മഹാഭാരതം · അധ്യായം 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
चिन्तयन्राजसूयेष्टिं न लेभे शर्म भारत ॥ २.१३.१ ॥
ഋഷിയുടെ ആ വാക്കു കേട്ട് യുധിഷ്ഠിരൻ ദീർഘമായി നിശ്വസിച്ചു. രാജസൂയയാഗത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിട്ടും അദ്ദേഹത്തിന് ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല, ഹേ ഭാരതാ.
2.13.2
राजर्षीणां च तं श्रुत्वा महिमानं महात्मनाम् ।
यज्वनां कर्मभिः पुण्यैर्लोकप्राप्तिं समीक्ष्य च ॥ २.१३.२ ॥
രാജർഷികളുടെയും മഹാത്മാക്കളായ യജ്ഞകർത്താക്കളുടെയും ആ മഹിമ കേട്ട്, അവരുടെ പുണ്യകർമ്മങ്ങളാൽ ലോകപ്രാപ്തി പരിശോധിച്ച്.
2.13.3
हरिश्चन्द्रं च राजर्षि रोजमानं विशेषतः ।
यज्वानं यज्ञमाहर्तुं राजसूयमियेष सः ॥ २.१३.३ ॥
വിശേഷിച്ച്, തിളങ്ങുന്ന യജ്ഞകർത്താവായ രാജർഷി ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
2.13.4
युधिष्ठिरस्ततः सर्वानर्चयित्वा सभासदः ।
प्रत्यर्चितश्च तैः सर्वैर्यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.१३.४ ॥
പിന്നെ യുധിഷ്ഠിരൻ സഭാംഗങ്ങളെയെല്ലാം ആദരിച്ചു; അവരെല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തെ തിരിച്ചാദരിച്ചു. അതിനുശേഷം മനസ്സ് യജ്ഞത്തിൽത്തന്നെ ഉറപ്പിച്ചു.
2.13.5
स राजसूयं राजेन्द्र कुरूणामृषभस्तदा ।
आहर्तुं प्रवणं चक्रे मनः सञ्चिन्त्य चासकृत् ॥ २.१३.५ ॥
ഹേ രാജേന്ദ്രാ, കുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അദ്ദേഹം അപ്പോൾ പലവട്ടം ആലോചിച്ച് രാജസൂയയാഗം നടത്തുന്നതിലേക്ക് മനസ്സ് തിരിച്ചു.
2.13.6
भूयश्चाद्भुतवीर्यौजा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
किं हितं सर्वलोकानां भवेदिति मनो दधे ॥ २.१३.६ ॥
അദ്ഭുത വീര്യവും ഓജസ്സുമുള്ള അദ്ദേഹം വീണ്ടും ധർമ്മത്തെത്തന്നെ ചിന്തിച്ച്, "എന്താണ് സകലലോകങ്ങൾക്കും ഹിതകരം?" എന്നു ചിന്തിച്ച് മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചു.
2.13.7
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः सर्वधर्मभृतां वरः ।
अविशेषेण सर्वेषां हितं चक्रे युधिष्ठिरः ॥ २.१३.७ ॥
എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും വഹിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യുധിഷ്ഠിരൻ എല്ലാ പ്രജകളിലും അനുഗ്രഹം ചൊരിഞ്ഞ്, വ്യത്യാസമില്ലാതെ എല്ലാവർക്കും ഹിതം ചെയ്തു.
2.13.8
सर्वेषां दीयतां देयं मुष्णन्कोपमदावुभौ ।
साधु धर्मेति धर्मेति नान्यच्छ्रूयेत भाषितम् ॥ २.१३.८ ॥
എല്ലാവർക്കും കൊടുക്കേണ്ടത് കൊടുക്കട്ടെ; കോപവും മദവും രണ്ടും അകറ്റി, 'നല്ലത്, ഇതാണ് ധർമ്മം, ഇതാണ് ധർമ്മം' എന്നല്ലാതെ മറ്റൊന്നും കേൾക്കപ്പെട്ടില്ല.
2.13.9
एवं गते ततस्तस्मिन्पितरीवाश्वसञ्जनाः ।
न तस्य विद्यते द्रेष्टा ततोऽस्याजातशत्रुता ॥ २.१३.९ ॥
ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചപ്പോൾ, പിതാവിനെപ്പോലെ ജനങ്ങൾ ആശ്വസിച്ചു; അവനെ വെറുക്കുന്നവർ ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല, അതിനാൽ അവൻ അജാതശത്രു.
