મહાભારત · અધ્યાય 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
चिन्तयन्राजसूयेष्टिं न लेभे शर्म भारत ॥ २.१३.१ ॥
ઋષિનું એ વચન સાંભળીને યુધિષ્ઠિરે દીર્ઘ શ્વાસ લીધો. રાજસૂય યજ્ઞનું ચિંતન કરતાં તેમને શાંતિ ન મળી, હે ભારત.
2.13.2
राजर्षीणां च तं श्रुत्वा महिमानं महात्मनाम् ।
यज्वनां कर्मभिः पुण्यैर्लोकप्राप्तिं समीक्ष्य च ॥ २.१३.२ ॥
રાજર્ષિઓ અને મહાત્મા યજ્ઞકર્તાઓની એ મહિમા સાંભળીને, તેમનાં પુણ્યકર્મોથી લોકપ્રાપ્તિનો વિચાર કરીને.
2.13.3
हरिश्चन्द्रं च राजर्षि रोजमानं विशेषतः ।
यज्वानं यज्ञमाहर्तुं राजसूयमियेष सः ॥ २.१३.३ ॥
ખાસ કરીને રાજર્ષિ હરિશ્ચંદ્ર — તેજસ્વી યજ્ઞકર્તા — એ રાજસૂય યજ્ઞ કરવા ઇચ્છ્યું.
2.13.4
युधिष्ठिरस्ततः सर्वानर्चयित्वा सभासदः ।
प्रत्यर्चितश्च तैः सर्वैर्यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.१३.४ ॥
પછી યુધિષ્ઠિરે બધા સભાસદોનો સત્કાર કર્યો; તેઓ બધાએ પણ તેમનો સત્કાર કર્યો. પછી તેમણે મન યજ્ઞમાં જ સ્થિર કર્યું.
2.13.5
स राजसूयं राजेन्द्र कुरूणामृषभस्तदा ।
आहर्तुं प्रवणं चक्रे मनः सञ्चिन्त्य चासकृत् ॥ २.१३.५ ॥
હે રાજેન્દ્ર, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ તેમણે ત્યારે વારંવાર વિચારીને રાજસૂય યજ્ઞ કરવા તરફ મન વાળ્યું.
2.13.6
भूयश्चाद्भुतवीर्यौजा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
किं हितं सर्वलोकानां भवेदिति मनो दधे ॥ २.१३.६ ॥
અદ્ભુત વીર્ય અને ઓજસ્વાળા તેમણે ફરી ધર્મનું જ ચિંતન કરતાં વિચાર્યું, "સર્વ લોકોનું હિત શેમાં થશે?" એમ વિચારીને મન સ્થિર કર્યું.
2.13.7
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः सर्वधर्मभृतां वरः ।
अविशेषेण सर्वेषां हितं चक्रे युधिष्ठिरः ॥ २.१३.७ ॥
બધા ધર્મો ધારણ કરનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરે સર્વ પ્રજા પર કૃપા કરીને ભેદ વિના સૌનું હિત કર્યું.
2.13.8
सर्वेषां दीयतां देयं मुष्णन्कोपमदावुभौ ।
साधु धर्मेति धर्मेति नान्यच्छ्रूयेत भाषितम् ॥ २.१३.८ ॥
સૌને જે આપવા યોગ્ય હોય તે અપાય; ક્રોધ અને મદ બંનેને દૂર કરીને, 'સારું, આ જ ધર્મ છે, આ જ ધર્મ છે' સિવાય બીજું કંઈ કહેલું સંભળાતું ન હતું.
2.13.9
एवं गते ततस्तस्मिन्पितरीवाश्वसञ्जनाः ।
न तस्य विद्यते द्रेष्टा ततोऽस्याजातशत्रुता ॥ २.१३.९ ॥
આ રીતે થતાં, પિતાની જેમ પ્રજા આશ્વસ્ત થઈ; તેનો કોઈ દ્વેષી ન હતો, તેથી તે અજાતશત્રુ હતો.
