महाभारत · अध्याय 2.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.13.1
ऋषेस्तद्वचनं श्रुत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः ।
चिन्तयन्राजसूयेष्टिं न लेभे शर्म भारत ॥ २.१३.१ ॥
ऋषींचे ते वचन ऐकून युधिष्ठिराने दीर्घ निःश्वास सोडला. राजसूय यज्ञाचा विचार करताना त्याला शांती लाभली नाही, हे भारता.
2.13.2
राजर्षीणां च तं श्रुत्वा महिमानं महात्मनाम् ।
यज्वनां कर्मभिः पुण्यैर्लोकप्राप्तिं समीक्ष्य च ॥ २.१३.२ ॥
राजर्षींचा आणि महात्मा यज्ञकर्त्यांचा तो महिमा ऐकून, त्यांच्या पुण्यकर्मांनी लोकप्राप्ती पाहून.
2.13.3
हरिश्चन्द्रं च राजर्षि रोजमानं विशेषतः ।
यज्वानं यज्ञमाहर्तुं राजसूयमियेष सः ॥ २.१३.३ ॥
विशेषतः राजर्षी हरिश्चंद्र — तेजस्वी यज्ञकर्ता — यांनी राजसूय यज्ञ करण्याची इच्छा केली.
2.13.4
युधिष्ठिरस्ततः सर्वानर्चयित्वा सभासदः ।
प्रत्यर्चितश्च तैः सर्वैर्यज्ञायैव मनो दधे ॥ २.१३.४ ॥
नंतर युधिष्ठिराने सर्व सभासदांचा सन्मान केला; त्या सर्वांनीही त्याचा सन्मान केला. मग त्याने मन यज्ञातच स्थिर केले.
2.13.5
स राजसूयं राजेन्द्र कुरूणामृषभस्तदा ।
आहर्तुं प्रवणं चक्रे मनः सञ्चिन्त्य चासकृत् ॥ २.१३.५ ॥
हे राजेंद्रा, कुरूंमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याने तेव्हा वारंवार विचार करून राजसूय यज्ञ करण्याकडे मन वळवले.
2.13.6
भूयश्चाद्भुतवीर्यौजा धर्ममेवानुचिन्तयन् ।
किं हितं सर्वलोकानां भवेदिति मनो दधे ॥ २.१३.६ ॥
अद्भुत वीर्य व ओज असलेल्या त्याने पुन्हा धर्माचाच विचार करत, "सर्व लोकांना कशाने हित होईल?" असा विचार करून मन स्थिर केले.
2.13.7
अनुगृह्णन्प्रजाः सर्वाः सर्वधर्मभृतां वरः ।
अविशेषेण सर्वेषां हितं चक्रे युधिष्ठिरः ॥ २.१३.७ ॥
सर्व धर्म धारण करणाऱ्यांत श्रेष्ठ युधिष्ठिराने सर्व प्रजेवर कृपा करून भेदभावाशिवाय सर्वांचे हित केले.
2.13.8
सर्वेषां दीयतां देयं मुष्णन्कोपमदावुभौ ।
साधु धर्मेति धर्मेति नान्यच्छ्रूयेत भाषितम् ॥ २.१३.८ ॥
सर्वांना जे द्यायचे ते द्यावे; क्रोध आणि मद दोन्ही दूर करून, 'उत्तम, हाच धर्म, हाच धर्म' याशिवाय दुसरे काही बोललेले ऐकू येत नव्हते.
2.13.9
एवं गते ततस्तस्मिन्पितरीवाश्वसञ्जनाः ।
न तस्य विद्यते द्रेष्टा ततोऽस्याजातशत्रुता ॥ २.१३.९ ॥
असे घडल्यावर, पित्याप्रमाणे प्रजा आश्वस्त झाली; त्याचा द्वेष करणारा कोणी नव्हता, म्हणून तो अजातशत्रू होता.
2.13.10
परिग्रहान्नरेन्द्रस्य भीमस्य परिपालनात् ।
शत्रूणां क्षपणाच्चैव बीभत्सोः सव्यसाचिनः ॥ २.१३.१० ॥
नरेंद्राच्या (युधिष्ठिराच्या) स्वीकाराने, भीमाच्या संरक्षणाने, शत्रूंच्या नाशाने आणि बीभत्सु (अर्जुन) सव्यसाचीच्या कर्माने.
