മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.12.1
प्रायशो राजलोकस्ते कथितो वदतां वर ।
वैवस्वतसभायां तु यथा वदसि मे प्रभो ॥ २.१२.१ ॥
സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അങ്ങ് എനിക്ക് മിക്കവാറും രാജലോകത്തെ വിവരിച്ചു; എന്നാൽ പ്രഭോ, വൈവസ്വതന്റെ സഭയെക്കുറിച്ച് അങ്ങ് പറയുന്നതുപോലെ എന്നോട് പറയണമേ.
2.12.2
वरुणस्य सभायां तु नागास्ते कथिता विभो ।
दैत्येन्द्राश्चापि भूयिष्ठाः सरितः सागरास्तथा ॥ २.१२.२ ॥
വരുണന്റെ സഭയിൽ, ഓ വിഭോ, അങ്ങ് നാഗങ്ങളെ വിവരിച്ചു; ദൈത്യശ്രേഷ്ഠന്മാരും ഏറെയും, നദികളും സമുദ്രങ്ങളും അതുപോലെ.
2.12.3
तथा धनपतेर्यक्षा गुह्यका राक्षसास्तथा ।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव भगवांश्च वृषध्वजः ॥ २.१२.३ ॥
അതുപോലെ ധനപതിയുടെ യക്ഷന്മാർ, ഗുഹ്യകന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ; ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും, ഭഗവാനായ വൃഷധ്വജനും (ശിവനും).
2.12.4
पितामहसभायां तु कथितास्ते महर्षभः ।
सर्वे देवनिकायाश्च सर्वशास्त्राणि वैव ह ॥ २.१२.४ ॥
പിതാമഹന്റെ സഭയിൽ, ഓ മഹർഷഭാ, അങ്ങ് എല്ലാ ദേവവർഗ്ഗങ്ങളെയും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളെയും വിവരിച്ചു.
2.12.5
शक्रस्य तु सभायां तु देवाः सङ्कीर्तिता मुने ।
उद्देशतश्च गन्धर्वा विविधाश्च महर्षयः ॥ २.१२.५ ॥
ശക്രന്റെ സഭയിൽ, ഓ മുനേ, ദേവന്മാർ കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു; സംക്ഷേപത്തിൽ ഗന്ധർവന്മാരും വിവിധ മഹർഷിമാരും.
2.12.6
एक एव तु राजर्षिर्हरिश्चन्द्रो महामुने ।
कथितस्ते सभायां वै देवेन्द्रस्य महात्मनः ॥ २.१२.६ ॥
ഓ മഹാമുനേ, ഒരേ ഒരു രാജർഷിയായ ഹരിശ്ചന്ദ്രനെ മഹാത്മാവായ ദേവേന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ അങ്ങ് വിവരിച്ചു.
2.12.7
किं कर्म तेनाचरितं तपो वा नियतव्रत ।
येनासौ सह शक्रेण स्पर्धदे सुमहायशाः ॥ २.१२.७ ॥
നിയതവ്രതനേ, ആ മഹായശസ്വി ഏത് കർമ്മമാണ് ചെയ്തത്, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് തപസ്സാണ് ചെയ്തത്, അതിനാൽ അദ്ദേഹം ഇന്ദ്രനോടു മത്സരിച്ചത്?
2.12.8
पितृलोकगतश्चैव त्वया विप्र पिता मम ।
दृष्टः पाण्डुर्महाभागः कथं वाऽपि समागतः ॥ २.१२.८ ॥
ബ്രാഹ്മണാ, പിതൃലോകത്തേക്ക് പോയ എന്റെ പിതാവ് മഹാഭാഗ്യനായ പാണ്ഡുവിനെ അങ്ങ് കണ്ടുവോ? അദ്ദേഹം എങ്ങനെ കണ്ടുമുട്ടി?
2.12.9
किमुक्तवांश्च भगवंस्तन्ममाचक्ष्व सुव्रत ।
त्वत्तः श्रोतुं सर्वमिदं परं कौतूहलं हि मे ॥ २.१२.९ ॥
ഭഗവാനേ, അദ്ദേഹം എന്താണ് പറഞ്ഞത്? സുവ്രതനേ, അത് എന്നോട് പറഞ്ഞാലും. അങ്ങയിൽ നിന്ന് ഇതെല്ലാം കേൾക്കാൻ എനിക്ക് വലിയ ആകാംക്ഷയുണ്ട്.
2.12.10
यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र हरिश्चन्द्रं प्रति प्रभो ।
तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं तस्य धीमतः ॥ २.१२.१० ॥
രാജേന്ദ്രാ, പ്രഭോ, ഹരിശ്ചന്ദ്രനെക്കുറിച്ച് അങ്ങ് എന്നോട് ചോദിക്കുന്നത്, ആ ബുദ്ധിമാന്റെ മാഹാത്മ്യം, ഞാൻ അങ്ങയോട് പൂർണ്ണമായി പറയാം.
