มหาภารตะ · อัธยายะ 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
चिन्तयन्राजसूयेष्टिं न लेभे शर्म भारत ॥ २.१३.१ ॥
ยุธิษฐิระได้ฟังถ้อยคำของฤๅษีนั้นแล้วก็ถอนใจยาว ครุ่นคิดถึงพิธีราชสูยะ จึงไม่พบความสงบสุข ดูก่อนพระภารตะ
2.13.2
राजर्षीणां च तं श्रुत्वा महिमानं महात्मनाम् ।
यज्वनां कर्मभिः पुण्यैर्लोकप्राप्तिं समीक्ष्य च ॥ २.१३.२ ॥
ได้ฟังถึงความยิ่งใหญ่ของราชฤๅษีและของบรรดามหาตมันผู้ประกอบยัญ และได้พิจารณาการไปถึงโลกต่าง ๆ ของท่านเหล่านั้นอันเป็นผลแห่งกรรมอันบริสุทธิ์
2.13.3
हरिश्चन्द्रं च राजर्षि रोजमानं विशेषतः ।
यज्वानं यज्ञमाहर्तुं राजसूयमियेष सः ॥ २.१३.३ ॥
โดยเฉพาะราชฤๅษีหริศจันทร์ผู้รุ่งเรืองและเป็นผู้ประกอบยัญ ท่านปรารถนาจะประกอบพิธีราชสูยะ
2.13.4
युधिष्ठिरस्ततः सर्वानर्चयित्वा सभासदः ।
प्रत्यर्चितश्च तैः सर्वैर्यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.१३.४ ॥
จากนั้น ยุธิษฐิระได้ให้เกียรติแก่สมาชิกทั้งหมดในที่ประชุม และเมื่อทุกคนตอบแทนการให้เกียรติของท่าน ท่านก็ตั้งใจมุ่งไปที่พิธียัญ
2.13.5
स राजसूयं राजेन्द्र कुरूणामृषभस्तदा ।
आहर्तुं प्रवणं चक्रे मनः सञ्चिन्त्य चासकृत् ॥ २.१३.५ ॥
ดูก่อนราชาแห่งกษัตริย์ ยอดแห่งกุรุพระองค์นั้นในเวลานั้น ได้คิดทบทวนแล้วทบทวนอีก และน้อมจิตไปสู่การประกอบพิธีราชสูยะ
2.13.6
भूयश्चाद्भुतवीर्यौजा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
किं हितं सर्वलोकानां भवेदिति मनो दधे ॥ २.१३.६ ॥
ท่านผู้มีอานุภาพและกำลังอันน่าอัศจรรย์ ครุ่นคิดอยู่แต่เรื่องธรรมอีกครั้ง และตั้งใจว่า "สิ่งใดจะเป็นประโยชน์แก่สรรพโลกหนอ"
2.13.7
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः सर्वधर्मभृतां वरः ।
अविशेषेण सर्वेषां हितं चक्रे युधिष्ठिरः ॥ २.१३.७ ॥
ยุธิษฐิระ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ดำรงธรรมทั้งปวง แผ่ความเมตตาแก่ประชาทั้งหมด และทำประโยชน์แก่ทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน ไม่มีการแบ่งแยก
2.13.8
सर्वेषां दीयतां देयं मुष्णन्कोपमदावुभौ ।
साधु धर्मेति धर्मेति नान्यच्छ्रूयेत भाषितम् ॥ २.१३.८ ॥
ให้สิ่งที่ควรให้แก่ทุกคน ขจัดทั้งความโกรธและความทะนงตน ไม่มีสิ่งใดได้ยินนอกจากคำว่า "ดีแล้ว นี่คือธรรม นี่คือธรรม"
2.13.9
एवं गते ततस्तस्मिन्पितरीवाश्वसञ्जनाः ।
न तस्य विद्यते द्रेष्टा ततोऽस्याजातशत्रुता ॥ २.१३.९ ॥
เมื่อเป็นเช่นนั้นแล้ว ประชาชนก็ได้รับความอุ่นใจเหมือนดังบิดา ไม่มีผู้ใดเป็นศัตรูของท่าน ด้วยเหตุนี้ท่านจึงได้นามว่าอชาตศัตรู ผู้ไร้ศัตรู
2.13.10
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सोः सव्यसाचिनः ॥ २.१३.१० ॥
ด้วยการรับไว้ของพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ด้วยการคุ้มครองของภีมะ ด้วยการปราบศัตรู และด้วยการกระทำของพีภัตสุ ผู้ถนัดมือซ้ายคืออรชุน
2.13.11
बलीनां सम्यगुत्थानान्नकुलस्य यशस्विनः ।
धीमतः सहदेवस्य धर्माणामनुशासनात् ॥ २.१३.११ ॥