2.13.10
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सोः सव्यसाचिनः ॥ २.१३.१० ॥
નરેન્દ્ર (યુધિષ્ઠિર)ના સ્વીકારથી, ભીમના રક્ષણથી, શત્રુઓના નાશથી અને બીભત્સુ (અર્જુન) સવ્યસાચીના કર્મથી.
2.13.11
बलीनां सम्यगुत्थानान्नकुलस्य यशस्विनः ।
धीमतः सहदेवस्य धर्माणामनुशासनात् ॥ २.१३.११ ॥
યશસ્વી નકુલે બળવાનોને સારી રીતે ઊભા કરવાથી, અને બુદ્ધિમાન સહદેવે ધર્મોના અનુશાસનથી.
2.13.12
वैनत्यात्सर्वतश्चैव नकुलस्य स्वभावतः ।
अविग्रहा वीतभयाः स्वकर्मनिरताः सदा ॥ २.१३.१२ ॥
નકુલની નમ્રતાથી, ચારેબાજુ અને સ્વભાવથી પણ; લોકો હંમેશાં ઝઘડા વિનાના, ભયમુક્ત અને પોતપોતાના કર્મમાં લીન રહેતા.
2.13.13
निकामवर्षाः स्फीताश्च आसञ्जनपदास्तथा ।
वार्धुषी यज्ञसत्वानि गोरक्षं कर्षणं वणिक् ॥ २.१३.१३ ॥
ઇચ્છા મુજબ વરસાદ વરસ્યો; દેશો અને લોકો સમૃદ્ધ થયા. વ્યાજનો વેપાર, યજ્ઞસામગ્રી, ગોરક્ષા, ખેતી અને વેપાર પણ (વધ્યાં).
2.13.14
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणा ।
अनुकर्षं च निष्कर्षं व्याधिपावकमूर्छनम् ॥ २.१३.१४ ॥
ખાસ કરીને આ બધું રાજાના કર્મથી જ સર્જાયું; કર વસૂલાત, ભારે કર, રોગ અને અગ્નિનો ફેલાવો પણ (તેનાથી).
2.13.15
सर्वमेव न तत्रासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ।
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यश्च राज्ञः प्रति परस्परम् ॥ २.१३.१५ ॥
ધર્મમાં સદા સ્થિત યુધિષ્ઠિરના શાસનમાં બધું ત્યાં નહોતું; લૂંટારાઓ અને ઠગોથી, તથા રાજાઓ વચ્ચે પરસ્પર (ભય) પણ નહોતો.
2.13.16
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयत मृषाकृतम् ।
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वकर्मजम् ॥ २.१३.१६ ॥
રાજાની કૃપાથી પણ ખોટું કાર્ય સાંભળવામાં આવતું નહોતું; પ્રિય કરવા અને સેવા કરવા માટેનું બલિકર્મ પોતાના કર્મથી (થતું હતું).
2.13.17
अभिहर्तुं नृपाः षट्सु पृथक्जात्यैश्च नैगमैः ।
ववृधे विषयस्तत्र धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.१३.१७ ॥
રાજાઓ છ પ્રકારે, વિવિધ જાતિઓ અને વેપારીઓ દ્વારા ભેટ લાવવા (આવતા હતા); ધર્મમાં સદા સ્થિત યુધિષ્ઠિરના શાસનમાં તે દેશ વધ્યો.
2.13.18
कामतोऽप्युपयुञ्जानै राजसैर्लोभजैर्जनैः ।
सर्वव्यापी सर्वगुणी सर्वसाहः स सर्वराट् ॥ २.१३.१८ ॥
ઇચ્છા મુજબ ભોગવનારા, રાજસી અને લોભથી જન્મેલા લોકો દ્વારા પણ; તે સર્વવ્યાપી, સર્વગુણસંપન્ન, સર્વને સહન કરી જીતનાર, સર્વરાજા હતા.