2.12.11
इक्ष्वाकूणां कुले जातस्त्रिशङ्कुर्नाम पार्थिवः ।
अयोध्याधिपतिर्वीरो विश्वामित्रेण संस्थितः ॥ २.१२.११ ॥
ഇക്ഷ്വാകു കുലത്തിൽ ത്രിശങ്കു എന്ന പേരുള്ള ഒരു രാജാവ് ജനിച്ചു. അയോധ്യയുടെ അധിപനായ ആ വീരനെ വിശ്വാമിത്രൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
2.12.12
तस्य सत्यवती नाम पत्नी केकयवंशजा ।
तस्यां गर्भः समभवद्धर्मेण कुरुनन्दन ॥ २.१२.१२ ॥
അദ്ദേഹത്തിന് കേകയവംശത്തിൽ ജനിച്ച സത്യവതി എന്ന ഭാര്യയുണ്ടായിരുന്നു. കുരുനന്ദനാ, അവളിൽ ധർമ്മത്താൽ ഗർഭം ഉണ്ടായി.
2.12.13
सा च काले महाभागा राजन्मासं प्रविश्य च ।
कुमारं जनयामास हरिश्चन्द्रमकल्मषम्।
स वै राजा हरिश्चन्द्रस्त्रैशङ्कव इति स्मृतः ॥ २.१२.१३ ॥
യഥാകാലം, ഹേ രാജാവേ, ആ മഹാഭാഗ്യവതി മാസം തികഞ്ഞ ശേഷം നിഷ്കളങ്കനായ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു; അവൻ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ. ആ രാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ത്രൈശങ്കവൻ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
2.12.14
स राजा बलवानासीत्सम्राट् सर्वमहीक्षिताम् ।
तस्य सर्वे महीपालाः शासनावनताः स्थिताः ॥ २.१२.१४ ॥
ആ രാജാവ് ബലവാനായിരുന്നു; എല്ലാ ഭൂപാലന്മാർക്കും ചക്രവർത്തി. അവന്റെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും അവന്റെ ശാസനയ്ക്കു വണങ്ങി നിന്നു.
2.12.15
तेनैकं रथमास्थाय जैत्रं हेमविभूषितम् ।
शस्त्रप्रतापेन जिता द्वीपाः सप्त जनेश्वर ॥ २.१२.१५ ॥
അവൻ സ്വർണ്ണാലങ്കൃതമായ ഒറ്റ ജയരഥത്തിൽ കയറി, ആയുധപ്രതാപത്താൽ ഏഴു ദ്വീപുകളെ കീഴടക്കി, ഹേ ജനേശ്വരാ.
2.12.16
स निर्जित्य महीं कृत्स्नां सशैलवनकाननाम् ।
आजहार महाराज राजसूयं महाक्रतुम् ॥ २.१२.१६ ॥
അവൻ പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും സഹിതം സമസ്ത ഭൂമിയെയും ജയിച്ച്, ഹേ മഹാരാജാവേ, രാജസൂയം എന്ന മഹായജ്ഞം നടത്തി.
2.12.17
तस्य सर्वे महीपाला धनान्याजह्रुराज्ञया ।
द्विजानां परिवेष्टारस्तस्मिन्यज्ञे च तेऽभवन् ॥ २.१२.१७ ॥
അവന്റെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ആജ്ഞപ്രകാരം ധനം കൊണ്ടുവന്നു; ആ യജ്ഞത്തിൽ അവർ ബ്രാഹ്മണർക്ക് ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നവരായി.
2.12.18
समाप्तयज्ञो विधिवद्धरिश्चन्द्रः प्रतापवान् ।
अभिषिक्तश्च शुशुभे साम्राज्येन नराधिपः ॥ २.१२.१८ ॥
വിധിപ്രകാരം യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കിയ പ്രതാപവാനായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, സാമ്രാജ്യാഭിഷേകം ലഭിച്ച് നരാധിപനായി തിളങ്ങി.
2.12.19
राजसूयेऽभिषिक्तश्च समाप्तवरदक्षिणे ॥ २.१२.१९ ॥
രാജസൂയയാഗത്തിൽ അഭിഷിക്തനായി, ശ്രേഷ്ഠമായ ദക്ഷിണകൾ പൂർത്തിയാക്കി.
2.12.20
प्रादाच्च द्रविणं प्रीत्या याचकानां नरेश्वरः ।
यथोक्तवन्तस्ते तस्मिंस्ततः पञ्चगुणाधिकम् ॥ २.१२.२० ॥
രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ യാചകർക്ക് ധനം നൽകി; അവർ ചോദിച്ചതിനേക്കാൾ അഞ്ചിരട്ടി അധികം.