2.13.10
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सोः सव्यसाचिनः ॥ २.१३.१० ॥
നരേന്ദ്രന്റെ (യുധിഷ്ഠിരന്റെ) സ്വീകരണത്താൽ, ഭീമന്റെ സംരക്ഷണത്താൽ, ശത്രുക്കളുടെ നാശത്താൽ, ബീഭത്സുവിന്റെ (അർജ്ജുനന്റെ) സവ്യസാചിയുടെ കർമ്മത്താൽ.
2.13.11
बलीनां सम्यगुत्थानान्नकुलस्य यशस्विनः ।
धीमतः सहदेवस्य धर्माणामनुशासनात् ॥ २.१३.११ ॥
യശസ്വിയായ നകുലൻ ബലവാന്മാരെ നന്നായി ഉയർത്തിയതിനാൽ, ബുദ്ധിമാനായ സഹദേവൻ ധർമ്മങ്ങൾ അനുശാസിച്ചതിനാൽ.
2.13.12
वैनत्यात्सर्वतश्चैव नकुलस्य स्वभावतः ।
अविग्रहा वीतभयाः स्वकर्मनिरताः सदा ॥ २.१३.१२ ॥
നകുലന്റെ വിനയത്താൽ, എല്ലായിടത്തും, സ്വഭാവത്താലും; ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും കലഹമില്ലാതെ, ഭയമില്ലാതെ, തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരുന്നു.
2.13.13
निकामवर्षाः स्फीताश्च आसञ्जनपदास्तथा ।
वार्धुषी यज्ञसत्वानि गोरक्षं कर्षणं वणिक् ॥ २.१३.१३ ॥
ഇഷ്ടംപോലെ മഴ പെയ്തു; രാജ്യങ്ങളും ജനങ്ങളും സമൃദ്ധമായി വളർന്നു. പലിശ വ്യാപാരവും യജ്ഞദ്രവ്യങ്ങളും ഗോരക്ഷയും കൃഷിയും വാണിജ്യവും (വളർന്നു).
2.13.14
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणा ।
अनुकर्षं च निष्कर्षं व्याधिपावकमूर्छनम् ॥ २.१३.१४ ॥
വിശേഷിച്ച് ഇതെല്ലാം രാജകർമ്മത്താൽ ഉണ്ടായി; നികുതി പിരിവും ഭാരിച്ച നികുതിയും രോഗവും തീപിടുത്തവും വർദ്ധിച്ചതും (അതിനാൽ).
2.13.15
सर्वमेव न तत्रासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ।
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यश्च राज्ञः प्रति परस्परम् ॥ २.१३.१५ ॥
ധർമ്മത്തിൽ നിത്യം നിലകൊണ്ട യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭരണത്തിൽ എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; കൊള്ളക്കാരിൽനിന്നും വഞ്ചകരിൽനിന്നും, രാജാക്കന്മാർ തമ്മിലുള്ള പരസ്പര (ഭയവും) ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
2.13.16
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयत मृषाकृतम् ।
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वकर्मजम् ॥ २.१३.१६ ॥
രാജാവിന്റെ പ്രീതിയാൽപോലും വ്യാജമായ പ്രവൃത്തി കേട്ടിരുന്നില്ല; പ്രിയം ചെയ്യാനും സേവിക്കാനും ഉള്ള ബലികർമ്മം സ്വന്തം കർമ്മത്താൽ (നടന്നു).
2.13.17
अभिहर्तुं नृपाः षट्सु पृथक्जात्यैश्च नैगमैः ।
ववृधे विषयस्तत्र धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.१३.१७ ॥
രാജാക്കന്മാർ ആറുവിധത്തിൽ, വിവിധ ജാതികളും വ്യാപാരികളും വഴി കാഴ്ചകൾ കൊണ്ടുവരാൻ (വന്നു); ധർമ്മത്തിൽ നിത്യം നിലകൊണ്ട യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭരണത്തിൽ ആ രാജ്യം വളർന്നു.
2.13.18
कामतोऽप्युपयुञ्जानै राजसैर्लोभजैर्जनैः ।
सर्वव्यापी सर्वगुणी सर्वसाहः स सर्वराट् ॥ २.१३.१८ ॥
ഇഷ്ടംപോലെ അനുഭവിക്കുന്ന, രാജസഗുണവും ലോഭവും ഉള്ള ജനങ്ങളാലും; അദ്ദേഹം സർവ്വവ്യാപിയും സർവ്വഗുണസമ്പന്നനും എല്ലാം സഹിച്ചു ജയിക്കുന്നവനും സർവ്വരാജാവും ആയിരുന്നു.