2.13.11
बलीनां सम्यगुत्थानान्नकुलस्य यशस्विनः ।
धीमतः सहदेवस्य धर्माणामनुशासनात् ॥ २.१३.११ ॥
यशस्वी नकुलाने बलवानांना नीट उभे केल्यामुळे, आणि बुद्धिमान सहदेवाने धर्मांचे अनुशासन दिल्यामुळे.
2.13.12
वैनत्यात्सर्वतश्चैव नकुलस्य स्वभावतः ।
अविग्रहा वीतभयाः स्वकर्मनिरताः सदा ॥ २.१३.१२ ॥
नकुलाच्या नम्रतेमुळे, सर्वत्र आणि स्वभावाने; लोक सदैव कलहरहित, भयमुक्त आणि आपापल्या कर्मात मग्न असत.
2.13.13
निकामवर्षाः स्फीताश्च आसञ्जनपदास्तथा ।
वार्धुषी यज्ञसत्वानि गोरक्षं कर्षणं वणिक् ॥ २.१३.१३ ॥
इच्छेनुसार पाऊस पडला; देश आणि लोक समृद्ध झाले. सावकारी, यज्ञसामग्री, गोरक्षण, शेती आणि व्यापारही (भरभराटले).
2.13.14
विशेषात्सर्वमेवैतत्सञ्जज्ञे राजकर्मणा ।
अनुकर्षं च निष्कर्षं व्याधिपावकमूर्छनम् ॥ २.१३.१४ ॥
विशेषतः हे सर्व राजाच्या कर्मामुळे निर्माण झाले; कर वसुली, जड कर, रोग आणि अग्नीचा प्रसारही (त्यामुळेच).
2.13.15
सर्वमेव न तत्रासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ।
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यश्च राज्ञः प्रति परस्परम् ॥ २.१३.१५ ॥
धर्मात नित्य स्थिर असलेल्या युधिष्ठिराच्या राज्यात सर्व काही तेथे नव्हते; दरोडेखोर व फसवणूक करणाऱ्यांकडून, आणि राजांमध्ये परस्परांविषयी (भीती) नव्हती.
2.13.16
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयत मृषाकृतम् ।
प्रियं कर्तुमुपस्थातुं बलिकर्म स्वकर्मजम् ॥ २.१३.१६ ॥
राजाच्या कृपेनेही खोटे कृत्य ऐकू येत नव्हते; प्रिय करण्यासाठी व सेवा करण्यासाठीचे बलिकर्म स्वकर्मानेच (घडत होते).
2.13.17
अभिहर्तुं नृपाः षट्सु पृथक्जात्यैश्च नैगमैः ।
ववृधे विषयस्तत्र धर्मनित्ये युधिष्ठिरे ॥ २.१३.१७ ॥
राजे सहा प्रकारांनी, निरनिराळ्या जाती व व्यापाऱ्यांमार्फत खंडणी आणण्यासाठी (येत होते); धर्मात नित्य स्थिर असलेल्या युधिष्ठिराच्या राज्यात तो देश वाढला.
2.13.18
कामतोऽप्युपयुञ्जानै राजसैर्लोभजैर्जनैः ।
सर्वव्यापी सर्वगुणी सर्वसाहः स सर्वराट् ॥ २.१३.१८ ॥
इच्छेनुसार उपभोग घेणाऱ्या, राजस व लोभातून जन्मलेल्या लोकांकडूनही; तो सर्वव्यापी, सर्वगुणसंपन्न, सर्व सहन करणारा व जिंकणारा, सर्वराजा होता.
2.13.19
यस्मिन्नधिकृतः सम्राड् भ्राजमानो महायशाः ।
यत्र राजन्दश दिशः पितृतो मातृतस्तथा।
अनुरक्ताः प्रजा आसन्नागोपाला द्विजातयः ॥ २.१३.१९ ॥
सम्राट म्हणून अधिष्ठित झालेला, तेजस्वी व महायशस्वी असा तो, हे राजन्, ज्याच्या अधिकारात दहा दिशांमध्ये, पितृकुलाकडून व मातृकुलाकडून प्रजा अनुरक्त होती; गोपालांसह द्विजही अनुरक्त होते.
2.13.20
स मन्त्रिणः समानाय्य भ्रातृंश्च वदतां वरः ।
राजसूयं प्रति तदा पुनः पुनरपृच्छत ॥ २.१३.२० ॥
वक्त्यांत श्रेष्ठ अशा त्याने मंत्री व बंधूंना बोलावून, तेव्हा राजसूय यज्ञाविषयी वारंवार विचारले.
2.13.21
ते पृच्छ्यमानाः सहिता वचोऽर्थ्यं मन्त्रिणस्तदा ।
युधिष्ठिरं महाप्राज्ञं यियक्षुमिदमब्रुवन् ॥ २.१३.२१ ॥
तेव्हा विचारले गेलेले मंत्री एकत्र होऊन, अर्थपूर्ण वचनांनी, यज्ञ करू इच्छिणाऱ्या महाप्राज्ञ युधिष्ठिराला हे म्हणाले.
2.13.22
येनाभिषिक्तो नृपतिर्वारुणं गुणमृच्छति ।
तेन राजाऽपि तं कुत्स्नं सम्राड्गुणमभीप्सृति ॥ २.१३.२२ ॥
ज्याच्यामुळे अभिषिक्त राजा वरुणाचा गुण प्राप्त करतो, त्याच्यामुळे राजाही ते संपूर्ण सम्राट्-गुण इच्छितो.
2.13.23
तस्य सम्राड्गुणार्हस्य भवतः कुरुनन्दन ।
राजसूयस्य समयं मन्यन्ते सुहृदस्तव ॥ २.१३.२३ ॥
हे कुरुनंदना, सम्राट्-गुणाला योग्य अशा तुमच्यासाठी, तुमचे हितचिंतक राजसूयाचा हाच काळ मानतात.
2.13.24
तस्य यज्ञस्य समयः स्वाधीनः क्षत्रसम्पदा ।
साम्ना षडग्नयो यस्मिंश्चीयन्ते शंसितव्रतैः ॥ २.१३.२४ ॥
त्या यज्ञाचा काळ क्षत्रसंपत्तीने स्वाधीन आहे; त्यात, प्रशंसित व्रत असलेले सामाने सहा अग्नी स्थापतात.
2.13.25
दर्वीहोमानुपादाय सर्वान्यः प्राप्नुते क्रतून् ।
अभिषेकं च यज्ञान्ते सर्वजित्तेन चोच्यते ॥ २.१३.२५ ॥
दर्वीहोम स्वीकारून सर्व क्रतू प्राप्त करणारा आणि यज्ञाच्या शेवटी अभिषेक मिळवणारा, तो 'सर्वजित्' म्हणवला जातो.
2.13.26
समर्थोऽसि महाबाहो सर्वे ते वशगा वयम् ।
अचिरात्त्वं महाराज राजसूयमवाप्स्यसि ॥ २.१३.२६ ॥
हे महाबाहो, तू समर्थ आहेस; आम्ही सर्व तुझ्या वशात आहोत. हे महाराजा, लवकरच तू राजसूय यज्ञ प्राप्त करशील.
2.13.27
अविचार्य महाराज राजसूये मनः कुरु ।
इत्येवं सुहृदः सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन् ॥ २.१३.२७ ॥
हे महाराजा, विचार न करता राजसूयात मन लाव — असे सर्व सुहृद वेगवेगळे व एकत्र म्हणाले.
2.13.28
स धर्म्यं पाण्डवस्तेषां वचः श्रुत्वा विशाम्पते ।
धृष्टमिष्टं वरिष्टं च जग्राह मनसाऽरिहा ॥ २.१३.२८ ॥
हे विशांपते, त्या पांडवाने त्यांचे धर्मयुक्त वचन ऐकून, शत्रुसंहारकाने ते दृढ, प्रिय आणि श्रेष्ठ मानून मनाने स्वीकारले.
2.13.29
श्रुत्वा सुहृद्वचस्तच्च जानंश्चाप्यात्मनः क्षमम् ।
स प्रशस्तक्रियारम्भः परीक्षामुपचक्रमे ॥ २.१३.२९ ॥
मित्रांचे वचन ऐकून आणि स्वतःची क्षमता जाणून, प्रशंसनीय कार्याचा प्रारंभ करत त्याने परीक्षा (विचार) सुरू केली.
2.13.30
चतुर्भिर्भीमसेनाद्यैर्भ्रातृभिः सहितो हितम् ।
एवमुक्तस्तथा पार्थो धर्म एव मनो दधे ॥ २.१३.३० ॥
भीमसेनादी चार बंधूंसह, असे सांगितले गेल्यावर पृथापुत्राने हितकारक बोल मानून मन धर्मातच ठेवले.
2.13.31
स राजसूयं राजेन्द्रः कुरूणामृषभः क्रतुम् ।
जगाम मनसा सद्य आहरिष्यन्युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३१ ॥
कुरूंमध्ये श्रेष्ठ, राजांचा राजा युधिष्ठिराने लगेच मनात राजसूय यज्ञ करण्याचा संकल्प केला.
2.13.32
भूयस्त्वद्भुतवीर्योपि धर्ममेवानुपालयन् ।
पुनः पुनर्मनो दध्रे राजसूयाय भारत ॥ २.१३.३२ ॥
अद्भुत पराक्रमी असूनही धर्माचेच पालन करीत, हे भारता, तो पुन्हा पुन्हा राजसूय यज्ञाकडे मन लावत राहिला.
2.13.33
स भ्रातृभिः पुनर्धीमानृत्विग्निश्च महात्मभिः ।
मन्त्रिभिश्चापि सहितो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.३३ ॥
तो बुद्धिमान धर्मराज युधिष्ठिर आपल्या बंधूंसह, महात्मा ऋत्विजांसह आणि मंत्र्यांसह पुन्हा (विचार करू लागला).
2.13.34
धौम्यद्वैपायनाद्यैश्च मन्त्रयामास मन्त्रवित् ।
विराटद्रुपदाभ्यां च सात्यकेन च धीमता ॥ २.१३.३४ ॥
धौम्य, द्वैपायन इत्यादींसह आणि विराट व द्रुपद यांच्यासह, तसेच बुद्धिमान सात्यकीसह मंत्रज्ञ युधिष्ठिराने सल्ला घेतला.
2.13.35
युधामन्यूत्तमौजोभ्यां सौभद्रेण च धीमता ।
द्रौपदेयैः परं शूरैर्मन्त्रयामास संवृतः ॥ २.१३.३५ ॥
युधामन्यू व उत्तमौजा यांच्यासह, बुद्धिमान सौभद्रासह, द्रौपदीच्या श्रेष्ठ वीर पुत्रांनी वेढलेल्या स्थितीत (युधिष्ठिराने सल्ला घेतला).
2.13.36
भवन्तो राजसूयस्य सम्राडर्हस्य सुक्रतोः ।
श्रद्दधानस्य वदत ममावाप्तिः कथं भवेत् ॥ २.१३.३६ ॥
सम्राटाला योग्य अशा सुक्रतू राजसूय यज्ञाची श्रद्धा असलेल्या मला प्राप्ती कशी होईल, हे तुम्ही सांगा.
2.13.37
एवमुक्तास्तु ते तेन राज्ञा राजीवलोचन ।
इदमूचुर्वचः काले धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ २.१३.३७ ॥
राजाने असे सांगितल्यावर, हे कमलनयना, त्यांनी योग्य वेळी धर्मराज युधिष्ठिराला हे शब्द सांगितले.
2.13.38
अर्हस्त्वमसि धर्मज्ञ राजसूयं महाक्रतुम् ।
अथैवमुक्ते नृपतावृत्विग्भिर्ऋषिभिस्तथा ॥ २.१३.३८ ॥
हे धर्मज्ञा, तू महान राजसूय यज्ञासाठी योग्य आहेस. राजा असे बोलल्यावर आणि ऋत्विज व ऋषीही तसेच बोलल्यावर...
2.13.39
मन्त्रिणो भ्रातरश्चास्य तद्वचः प्रत्यपूजयन् ।
स तु राजा महाप्राज्ञः पुनरेवात्मनाऽऽत्मवान् ॥ २.१३.३९ ॥
मंत्री व बंधूंनी त्यांच्या त्या बोलाचा सन्मान केला. पण तो महाप्राज्ञ, आत्मसंयमी राजा पुन्हा स्वतःच...
2.13.40
भूयो विममृशे पार्थो लोकानां हितकाम्यया ।
सामर्थ्ययोगं सम्प्रेक्ष्य देशकालौ व्ययागमौ ॥ २.१३.४० ॥
लोकांच्या हितेच्छेने पृथापुत्राने पुन्हा विचार केला. सामर्थ्याचा संयोग, देशकाल, खर्च व उत्पन्न नीट पाहून...
2.13.41
विमृश्य सम्यक् च धिया कुर्वन्प्राज्ञो न सीदति ।
नहि यज्ञसमारम्भः केवलात्मविनिश्चयात् ॥ २.१३.४१ ॥
बुद्धीने नीट विचार करून कर्म करणारा प्राज्ञ डगमगत नाही. केवळ स्वतःच्या निश्चयाने यज्ञाचा आरंभ होत नाही.
2.13.42
भवतीति समाज्ञाय यत्नतः कार्यमुद्वहन् ।
स निश्चयार्थं कार्यस्य कृष्णमेव जनार्दनम् ॥ २.१३.४२ ॥
हे होईल हे नीट जाणून, यत्नाने कार्य हाती घेऊन, त्याने कार्याच्या निश्चयासाठी जनार्दन कृष्णालाच...
2.13.43
सर्वलोकात्परं मत्वा जगाम मनसा हरिम् ।
अप्रमेयं महाबाहुं कामाञ्जातमजं नृषु ॥ २.१३.४३ ॥
सर्व लोकांपेक्षा श्रेष्ठ मानून त्याने मनाने हरीचे स्मरण केले. जो अप्रमेय, महाबाहू, इच्छेने मनुष्यांत जन्मलेला अज आहे.
2.13.44
पाण्डवस्तर्कयामास कर्मभिर्देवसंमतैः ।
नास्य किञ्चिदविज्ञातं नास्य किञ्चिदकर्मजम् ॥ २.१३.४४ ॥
पाण्डवाने देवांना मान्य अशा कर्मांवरून त्याच्याविषयी अनुमान केले. त्याला काहीही अविदित नाही, आणि त्याच्यात कर्मातून न उद्भवलेले काहीही नाही.
2.13.45
न स किञ्चिन्न विषहेदिति कृष्णममन्यत ।
स तु तां नैष्ठिकीं बुद्धिं कृत्वा पार्थो युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४५ ॥
'तो काहीही सहन करू शकत नाही' असे त्याने कृष्णाला मानले. पृथेचा पुत्र युधिष्ठिर त्या अटळ निश्चयाप्रत आला.
2.13.46
गुरुवद्भूतगुरवे प्राहिणोद्दूतमञ्जसा ।
शीघ्रगेन रथेनाशु स दूतः प्राप्य यादवान् ॥ २.१३.४६ ॥
वडिलांप्रमाणे भूतांच्या गुरूकडे त्याने तत्काळ एक दूत पाठवला. वेगवान रथाने तो दूत लवकर यादवांपर्यंत पोहोचला.
2.13.47
द्वारकावासिनं कृष्णं द्वारवत्यां समासदत् ।
स प्रभुं प्राञ्जलिर्भूत्वा व्यज्ञापयत माधवम् ॥ २.१३.४७ ॥
द्वारकेत राहणाऱ्या कृष्णाजवळ, द्वारवतीत तो पोहोचला. हात जोडून त्या प्रभू माधवाला त्याने निवेदन केले.
2.13.48
धर्मराजो हृषीकेश धौम्यव्यासादिभिः सह ।
पाञ्चालमात्स्यसहितैर्भ्रातृभिश्चैव सर्वशः ॥ २.१३.४८ ॥
'हे हृषीकेशा! धर्मराज युधिष्ठिर धौम्य, व्यास इत्यादींसह, पांचाल व मत्स्यांसह, आणि बंधूंसह पूर्णपणे...'
2.13.49
त्वद्दर्शनं महाबाहो काङ्क्षते स युधिष्ठिरः ॥ २.१३.४९ ॥
हे महाबाहो, तो युधिष्ठिर तुमचे दर्शन इच्छितो.
2.13.50
इन्द्रसेनवचः श्रुत्वा यादवप्रवरो बली ।
दर्शनाकाङ्क्षिणं पार्थं दर्शनाकाङ्क्षयाच्युतः ॥ २.१३.५० ॥
इंद्रसेनाचे शब्द ऐकून यादवश्रेष्ठ बलवान अच्युत, पार्थाला पाहण्याच्या इच्छेने (निघाला).
2.13.51
आमन्त्र्य राजन्सुहृदो वसुदेवं च माधवः ।
इन्द्रसेनेन सहित इन्द्रप्रस्थमगात्तदा।
व्यतीत्य विविधान्देशांस्त्वरावान्क्षिप्रवाहनवः ॥ २.१३.५१ ॥
हे राजा, मित्रांचा आणि वसुदेवाचा निरोप घेऊन माधव इंद्रसेनासह तेव्हा इंद्रप्रस्थाला गेला. विविध देश ओलांडून, वेगवान वाहनांसह त्वरेने गेला.
2.13.52
इन्द्रप्रस्थगतं पार्थमभ्यगच्छज्जनार्दनः ।
स गृहे पितृवद्धात्रा धर्मराजेन पूजितः ॥ २.१३.५२ ॥
इंद्रप्रस्थात असलेल्या पार्थाजवळ जनार्दन पोहोचला. घरात पित्याप्रमाणे, बंधू धर्मराजाने त्याचा सत्कार केला.
2.13.53
भीमेन च ततोऽपश्यत्स्वसारं प्रीतिमान्पितुः ।
प्रीतः प्रीतेन सुहृदा रेमे स सहितस्तदा ॥ २.१३.५३ ॥
नंतर भीमासह त्याने पित्याच्या भगिनीला आनंदाने पाहिले. आनंदी मित्रासह तो तेव्हा रमला.
2.13.54
अर्जुनेन यमाभ्यां च गुरुवत्पर्युपासितः ।
तं विश्रान्तं शुभे देशे क्षणिनं कल्पमच्युतम्।
धर्मराजः समागम्य ज्ञापयत्स्वप्रयोजनम् ॥ २.१३.५४ ॥
अर्जुन आणि यमाच्या दोन पुत्रांनी गुरूप्रमाणे त्याची सेवा केली. शुभ स्थानी काही क्षण विश्रांती घेत असलेल्या अच्युताजवळ धर्मराजाने येऊन आपले प्रयोजन कळवले.
2.13.55
प्रार्थितो राजसूयो मे न चासौ केवलेप्सया ।
प्राप्यते येन तत्ते हि विदितं कृष्ण सर्वशः ॥ २.१३.५५ ॥
मी राजसूय यज्ञाची इच्छा केली आहे; पण ती केवळ इच्छेने मिळत नाही. हे कृष्णा, ते कोणत्या उपायाने प्राप्त होते हे तुला पूर्णपणे ठाऊक आहे.
2.13.56
यस्मिन्सर्वं सम्भवति यश्च सर्वत्र पूज्यते ।
यश्च सर्वेश्वरो राजा राजसूयं स विन्दति ॥ २.१३.५६ ॥
ज्याच्यात सर्व काही संभवते, जो सर्वत्र पूजला जातो, जो सर्वांचा ईश्वर असा राजा आहे, तोच राजसूय यज्ञ प्राप्त करतो.
2.13.57
तं राजसूयं सुहृदः कार्यमाहुः समेत्य मे ।
तत्र मे निश्चिततमं तव कृष्ण गिरा भवेत् ॥ २.१३.५७ ॥
मित्रांनी एकत्र येऊन ते राजसूय यज्ञ करणे योग्य आहे असे मला सांगितले आहे. हे कृष्णा, यात तुझे वचनच माझा सर्वात निश्चित निर्णय ठरेल.
2.13.58
केचिद्धि सौहृदा देवे न दोषं परिचक्षते ।
स्वार्थहेतोस्तथैवान्ये प्रियमेव वदन्त्युत ॥ २.१३.५८ ॥
काही हितचिंतक देवासमान तुझ्यात दोष दाखवत नाहीत; तसेच इतर लोक स्वार्थासाठी केवळ प्रिय तेच बोलतात.
2.13.59
प्रियमेव परीप्सन्ते केचिदात्मनि यद्धितम् ।
एवम्प्रायाश्च दृश्यन्ते जनवादाः प्रयोजने ॥ २.१३.५९ ॥
काही लोक स्वतःसाठी केवळ प्रिय आणि हितकारक तेच शोधतात; या कार्याबाबत अशाच लोकांच्या बोलण्या दिसतात.
2.13.60
त्वं तु हेतूनतीत्यैतान्कामक्रोधौ व्युदस्य च ।
परमं यत्क्षमं लोके यथावद्वक्तुमर्हसि ॥ २.१३.६० ॥
परंतु तू या हेतूंच्या पलीकडे जाऊन, काम-क्रोध सोडून, जगात जे परम योग्य आहे ते यथार्थपणे सांगावेस.