2.13.19
यस्मिन्नधिकृतः सम्राड् भ्राजमानो महायशाः ।
यत्र राजन्दश दिशः पितृतो मातृतस्तथा।
अनुरक्ताः प्रजा आसन्नागोपाला द्विजातयः ॥ २.१३.१९ ॥
સમ્રાટ તરીકે સ્થાપિત, તેજસ્વી અને મહાયશસ્વી એવા જેના અધિકારમાં, હે રાજન્, દસે દિશાઓમાં, પિતૃપક્ષ અને માતૃપક્ષ બંનેમાંથી પ્રજા અનુરક્ત હતી; ગોપાલો સહિત દ્વિજાતિઓ પણ અનુરક્ત હતા.
2.13.20
स मन्त्रिणः समानाय्य भ्रातृंश्च वदतां वरः ।
राजसूयं प्रति तदा पुनः पुनरपृच्छत ॥ २.१३.२० ॥
વક્તાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા તેમણે મંત્રીઓ અને ભાઈઓને બોલાવીને, ત્યારે રાજસૂય યજ્ઞ વિશે વારંવાર પૂછ્યું.
2.13.21
ते पृच्छ्यमानाः सहिता वचोऽर्थ्यं मन्त्रिणस्तदा ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञं यियक्षुमिदमब्रुवन् ॥ २.१३.२१ ॥
ત્યારે પૂછાયેલા મંત્રીઓ એકસાથે, અર્થપૂર્ણ વચનમાં, યજ્ઞ કરવા ઇચ્છતા મહાપ્રાજ્ઞ યુધિષ્ઠિરને આ બોલ્યા.
2.13.22
येनाभिषिक्तो नृपतिर्वारुणं गुणमृच्छति ।
तेन राजाऽपि तं कुत्स्नं सम्राड्गुणमभीप्सृति ॥ २.१३.२२ ॥
જેના દ્વારા અભિષિક્ત રાજા વરુણનો ગુણ પામે છે, તેના દ્વારા રાજા પણ તે સંપૂર્ણ સમ્રાટ્-ગુણની ઇચ્છા રાખે છે.
2.13.23
तस्य सम्राड्गुणार्हस्य भवतः कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य समयं मन्यन्ते सुहृदस्तव ॥ २.१३.२३ ॥
હે કુરુનંદન, સમ્રાટ્-ગુણને યોગ્ય એવા તમારા માટે, તમારા હિતેચ્છુઓ રાજસૂયનો આ જ સમય માને છે.
2.13.24
तस्य यज्ञस्य समयः स्वाधीनः क्षत्रसम्पदा ।
साम्ना षडग्नयो यस्मिंश्चीयन्ते शंसितव्रतैः ॥ २.१३.२४ ॥
તે યજ્ઞનો સમય ક્ષત્રસંપત્તિથી સ્વાધીન છે; તેમાં, પ્રશંસિત વ્રતવાળા સામથી છ અગ્નિઓ સંચિત કરે છે.
2.13.25
दर्वीहोमानुपादाय सर्वान्यः प्राप्नुते क्रतून् ।
अभिषेकं च यज्ञान्ते सर्वजित्तेन चोच्यते ॥ २.१३.२५ ॥
દર્વીહોમ ગ્રહણ કરીને સર્વ ક્રતુઓ પ્રાપ્ત કરનાર અને યજ્ઞના અંતે અભિષેક પામનાર 'સર્વજિત્' કહેવાય છે.
2.13.26
समर्थोऽसि महाबाहो सर्वे ते वशगा वयम् ।
अचिरात्त्वं महाराज राजसूयमवाप्स्यसि ॥ २.१३.२६ ॥
હે મહાબાહો, તું સમર્થ છે; અમે સૌ તારા વશમાં છીએ. હે મહારાજ, ટૂંક સમયમાં તું રાજસૂય યજ્ઞ પ્રાપ્ત કરીશ.