2.12.21
अतर्पयच्च विविधैर्वसुभिर्ब्राह्मणांस्तदा ।
प्रसर्पकाले सम्प्राप्ते नानादिग्भ्यः समागतान् ॥ २.१२.२१ ॥
അപ്പോൾ വിവിധ ധനങ്ങളാൽ ബ്രാഹ്മണരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; ഉത്സവം അവസാനിക്കുന്ന കാലത്ത് വിവിധ ദിക്കുകളിൽനിന്ന് വന്നവരെയും.
2.12.22
भक्ष्यभोज्यैश्च विविधैर्यथाकामपुरस्कृतैः ।
रत्नौघतर्पितैस्तुष्टैर्द्विजैश्च समुदाहृतम्।
तेजस्वी च यशस्वी च नृपेभ्योऽभ्यधिकोऽभवत् । ॥ २.१२.२२ ॥
വിവിധ ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങളാലും ആഗ്രഹംപോലെ ഒരുക്കിയവയാലും രത്നരാശികളാൽ തൃപ്തരായ സന്തുഷ്ടരായ ദ്വിജർ (അവനെ) പ്രഖ്യാപിച്ചു; അവൻ തേജസ്വിയും യശസ്വിയുമായി മറ്റു രാജാക്കന്മാരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനായി.
2.12.23
एतस्मात्कारणाद्राजन्हरिश्चन्द्रो विराजते ।
तेभ्यो राजसहस्रेभ्यस्तद्विद्वि भरतर्षभ ॥ २.१२.२३ ॥
ഇക്കാരണത്താൽ, രാജാവേ, ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ ആയിരം രാജാക്കന്മാരെക്കാൾ പ്രകാശിക്കുന്നു; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇത് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക.
2.12.24
समाप्य च हरिश्चन्द्रो महायज्ञं प्रतापवान् ।
अभिषिक्तश्च शुशुभे साम्राज्येन नराधिप ॥ २.१२.२४ ॥
മഹായജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കി, പ്രതാപശാലിയായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, ഹേ നരാധിപാ, സാമ്രാജ്യാഭിഷേകത്താൽ പ്രകാശിച്ചു.
2.12.25
ये चान्ये च महीपाला राजसूयं महाक्रतुम् ।
यजन्ते ते सहेन्द्रेण मोदन्ते भरतर्षभ। ॥ २.१२.२५ ॥
മറ്റ് രാജാക്കന്മാരും മഹത്തായ രാജസൂയ യജ്ഞം ചെയ്യുന്നു; അവർ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
2.12.26
ये चापि नि नं प्राप्ताः सङ्ग्रामेष्वपलायिनः ।
ते तत्सदनम् ताद्य मोन्दते भरतर्षभ ॥ २.१२.२६ ॥
യുദ്ധങ്ങളിൽ പിന്തിരിയാതെ വീരമരണം പ്രാപിച്ചവരും ആ ലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
2.12.27
तपसा ये च तीव्रेण त्यजन्तीह कलेवरम् ।
ते तत्स्थानं समासाद्य श्रीमन्तो भान्ति नित्यशः ॥ २.१२.२७ ॥
കഠിനമായ തപസ്സാൽ ഇവിടെ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ ആ സ്ഥാനം നേടി എപ്പോഴും തേജസ്വികളായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
2.12.28
पिता च त्वाऽऽह कौन्तेय पाण्डुः कौरवनन्दन ।
हरिश्चन्द्रे श्रियं दृष्ट्वा नृपतौ जातविस्मयः ॥ २.१२.२८ ॥
കൗന്തേയാ, കൗരവരുടെ ആനന്ദമേ, നിന്റെ പിതാവായ പാണ്ഡുവും നിന്നോട് പറഞ്ഞു; രാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ശ്രീ കണ്ട് അദ്ദേഹം വിസ്മയിച്ചു.
2.12.29
विज्ञाय मानुषं लोकमायान्तं मां नराधिप ।
प्रोवाच प्रणतो भूत्वा वदेथास्त्वं युधिष्ठिरम् ॥ २.१२.२९ ॥
നരാധിപാ, ഞാൻ മനുഷ്യലോകത്തിലേക്ക് വരുന്നത് അറിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നീ യുധിഷ്ഠിരനോട് പറയണം.'
2.12.30
समर्थोऽसि महीं जेतुं भ्रातरस्ते स्थिता वशे ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठमहारस्वेति भारत ॥ २.१२.३० ॥
നീ ഭൂമി ജയിക്കാൻ പ്രാപ്തനാണ്; നിന്റെ സഹോദരന്മാർ നിന്റെ വശത്താണ്. യജ്ഞങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ രാജസൂയം ചെയ്യുക, ഭാരതാ, എന്ന് (പറയുക).