2.13.19
यस्मिन्नधिकृतः सम्राड् भ्राजमानो महायशाः ।
यत्र राजन्दश दिशः पितृतो मातृतस्तथा।
अनुरक्ताः प्रजा आसन्नागोपाला द्विजातयः ॥ २.१३.१९ ॥
ചക്രവർത്തിയായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ട, തിളങ്ങുന്ന മഹായശസ്വിയായ അവനിൽ, ഹേ രാജാവേ, പത്തു ദിക്കുകളിലും, പിതൃവഴിയിലും മാതൃവഴിയിലും, പ്രജകൾ അനുരക്തരായിരുന്നു; ഇടയന്മാരുൾപ്പെടെ ദ്വിജന്മാരും അനുരക്തരായിരുന്നു.
2.13.20
स मन्त्रिणः समानाय्य भ्रातृंश्च वदतां वरः ।
राजसूयं प्रति तदा पुनः पुनरपृच्छत ॥ २.१३.२० ॥
സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ, മന്ത്രിമാരെയും സഹോദരന്മാരെയും വിളിച്ചുകൂട്ടി, അപ്പോൾ രാജസൂയ യാഗത്തെക്കുറിച്ച് വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
2.13.21
ते पृच्छ्यमानाः सहिता वचोऽर्थ्यं मन्त्रिणस्तदा ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञं यियक्षुमिदमब्रुवन् ॥ २.१३.२१ ॥
അപ്പോൾ ചോദിക്കപ്പെട്ട മന്ത്രിമാർ ഒന്നിച്ച്, അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകളിൽ, യാഗം ചെയ്യാനാഗ്രഹിച്ച മഹാപ്രാജ്ഞനായ യുധിഷ്ഠിരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.13.22
येनाभिषिक्तो नृपतिर्वारुणं गुणमृच्छति ।
तेन राजाऽपि तं कुत्स्नं सम्राड्गुणमभीप्सृति ॥ २.१३.२२ ॥
അഭിഷിക്തനായ രാജാവ് ആരാൽ വരുണന്റെ ഗുണം പ്രാപിക്കുന്നുവോ, അവനാൽ രാജാവും ആ സമ്പൂർണ സമ്രാട്ട്ഗുണം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.13.23
तस्य सम्राड्गुणार्हस्य भवतः कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य समयं मन्यन्ते सुहृदस्तव ॥ २.१३.२३ ॥
ഹേ കുരുനന്ദനാ, സമ്രാട്ട്ഗുണത്തിന് അർഹനായ നിനക്ക്, നിന്റെ സുഹൃത്തുകൾ രാജസൂയത്തിന്റെ സമയം ഇതാണെന്ന് കരുതുന്നു.
2.13.24
तस्य यज्ञस्य समयः स्वाधीनः क्षत्रसम्पदा ।
साम्ना षडग्नयो यस्मिंश्चीयन्ते शंसितव्रतैः ॥ २.१३.२४ ॥
ആ യാഗത്തിന്റെ സമയം ക്ഷത്രിയസമ്പത്തിനാൽ സ്വാധീനമുള്ളതാണ്; അതിൽ, പ്രശംസിതവ്രതരായവർ സാമത്താൽ ആറ് അഗ്നികളെ സംഭരിക്കുന്നു.
2.13.25
दर्वीहोमानुपादाय सर्वान्यः प्राप्नुते क्रतून् ।
अभिषेकं च यज्ञान्ते सर्वजित्तेन चोच्यते ॥ २.१३.२५ ॥
ദർവീഹോമങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് എല്ലാ ക്രതുക്കളും നേടുന്നവനും യജ്ഞാന്ത്യത്തിൽ അഭിഷേകം ലഭിക്കുന്നവനും 'സർവജിത്' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
2.13.26
समर्थोऽसि महाबाहो सर्वे ते वशगा वयम् ।
अचिरात्त्वं महाराज राजसूयमवाप्स्यसि ॥ २.१३.२६ ॥
മഹാബാഹോ, നീ സമർത്ഥനാണ്; ഞങ്ങളെല്ലാവരും നിന്റെ വശത്തിലാണ്. മഹാരാജാവേ, താമസിയാതെ നീ രാജസൂയം നേടും.