2.13.27
अविचार्य महाराज राजसूये मनः कुरु ।
इत्येवं सुहृदः सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् ॥ २.१३.२७ ॥
હે મહારાજ, વિચાર્યા વિના રાજસૂયમાં મન લગાવો — એ રીતે સર્વ સુહૃદો અલગ અને સાથે મળીને બોલ્યા.
2.13.28
स धर्म्यं पाण्डवस्तेषां वचः श्रुत्वा विशाम्पते ।
धृष्टमिष्टं वरिष्टं च जग्राह मनसाऽरिहा ॥ २.१३.२८ ॥
હે વિશાંપતિ, તે પાંડવે તેમનું ધર્મયુક્ત વચન સાંભળીને, શત્રુસંહારકે તેને દૃઢ, પ્રિય અને શ્રેષ્ઠ માનીને મનથી સ્વીકાર્યું.
2.13.29
श्रुत्वा सुहृद्वचस्तच्च जानंश्चाप्यात्मनः क्षमम् ।
स प्रशस्तक्रियारम्भः परीक्षामुपचक्रमे ॥ २.१३.२९ ॥
મિત્રોના વચન સાંભળીને અને પોતાની ક્ષમતા જાણીને, પ્રશંસનીય કાર્યનો આરંભ કરતાં તેણે પરીક્ષા (વિચાર) શરૂ કરી.
2.13.30
चतुर्भिर्भीमसेनाद्यैर्भ्रातृभिः सहितो हितम् ।
एवमुक्तस्तथा पार्थो धर्म एव मनो दधे ॥ २.१३.३० ॥
ભીમસેન આદિ ચાર ભાઈઓ સાથે, એ રીતે કહેવાયેલા પૃથાપુત્રે હિતકર વાત માનીને મનને ધર્મમાં જ સ્થિર કર્યું.
2.13.31
स राजसूयं राजेन्द्रः कुरूणामृषभः क्रतुम् ।
जगाम मनसा सद्य आहरिष्यन्युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३१ ॥
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, રાજાઓના રાજા યુધિષ્ઠિરે તરત જ મનમાં રાજસૂય યજ્ઞ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો.
2.13.32
भूयस्त्वद्भुतवीर्योपि धर्ममेवानुपालयन् ।
पुनः पुनर्मनो दध्रे राजसूयाय भारत ॥ २.१३.३२ ॥
અદ્ભુત પરાક્રમી હોવા છતાં ધર્મનું જ પાલન કરતાં, હે ભારત, તેણે વારંવાર રાજસૂય યજ્ઞ તરફ મન લગાવ્યું.
2.13.33
स भ्रातृभिः पुनर्धीमानृत्विग्निश्च महात्मभिः ।
मन्त्रिभिश्चापि सहितो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३३ ॥
તે બુદ્ધિમાન ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર પોતાના ભાઈઓ, મહાત્મા ઋત્વિજો અને મંત્રીઓ સાથે ફરી (વિચારવિમર્શ કરવા લાગ્યા).
2.13.34
धौम्यद्वैपायनाद्यैश्च मन्त्रयामास मन्त्रवित् ।
विराटद्रुपदाभ्यां च सात्यकेन च धीमता ॥ २.१३.३४ ॥
ધૌમ્ય, દ્વૈપાયન વગેરે સાથે, વિરાટ અને દ્રુપદ સાથે, તથા બુદ્ધિમાન સાત્યકિ સાથે મંત્રજ્ઞ યુધિષ્ઠિરે પરામર્શ કર્યો.
2.13.35
युधामन्यूत्तमौजोभ्यां सौभद्रेण च धीमता ।
द्रौपदेयैः परं शूरैर्मन्त्रयामास संवृतः ॥ २.१३.३५ ॥
યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજા સાથે, બુદ્ધિમાન સૌભદ્ર સાથે, દ્રૌપદીના શ્રેષ્ઠ વીર પુત્રોથી ઘેરાયેલા (યુધિષ્ઠિરે પરામર્શ કર્યો).