ด้วยการปลุกเร้าคนมีกำลังอย่างถูกต้องโดยนกุลผู้มีชื่อเสียง และด้วยการสั่งสอนเรื่องธรรมโดยสหเทพผู้มีปัญญา
2.13.12
वैनत्यात्सर्वतश्चैव नकुलस्य स्वभावतः ।
अविग्रहा वीतभयाः स्वकर्मनिरताः सदा ॥ २.१३.१२ ॥
ด้วยความถ่อมตนของนกุลในทุกด้าน และด้วยสภาวะธรรมชาติของท่าน ประชาชนจึงอยู่โดยปราศจากการวิวาท ไร้ความกลัว และขวนขวายอยู่กับหน้าที่ของตนเสมอ
2.13.13
निकामवर्षाः स्फीताश्च आसञ्जनपदास्तथा ।
वार्धुषी यज्ञसत्वानि गोरक्षं कर्षणं वणिक् ॥ २.१३.१३ ॥
ฝนตกตามต้องการ แผ่นดินและประชาชนในชนบทต่างรุ่งเรือง การให้กู้ยืมดอกเบี้ย วัตถุสำหรับยัญ การเลี้ยงโค การไถนา และการค้าขายก็เจริญรุ่งเรืองเช่นกัน
2.13.14
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणा ।
अनुकर्षं च निष्कर्षं व्याधिपावकमूर्छनम् ॥ २.१३.१४ ॥
โดยเฉพาะทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้ด้วยการปฏิบัติหน้าที่ของกษัตริย์ คือการเก็บภาษีและการนำส่งภาษี และการลดทอนโรคภัยและไฟ
2.13.15
सर्वमेव न तत्रासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ।
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यश्च राज्ञः प्रति परस्परम् ॥ २.१३.१५ ॥
มิได้มีทุกสิ่งอยู่ในแคว้นของยุธิษฐิระผู้มั่นคงในธรรมนั้น ไม่มีความกลัวต่อโจรและผู้หลอกลวง และไม่มีการเป็นศัตรูกันระหว่างบรรดากษัตริย์
2.13.16
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयत मृषाकृतम् ।
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वकर्मजम् ॥ २.१३.१६ ॥
ด้วยความโปรดปรานของพระราชา จึงไม่เคยมีการกระทำอันเป็นเท็จได้ยินมาเลย หน้าที่ในการถวายเครื่องบูชาเพื่อให้ทรงพอพระทัย และเพื่อรับใช้ เกิดจากหน้าที่ของแต่ละคน
2.13.17
अभिहर्तुं नृपाः षट्सु पृथक्जात्यैश्च नैगमैः ।
ववृधे विषयस्तत्र धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.१३.१७ ॥
บรรดากษัตริย์มาถวายบรรณาการใน 6 วิธี ผ่านทางวรรณะต่าง ๆ และพ่อค้า แคว้นจึงเจริญรุ่งเรืองภายใต้การปกครองของยุธิษฐิระผู้มั่นคงในธรรม
2.13.18
कामतोऽप्युपयुञ्जानै राजसैर्लोभजैर्जनैः ।
सर्वव्यापी सर्वगुणी सर्वसाहः स सर्वराट् ॥ २.१३.१८ ॥
แม้จะถูกใช้สอยโดยผู้คนที่ชื่นชมตามใจชอบ ทั้งที่เป็นพวกราชาและผู้เกิดจากความโลภ ท่านก็ทรงแผ่ไปทั่ว ประกอบด้วยคุณธรรมทุกประการ อดทนได้ทุกอย่าง และเป็นจักรพรรดิเหนือทุกสิ่ง
2.13.19
यस्मिन्नधिकृतः सम्राड् भ्राजमानो महायशाः ।
यत्र राजन्दश दिशः पितृतो मातृतस्तथा।
अनुरक्ताः प्रजा आसन्नागोपाला द्विजातयः ॥ २.१३.१९ ॥
ภายใต้การปกครองของท่าน ผู้เป็นจักรพรรดิผู้รุ่งเรืองและมีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ดูก่อนพระราชา ทั้งสิบทิศ ทั้งฝ่ายบิดาและฝ่ายมารดา ประชาทั้งหลายต่างจงรักภักดี แม้แต่พราหมณ์และผู้เลี้ยงโคก็จงรักภักดี
2.13.20
स मन्त्रिणः समानाय्य भ्रातृंश्च वदतां वरः ।
राजसूयं प्रति तदा पुनः पुनरपृच्छत ॥ २.१३.२० ॥