2.13.27
अविचार्य महाराज राजसूये मनः कुरु ।
इत्येवं सुहृदः सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् ॥ २.१३.२७ ॥
മഹാരാജാവേ, ആലോചിക്കാതെ രാജസൂയത്തിൽ മനസ്സ് വെക്കുക — ഇങ്ങനെ എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളും വെവ്വേറെയും ഒരുമിച്ചും പറഞ്ഞു.
2.13.28
स धर्म्यं पाण्डवस्तेषां वचः श्रुत्वा विशाम्पते ।
धृष्टमिष्टं वरिष्टं च जग्राह मनसाऽरिहा ॥ २.१३.२८ ॥
വിശാമ്പതേ, ആ പാണ്ഡവൻ അവരുടെ ധർമ്മയുക്തമായ വാക്ക് കേട്ട്, ശത്രുഹന്താവ് അതിനെ ദൃഢവും പ്രിയവും ശ്രേഷ്ഠവുമെന്ന് മനസ്സാ സ്വീകരിച്ചു.
2.13.29
श्रुत्वा सुहृद्वचस्तच्च जानंश्चाप्यात्मनः क्षमम् ।
स प्रशस्तक्रियारम्भः परीक्षामुपचक्रमे ॥ २.१३.२९ ॥
സുഹൃത്തുക്കളുടെ വാക്ക് കേട്ടും സ്വന്തം ശേഷി അറിഞ്ഞും, പ്രശംസനീയമായ കാര്യം തുടങ്ങിക്കൊണ്ട് അവൻ പരീക്ഷ (വിചാരം) ആരംഭിച്ചു.
2.13.30
चतुर्भिर्भीमसेनाद्यैर्भ्रातृभिः सहितो हितम् ।
एवमुक्तस्तथा पार्थो धर्म एव मनो दधे ॥ २.१३.३० ॥
ഭീമസേനൻ മുതലായ നാല് സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം, ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട പൃഥയുടെ പുത്രൻ, ഹിതകരമായ വാക്ക് സ്വീകരിച്ച് മനസ്സ് ധർമ്മത്തിൽത്തന്നെ ഉറപ്പിച്ചു.
2.13.31
स राजसूयं राजेन्द्रः कुरूणामृषभः क्रतुम् ।
जगाम मनसा सद्य आहरिष्यन्युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३१ ॥
കുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവുമായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഉടൻ മനസ്സിൽ രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ ഉറച്ചു.
2.13.32
भूयस्त्वद्भुतवीर्योपि धर्ममेवानुपालयन् ।
पुनः पुनर्मनो दध्रे राजसूयाय भारत ॥ २.१३.३२ ॥
അദ്ഭുത വീര്യനായിരുന്നിട്ടും ധർമത്തെ മാത്രം പാലിച്ചുകൊണ്ട്, ഭാരതാ, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും രാജസൂയത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
2.13.33
स भ्रातृभिः पुनर्धीमानृत्विग्निश्च महात्मभिः ।
मन्त्रिभिश्चापि सहितो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३३ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ധർമരാജൻ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരോടും മഹാത്മാക്കളായ ഋത്വിക്കുകളോടും മന്ത്രിമാരോടും ചേർന്ന് വീണ്ടും (ആലോചിച്ചു).
2.13.34
धौम्यद्वैपायनाद्यैश्च मन्त्रयामास मन्त्रवित् ।
विराटद्रुपदाभ्यां च सात्यकेन च धीमता ॥ २.१३.३४ ॥
ധൗമ്യൻ, ദ്വൈപായനൻ തുടങ്ങിയവരോടും, വിരാടൻ, ദ്രുപദൻ എന്നിവരോടും ബുദ്ധിമാനായ സാത്യകിയോടും മന്ത്രജ്ഞനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ആലോചിച്ചു.
2.13.35
युधामन्यूत्तमौजोभ्यां सौभद्रेण च धीमता ।
द्रौपदेयैः परं शूरैर्मन्त्रयामास संवृतः ॥ २.१३.३५ ॥
യുധാമന്യു, ഉത്തമൗജസ് എന്നിവരോടും, ബുദ്ധിമാനായ സൗഭദ്രനോടും, ദ്രൗപദീപുത്രരായ ശ്രേഷ്ഠ വീരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും (യുധിഷ്ഠിരൻ ആലോചിച്ചു).