2.13.36
भवन्तो राजसूयस्य सम्राडर्हस्य सुक्रतोः ।
श्रद्दधानस्य वदत ममावाप्तिः कथं भवेत् ॥ २.१३.३६ ॥
સમ્રાટને યોગ્ય, સુક્રતુ એવા રાજસૂય યજ્ઞની શ્રદ્ધાળુ એવા મને પ્રાપ્તિ કેવી રીતે થઈ શકે, તે તમે કહો.
2.13.37
एवमुक्तास्तु ते तेन राज्ञा राजीवलोचन ।
इदमूचुर्वचः काले धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.१३.३७ ॥
રાજાએ આમ કહ્યું ત્યારે, હે કમળનયન, તેમણે યોગ્ય સમયે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને આ વચન કહ્યાં.
2.13.38
अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम् ।
अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा ॥ २.१३.३८ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, તું મહાન રાજસૂય યજ્ઞને યોગ્ય છે. રાજાએ આમ કહ્યા પછી, અને ઋત્વિજો તથા ઋષિઓએ પણ તેમ કહ્યા પછી...
2.13.39
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान् ॥ २.१३.३९ ॥
મંત્રીઓ અને ભાઈઓએ તેમના એ વચનનો આદર કર્યો. પરંતુ તે મહાપ્રાજ્ઞ, આત્મસંયમી રાજા ફરી પોતે જ...
2.13.40
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया ।
सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ ॥ २.१३.४० ॥
લોકોના હિતની કામનાથી પૃથાપુત્રે ફરી વિચાર કર્યો. સામર્થ્યનો યોગ, દેશ-કાળ, ખર્ચ-આવક સારી રીતે જોઈને...
2.13.41
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति ।
नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात् ॥ २.१३.४१ ॥
બુદ્ધિથી સારી રીતે વિચારીને કામ કરનાર પ્રાજ્ઞ ડગમગતો નથી. કેવળ પોતાના નિશ્ચયથી યજ્ઞનો આરંભ થતો નથી.
2.13.42
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन् ।
स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम् ॥ २.१३.४२ ॥
આ થશે એમ સારી રીતે જાણીને, પ્રયત્નથી કાર્ય ઉપાડીને, તેણે કાર્યના નિશ્ચય માટે જનાર્દન કૃષ્ણને જ...
2.13.43
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम् ।
अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु ॥ २.१३.४३ ॥
બધા લોકોથી ઉપર માનીને તેણે મનથી હરિનું સ્મરણ કર્યું. જે અપ્રમેય, મહાબાહુ, ઇચ્છાથી મનુષ્યોમાં જન્મેલા અજ છે.
2.13.44
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः ।
नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम् ॥ २.१३.४४ ॥
પાંડવે દેવોને માન્ય એવાં કર્મો પરથી તેના વિશે અનુમાન કર્યું. તેને કંઈ અજાણ્યું નથી, અને તેનામાં કર્મથી ન ઊપજેલું કંઈ નથી.
2.13.45
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत ।
स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४५ ॥
'તે કંઈ સહન કરી શકે નહીં' એવું તેણે કૃષ્ણ વિશે માન્યું. પૃથાના પુત્ર યુધિષ્ઠિરે એ અટળ નિશ્ચય કર્યો.
2.13.46
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा ।
शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान् ॥ २.१३.४६ ॥
વડીલની જેમ ભૂતોના ગુરુ પાસે તેણે તરત જ એક દૂત મોકલ્યો. ઝડપી રથથી તે દૂત જલદી યાદવો સુધી પહોંચ્યો.
2.13.47
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत् ।
स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ॥ २.१३.४७ ॥
દ્વારકામાં રહેતા કૃષ્ણ પાસે, દ્વારવતીમાં તે પહોંચ્યો. હાથ જોડીને તે પ્રભુ માધવને તેણે નિવેદન કર્યું.
2.13.48
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह ।
पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः ॥ २.१३.४८ ॥
'હે હૃષીકેશ! ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર ધૌમ્ય, વ્યાસ વગેરે સાથે, પાંચાલ અને મત્સ્યો સાથે, અને ભાઈઓ સહિત સર્વથા...'
2.13.49
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४९ ॥
હે મહાબાહો, તે યુધિષ્ઠિર તમારાં દર્શનની ઇચ્છા રાખે છે.
2.13.50
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली ।
दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः ॥ २.१३.५० ॥
ઇન્દ્રસેનના વચન સાંભળીને યાદવોમાં શ્રેષ્ઠ બળવાન અચ્યુત, પાર્થને જોવાની ઇચ્છાથી (ચાલ્યા).
2.13.51
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः ।
इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा।
व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः ॥ २.१३.५१ ॥
હે રાજન્, મિત્રો અને વસુદેવ પાસેથી વિદાય લઈને માધવ ઇન્દ્રસેન સાથે ત્યારે ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગયા. વિવિધ દેશો વટાવીને, ઝડપી વાહનોથી ઉતાવળે ગયા.
2.13.52
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः ।
स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः ॥ २.१३.५२ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં રહેલા પાર્થ પાસે જનાર્દન પહોંચ્યા. ઘરમાં પિતાની જેમ, ભાઈ ધર્મરાજે તેમનો સત્કાર કર્યો.
2.13.53
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः ।
प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा ॥ २.१३.५३ ॥
પછી ભીમ સાથે તેમણે પિતાની બહેનને આનંદથી જોઈ. પ્રસન્ન મિત્ર સાથે તેઓ ત્યારે આનંદિત થયા.
2.13.54
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः ।
तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्।
धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ २.१३.५४ ॥
અર્જુન અને યમના બે પુત્રોએ ગુરુની જેમ તેમની સેવા કરી. શુભ સ્થાને થોડો વિશ્રામ લેતા અચ્યુત પાસે ધર્મરાજે આવીને પોતાનો હેતુ જણાવ્યો.
2.13.55
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया ।
प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः ॥ २.१३.५५ ॥
મેં રાજસૂય યજ્ઞની ઇચ્છા કરી છે; પણ તે કેવળ ઇચ્છાથી મળતો નથી. હે કૃષ્ણ, તે કયા ઉપાયથી પ્રાપ્ત થાય છે તે તું સંપૂર્ણપણે જાણે છે.
2.13.56
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते ।
यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति ॥ २.१३.५६ ॥
જેનામાં સર્વ કંઈ સંભવે છે, જે સર્વત્ર પૂજાય છે, જે સર્વેશ્વર રાજા છે, તે જ રાજસૂય યજ્ઞ પ્રાપ્ત કરે છે.
2.13.57
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे ।
तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत् ॥ २.१३.५७ ॥
મિત્રોએ એકત્ર થઈને તે રાજસૂય યજ્ઞ કરવા યોગ્ય છે એમ મને કહ્યું છે. હે કૃષ્ણ, આ બાબતે તારું વચન જ મારો સૌથી નિશ્ચિત નિર્ણય બનશે.
2.13.58
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते ।
स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत ॥ २.१३.५८ ॥
કેટલાક હિતૈષીઓ દેવ સમાન તારામાં દોષ બતાવતા નથી; એ જ રીતે બીજા લોકો પોતાના સ્વાર્થ માટે પ્રિય વાત જ બોલે છે.
2.13.59
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम् ।
एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने ॥ २.१३.५९ ॥
કેટલાક લોકો પોતાના માટે કેવળ પ્રિય અને હિતકારી જ શોધે છે; આ કામ વિશે આવી જ લોકવાતો જોવા મળે છે.
2.13.60
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च ।
परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २.१३.६० ॥
પણ તું આ હેતુઓથી પર થઈને, કામ-ક્રોધ છોડીને, જગતમાં જે પરમ યોગ્ય છે તે યથાર્થપણે કહેવા યોગ્ય છે.