ท่านผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้กล่าว จึงได้เรียกประชุมรัฐมนตรีและพี่น้องมาพร้อมกัน แล้วถามถึงพิธีราชสูยะซ้ำแล้วซ้ำเล่า
2.13.21
ते पृच्छ्यमानाः सहिता वचोऽर्थ्यं मन्त्रिणस्तदा ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञं यियक्षुमिदमब्रुवन् ॥ २.१३.२१ ॥
เมื่อถูกถามเช่นนั้น เหล่ามนตรีพร้อมกันกล่าวถ้อยคำที่มีความหมายนี้แก่ยุธิษฐิระผู้มีปัญญายิ่ง ผู้ปรารถนาจะประกอบยัญพิธี
2.13.22
येनाभिषिक्तो नृपतिर्वारुणं गुणमृच्छति ।
तेन राजाऽपि तं कुत्स्नं सम्राड्गुणमभीप्सृति ॥ २.१३.२२ ॥
กษัตริย์ที่ได้รับการอภิเษกย่อมบรรลุคุณลักษณะของพระวรุณ และด้วยคุณลักษณะนั้น กษัตริย์ย่อมปรารถนาคุณลักษณะทั้งหมดของจักรพรรดิด้วย
2.13.23
तस्य सम्राड्गुणार्हस्य भवतः कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य समयं मन्यन्ते सुहृदस्तव ॥ २.१३.२३ ॥
โอ้ความปีติของกุรุ สำหรับท่านผู้คู่ควรแก่คุณลักษณะของจักรพรรดิ มิตรสหายของท่านเห็นว่านี่คือเวลาอันสมควรสำหรับราชสูยยัญ
2.13.24
तस्य यज्ञस्य समयः स्वाधीनः क्षत्रसम्पदा ।
साम्ना षडग्नयो यस्मिंश्चीयन्ते शंसितव्रतैः ॥ २.१३.२४ ॥
เวลาของยัญพิธีนั้นอยู่ในอำนาจของตน ด้วยทรัพย์สมบัติของชนชั้นกษัตริย์ ในยัญพิธีนั้นผู้ที่มีวัตรอันสรรเสริญย่อมประกอบไฟทั้งหกด้วยสามเวท
2.13.25
दर्वीहोमानुपादाय सर्वान्यः प्राप्नुते क्रतून् ।
अभिषेकं च यज्ञान्ते सर्वजित्तेन चोच्यते ॥ २.१३.२५ ॥
ผู้ที่ประกอบการบูชาด้วยทัพพีโหมไฟ บรรลุยัญพิธีทั้งปวง และเมื่อยัญพิธีสิ้นสุดได้รับการอภิเษก ผู้นั้นจึงได้รับการขนานนามว่า สรรพชิต
2.13.26
समर्थोऽसि महाबाहो सर्वे ते वशगा वयम् ।
अचिरात्त्वं महाराज राजसूयमवाप्स्यसि ॥ २.१३.२६ ॥
โอ้ผู้มีแขนทรงพลัง ท่านมีความสามารถ พวกเราทั้งหมดอยู่ในอำนาจของท่าน โอ้มหาราช ท่านจะได้บรรลุราชสูยยัญในไม่ช้า
2.13.27
अविचार्य महाराज राजसूये मनः कुरु ।
इत्येवं सुहृदः सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् ॥ २.१३.२७ ॥
โอ้มหาราช โปรดตั้งใจในราชสูยยัญโดยไม่ต้องไตร่ตรองให้มากความ มิตรสหายทั้งปวงกล่าวเช่นนี้ ทั้งเป็นรายบุคคลและพร้อมกัน
2.13.28
स धर्म्यं पाण्डवस्तेषां वचः श्रुत्वा विशाम्पते ।
धृष्टमिष्टं वरिष्टं च जग्राह मनसाऽरिहा ॥ २.१३.२८ ॥
โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน ปาณฑพผู้เป็นศัตรูของข้าศึกนั้น เมื่อได้ฟังถ้อยคำอันชอบธรรมของพวกเขาแล้ว ก็รับไว้ในใจว่าหนักแน่น น่าพอใจ และประเสริฐที่สุด
2.13.29
श्रुत्वा सुहृद्वचस्तच्च जानंश्चाप्यात्मनः क्षमम् ।
स प्रशस्तक्रियारम्भः परीक्षामुपचक्रमे ॥ २.१३.२९ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของมิตรสหาย และรู้ว่าอะไรเหมาะสมแก่ตน ท่านจึงเริ่มพิจารณากิจอันน่าสรรเสริญนั้น
2.13.30
चतुर्भिर्भीमसेनाद्यैर्भ्रातृभिः सहितो हितम् ।
एवमुक्तस्तथा पार्थो धर्म एव मनो दधे ॥ २.१३.३० ॥
พระปารถะ ผู้มีพี่น้องสี่คนนำโดยภีมเสนเป็นบริวาร เมื่อได้รับคำแนะนำอันเป็นประโยชน์เช่นนั้น ก็ตั้งใจในธรรมแต่เพียงอย่างเดียว
2.13.31
स राजसूयं राजेन्द्रः कुरूणामृषभः क्रतुम् ।
जगाम मनसा सद्य आहरिष्यन्युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३१ ॥
ยุธิษฐิระ เจ้าแห่งกษัตริย์ วัวผู้ประเสริฐแห่งกุรุ ได้ตกลงในใจทันทีที่จะนำราชสูยยัญมาให้สำเร็จ
2.13.32
भूयस्त्वद्भुतवीर्योपि धर्ममेवानुपालयन् ।
पुनः पुनर्मनो दध्रे राजसूयाय भारत ॥ २.१३.३२ ॥
โอ้ภารตะ แม้มีพลานุภาพอันมหัศจรรย์ ท่านก็ยังคงรักษาธรรมไว้เสมอ และตั้งใจในราชสูยยัญซ้ำแล้วซ้ำเล่า
2.13.33
स भ्रातृभिः पुनर्धीमानृत्विग्निश्च महात्मभिः ।
मन्त्रिभिश्चापि सहितो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३३ ॥
พระยุธิษฐิระ ผู้เป็นพระราชาแห่งธรรมและมีปัญญา ได้ปรึกษากับพี่น้อง กับเหล่าฤตวิชผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ และกับเหล่ามนตรีอีกครั้ง
2.13.34
धौम्यद्वैपायनाद्यैश्च मन्त्रयामास मन्त्रवित् ।
विराटद्रुपदाभ्यां च सात्यकेन च धीमता ॥ २.१३.३४ ॥
ยุธิษฐิระผู้รู้จักการปรึกษาหารือ ได้ปรึกษากับธัมยะ ทไวปายนะ และคนอื่นๆ กับวิราฏ และทรุปทะ และกับสาตยกีผู้มีปัญญา
2.13.35
युधामन्यूत्तमौजोभ्यां सौभद्रेण च धीमता ।
द्रौपदेयैः परं शूरैर्मन्त्रयामास संवृतः ॥ २.१३.३५ ॥
ล้อมรอบด้วยวีรบุรุษผู้ยอดเยี่ยมและบุตรของเทราปที และปรึกษากับยุธามันยุ อุตตมเอาชะ และบุตรของสุภัทราผู้มีปัญญา ท่านได้หารือกัน
2.13.36
भवन्तो राजसूयस्य सम्राडर्हस्य सुक्रतोः ।
श्रद्दधानस्य वदत ममावाप्तिः कथं भवेत् ॥ २.१३.३६ ॥
ท่านทั้งหลายโปรดบอกข้าพเจ้าว่า ข้าพเจ้าผู้มีศรัทธา จะบรรลุราชสูยยัญซึ่งเป็นยัญพิธีอันคู่ควรแก่จักรพรรดิ และเป็นยัญที่ดีงามได้อย่างไร
2.13.37
एवमुक्तास्तु ते तेन राज्ञा राजीवलोचन ।
इदमूचुर्वचः काले धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.१३.३७ ॥
โอ้ผู้มีดวงตาดุจดอกบัว เมื่อพระราชาตรัสถามดังนี้ พวกเขาจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ในเวลาอันควรแก่ยุธิษฐิระ พระราชาแห่งธรรม
2.13.38
अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम् ।
अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा ॥ २.१३.३८ ॥
โอ้ผู้รู้ธรรม ท่านเป็นผู้คู่ควรกับมหายัญราชสูย เมื่อพระราชาตรัสดังนี้ และฤตวิชและฤๅษีก็เช่นกัน
2.13.39
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान् ॥ २.१३.३९ ॥
เหล่ามนตรีและพี่น้องของท่านก็ยอมรับถ้อยคำนั้น แต่พระราชาผู้มีปัญญายิ่งและมีการควบคุมตนเอง ก็ทรงพิจารณาอีกครั้งด้วยพระองค์เอง
2.13.40
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया ।
सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ ॥ २.१३.४० ॥
ด้วยความปรารถนาประโยชน์ของโลกทั้งหลาย พระปารถะจึงพิจารณาอีกครั้ง ทรงตรวจดูความพร้อมด้วยกำลัง สถานที่และเวลา รายจ่ายและรายรับ
2.13.41
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति ।
नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात् ॥ २.१३.४१ ॥
ปราชญ์ผู้พิจารณาด้วยปัญญาให้ถี่ถ้วนแล้วลงมือทำ ย่อมไม่ท้อถอย เพราะการเริ่มพิธียัญย่อมไม่สำเร็จด้วยเพียงความตกลงใจของตนเองลำพัง
2.13.42
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन् ।
स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम् ॥ २.१३.४२ ॥
รู้ดีว่าสิ่งนั้นจะเกิดขึ้นได้ จึงพยายามทำกิจนั้นด้วยความเพียร เพื่อให้กิจนั้นตกลงได้ เขาจึงหันไปหาพระกฤษณะ คือพระชนารทนเอง
2.13.43
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम् ।
अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु ॥ २.१३.४३ ॥
เขาถือว่าพระองค์สูงกว่าโลกทั้งปวง จึงระลึกถึงพระหริในใจ พระผู้ที่วัดไม่ได้ มีพระพาหาอันยิ่งใหญ่ ไม่เกิด ทรงเกิดในหมู่มนุษย์ด้วยพระประสงค์ของพระองค์เอง
2.13.44
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः ।
नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम् ॥ २.१३.४४ ॥
ปาณฑพทรงคิดถึงพระองค์จากการกระทำอันเป็นที่พอพระทัยของเทพทั้งหลาย ไม่มีสิ่งใดที่พระองค์ไม่ทรงรู้ ไม่มีสิ่งใดในพระองค์ที่ไม่เกิดจากการกระทำ
2.13.45
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत ।
स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४५ ॥
ทรงคิดถึงพระกฤษณะว่า พระองค์ไม่มีสิ่งใดที่ทรงทนไม่ได้ เมื่อทรงตั้งพระทัยมั่นในความคิดนั้นแล้ว ยุธิษฐิระ โอรสของพระปฤถา
2.13.46
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा ।
शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान् ॥ २.१३.४६ ॥
ทรงส่งทูตไปโดยเร็วราวกับส่งไปหาครูของตน ทูตนั้นขึ้นรถเร็วไปถึงพวกยาทพอย่างรวดเร็ว
2.13.47
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत् ।
स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ॥ २.१३.४७ ॥
เขาเข้าเฝ้าพระกฤษณะผู้ประทับอยู่ที่ทวารวดี ประนมมือแล้วกราบทูลพระมาธพผู้เป็นเจ้า
2.13.48
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह ।
पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः ॥ २.१३.४८ ॥
โอ้ หฤษีเกศะ พระเจ้าธรรมราช คือยุธิษฐิระ พร้อมด้วยธौมยะ วยาส และคนอื่น ๆ พร้อมด้วยปาญจาละและมัตสยะ และพร้อมด้วยพระอนุชาทั้งหลายโดยทั่วกัน
2.13.49
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४९ ॥
โอ้ผู้มีพาหาอันยิ่งใหญ่ ยุธิษฐิระปรารถนาจะได้เฝ้าพระองค์
2.13.50
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली ।
दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः ॥ २.१३.५० ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของอินทรเสนะ อัจยุตะผู้มีกำลัง ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ยาทพ ปรารถนาจะพบปารถะ จึงออกเดินทาง
2.13.51
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः ।
इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा।
व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः ॥ २.१३.५१ ॥
โอ้พระราชา มาธพทรงลาจากมิตรสหายและวสุเทพแล้ว ทรงเสด็จไปยังอินทรปรัสถ์พร้อมกับอินทรเสนะ ทรงผ่านดินแดนต่าง ๆ มากมาย ทรงเร่งรีบด้วยยานพาหนะอันรวดเร็ว
2.13.52
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः ।
स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः ॥ २.१३.५२ ॥
พระชนารทนเสด็จไปหาปารถะผู้ประทับอยู่ที่อินทรปรัสถ์ ในพระราชวัง พระธรรมราชซึ่งเป็นพระเชษฐาทรงรับรองพระองค์ดุจบิดา
2.13.53
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः ।
प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा ॥ २.१३.५३ ॥
จากนั้นพระองค์พร้อมด้วยภีมะได้ทอดพระเนตรพระภคินีของพระบิดาด้วยความชื่นชม ทรงปีติยินดีกับมิตรสหายผู้ยินดี แล้วทรงสำราญพระทัยร่วมกันในครั้งนั้น
2.13.54
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः ।
तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्।
धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ २.१३.५४ ॥
อรชุนและฝาแฝดบุตรของยมปรนนิบัติพระองค์ดุจครูบาอาจารย์ เมื่ออัจยุตะทรงพักผ่อนอยู่ครู่หนึ่งในสถานที่อันดี พระธรรมราชเสด็จมาเฝ้าและกราบทูลความประสงค์ของพระองค์
2.13.55
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया ।
प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः ॥ २.१३.५५ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาพิธีราชสูยะ แต่พิธีนี้มิอาจได้มาด้วยความปรารถนาเพียงอย่างเดียว โอ้พระกฤษณะ พระองค์ทรงทราบดีทุกประการว่าจะได้มาด้วยวิธีใด
2.13.56
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते ।
यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति ॥ २.१३.५६ ॥
ผู้ที่สิ่งทั้งปวงย่อมเป็นไปได้ ผู้ที่ได้รับการบูชาในทุกแห่ง และเป็นพระราชาผู้เป็นใหญ่เหนือทั้งปวง ผู้นั้นย่อมได้พิธีราชสูยะ
2.13.57
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे ।
तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत् ॥ २.१३.५७ ॥
มิตรสหายของข้าพเจ้าประชุมกันแล้วกล่าวว่า พิธีราชสูยะควรจะได้ทำ โอ้พระกฤษณะ ในเรื่องนี้ คำของพระองค์จะเป็นความตั้งใจที่แน่นอนที่สุดของข้าพเจ้า
2.13.58
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते ।
स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत ॥ २.१३.५८ ॥
ผู้หวังดีบางคนไม่ชี้โทษในพระองค์ผู้เป็นเทพ และคนอื่นก็เช่นกัน เพื่อประโยชน์ตนจึงกล่าวแต่สิ่งที่พอใจเท่านั้น
2.13.59
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम् ।
एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने ॥ २.१३.५९ ॥
บางคนแสวงหาเพียงสิ่งที่พอใจและเป็นประโยชน์แก่ตน และถ้อยคำของชาวบ้านเช่นนี้ย่อมปรากฏในกิจทำนองนี้
2.13.60
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च ।
परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २.१३.६० ॥
แต่พระองค์ทรงก้าวพ้นเหตุผลเหล่านี้ และทรงละกามและโทสะแล้ว ควรตรัสความจริงว่าอะไรเหมาะสมที่สุดในโลกตามที่เป็นจริง