2.12.31
त्वयीष्टवति पुत्रेऽहं हरिश्चन्द्रवदाशु वै ।
मोदिष्ये बहुलाः शश्वत्समाः शक्रस्य संसदि ॥ २.१२.३१ ॥
നിന്റെ പുത്രൻ യാഗം ചെയ്താൽ, ഹരിശ്ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഞാൻ വേഗത്തിൽ ഇന്ദ്രന്റെ സഭയിൽ പല വർഷങ്ങളോളം എന്നും സന്തോഷിക്കും.
2.12.32
एवं भवतु वक्ष्येऽहं तव पुत्रं नराधिपम् ।
भूलोकं यदि गच्छेयमिति पाण्डुमथाब्रुवम् ॥ २.१२.३२ ॥
അങ്ങനെയാകട്ടെ. ഞാൻ ഭൂലോകത്തേക്ക് പോയാൽ നിന്റെ പുത്രനായ ആ നരാധിപനോട് പറയാം എന്ന് ഞാൻ പാണ്ഡുവിനോട് പറഞ്ഞു.
2.12.33
तस्य त्वं पुरुषव्याघ्र सङ्कल्पं कुरु पाण्डव ।
गन्तासित्वं महेन्द्रस्य पूर्वैः सह सलोकताम् ॥ २.१२.३३ ॥
പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ പാണ്ഡവാ, അതിന് സങ്കൽപ്പം ചെയ്യുക. നീ നിന്റെ പൂർവ്വികരോടൊപ്പം മഹേന്ദ്രന്റെ ലോകത്തിൽ എത്തും.
2.12.34
बहुविघ्नश्च नृपते क्रतुरेष स्मृतो महान् ।
छिद्राण्यस्य वाञ्छन्ति यज्ञघ्ना ब्रह्मराक्षसाः ॥ २.१२.३४ ॥
രാജാവേ, ഈ മഹായാഗം ധാരാളം വിഘ്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. യാഗം നശിപ്പിക്കുന്ന ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാർ അതിലെ പിഴവുകൾ തേടുന്നു.
2.12.35
युद्धं च क्षत्रशमनं पृथिवीक्षयकारणम् ।
किञ्चिदेव निमित्तं च भवत्यत्र क्षयावहम् ॥ २.१२.३५ ॥
യുദ്ധം ക്ഷത്രിയരുടെ നാശത്തിനും ഭൂമിയുടെ ക്ഷയത്തിനും കാരണമാണ്. അതിൽ ചെറിയൊരു കാരണവും നാശം വരുത്തും.
2.12.36
एतत्सञ्चिन्त्य राजेन्द्र यत्क्षमं तत्समाचर ।
अप्रमत्तोत्थितो नित्यं चातुर्वर्ण्यस्य रक्षणे ॥ २.१२.३६ ॥
രാജേന്ദ്രാ, ഇതിനെക്കുറിച്ച് നന്നായി ആലോചിച്ച് യോഗ്യമായത് ചെയ്യുക. എപ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ ഉണർന്ന് നാല് വർണ്ണങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണത്തിൽ ഏർപ്പെടുക.
2.12.37
भव एधस्व मोदस्व धनैस्तर्पय च द्विजान् ।
एतत्ते विस्तरेणोक्तं यन्मां त्वं परिपृच्छसि।
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि दाशार्हनगरीं प्रति ॥ २.१२.३७ ॥
നീ ഐശ്വര്യവാനായി വളരുക, സന്തോഷിക്കുക; ധനം കൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക. നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിസ്തരിച്ചു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ നിന്നോട് യാത്ര ചോദിച്ച് ദാശാർഹന്മാരുടെ നഗരിയിലേക്ക് പോകും.
2.12.38
एवमाख्याय पार्थेभ्यो नारदो जनमेजय ।
जगाम तैर्वृतो राजन्नृषिभिर्यैः समागतः ॥ २.१२.३८ ॥
ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവരോട് പറഞ്ഞശേഷം, ജനമേജയാ, നാരദൻ പോയി. രാജാവേ, അവരോടൊപ്പം വന്നിരുന്ന ഋഷിമാർ അദ്ദേഹത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി പോയി.
2.12.39
गते तु नारदे पार्थो भ्रातृभिः सह कौरवः ।
राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं चिन्तयामास पार्थिवः ॥ २.१२.३९ ॥
നാരദൻ പോയശേഷം, കൗരവനായ പാർത്ഥൻ (യുധിഷ്ഠിരൻ) സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം യജ്ഞങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ രാജസൂയത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചു.