マハーバーラタ · 章 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
चिन्तयन्राजसूयेष्टिं न लेभे शर्म भारत ॥ २.१३.१ ॥
聖仙の言葉を聞いて、ユディシュティラは深く溜息をついた。ラージャスーヤの祭儀を思い悩み、彼は安らぎを得られなかった、バーラタよ。
2.13.2
राजर्षीणां च तं श्रुत्वा महिमानं महात्मनाम् ।
यज्वनां कर्मभिः पुण्यैर्लोकप्राप्तिं समीक्ष्य च ॥ २.१३.२ ॥
王仙と偉大な祭祀者たちの威光を聞き、功徳ある行いによって彼らが諸世界に至ったことを考えて。
2.13.3
हरिश्चन्द्रं च राजर्षि रोजमानं विशेषतः ।
यज्वानं यज्ञमाहर्तुं राजसूयमियेष सः ॥ २.१३.३ ॥
とりわけ、輝く祭祀者である王仙ハリシュチャンドラは、ラージャスーヤの祭儀を行うことを望んだ。
2.13.4
युधिष्ठिरस्ततः सर्वानर्चयित्वा सभासदः ।
प्रत्यर्चितश्च तैः सर्वैर्यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.१३.४ ॥
そしてユディシュティラは集会の人々全員を敬った。彼らも皆、彼を敬い返し、そこで彼は心を祭儀に向けた。
2.13.5
स राजसूयं राजेन्द्र कुरूणामृषभस्तदा ।
आहर्तुं प्रवणं चक्रे मनः सञ्चिन्त्य चासकृत् ॥ २.१३.५ ॥
諸王の主よ、クル族の雄牛はそのとき幾度も思い巡らし、ラージャスーヤの祭儀を行う方へ心を傾けた。
2.13.6
भूयश्चाद्भुतवीर्यौजा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
किं हितं सर्वलोकानां भवेदिति मनो दधे ॥ २.१३.६ ॥
またしても、驚くべき武勇と力を持つ彼は、ただダルマを思い巡らし、「どうすれば全世界のためになるか」と心を定めた。
2.13.7
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः सर्वधर्मभृतां वरः ।
अविशेषेण सर्वेषां हितं चक्रे युधिष्ठिरः ॥ २.१३.७ ॥
あらゆる法を保つ者の中で最も優れたユディシュティラは、臣民すべてに恩恵を施し、区別なく皆のために善を成した。
2.13.8
सर्वेषां दीयतां देयं मुष्णन्कोपमदावुभौ ।
साधु धर्मेति धर्मेति नान्यच्छ्रूयेत भाषितम् ॥ २.१३.८ ॥
与うべきものは皆に与えられよ。怒りと慢心を退けると、「善い、これが法だ、これが法だ」という言葉以外は聞こえなかった。
2.13.9
एवं गते ततस्तस्मिन्पितरीवाश्वसञ्जनाः ।
न तस्य विद्यते द्रेष्टा ततोऽस्याजातशत्रुता ॥ २.१३.९ ॥
このようになった後、民は父のように安堵した。彼を憎む者は一人もいなかった。それゆえ彼はアジャータシャトルすなわち敵なき者であった。
2.13.10
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सोः सव्यसाचिनः ॥ २.१३.१० ॥
人の主の受容により、ビーマの守護により、敵の殲滅により、そして両手利きの弓手ビーバトス（アルジュナ）の働きにより。
2.13.11
बलीनां सम्यगुत्थानान्नकुलस्य यशस्विनः ।
धीमतः सहदेवस्य धर्माणामनुशासनात् ॥ २.१३.११ ॥
名高いナクラが強者たちを正しく奮起させたことにより、賢明なサハデーヴァが諸法を教えたことにより。
2.13.12
वैनत्यात्सर्वतश्चैव नकुलस्य स्वभावतः ।
अविग्रहा वीतभयाः स्वकर्मनिरताः सदा ॥ २.१३.१२ ॥
ナクラの四方への謙遜と、その生来の性質により、人々は常に争いなく、恐れなく、各自の務めに励んでいた。
2.13.13
निकामवर्षाः स्फीताश्च आसञ्जनपदास्तथा ।
वार्धुषी यज्ञसत्वानि गोरक्षं कर्षणं वणिक् ॥ २.१३.१३ ॥
雨は望みどおりに降り、国々と民は栄えた。利貸し、祭祀の供物、牛の飼育、農耕、商売も栄えた。
2.13.14
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणा ।
अनुकर्षं च निष्कर्षं व्याधिपावकमूर्छनम् ॥ २.१३.१४ ॥
とりわけ、これらすべては王の行いによって生じた。徴税、重い取り立て、病と火災の広がりもそうである。
2.13.15
सर्वमेव न तत्रासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ।
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यश्च राज्ञः प्रति परस्परम् ॥ २.१३.१५ ॥
法に常に堅固なユディシュティラの治世では、すべてが備わっていたわけではなかった。盗賊や詐欺師への恐れがあり、王たちの間にも互いの（恐れ）があった。
2.13.16
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयत मृषाकृतम् ।
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वकर्मजम् ॥ २.१३.१६ ॥
王の寵愛によっても偽りの行いは聞かれなかった。喜ばせ仕えるための供物の務めは、各自の本分から生じた。
2.13.17
अभिहर्तुं नृपाः षट्सु पृथक्जात्यैश्च नैगमैः ।
ववृधे विषयस्तत्र धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.१३.१७ ॥
諸王は六つの方法で、さまざまな種姓や商人を通じて貢物を携えて来た。法に常に堅固なユディシュティラの治世で、その国は栄えた。
2.13.18
कामतोऽप्युपयुञ्जानै राजसैर्लोभजैर्जनैः ।
सर्वव्यापी सर्वगुणी सर्वसाहः स सर्वराट् ॥ २.१३.१८ ॥
思いのままに享受する、王族的で貪欲から生まれた人々によってさえも、彼は遍在し、あらゆる徳を備え、すべてに耐え、すべてに勝つ、万王の主であった。
2.13.19
यस्मिन्नधिकृतः सम्राड् भ्राजमानो महायशाः ।
यत्र राजन्दश दिशः पितृतो मातृतस्तथा।
अनुरक्ताः प्रजा आसन्नागोपाला द्विजातयः ॥ २.१३.१९ ॥
皇帝として任命された、輝かしく大いなる名声の彼の統治のもと、おお王よ、十方において、父方にも母方にも、臣民は皆帰順し、牧人を含む再生族も帰順していた。
2.13.20
स मन्त्रिणः समानाय्य भ्रातृंश्च वदतां वरः ।
राजसूयं प्रति तदा पुनः पुनरपृच्छत ॥ २.१३.२० ॥
弁舌の最も優れた彼は、大臣と兄弟たちを呼び集め、そのとき何度も何度もラージャスーヤ祭について尋ねた。
2.13.21
ते पृच्छ्यमानाः सहिता वचोऽर्थ्यं मन्त्रिणस्तदा ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञं यियक्षुमिदमब्रुवन् ॥ २.१३.२१ ॥
その時、問われた大臣たちは一斉に、意味のある言葉で、祭祀を行おうと望む大智者ユディシュティラにこう告げた。
2.13.22
येनाभिषिक्तो नृपतिर्वारुणं गुणमृच्छति ।
तेन राजाऽपि तं कुत्स्नं सम्राड्गुणमभीप्सृति ॥ २.१३.२२ ॥
灌頂された王は、それによってヴァルナの徳を得る。その者によって王もまた、あの完全な皇帝の徳を望むのである。
2.13.23
तस्य सम्राड्गुणार्हस्य भवतः कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य समयं मन्यन्ते सुहृदस्तव ॥ २.१३.२३ ॥
クル族の喜び者よ、皇帝の徳に相応しいあなたにとって、友人たちはラージャスーヤを行うのに今が好機だと考えています。
2.13.24
तस्य यज्ञस्य समयः स्वाधीनः क्षत्रसम्पदा ।
साम्ना षडग्नयो यस्मिंश्चीयन्ते शंसितव्रतैः ॥ २.१३.२४ ॥
その祭祀の時期は、クシャトリヤの富によって自らの意のままである。そこでは、誓願が称えられた者たちがサーマンによって六つの火を集める。
2.13.25
दर्वीहोमानुपादाय सर्वान्यः प्राप्नुते क्रतून् ।
अभिषेकं च यज्ञान्ते सर्वजित्तेन चोच्यते ॥ २.१३.२५ ॥
杓による供物を執り行い、すべての祀りを成就し、祭の終わりに灌頂を受ける者は、「一切征服者」（サルヴァジット）と呼ばれる。
2.13.26
समर्थोऽसि महाबाहो सर्वे ते वशगा वयम् ।
अचिरात्त्वं महाराज राजसूयमवाप्स्यसि ॥ २.१३.२६ ॥
大臂の君よ、あなたには力がある。我らはみな、あなたの支配下にある。大王よ、まもなくあなたはラージャスーヤ祭を得るであろう。
2.13.27
अविचार्य महाराज राजसूये मनः कुरु ।
इत्येवं सुहृदः सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् ॥ २.१३.२७ ॥
大王よ、熟慮するまでもなく、心をラージャスーヤに定めよ——と、すべての友が個別にも、また共にも言った。
2.13.28
स धर्म्यं पाण्डवस्तेषां वचः श्रुत्वा विशाम्पते ।
धृष्टमिष्टं वरिष्टं च जग्राह मनसाऽरिहा ॥ २.१३.२८ ॥
民の主よ、そのパーンダヴァは彼らの正しい言葉を聞き、敵を討つ者はそれを堅固で好ましく最もすぐれたものと心に受け入れた。
2.13.29
श्रुत्वा सुहृद्वचस्तच्च जानंश्चाप्यात्मनः क्षमम् ।
स प्रशस्तक्रियारम्भः परीक्षामुपचक्रमे ॥ २.१३.२९ ॥
友の言葉を聞き、自らに相応しいことを知って、彼はこの称賛されるべき事業の吟味を始めた。
2.13.30
चतुर्भिर्भीमसेनाद्यैर्भ्रातृभिः सहितो हितम् ।
एवमुक्तस्तथा पार्थो धर्म एव मनो दधे ॥ २.१३.३० ॥
ブヒマセーナを首とする四人の兄弟と共に、このように告げられたプリターの子は、利益ある言葉を受け入れ、心をただダルマに定めた。
2.13.31
स राजसूयं राजेन्द्रः कुरूणामृषभः क्रतुम् ।
जगाम मनसा सद्य आहरिष्यन्युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३१ ॥
王の王、クルの雄牛ユディシュティラは、すぐに心の中でラージャスーヤの祭祀を行おうと決めた。
2.13.32
भूयस्त्वद्भुतवीर्योपि धर्ममेवानुपालयन् ।
पुनः पुनर्मनो दध्रे राजसूयाय भारत ॥ २.१३.३२ ॥
驚くべき勇力を持ちながらも、ダルマを守り続け、バーラタよ、彼は幾度もラージャスーヤに心を向けた。
2.13.33
स भ्रातृभिः पुनर्धीमानृत्विग्निश्च महात्मभिः ।
मन्त्रिभिश्चापि सहितो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३३ ॥
賢明な法王ユディシュティラは、兄弟たち、偉大な祭官たち、大臣たちと共に再び（相談した）。
2.13.34
धौम्यद्वैपायनाद्यैश्च मन्त्रयामास मन्त्रवित् ।
विराटद्रुपदाभ्यां च सात्यकेन च धीमता ॥ २.१३.३४ ॥
策略に通じたユディシュティラは、ダウミャ、ドヴァイパーヤナらと、ヴィラータおよびドルパダと、そして賢いサーティヤキと相談した。
2.13.35
युधामन्यूत्तमौजोभ्यां सौभद्रेण च धीमता ।
द्रौपदेयैः परं शूरैर्मन्त्रयामास संवृतः ॥ २.१३.३५ ॥
ドラウパディーの最強の英雄の息子たちに囲まれ、ユダーマニユ、ウッタマウジャス、そして賢いスバドラーの息子と相談した。
2.13.36
भवन्तो राजसूयस्य सम्राडर्हस्य सुक्रतोः ।
श्रद्दधानस्य वदत ममावाप्तिः कथं भवेत् ॥ २.१३.३६ ॥
尊き方々よ、信仰深い私が、帝王にふさわしい善き祭祀ラージャスーヤを、どうすれば得られるか教えてください。
2.13.37
एवमुक्तास्तु ते तेन राज्ञा राजीवलोचन ।
इदमूचुर्वचः काले धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.१३.३७ ॥
王にそう言われて、蓮華眼の君よ、彼らは時宜にかなって法王ユディシュティラにこの言葉を告げた。
2.13.38
अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम् ।
अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा ॥ २.१३.३८ ॥
法を知る者よ、そなたは偉大なラージャスーヤの供犠にふさわしい。王がそう言い、祭官や聖仙たちも同様に言ったとき……
2.13.39
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान् ॥ २.१३.३९ ॥
大臣や兄弟たちはその言葉を称えた。しかしその大智にして自制する王は、再び自ら……
2.13.40
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया ।
सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ ॥ २.१३.४० ॥
諸世界の福利を願って、プリターの子は再び熟慮した。力の結合、場所と時期、支出と収入をよく見定めて……
2.13.41
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति ।
नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात् ॥ २.१३.४१ ॥
知恵で十分に熟慮してから行動する賢者は挫けない。単に自分の決意だけで供犠が始まるわけではない。
2.13.42
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन् ।
स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम् ॥ २.१३.४२ ॥
それが成就すると十分に知り、努力をもって事を引き受け、その決定のために、ジャナールダナ、クリシュナ自身のもとへ……
2.13.43
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम् ।
अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु ॥ २.१३.४३ ॥
すべての世界より至高と見なし、彼は心の中でハリを思い起こした。計り知れず、大臂の、意志によって人間の間に生まれた不生の者を。
2.13.44
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः ।
नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम् ॥ २.१३.४४ ॥
パーンダヴァは神々に喜ばれる行いによって彼について推測した。彼に知られないことは何もなく、彼において行為から生じないものは何もない。
2.13.45
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत ।
स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४५ ॥
「彼は何ものにも耐えられない」とクリシュナのことを思った。そしてその確固たる決意を定めて、プリターの子ユディシュティラは、
2.13.46
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा ।
शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान् ॥ २.१३.४६ ॥
師に対するように、彼はすぐさま存在の師のもとへ使者を送った。速い戦車によって、使者は速やかにヤーダヴァたちに到着した。
2.13.47
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत् ।
स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ॥ २.१३.४७ ॥
ドヴァーラヴァティー(ドヴァーラカー)に住むクリシュナのもとに近づき、合掌して主なるマーダヴァに告げた。
2.13.48
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह ।
पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः ॥ २.१३.४८ ॥
「ヒリシーケーシャよ! 法王ユディシュティラは、ダウミヤやヴィヤーサらとともに、パーンチャーラとマッティヤの人々とともに、そして兄弟たちとともに、あらゆる点で……」
2.13.49
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४९ ॥
大いなる腕を持つ者よ、そのユディシュティラがあなたに会いたがっています。
2.13.50
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली ।
दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः ॥ २.१३.५० ॥
インドラセーナの言葉を聞いて、ヤーダヴァの中で最も力強いアチュユタは、パールタを見たいと願い出立した。
2.13.51
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः ।
इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा।
व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः ॥ २.१३.५१ ॥
王よ、友人たちやヴァスデーヴァに別れを告げ、マーダヴァはインドラセーナと共にインドラプラスタへ向かった。様々な土地を越え、速い乗り物で急ぎ進んだ。
2.13.52
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः ।
स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः ॥ २.१३.५२ ॥
ジャナールダナはインドラプラスタにいるパールタのもとへ来た。家では兄のダルマラージャが父のように彼を敬った。
2.13.53
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः ।
प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा ॥ २.१३.५३ ॥
それからビーマと共に、彼は父の姉妹を喜んで見た。喜ぶ友とともに、彼はその時喜び楽しんだ。
2.13.54
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः ।
तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्।
धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ २.१३.५४ ॥
アルジュナとヤマの二人の息子は、師のように彼に仕えた。アチュユタが良い場所でしばし休んでいると、ダルマラージャが来て、用件を告げた。
2.13.55
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया ।
प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः ॥ २.१३.५५ ॥
私はラージャスーヤ祭を望んでいるが、それは単なる願望では得られない。クリシュナよ、それがどの方法で得られるかを、あなたは余すところなく知っている。
2.13.56
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते ।
यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति ॥ २.१३.५६ ॥
あらゆることが可能となり、あらゆるところで敬われ、万物の主である王こそ、ラージャスーヤを得る。
2.13.57
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे ।
तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत् ॥ २.१३.५७ ॥
友人たちは集まって、そのラージャスーヤを行うべきだと言った。クリシュナよ、この件では、あなたの言葉こそが私の最も確かな決意となるだろう。
2.13.58
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते ।
स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत ॥ २.१३.५८ ॥
ある友人たちは、神のようなあなたの過失を指摘しない。同様に他の者たちは、自分の利益のために、ただ耳に心地よいことだけを語る。
2.13.59
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम् ।
एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने ॥ २.१३.५९ ॥
ある者は自分にとって喜ばしく有益なものだけを求める。このような事柄には、そうした世間の噂話が見られる。
2.13.60
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च ।
परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २.१३.६० ॥
しかしあなたはこれらの動機を超え、欲望と怒りを捨て去って、世の中で最も相応しいことを、ありのままに語るべきである。