมีเมตตาต่อสรรพสัตว์ ย่อมปฏิบัติต่อผู้ทรงบุญยิ่งเหล่านั้นตามที่สมควร
2.11.58
प्रतिगृह्य तु विश्वात्मा स्वयं स्वयम्भूरमितद्युतिः ।
सान्त्वमानार्थसम्भोगैर्युनक्ति मनुजाधिप ॥ २.११.५८ ॥
โอ้จอมคน พระพรหมผู้เป็นวิศวาตมัน ผู้ดำรงอยู่ด้วยพระองค์เอง ผู้มีรัศมีหาประมาณมิได้ ทรงต้อนรับพวกเขาด้วยพระองค์เอง และทรงประทานความปลอบโยน เกียรติ ทรัพย์สมบัติ และความสุขสบาย
2.11.59
तथा तैरुपयातैश्च प्रतियद्भिश्च भारत ।
आकुला सा सभातात भवति स्म सुखप्रदा ॥ २.११.५९ ॥
โอ้ภารตะ ที่รัก เมื่อผู้มาถึงและผู้กำลังกลับไปพรั่งพร้อมกันอยู่ดังนั้น ที่ประชุมนั้นจึงแออัดและนำความสุขมาให้
2.11.60
सर्वतेजोमयी दिव्या ब्रह्मर्षिगणसेविता ।
ब्राहया श्रिया दीप्यमाना शुशुभे विगतक्लमा ॥ २.११.६० ॥
ที่ประชุมอันศักดิ์สิทธิ์ที่ประกอบด้วยรัศมีทั้งปวง มีหมู่พรหมฤๅษีเข้าเฝ้ารับใช้ รุ่งเรืองด้วยสิริของพระพรหม ส่องแสงงดงาม ปราศจากความเหนื่อยล้า
2.11.61
सा सभा तादृशी दृष्टा मया लोकेषु दुर्लभा ।
सभेयं राजशार्दूल मनुष्येषु यथा तव ॥ २.११.६१ ॥
โอ้ราชสีห์แห่งกษัตริย์ ข้าพเจ้าไม่เคยเห็นโถงประชุมเช่นนี้ในโลกทั้งหลาย โถงประชุมของท่านนี้หาได้ยากในหมู่มนุษย์
2.11.62
एता मया दृष्टपूर्वाः सभा देवेषु भारत ।
सभेयं मानुषे लोके सर्वश्रेष्ठतमा तव ॥ २.११.६२ ॥
โอ้ภารตะ โถงประชุมเช่นนี้ข้าพเจ้าเคยเห็นมาแล้วในหมู่เทวดา แต่ในโลกมนุษย์ โถงประชุมของท่านนี้งดงามเลิศที่สุดกว่าทั้งปวง