2.13.36
भवन्तो राजसूयस्य सम्राडर्हस्य सुक्रतोः ।
श्रद्दधानस्य वदत ममावाप्तिः कथं भवेत् ॥ २.१३.३६ ॥
സാമ്രാട്ടിന് യോഗ്യമായ, സുക്രതുവായ രാജസൂയയാഗം ശ്രദ്ധയുള്ള എനിക്ക് എങ്ങനെ ലഭിക്കും എന്ന് നിങ്ങൾ പറയണം.
2.13.37
एवमुक्तास्तु ते तेन राज्ञा राजीवलोचन ।
इदमूचुर्वचः काले धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.१३.३७ ॥
രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ താമരക്കണ്ണാ, അവർ യഥാസമയം ധർമരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.13.38
अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम् ।
अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा ॥ २.१३.३८ ॥
ധർമജ്ഞാ, നീ മഹാ രാജസൂയ യജ്ഞത്തിന് അർഹനാണ്. രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഋത്വിക്കുകളും ഋഷിമാരും അപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ...
2.13.39
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान् ॥ २.१३.३९ ॥
മന്ത്രിമാരും സഹോദരന്മാരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ വാക്കുകളെ ആദരിച്ചു. എന്നാൽ ആ മഹാപ്രാജ്ഞനും ആത്മസംയമിയുമായ രാജാവ് വീണ്ടും സ്വയം...
2.13.40
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया ।
सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ ॥ २.१३.४० ॥
ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് പൃഥയുടെ പുത്രൻ വീണ്ടും ആലോചിച്ചു. ശേഷിയുടെ യോജിപ്പും ദേശവും കാലവും ചെലവും വരവും നന്നായി പരിശോധിച്ച്...
2.13.41
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति ।
नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात् ॥ २.१३.४१ ॥
ബുദ്ധിയാൽ നന്നായി ആലോചിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ജ്ഞാനി തളരുന്നില്ല. കേവലം സ്വന്തം തീരുമാനം കൊണ്ടുമാത്രം യജ്ഞാരംഭം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
2.13.42
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन् ।
स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम् ॥ २.१३.४२ ॥
ഇത് സംഭവിക്കുമെന്ന് നന്നായി മനസ്സിലാക്കി, യത്നത്തോടെ കാര്യം ഏറ്റെടുത്ത്, അദ്ദേഹം കാര്യനിശ്ചയത്തിനായി ജനാർദനനായ കൃഷ്ണനെത്തന്നെ...
2.13.43
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम् ।
अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु ॥ २.१३.४३ ॥
എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും മീതെയുള്ളവനായി കരുതി, അവൻ മനസ്സുകൊണ്ട് ഹരിയെ സ്മരിച്ചു. അളക്കാനാകാത്തവനും മഹാബാഹുവും ഇച്ഛയാൽ മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ച അജനുമാണ് അവൻ.
2.13.44
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः ।
नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम् ॥ २.१३.४४ ॥
ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായ കർമ്മങ്ങളാൽ പാണ്ഡവൻ അവനെക്കുറിച്ച് ഊഹിച്ചു. അവനു അറിയാത്തതൊന്നുമില്ല; അവനിൽ കർമ്മത്താൽ ഉണ്ടാകാത്തതൊന്നുമില്ല.
2.13.45
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत ।
स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४५ ॥
'അവന് ഒന്നും സഹിക്കാനാവില്ല' എന്ന് കൃഷ്ണനെ അവൻ കരുതി. പൃഥയുടെ പുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ആ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്തു.
2.13.46
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा ।
शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान् ॥ २.१३.४६ ॥
മുതിർന്നവനോടെന്നപോലെ ഭൂതങ്ങളുടെ ഗുരുവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് അവൻ ഉടൻ ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു. വേഗമേറിയ തേരിൽ ആ ദൂതൻ വേഗത്തിൽ യാദവരുടെ അടുക്കലെത്തി.
2.13.47
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत् ।
स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ॥ २.१३.४७ ॥
ദ്വാരകയിൽ വസിക്കുന്ന കൃഷ്ണനെ, ദ്വാരവതിയിൽ അവൻ സമീപിച്ചു. കൈകൂപ്പി ആ പ്രഭുവായ മാധവനെ അവൻ അറിയിച്ചു.
2.13.48
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह ।
पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः ॥ २.१३.४८ ॥
'ഹൃഷീകേശാ! ധർമ്മരാജനായ യുധിഷ്ഠിരൻ ധൗമ്യൻ, വ്യാസൻ തുടങ്ങിയവരോടും പാഞ്ചാലരും മത്സ്യരുമായും സഹോദരന്മാരോടും ചേർന്ന് പൂർണ്ണമായി...'
2.13.49
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४९ ॥
മഹാബാഹോ, ആ യുധിഷ്ഠിരൻ അങ്ങയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
2.13.50
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली ।
दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः ॥ २.१३.५० ॥
ഇന്ദ്രസേനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, യാദവശ്രേഷ്ഠനായ ബലവാനായ അച്യുതൻ, പാർത്ഥനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്താൽ (പുറപ്പെട്ടു).
2.13.51
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः ।
इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा।
व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः ॥ २.१३.५१ ॥
രാജാവേ, സുഹൃത്തുക്കളോടും വസുദേവനോടും യാത്ര ചോദിച്ച്, മാധവൻ ഇന്ദ്രസേനനോടൊപ്പം അന്ന് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലേക്ക് പോയി. പല ദേശങ്ങളും കടന്ന്, വേഗമുള്ള വാഹനങ്ങളോടെ ത്വരയോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
2.13.52
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः ।
स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः ॥ २.१३.५२ ॥
ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിലുള്ള പാർത്ഥനെ ജനാർദ്ദനൻ സമീപിച്ചു. വീട്ടിൽ പിതാവിനെപ്പോലെ, സഹോദരനായ ധർമ്മരാജാവിനാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
2.13.53
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः ।
प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा ॥ २.१३.५३ ॥
പിന്നെ ഭീമനോടൊപ്പം പിതാവിന്റെ സഹോദരിയെ സന്തോഷത്തോടെ കണ്ടു. സന്തുഷ്ടനായ സുഹൃത്തിനോടൊപ്പം അവൻ അപ്പോൾ ആനന്ദിച്ചു.
2.13.54
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः ।
तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्।
धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ २.१३.५४ ॥
അർജുനനും യമന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും ഗുരുവിനെപ്പോലെ അദ്ദേഹത്തെ ശുശ്രൂഷിച്ചു. ശുഭസ്ഥലത്ത് കുറച്ചുനേരം വിശ്രമിച്ചിരുന്ന അച്യുതന്റെ അടുത്ത് ധർമ്മരാജാവ് വന്ന് തന്റെ കാര്യം അറിയിച്ചു.
2.13.55
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया ।
प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः ॥ २.१३.५५ ॥
ഞാൻ രാജസൂയം ആഗ്രഹിച്ചു; എന്നാൽ അത് കേവലം ആഗ്രഹംകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്നതല്ല. കൃഷ്ണാ, അത് ഏതു മാർഗ്ഗത്താൽ ലഭിക്കുമെന്ന് നീ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നു.
2.13.56
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते ।
यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति ॥ २.१३.५६ ॥
ആരിൽ സർവ്വവും സാധ്യമാകുന്നുവോ, ആരെ എല്ലായിടത്തും പൂജിക്കുന്നുവോ, ആരാണ് സർവ്വേശ്വരനായ രാജാവോ, അവൻ രാജസൂയം നേടുന്നു.
2.13.57
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे ।
तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत् ॥ २.१३.५७ ॥
സുഹൃത്തുക്കൾ ഒന്നിച്ചുകൂടി ആ രാജസൂയം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്ന് എന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കൃഷ്ണാ, ഇക്കാര്യത്തിൽ നിന്റെ വാക്കായിരിക്കും എന്റെ ഏറ്റവും ഉറച്ച തീരുമാനം.
2.13.58
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते ।
स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत ॥ २.१३.५८ ॥
ചില സുഹൃത്തുക്കൾ ദേവനായ നിന്നിൽ കുറ്റം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നില്ല; അതുപോലെ മറ്റുള്ളവർ സ്വാർത്ഥത്തിനായി പ്രിയമായതു മാത്രം പറയുന്നു.
2.13.59
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम् ।
एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने ॥ २.१३.५९ ॥
ചിലർ തങ്ങൾക്ക് പ്രിയവും ഹിതവുമായതേ തേടുന്നു; ഈ കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് ഇത്തരം ജനവാദങ്ങളാണ് കാണുന്നത്.
2.13.60
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च ।
परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २.१३.६० ॥
എന്നാൽ നീ ഈ കാരണങ്ങളെ മറികടന്ന്, കാമക്രോധങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ഉചിതമായതു യഥാർത്ഥത്തിൽ പറയണം.